Aday memur için kritik Danıştay kararı: Aylıktan kesme cezası ilişik kesme nedeni
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası alan memurun, söz konusu disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilmediği ve hukuk alemindeki geçerliliğini koruduğu sürece 657 sayılı Kanun’un 57. maddesi uyarınca memuriyetle ilişiğinin kesilebileceğine hükmetti.
Danıştay'dan aday memurlar açısından önemli karar
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, aday memurların adaylık sürecinde aldıkları disiplin cezalarının memuriyetle ilişiklerinin kesilmesine etkisine ilişkin önemli bir karara imza attı.
Kurulun 09/12/2024 tarihli, E:2024/904, K:2024/3195 sayılı kararıyla, adaylık süresi içerisinde aylıktan kesme cezası alan bir polis memurunun, bu disiplin cezasına dayanılarak memuriyetle ilişiğinin kesilmesini hukuka uygun buldu.
Uyuşmazlıkta, aday polis memuru hakkında yıllık atış eğitimine katılmadığı gerekçesiyle disiplin soruşturması yürütüldü ve 7068 sayılı Kanun'un 8/3-a-13. maddesi uyarınca bir günlük aylıktan kesme cezası verildi.
Davacı, disiplin cezasının iptali istemiyle dava açtı ancak dava süre aşımı nedeniyle reddedildi ve bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşti. Daha sonra Emniyet Genel Müdürlüğünce, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 57. maddesi uyarınca aday memurun memuriyetle ilişiği kesildi.
Davacı bu işlemin iptali istemiyle de dava açtı. İlk derece mahkemesi, disiplin cezasına konu fiilin gerçekte sübuta ermediği kanaatine ulaşarak ilişik kesme işlemini iptal etti. Samsun Bölge İdare Mahkemesi de bu kararda ısrar etti.
Dosyanın Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna taşınması üzerine ise farklı yönde karar verildi.
"Disiplin cezası geçerliliğini sürdürüyor"
Kurul, 657 sayılı Kanun'un 57. maddesindeki düzenlemenin bağlı yetki niteliğinde olduğuna dikkat çekti.
Anılan maddeye göre adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişiklerinin kesilmesi gerekiyor. Mevcut düzenleme halen bu sonucu öngörüyor.
Danıştay İDDK, somut olayda davacıya verilen aylıktan kesme cezasının iptali istemiyle açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddedildiğini ve bu kararın kesinleştiğini belirterek, disiplin cezasının hukuk aleminde geçerliliğini koruduğu sonucuna ulaştı.
Bu nedenle, daha sonra açılan ilişik kesme davasında disiplin cezasının dayandığı fiilin aslında gerçekleşmediği yönünde yeniden değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varıldı.
Kurula göre, hukuken geçerliliğini sürdüren disiplin cezasının varlığı karşısında 657 sayılı Kanun'un 57. maddesinde öngörülen bağlı yetki çerçevesinde tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka aykırılık bulunmuyor.
Bu gerekçeyle Danıştay İDDK, Samsun Bölge İdare Mahkemesinin ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verdi.
Kararın hukuki değerlendirmesi
Kararın en önemli yönü, disiplin cezası ile bu cezaya bağlı olarak tesis edilen ilişik kesme işleminin birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi gerektiğine işaret etmesidir.
Aday memur bakımından 657 sayılı Kanun'un 57. maddesinde öngörülen sistem, aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının alınması halinde idareye geniş bir takdir yetkisi bırakmıyor. Danıştay İDDK, somut olay bakımından bu düzenlemeyi bağlı yetki olarak nitelendirerek, şartın gerçekleşmesi halinde ilişik kesme işleminin tesis edilmesi gerektiğini kabul ediyor.
Burada ayrıca kesinleşmiş disiplin cezasının hukuk alemindeki statüsü belirleyici hale geliyor. Disiplin cezasına karşı açılan dava süre aşımı nedeniyle reddedilmiş ve bu karar kesinleşmişse, disiplin cezasının esasına ilişkin itirazların daha sonraki ilişik kesme davasında yeniden ileri sürülmesi mümkün görülmüyor.
Dolayısıyla karar, aday memurlar bakımından önemli bir usulî noktayı da ortaya koyuyor: Disiplin cezasının hukuka aykırılığı ileri sürülecekse bunun, doğrudan disiplin cezasına karşı açılacak davada ve süresi içerisinde ileri sürülmesi gerekiyor. Disiplin cezası kesinleşip hukuk aleminde varlığını sürdürdüğü takdirde, bu cezaya bağlı olarak tesis edilen ilişik kesme işleminin yargısal denetiminde artık cezanın maddi temelinin yeniden tartışılması mümkün olmayabiliyor.
Bununla birlikte kararın oyçokluğuyla verilmiş olması da dikkat çekiyor. Karşı oyda, Samsun Bölge İdare Mahkemesinin ısrar kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz isteminin reddedilmesi gerektiği belirtilerek çoğunluk görüşüne katılınmadı.
Karar, aday memurlar açısından “disiplin cezasına zamanında itiraz etme ve dava açma” konusunun önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının adaylık döneminde verilmesi halinde, disiplin cezasının kesinleşmesinden sonra bu cezaya dayalı ilişik kesme işlemi tesis edilebildiğinden, disiplin cezasına ilişkin ilk yargısal sürecin sonucu memuriyet açısından doğrudan belirleyici hale geliyor.
Nitekim Danıştay'ın daha önceki kararlarında da aday memurun ilişiğinin kesilmesine dayanak olan ve yargısal olarak ortadan kaldırılmayan disiplin cezasının hukuk alemindeki varlığını sürdürdüğü kabul edilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/904
Karar No : 2024/3195
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- İçişleri Bakanlığı
2- Emniyet Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 26/09/2023 tarih ve E:2023/1130, K:2023/691 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Samsun ili, Çarşamba İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olan davacının, aday polis memurluğu döneminde, hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda "Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek" disiplin suçunu işlediğinden bahisle 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrasının (a-13) alt bendi gereğince "bir güne kadar aylıktan kesme" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Çarşamba İlçe Emniyet Müdürlüğünün 03/04/2019 tarih ve 32399 sayılı kararı üzerine, söz konusu cezaya istinaden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 57. maddesi uyarınca memuriyetten ilişiğinin kesilmesine ilişkin 18/07/2020 tarih ve 37373650314-31199 sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Samsun 1. İdare Mahkemesinin 04/06/2021 tarih ve E:2020/662, K:2021/486 sayılı kararıyla; söz konusu aylıktan kesme cezasının iptali istemiyle 18/11/2019 tarihinde açılan davada Samsun 3. İdare Mahkemesinin 06/12/2019 tarih ve E:2019/533, K:2019/122 sayılı kararı ile davanın süre aşımı yönünden reddine karar verildiği, bu karara karşı istinaf talebinde bulunulmadığından kararın 25/01/2020 tarihinde kesinleştiği, ancak bu işlemin hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi ve sonraki işlemin hukukiliğinin bu duruma göre değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu işlemin sebep unsuru olan davacıya isnat edilen "Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek" fiilinin sübuta ermediği sonucuna ulaşıldığı, bu durumda şekli anlamda hukuken geçerli olan ancak sübuta ermediği anlaşılan bir fiil nedeni ile tesis edilen dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan davacının bir günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, bu işleme dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemin de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 22/10/2021 tarih ve E:2021/875, K:2021/820 sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire Kararının Özeti : Danıştay Onikinci Dairesinin 10/04/2023 tarih ve E:2022/56, K:2023/1909 sayılı kararıyla;
Olayda, aday memur statüsünde olan kişilerin bu süreçte mevzuatta belirtilen disiplin cezalarından birini almaları durumunda, memuriyet ile ilişiğinin sonlandırılacağı yönündeki bağlı yetki kuralına dayalı olarak işlem tesis edileceği açık olup, davacının adaylık süresi içerisinde 7068 sayılı Kanun'un 8/3-a-13. maddesi gereğince bir günlük aylık kesme cezası aldığı, dava konusu işleme dayanak teşkil eden söz konusu disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davanın, Samsun 3. İdare Mahkemesi'nin 06/12/2019 tarih ve E:2019/533, K:2019/122 sayılı kararı ile süre aşımı nedeniyle ret ile sonuçlandığı ve bu kararın istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği, dolayısıyla dava konusu işleme dayanak teşkil eden disiplin cezasının bu haliyle hukuk aleminde geçerliliğini devam ettirdiği anlaşıldığından, hukuken geçerli olan disiplin cezasına dayalı olarak bağlı yetki kuralı çerçevesinde
tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 22/10/2021 tarih ve E:2021/875, K:2021/820 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Israr Kararının Özeti : Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 26/09/2023 tarih ve E:2023/1130, K:2023/691 sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idareler tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ İLHAN KARAOĞLU'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Samsun İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda aday polis memuru olan davacının, Çarşamba İlçe Emniyet Müdürlüğü Belge Yönetimi Büro Amirliğinde görevli olduğu, 24 Eylül - 21 Aralık 2018 tarihlerinde gerçekleştirilen 2018 yılı 3. dönem yıllık atış eğitimine katılmadığı iddiasının araştırılması amacıyla yapılan disiplin soruşturmasında üzerine atılı fiilin sübuta erdiği sonucuna varılarak Çarşamba İlçe Emniyet Müdürlüğünün 03/04/2019 tarih ve 32399 sayılı kararı ile "Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek." fiili karşılığı 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/3-a-13. maddesi uyarınca bir günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmıştır.
Bu cezanın iptali istemiyle 18/11/2019 tarihinde açılan davada Samsun 3. İdare Mahkemesinin 06/12/2019 tarih ve E:2019/533, K:2019/122 sayılı kararı ile davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiş, bu karara karşı istinaf talebinde bulunulmadığından karar 25/01/2020 tarihinde kesinleşmiştir.
.................................... Müdürlüğü'nün 29/06/2020 tarih ve E.2020062913261127316 sayılı yazısı ile davacının bir günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırıldığı bildirilerek aday memurluktan ilişiğinin kesilmesi yönünde getirilen teklif doğrultusunda Emniyet Genel Müdürlüğünün 18/07/2020 tarih ve 37373650-314-31199 sayılı işlemi ile davacının, 657 sayılı Kanun'un 57. maddesi uyarınca memuriyetle ilişiği kesilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Adaylık süresi sonunda başarısızlık" başlıklı 57. maddesinin birinci fıkrasında; "Adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. İlişikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhâl Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." hükmü öngörülmüştür.
Uyuşmazlıkta, aday memur statüsünde olan kişilerin bu süreçte mevzuatta belirtilen disiplin cezalarından birini almaları durumunda, memuriyet ile ilişiğinin sonlandırılacağı yönündeki bağlı yetki kuralına dayalı olarak işlem tesis edileceği açık olup, davacının adaylık süresi içerisinde 7068 sayılı Kanun'un 8/3-a-13. maddesi gereğince bir günlük aylık kesme cezası aldığı, dava konusu işleme dayanak teşkil eden anılan disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davanın, Samsun 3. İdare Mahkemesinin 06/12/2019 tarih ve E:2019/533, K:2019/122 sayılı kararı ile süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği ve bu kararın istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği, dolayısıyla dava konusu işleme dayanak teşkil eden disiplin cezasının bu haliyle hukuk aleminde geçerliliğini devam ettirdiği anlaşıldığından, hukuken geçerli olan disiplin cezasına dayalı olarak bağlı yetki kuralı çerçevesinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 26/09/2023 tarih ve E:2023/1130, K:2023/691 sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 26/09/2023 tarih ve E:2023/1130, K:2023/691 sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
