Danıştay'dan İmtiyaz Sözleşmelerinde Emsal Karar
Danıştay Birinci Dairesi, bir büyükşehir belediyesinin toplu taşıma hizmetini imtiyaz yoluyla devretme talebine ilişkin başvuruda, imtiyaz incelemesi için ihale sürecinin tamamlanmış olması gerektiğine hükmetti. 2024/1994 Esas ve 2024/1993 Karar sayılı ilamla alınan karar, kamu hizmeti imtiyazlarında Danıştay denetiminin kapsamını netleştirmesi açısından emsal niteliği taşıyor.
Bir büyükşehir belediyesi, sınırları içerisindeki dört toplu taşıma hattında 30 yıl süreyle şehir içi toplu taşıma hizmetini imtiyaz yoluyla devretmek için hazırlık başlattı. Belediye meclisinin 9 Eylül 2024 tarihli kararının ardından hazırlanan teknik şartname, idari şartname ve imtiyaz sözleşmesi taslakları, ilgili bakanlık aracılığıyla 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesi gereği görüş bildirilmesi için Danıştay'a gönderildi.
Danıştay Birinci Dairesi yaptığı incelemede, başvurunun usulüne uygun olmadığına karar verdi. Daire, kendisine gönderilen dosyanın hukuken geçerli bir imtiyaz sözleşmesi değil, ihale öncesi hazırlık aşamasında düzenlenmiş taslaklardan oluştuğunu tespit etti. Kararda, belediye tarafından söz konusu otobüs hatları için henüz ihaleye çıkılmadığı, Danıştay'a incelenmek üzere gönderilen sözleşme taslağının ise ihalesi sonuçlandırılmış, yükümlüsü belirlenmiş ve imzalanmış hukuken geçerli bir sözleşme olmadığı vurgulandı.
Danıştay, imtiyaz sözleşmelerinin incelenebilmesi için işin ihale edilerek sonuçlandırılması, ihale tutarı, süresi, yüklenici taraf, tarafların yükümlülükleri gibi tüm hususların belirlenmiş olması ve ihale sonucunda imtiyaz sahibi ile sözleşme imzalanmış olması gerektiğinin altını çizdi. Bu gerekçelerle Daire, "henüz ihalesi tamamlanmamış işe ilişkin ihaleye hazırlık aşamasında düzenlenen taslaklar üzerinde Danıştay tarafından imtiyaz incelemesi yapılmayacağı" sonucuna vardı.
Kararda, belediyeye iş için öncelikle ihaleye çıkması, ihale sürecini tamamlaması ve ihaleyi kazanan imtiyaz sahibi ile sözleşmeleri imzaladıktan sonra Danıştay'a başvurması gerektiği yönünde yol gösterildi. Daire, eksiklikler tamamlandıktan sonra incelenmek üzere dosyanın bakanlığa iade edilmesine oybirliğiyle karar verdi.
Bu karar, kamu hizmeti imtiyazlarında Danıştay'ın denetim işlevinin zamanlamasına ilişkin önemli bir ilke oluşturmaktadır. Karar, imtiyaz incelemesinin ancak ihale tamamlandıktan sonra yapılabileceğini, Danıştay'ın ihaleye hazırlık taslakları üzerinde görüş bildirmeyeceğini ve idarelerin önce ihaleyi tamamlayıp sonra Danıştay'a başvurması gerektiğini ortaya koymaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y BİRİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1994 Karar No : 2024/1993
K A R A R
............................................Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından dört adet toplu taşıma hattında 30 yıl süreyle şehir içi toplu taşıma hizmetinin imtiyaz yoluyla devredilmesi hususunda görüş bildirilmesi istemini içeren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının tarihsiz ve 11024938 sayılı yazısında aynen:
"İlgi : ............................................................ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 05.11.2024 tarihli ve 10892701 sayılı yazısı.
.................................................. Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca 4 adet toplu taşıma hattının 30 yıl süre ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihale edilerek imtiyaz usulü ile yaptırılması için hazırlanan dosya ekte sunulmuştur.
2575 Sayılı Danıştay Kanunu’nun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre dosyanın incelenerek görüşlerinizin Bakanlığımıza bildirilmesi hususunda;
Bilgilerini ve gereğini arz ederim." denilmekte olduğundan konu incelenerek;
Gereği Görüşülüp Düşünüldü;
...................................................... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından dört adet toplu taşıma hattında 30 yıl süreyle şehir içi toplu taşıma hizmeti gördürülmesinin imtiyaz yoluyla devredilmesi hususunda 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi gereğince uygun görüş bildirilmesi istenilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, toplu taşıma yapmak, bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dahil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek faaliyetlerinin, belediyenin görev ve yetkileri arasında yer aldığı; bu maddenin ikinci fıkrasında da belediyenin, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetlerinin Danıştayın görüşü ve İçişleri Bakanlığının kararıyla süresi kırk dokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceği hükmüne yer verilmiştir.
Dilekçe ve eklerinin incelenmesinden, ..........................................Büyükşehir Belediye Meclisinin 9.9.2024 tarih ve 2024/400 sayılı kararıyla, ......................................................... Büyükşehir Belediye il sınırlarında çalıştırılmak üzere dört hattın 30 yıl süreyle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihale edilmesine karar verildiği, anılan Meclis kararıyla birlikte hazırlanan "..................................................Büyükşehir Belediyesine ait ... Hat Numaralı ... .................................. Raylı Sistem İstasyonu Hattından 4 Adet Otobüs İçin İmtiyaz Hakkının Devredilmesi İşi" ile ilgili teknik şartname, idari şartname ve imtiyaz sözleşmesi taslaklarının ......................................... Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiği, İl Müdürlüğü tarafından konunun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına iletilmesi üzerine Bakanlık tarafından da dosyanın 2575 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre görüş bildirilmesi istemiyle Dairemize gönderildiği belirlenmiştir.
Ancak Danıştaya yapılan bu başvurunun, Danıştayın görüşü alınabilecek usulüne uygun bir imtiyaz sözleşmesi içermediği, Belediye tarafından söz konusu dört adet otobüs hattında toplu taşıma hizmetinin gördürülmesi için henüz ihaleye çıkılmadığı, Dairemize incelenmek üzere gönderilen sözleşme taslağının ihalesi sonuçlandırılmış, yükümlüsü belirlenmiş işe ait yüklenici ile Belediye Başkanlığı arasında imzalanmış, hukuken geçerli bir sözleşme taslağı olmadığı, henüz hukuken uygulamaya konulmamış, geçerliliği olmayan sözleşme taslağının Dairemize gönderildiği, oysa imtiyaz sözleşmelerinin incelenebilmesi için söz konusu işin ihale edilerek sonuçlandırılmış, ihale tutarı, süresi, yüklenici tarafı, tarafların yükümlülükleri gibi işle ilgili bütün hususların belirlenmiş, ihale sonucunda işin üzerine bırakıldığı imtiyaz sahibi ile sözleşme imzalanmış olması, bu sözleşmenin ve sonuçlanmış ihaleye ait bütün bilgi ve belgelerin Dairemize gönderilmesi gerektiği, dolayısıyla henüz ihalesi tamamlanmamış işe ilişkin ihaleye hazırlık aşamasında düzenlenen taslaklar üzerinde Danıştay tarafından imtiyaz incelemesi yapılmayacağı açıktır.
Bu durumda, ......................................Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından dört adet toplu taşıma hattında 30 yıl süreyle şehir içi toplu taşıma hizmetinin imtiyaz yoluyla devredilmesi için ihaleye çıkılması, ihale sürecinin tamamlanması, ihaleyi kazanan imtiyaz sahibi ile imtiyaz sözleşmesi/sözleşmeleri imzalandıktan sonra Dairemize başvurulması gerekmektedir.
Açıklanan nedenle, söz konusu eksiklikler tamamlandıktan sonra incelenmek üzere Dairemize gönderilmesi için "........................................... Büyükşehir Belediyesine ait ... Numaralı ... ............ Raylı Sistem İstasyonu Hattından 4 Adet Otobüs İçin İmtiyaz Hakkının Devredilmesi İşi"ne dair taslaklar ile eki dosyanın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına iade edilmek üzere Danıştay Başkanlığına sunulmasına
tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
