İhale Sonrasında Yaklaşık Maliyetin Değiştirilmesine Dayalı İptal İşlemi: Danıştay’ın Değerlendirmesi

Kamu ihale hukukunda idarelerin ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi bulunduğu kabul edilmekle birlikte, bu yetkinin sınırsız olmadığı ve kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması gerektiği yerleşik yargı içtihatlarında vurgulanmaktadır.

Nitekim Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından verilen 16/09/2025 tarihli ve E.2025/2057, K.2025/2668 sayılı karar, ihale sonrasında yaklaşık maliyet hesabında yapılan değişikliklere dayanılarak tesis edilen iptal işlemlerinin hukuka uygunluğu bakımından dikkat çekici değerlendirmeler içermektedir.

Uyuşmazlığın Konusu

Uyuşmazlık, Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi” ihalesinin iptal edilmesine ilişkindir.

İhale kapsamında bazı iş kalemlerinin yaklaşık maliyetini belirlemek amacıyla piyasada faaliyet gösteren dört firmadan fiyat teklifi alınmış, ilk hesaplamada en yüksek fiyat teklifini veren firmanın teklifi değerlendirme dışı bırakılarak yaklaşık maliyet belirlenmiştir.

Bu şekilde hesaplanan yaklaşık maliyet 98.767.874,30 TL olarak tespit edilmiştir.

İhaleye toplam 45 isteklinin teklif verdiği görülmüştür.

Yaklaşık Maliyet Yeniden Hesaplandı

İhalenin gerçekleştirilmesinin ardından ihale komisyonu, tekliflerin dağılımı nedeniyle yaklaşık maliyetin yeniden incelenmesini istemiştir.

Yapılan inceleme sonucunda bazı iş kalemlerinde birim fiyatların sehven hatalı hesaplandığı belirtilmiş ve yaklaşık maliyet yeniden hesaplanmıştır.

Bu ikinci hesaplamada:

Bu yöntem sonucunda yaklaşık maliyet 104.862.939,51 TL olarak belirlenmiştir.

Yeni hesaplamaya göre sınır değerin değiştiği ve geçerli teklif kalmadığı gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.

Kamu İhale Kurulu Başvuruyu Reddetti

İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusu Kamu İhale Kurumu tarafından reddedilmiş, bunun üzerine işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk derece mahkemesi, idarenin ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi bulunduğunu belirterek davayı reddetmiştir.

Danıştay’ın Değerlendirmesi

Dosyayı inceleyen Danıştay Onüçüncü Dairesi, idarenin yaklaşık maliyet hesabında izlediği yöntemin tutarlı olmadığını tespit etmiştir.

Kararda özellikle şu hususlara dikkat çekilmiştir:

  • İlk hesaplamada en yüksek fiyat teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

  • İkinci hesaplamada ise bu teklifin dikkate alındığı,

  • Buna karşılık ilk hesaplamada dikkate alınan en düşük teklifin bu kez hesaplama dışında bırakıldığı görülmüştür.

Danıştay’a göre idare tarafından bu yöntemin neden tercih edildiği somut ve makul gerekçelerle açıklanamamıştır.

Ayrıca yaklaşık maliyetin bu şekilde yeniden belirlenmesinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda zorunlu olduğunu gösteren herhangi bir bilgi veya belge de dosyada yer almamaktadır.

Mahkeme Kararı Bozuldu

Bu değerlendirmeler doğrultusunda Danıştay, ihalenin iptaline ilişkin işlemin hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Daire, temyiz istemini kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını bozmuş ve dava konusu işlemin iptaline hükmetmiştir.

Kararın Önemi

Söz konusu karar, kamu ihale hukukunda idarelerin ihaleyi iptal etme konusundaki takdir yetkisinin keyfi biçimde kullanılamayacağını açık biçimde ortaya koymaktadır.

Danıştay’a göre;

  • İdareler ihaleyi iptal edebilir,

  • Ancak bu karar somut, makul ve hukuki gerekçelere dayanmalıdır.

Yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan yöntemin tutarlı ve gerekçeli olmaması hâlinde, iptal işlemleri yargı denetiminden geçememektedir.

Danıştay, ihale sonrasında yaklaşık maliyet hesabı değiştirilerek yapılan iptal işlemini hukuka aykırı buldu. Mahkeme, iptal kararının somut ve makul gerekçelere dayanmadığını belirtti.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2057
Karar No:2025/2668

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Taahhüt İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğünce 20/03/2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Karayolları 14. (Bursa) Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi" ihalesinin idare tarafından iptali kararına yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 07/05/2025 tarih ve 2025/UY.II-1071 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihalenin iptali kararının gerekçesi incelendiğinde; ihaleyi gerçekleştiren idarece Trafik Güvenliği Başmühendisliği biriminden yaklaşık maliyetin yeniden incelenerek güncelliğini koruyup korumadığının ve gözden kaçan hususlar var ise bunların değerlendirilmesinin sağlanması amacıyla 27/03/2025 tarihinde görüş talep edildiği, verilen cevapta; yaklaşık maliyetin gözden geçirildiğinin, ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 numaralı imalatların yaklaşık maliyete esas birim fiyatlarına ilişkin tutarların güncel olmadığının ifade edildiği, anılan poz numaralı imalatların güncel fiyatları esas alınarak yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması neticesinde ortaya çıkan tutarın 104.862.939,51-TL, bu tutar esas alınarak hesaplanan sınır değerin ise 85.045.822,15-TL olduğu, dava konusu ihaleye 45 isteklinin teklif sunduğu, bu tekliflerden yaklaşık maliyet üzerinde teklif sunan 23 isteklinin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin %120 sınırında (118.131.600,00-TL ila 118.512.600,00-TL aralığında) yoğunlaştığı, ihale dokümanında sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin tekliflerinin açıklama istenilmeksizin reddedileceğinin düzenlendiği, yaklaşık maliyete ilişkin idarece yapılan değerlendirme sonucunda yeniden hesaplanan sınır değer ile yaklaşık maliyet aralığında teklif kalmayacağı, diğer bir ifadeyle tekliflerin ya sınır değerin altında olması sebebiyle açıklama istenmeksizin reddedileceği ya da yaklaşık maliyetin üzerinde olması sebebiyle değerlendirme dışı kalacağından bahisle ihalenin iptal edildiği,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesinde, Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde, idarelerin rekabeti ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğunun kurala bağlandığı, bu bağlamda idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği, idarelerin, kendilerine Kanun ile verilen bu sorumluluğu yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği, ihaleye verilen tekliflerin durumu ve davalı idarece yaklaşık maliyete ilişkin yapılan değerlendirme dikkate alındığında, idarenin ihalenin iptal edilmesine yönelik işleminde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık oluşturacak bir hususun bulunmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu ihalenin idare tarafından iptali kararına yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu ihalede idarece yaklaşık maliyetin güncellenmesine ilişkin olarak yapılan işlemin hatalı olduğunun dava konusu Kurul kararında belirtildiği, ilgili yönetmelik uyarınca ihale tarihinden sonra yaklaşık maliyetin güncellenemeyeceği, somut ve açıklayıcı bir gerekçeye ve hesaplamaya yer verilmeksizin idarece alınan ihalenin iptali kararının "takdir yetkisi" kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğünce 20/03/2025 açık ihale usulü ile "Karayolları 14. (Bursa) Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Devlet ve İl Yollarında Düşey İşaretleme Yapılması Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Anılan ihalede ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 numaralı iş kalemlerinin yaklaşık maliyete esas birim fiyatlarının belirlenmesi amacıyla piyasada faaliyet gösteren 4 şirketten anılan iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tekliflerinin sunulması istenilmiş, ilk aşamada en yüksek teklifi veren ... Trafik Sistemleri Elektronik Otomotiv İnşaat Turizm Gıda Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin (... Ltd. Şti.) teklifi yaklaşık maliyetin hesabında dikkate alınmamış kalan 3 şirketin teklifleri hesaplamaya dahil edilmiş ve piyasa araştırması yapılmayan diğer iş kalemlerine ait birim fiyatlar ile birlikte yaklaşık maliyet 98.767.874,30-TL olarak belirlenmiştir.
İhaleye 45 istekli teklif vermiş, 18 isteklinin teklifinin sınır değerin altında, 23 isteklinin teklifinin ise yaklaşık maliyetin çok üzerinde olduğu, neticede 4 geçerli teklifin bulunduğunun görülmesi üzerine 27/03/2025 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idareye bağlı Trafik Güvenliği Başmühendisliği biriminden, "... sınır değer hesabında önemli bir bileşen olan yaklaşık maliyetin tekrar incelenerek güncelliğini koruyup korumadığı, gözden kaçan hususlar var ise değerlendirilerek bildirilmesi ..." talep edilmiş, verilen cevapta, "... İncelemeler sonucu, birim fiyat kitaplarında bulunmadığı için piyasa araştırması sonucunda belirlenen ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 no.lu iş kalemlerine ait birim fiyatların sehven hatalı hesaplandığı tespit edilmiş olup gerekli düzeltmeler yapılmış olarak hazırlanan güncel yaklaşık maliyet hesap cetveli ve ekleri yazımız ekinde gönderilmektedir." denilmiş, güncel yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yaklaşık maliyet 104.862.939,51-TL olarak belirtilmiştir.
Bunun üzerine 28/03/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla "yaklaşık maliyetin güncellendiği, sınır değerin değiştiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin altında bulunan tüm tekliflerin sınır değerin de altında olduğu tespit edildiğinden geçerli teklif kalmadığı"ndan bahisle uyuşmazlık konusu ihale iptal edilmiştir.
Anılan ihalenin iptali kararına yönelik olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine davalı idarenin 22/04/2025 tarihli yazısıyla ihaleyi gerçekleştiren idareden "güncellemeye tabi tutulan iş kalemlerinin güncellenen tutarlarının nasıl belirlendiği" sorulmuş, ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda; "... Bölge müdürlüğümüz tarafından yaklaşık maliyet hesaplanırken ... Ltd. Şti.'nin fiyatı değerlendirilmemiştir. İhale sonrası isteklilerin tekliflerindeki tutarsızlık sonucu yaklaşık maliyet yeniden gözden geçirilmiştir. Bu aşamadan sonra ilgili firmanın fiyatlarının da hesaplarda kullanılması gerektiği kanaatine varılmış ve yaklaşık maliyet tekrardan hesaplanmıştır." denilmiş, ardından davalı idarece yapılan değerlendirmede 07/05/2025 tarih ve 2025/UY.II-1071 sayılı Kurul kararıyla itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Bu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kanun'un, ''Temel ilkeler'' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, ''İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.''; "Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali'' başlıklı 39. maddesinde, ''İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.
''; ''Kurum'a itirazen şikâyet başvurusu'' başlıklı 56. maddesinde, ''İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hâllerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kurum'a başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. ..." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesi konusunda ihale komisyonunun takdir yetkisi bulunduğu gibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenerek ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin komisyon kararlarının onaylanıp onaylanmaması konusunda da ihale yetkilisinin takdir yetkisinin bulunduğu ancak bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makul ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihalede ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 numaralı iş kalemlerinin yaklaşık maliyete esas birim fiyatlarının belirlenmesi amacıyla piyasa araştırması yapıldığı, bu kapsamda 4 şirketten fiyat teklifi alındığı, ilk aşamada en yüksek teklifi veren ... Ltd. Şti.'nin teklifi hesap dışı tutulmak suretiyle yaklaşık maliyetin hesaplandığı, ihalenin yapılmasının ardından anılan poz numaralı iş kalemlerinin birim fiyatlarının sehven hatalı hesaplandığının tespit edildiği ve gerekli düzeltmeler yapılarak yaklaşık maliyetin yeniden hesaplandığı, güncel yaklaşık maliyetin hesaplanması yönteminin ihaleyi gerçekleştiren idarenin ... tarih ve ... sayılı cevabi yazı ekinde bulunan tablodan anlaşıldığı üzere; teklifi hesap dışı tutulan Tankes Ltd. Şti.'nin teklifinin hesaplamaya dahil edildiği, buna karşın ilk aşamada teklifi hesaplamaya dahil edilen ve en düşük teklifi veren ... Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Yol Levhaları İmalat Sanayi Ticaret A.Ş. (... A.Ş.)'nin teklifinin ise değerlendirmeye alınmaksızın hesaplamanın yapılması şeklinde olduğu, ardından 28/03/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla "yaklaşık maliyetin güncellendiği, sınır değerin değiştiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin altında bulunan tüm tekliflerin sınır değerin de altında olduğu tespit edildiğinden geçerli teklif kalmadığı"ndan bahisle uyuşmazlık konusu ihalenin iptal edildiği, anılan ihalenin iptali kararına yönelik olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 07/05/2025 tarih ve 2025/UY.II-1071 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, ihalenin iptali sebebi olarak "yaklaşık maliyetin güncellendiği" hususu gösterilmişse de yapılan işlemin bir güncelleme işlemi olarak kabul edilemeyeceği, zira ÖZEL-6, ÖZEL-7, ÖZEL-26 ve ÖZEL-27 numaralı iş kalemleri için ihale yapıldıktan sonra yeniden bir fiyat teklifi alınmadığı, ilk aşamada alınan tekliflerden önce en yüksek teklifi veren Tankes Ltd. Şti.'nin teklifi değerlendirme dışı tutularak yaklaşık maliyetin hesaplandığı,
ihalenin gerçekleştirilmesinin ardından bahse konu poz numaralı iş kalemlerinin birim fiyatlarının sehven hatalı hesaplandığının tespit edilmesi üzerine yeniden yapılan hesaplamada ise anılan şirketin teklifinin değerlendirmeye alınmasına karşın bu sefer en düşük teklifi veren ... A.Ş.'nin teklifi değerlendirmeye alınmaksızın hesaplamanın yapıldığı, ancak ihaleyi gerçekleştiren idarece, güncel yaklaşık maliyetin belirtilen yöntemle hesaplanmasının hukuka uygun makul ve meşru sebeplerle gerekçelendirilemediği, söz konusu "yaklaşık maliyetin güncellenmesi" işlemi sebebiyle tesis edilen ihalenin iptaline dair kararın kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda alındığına ilişkin herhangi bir somut bilgi veya belgenin de bulunmadığı anlaşıldığından, ihalenin idare tarafından iptali kararına yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam ...-TL (...-TL + ...-TL) yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 16/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.