Mağdurun Şikayetten Vazgeçmesi Disiplin Cezasını Etkiler mi? Danıştay’dan Emsal Karar
Kamu görevlileri hakkında yürütülen disiplin soruşturmalarında en çok tartışılan konulardan biri, ceza yargılamasında mağdurun şikayetten vazgeçmesinin idari yaptırımlara etkisi oluyor. Danıştay 12. Dairesi’nin 2018/1305 Esas, 2022/1359 Karar sayılı kararı, bu konuda önemli bir içtihat ortaya koydu.
Olayın Geçmişi
Bir Anadolu Lisesi’nde beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan davacı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/E-g maddesi kapsamında “memurlukla bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı ve utanç verici hareket” gerekçesiyle devlet memurluğundan çıkarma cezası aldı.
Davacı hakkında aynı fiiller nedeniyle açılan ceza davasında ise:
-
“Reşit olmayanla cinsel ilişki” suçunun şikayete bağlı olması ve mağdurun şikayetten vazgeçmesi nedeniyle kamu davası düşürüldü.
-
“Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma” suçundan ise beraat kararı verildi.
İlk Derece Mahkemesi: “Disiplin Cezası Hukuka Aykırı”
İdare Mahkemesi, ceza yargılamasında verilen beraat ve dosyadaki diğer delilleri dikkate alarak disiplin cezasını hukuka aykırı buldu ve işlemi iptal etti.
Bölge İdare Mahkemesi: “Fiil Sabit, Ceza Hukuka Uygun”
İstinaf incelemesinde ise farklı bir sonuca ulaşıldı. Bölge İdare Mahkemesi:
-
Ceza davasının düşmesinin, fiilin gerçekleşmediğini göstermediğini,
-
Beraat kararının maddi gerçeği kesin olarak ortaya koymadığını,
-
Dosyadaki bilgi ve belgelerden öğretmenin reşit olmayan eski öğrencisiyle ilişki yaşadığının anlaşıldığını belirtti.
Bu gerekçelerle, söz konusu fiilin öğretmenlik mesleğinin niteliğiyle bağdaşmadığı ve yüz kızartıcı olduğu değerlendirilerek disiplin cezası hukuka uygun bulundu. İlk derece mahkemesi kararı kaldırıldı ve dava reddedildi.
Danıştay: İstinaf Kararı Hukuka Uygun
Danıştay 12. Dairesi de temyiz incelemesinde Bölge İdare Mahkemesi kararını onadı. Böylece, davacının devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin işlem kesinleşmiş oldu.
Hukuki Değerlendirme: Şikayetten Vazgeçme Disiplin Hukukunu Bağlar mı?
Bu karar, şu önemli prensibi açıkça ortaya koymaktadır:
-
Ceza yargılamasındaki sonuçlar, disiplin hukukunu doğrudan bağlamaz.
-
Şikayetten vazgeçme, sadece ceza davasının düşmesine yol açar; fiilin hiç gerçekleşmediği anlamına gelmez.
-
İdare, kendi delil değerlendirmesine göre disiplin cezası verebilir.
Özellikle kamu görevlilerinde, mesleğin saygınlığı ve kamu güveni dikkate alınarak daha geniş bir değerlendirme yapılmaktadır.
Sonuç
Danıştay’ın bu kararı, mağdurun şikayetten vazgeçmesinin disiplin cezasını otomatik olarak ortadan kaldırmayacağını net biçimde ortaya koymaktadır. Ceza davası düşse veya beraat kararı verilse dahi, idare fiilin işlendiğine kanaat getirirse disiplin cezası uygulayabilir.
Bu yönüyle karar, kamu disiplin hukuku ile ceza hukuku arasındaki bağımsızlığı bir kez daha teyit eden önemli bir emsal niteliği taşımaktadır.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/1305
Karar No : 2022/1359
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ………………………… ili … Anadolu Lisesinde beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; davacının ceza yargılamasından beraat ettiği, olay esnasında ... ile aralarında öğretmen öğrenci ilişkisi bulunmadığı, ...nın müdahil olarak sunduğu dilekçedeki ifade ve anlatımları birlikte değerlendirildiğinde; davacının meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; olayda; her ne kadar aynı fiil nedeniyle davacı hakkında "reşit olmayanla cinsel ilişki, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" suçlarından açılan ceza davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun şikayete bağlı olması ve mağdurun şikayetten vazgeçmesi sonucu kamu davasının düşürülmesine, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ise isnat edilen suçun unsurları oluşmadığından beraatine karar verildiği görülmekte ise de; anılan kararın davacının reşit olmayan eski öğrencisiyle cinsel ilişkiye girmediğini ortaya koyan bir nitelik taşımadığı, yalnızca ceza yargılama usulüne dayanılarak verilen bir beraat kararı olduğu anlaşılmakla, dosyadaki bilgi ve belgelere göre reşit olmayan eski öğrencisiyle cinsel ilişki yaşadığı açık olan davacının öğretmenlik mesleğinin önem ve özelliği de dikkate alınarak bu fiilinin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici nitelikte olduğu kanaatine varıldığından, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yönünde verilen idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı, olay tarihinde öğretmen- öğrenci ilişkisinin bulunmadığı, müdahil ile sözlü oldukları ve evlenmeyi planladıkları belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi karanın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …DÜŞÜNCESİ :
Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 23/03/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
