Danıştay’dan ihale iptallerine ilişkin dikkat çeken karar

Danıştay Onüçüncü Dairesi, ihale dokümanlarında yer alan düzenlemelerin yorumlanmasına ilişkin önemli bir karara imza attı. Daire, teknik şartnamede belirsizlik bulunduğu gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesine karar veren Kamu İhale Kurulu işlemini hukuka aykırı bularak iptal etti.

Kararda, ihale dokümanlarının parça parça değil bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

İhale belediyenin temizlik araçları için yapıldı

Uyuşmazlık,............................................. Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 27 Mart 2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “Kent Temizliği Araç Kiralama İşi” ihalesinden kaynaklandı.

İhale kapsamında kent temizliği faaliyetlerinde kullanılmak üzere çeşitli araçların 27 ay süreyle kiralanması planlandı.

İhale sonucunda davacı şirketin teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenerek ihale bu şirket üzerinde bırakıldı.

Ancak ihaleye katılan başka bir şirket tarafından ihale dokümanına yönelik olarak şikâyet ve ardından itirazen şikâyet başvurusu yapıldı.

Kamu İhale Kurulu ihaleyi iptal etti

Başvuru üzerine inceleme yapan Kamu İhale Kurulu, itirazların büyük bölümünü yerinde görmedi.

Buna karşılık Kurul, teknik şartnamede yer alan bir düzenlemenin yüklenicinin sorumluluğunun kapsamı bakımından belirsizlik içerdiği sonucuna ulaştı.

Kurul kararında özetle şu değerlendirme yapıldı:

  • Araçların idare personeli tarafından kullanılacağı düzenlenmişti.

  • Buna rağmen teknik şartnamede, araçlardan kaynaklanabilecek zararların yüklenici tarafından karşılanacağı yönünde bir düzenleme de bulunuyordu.

Bu nedenle Kurul, yüklenicinin sorumluluğunun:

  • yalnızca araçların donanım ve bakım eksikliğünden doğan zararlarla mı sınırlı olduğu,

  • yoksa idare personelinin kusurundan kaynaklanan zararları da kapsayıp kapsamadığının açık olmadığı kanaatine vardı.

Kurul, söz konusu belirsizliğin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verdi.

İdare Mahkemesi de iptal kararını hukuka uygun buldu

Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada ilk derece mahkemesi de benzer bir değerlendirme yaptı.

Mahkeme, teknik şartnamede yer alan düzenlemelerin yüklenicinin sorumluluğunun kapsamını açık biçimde ortaya koymadığı kanaatine vararak davayı reddetti.

Böylece Kamu İhale Kurulu’nun ihaleyi iptal eden işlemi hukuka uygun bulunmuş oldu.

Danıştay farklı değerlendirdi

Dosyayı temyiz incelemesine alan Danıştay Onüçüncü Dairesi ise teknik şartname hükümlerini bir bütün halinde değerlendirerek farklı bir sonuca ulaştı.

Kararda, teknik şartnamenin ilgili maddelerinde:

  • ihale kapsamında çalıştırılacak araçların idare personeli tarafından kullanılacağının,

  • araç kullanıcılarının hatalı kullanım veya ihmali nedeniyle oluşan kazalar ve hasarlardan sorumlu olacağının,

  • araçların donanım ve bakım eksikliğinden kaynaklanan zararların ise yüklenici tarafından karşılanacağının

açık biçimde düzenlendiği belirtildi.

Danıştay’a göre bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde yüklenicinin sorumluluğunun kapsamı anlaşılabilmektedir.

“Teknik şartname bütün halinde yorumlanmalı”

Kararda ayrıca ihale dokümanlarının yorumlanmasına ilişkin önemli bir ilkeye yer verildi.

Danıştay, teknik şartname hükümlerinin tek tek değil bütün halinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu kapsamda;

  • araç kullanıcılarının hatalı kullanımından doğan zararların kullanıcıya ait olduğu,

  • araçların teknik donanımı ve bakımından kaynaklanan zararların ise yüklenicinin sorumluluğunda bulunduğu

sonucuna ulaşmanın mümkün olduğu ifade edildi.

Bu nedenle teknik şartnamede rekabeti engelleyici veya teklif vermeyi güçleştirici bir belirsizlik bulunmadığı belirtildi.

İhale iptaline hukuki dayanak bulunmadı

Danıştay, bu değerlendirmeler ışığında ihale dokümanında mevzuata aykırı bir düzenleme bulunmadığını belirledi.

Bu nedenle:

sonucuna ulaşıldı.

Daire, İdare Mahkemesi kararını bozarak Kamu İhale Kurulu’nun ihalenin iptaline ilişkin işlemini iptal etti.

Kararın ihale hukuku açısından önemi

Karar, ihale dokümanlarında yer alan düzenlemelerin yorumlanması bakımından önemli bir ilkeye işaret ediyor.

Danıştay’a göre:

Teknik şartname hükümleri birlikte değerlendirildiğinde sorumluluk rejimi anlaşılabiliyorsa, yalnızca yorum farklılığı nedeniyle “belirsizlik” kabul edilerek ihale iptal edilemez.

Bu yaklaşım, özellikle ihale dokümanlarının değerlendirilmesinde aşırı şekilci yorumların önüne geçilmesi bakımından dikkat çekici bulunuyor.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2114
Karar No:2025/2740

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Temizlik Hizmetleri San. ve Dış Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:............................................................. Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğünce 27/03/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kent Temizliği Araç Kiralama İşi” ihalesi dokümanına ilişkin olarak dava dışı ... Sağlık Ürünleri Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine ihalenin iptaline dair 14/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1133 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu ihaleye ilişkin olarak hazırlanan Teknik Şartname'nin 4. maddesinin (g) bendinde ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak araçların idarenin personeli tarafından kullanılacağının ve 5. maddesinin (d) bendinde ihale konusu hizmet süresince araçların donanım ve bakım eksikliğinden kaynaklanan veya ekipmanlarının eksik olması nedeniyle ortaya çıkabilecek her türlü hasar ve zararlar yanında üçüncü kişilere verilecek zararlardan da yüklenicinin sorumlu olduğunun düzenlendiği, ancak, anılan düzenlemeden, yüklenicinin sorumluluğunun araçların donanım ve bakım eksikliğinden kaynaklanan hasarlarla mı sınırlı yoksa idarenin personelinin kusurundan kaynaklanan hasarları da kapsayacak şekilde mi olduğunun net olarak anlaşılamadığı görüldüğünden, dava dışı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen hususun (3. iddia) yerinde olduğu ve anılan belirsizlik sebebiyle ihalenin iptal edilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Mahkemece verilen ret kararının herhangi bir somut ve hukuka uygun gerekçeye dayandırılmadığı, anılan kararda Teknik Şartname kapsamında yüklenicinin sorumluluğunda belirsizlik bulunduğu gerekçesine yer verilmiş ise de Teknik Şartname'nin 5. maddesinin (d) bendinde idarenin personelinin kusurlu olduğu hallerde idarenin çalışanı olan araç kullanıcılarının/idarenin sorumlu olacağının açıkça ifade edildiği, ihalenin iptali kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, benzer mahiyetteki Danıştay Onüçüncü Dairesinin 07/10/2020 tarih ve E:2015/5237, K:2020/2459 sayılı kararında teknik şarnamedeki belirsizliğin ihaleye teklif vermeyi ve rekabetin oluşumunu engelleyeceği gerekçesiyle ihalenin iptaline yönelik Kurul kararının hukuka uygun olduğuna karar verildiği belirtilerek dava konusu Kurul kararında yer alan gerekçelerle temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
....................... Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğünce 27/03/2025 tarihinde açık ihale usulü ile “Kent Temizliği Araç Kiralama İşi” ihalesi gerçekleştirilmiştir. Davacı şirketin teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiş ve ihale üzerinde bırakılmıştır.

Dava dışı ... Sağlık Ürünleri Ltd. Şti.'nin uyuşmazlık konusu ihale dokümanına yönelik olarak idareye yaptığı şikayet başvurusu hakkında ihaleyi gerçekleştiren idarece süresi içinde karar alınmamış, anılan şirket tarafından davalı idareye yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine 14/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1133 sayılı Kurul kararıyla özetle; 1, 2, 4 ve 5. iddiaların yerinde olmadığına, 3. iddia kapsamında yapılan incelemede ise, Teknik Şartname’nin 4. maddesinin (g) bendinde ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak araçların idarenin personeli tarafından kullanılacağının ve 5. maddesinin (d) bendinde ihale konusu hizmet süresince araçların donanım ve bakım eksikliğinden kaynaklanan veya ekipmanlarının eksik olması nedeniyle ortaya çıkabilecek her türlü hasar ve zararlar yanında üçüncü kişilere verilecek zararlardan da yüklenicinin sorumlu olduğunun düzenlendiği ancak anılan düzenlemeden, yüklenicinin sorumluluğunun araçların donanım ve bakım eksikliğinden kaynaklanan hasarlarla mı sınırlı yoksa idarenin personelinin kusurundan kaynaklanan hasarları da kapsayacak şekilde mi olduğunun net olarak anlaşılamadığının görüldüğü gerekçesiyle başvuru sahibinin anılan iddiasının bu yönüyle yerinde olduğuna ve anılan belirsizlik sebebiyle ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine, ihalenin iptaline yönelik anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." kuralına yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin "Teknik şartname" başlıklı 16. maddesinde, "(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur…” kuralı yer almıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Genel Şartnamenin amacı, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre sözleşmeye bağlanan hizmet işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esas ve usulleri belirlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Genel Şartname, sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçasıdır."; "Yüklenicinin genel sorumlulukları" başlıklı 6. maddesinde, "Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlal ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” kurallarına yer verilmiştir.
İhaleye ait Teknik Şartname'nin 4. maddesinin (g) bendinde, "İhale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların sevk ve idaresinde kullanılmasına yönelik tüm şoför, operatör ve yardımcı personel ihtiyacı idaremiz tarafından karşılanacaktır."; 5. maddesinin (d) bendinde, "İhale konusu iş kapsamında temin edilen araçlar, kullanacak olan şoförlerin/operatörlerin gerekli ehliyet ve sertifikalara sahip olması idaremizin sorumluluğundadır. İhale süreci boyunca araç kullanıcıları ve/veya yardımcılarının amaçları dışında veya hatalı kullanması ihmali ve dikkatsizliği, nedeniyle sebebiyet vereceği kazalar veya hasarlar neticesinde; araçlara verilecek zarar ve ziyan ile trafik cezalarından araç kullanıcısı ve/veya yardımcıları sorumludur. Kullanım aşamasında söz konusu araçların arıza, hasar vb. durumların amirine bildirmekle sorumludur. Ayrıca; hizmet süresince araçların donanım, bakım eksikliğinden kaynaklanan veya ekipmanlarının eksik olması nedeniyle ortaya çıkabilecek her türlü hasar ve zararlar ile 3. Şahıslara verilecek zarar ye ziyanlar yüklenici tarafından karşılanacaktır."; Sözleşme Tasarısı’nın 5. maddesinde, “5.1. Sözleşme konusu iş; 27 Ay Süre İle 17 Kalem Kent İçi Temizlik Hizmetleri Faaliyetleri Kapsamında Kullanılmak Üzere Muhtelif Araç Kiralanması (Araç ve Ekipmanlar İdaremiz Personellerince Kullanacaktır) Hizmet Alımı İşin teknik özellikleri ve diğer ayrıntıları sözleşme ekinde yer alan ve ihale dokümanını oluşturan belgelerde düzenlenmiştir.” kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Kurul kararıyla, Teknik Şartname’de, yüklenicinin sorumluluğunun araçların donanım ve bakım eksikliğinden kaynaklanan hasarlarla mı sınırlı yoksa idarenin personelinin kusurundan kaynaklanan hasarları da kapsayacak şekilde mi olduğunun net olarak anlaşılamadığı ve anılan belirsizliğin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verilmiş ise de, anılan ihaleye ait Teknik Şartname'nin 5. maddesinin (d) bendinin son cümlesinde, hizmet süresince araçların donanım, bakım eksikliğinden kaynaklanan veya ekipmanların eksik olması nedeniyle ortaya çıkabilecek durumlara yönelik olarak yüklenicinin sorumluluğu düzenlenmiş olup, anılan durumlar nedeniyle ortaya çıkabilecek her türlü hasar ve zararlar ile üçüncü kişilere verilecek zarar ve ziyanların yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir. Nitekim, anılan maddenin (d) bendinin ikinci cümlesi de, aynı Şartname'nin 4. maddesinin (g) bendinde yer verilen, "İhale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların sevk ve idaresinde kullanılmasına yönelik tüm şoför, operatör ve yardımcı personel ihtiyacı idaremiz tarafından karşılanacaktır." düzenlemesiyle uyumlu olarak, ihale süreci boyunca araç kullanıcıları ve/veya yardımcılarının amaçları dışında veya hatalı kullanması, ihmali ve dikkatsizliği nedeniyle sebebiyet vereceği kazalar ve hasarlar neticesinde, araçlara verilecek zarar ve ziyanlardan araç kullanıcısı ve/veya yardımcılarının sorumlu olacağı şeklinde düzenlenmiştir.
Bu durumda, Teknik Şartname'nin 5. maddesinin (d) bendinin son cümlesi bir bütün halinde değerlendirildiğinde, yüklenicinin hangi durumlarda üçüncü kişilere verilen zararlardan sorumlu tutulacağı konusunda anılan düzenlemede bir belirsizlik bulunmadığı, anılan bentte yüklenicinin sorumluluğunun kapsamının açıkça belirtildiği, yine Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde de yüklenicinin genel sorumluluklarının düzenlendiği, bu Şartname'nin de sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğu hususları dikkate alındığında, ihale dokümanının uyuşmazlığa konu kısmında ihale mevzuatına aykırı bir husus bulunmadığından, ihalenin iptaline yönelik dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İHALENİN İPTALİNE İLİŞKİN KISMININ İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 18/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.