Soruşturma oluru alınmadan verilen ceza iptal edildi
Askerlik Şubesi'nde sivil memur olarak görev yapan bir kişi, yetkisi bulunmamasına karşın gerçeğe aykırı askerlik tecil belgesi düzenledi. İdare, fiili öğrendikten sonra usulüne uygun soruşturma oluru almaksızın doğrudan idari tahkikat başlattı. Düzenlenen rapor üzerine Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu memuru ihraç etti.
Danıştay 12. Dairesi, fiilin ağırlığından bağımsız olarak soruşturmanın usule aykırı başlatıldığını tespit ederek ihraç kararını iptal eden alt mahkeme kararlarını onadı.
Karara bir üye katılmadı. Karşı oy gerekçesinde, disiplin amiri konumundaki Adana Askeralma Bölge Başkanı'nın tahkikat raporunu onaylayarak Bakanlığa iletmesinin soruşturma oluru işlevini fiilen gördüğü, mevzuatta ayrıca olur alınması zorunluluğunun bulunmadığı ve işin esasının incelenmesi gerektiği savunuldu.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5480
Karar No : 2023/5188
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, İskenderun ilçesi, Askerlik Şubesi Başkanlığında sivil memur olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılmasının isnada maruz kalanların hukuki güvencesi olduğu, bu çerçevede; yapılacak soruşturmada soruşturma konularını içerir soruşturma emri verilmesi, bağımsız ve üst veya denk görevde olan bağımsız bir soruşturmacı atanması, olayla ilgili tanık ve soruşturulanın ifadelerinin alınması, ifade alınmadan kişiye haklarının ve soruşturma konusunun bildirilmesi, isnat olunan fiille ilgili lehe ve aleyhe başkaca delillerin araştırılması, soruşturma sonucunda bir rapor hazırlanması ve bu raporda; olayın değerlendirilmesi, soruşturmacının kanaat ve teklifini belirtmesi ve raporun ilgili makama sunulması, soruşturmayı yapan kişi ile soruşturmada elde edilen delilleri değerlendirecek kişi veya kurulların ayrı olması, yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek sanığın savunmasının alınması gerekliliği disiplin hukukunun temel ilkelerinden olduğu gibi hukuki güvenlik ilkesinin de gereği olduğu, dava konusu edilen uyuşmazlıkta, davacının G.B. isimli şahsa askerliğinin 31/12/2016 tarihine kadar erteli olduğuna ilişkin "Askerlik Durum Belgesini" gerçeğe aykırı olarak düzenleyerek verdiğinden dolayı yetkili disiplin amirlerince verilmiş olan bir disiplin soruşturma oluru bulunmadan hakkında doğrudan idari tahkikat yapılarak rapor düzenlendiği, anılan raporun üzerine, "Mevzuat hükümleri gereğince devlet memurluğundan çıkarma işlemi başlatılmasını teklif edelim" notu düşülerek soruşturma dosyasının davalı Bakanlığa gönderildiği, 14/11/2018 ve 07/12/2018 tarihli ara kararları ile disiplin soruşturma olurunun bir örneğinin istenilmesine rağmen, davalı idarece gönderilen belgelerin ekinde bu belgenin sunulmadığı görüldüğünden; usulüne uygun verilmiş bir soruşturma oluru bulunmadan başlatılıp tamamlanan soruşturma raporuna dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının yetkisi olmadığı halde resmi belge düzenlediği, idarenin takdir yetkisi gereği yürütülen tahkikat sonucunda tesis edilen dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davalı idarenin harçtan muaf olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 23/10/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Dava, Hatay ili, İskenderun ilçesi, Askerlik Şubesi Başkanlığında sivil memur olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun 05/04/2017 tarih ve 2017/5 sayılı kararının iptali istenilmiştir.
Dava konusu işlemin dayanağı olarak uygulanan 04/04/1983 tarih ve 18008 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 134. maddesine dayanılarak çıkarılmış, anılan Yönetmeliğin 2. maddesinin birinci fıkrasında, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Kanun'un 1. maddesi kapsamına giren Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli devlet memurları hakkında uygulanacağı, üçüncü fıkrasında ise, 657 sayılı Kanun'un 233. maddesi hükmünün saklı olduğu düzenlenmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinde; uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarının disiplin amirleri tarafından, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararına dayanan hallerde valiler tarafından verileceği, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının ise, amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği, "Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmaya devam olunacak hükümler" başlıklı 233. maddesinde ise; Bu kanunun 7. bölümünde yer alan disipline ait 124 ve 136. maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklıdır, hükümlerine yer verilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin "Disiplin Amiri" başlıklı 9. maddesinin üçüncü fıkrasında; karargah ve kurumlarda en az Şube Müdürü veya eşidi seviyedeki amirin disiplin amiri olduğu, "Disiplin cezaları" başlıklı 13. maddesinde; devlet memurlarına 657 sayılı Kanun'un 125. maddesindeki cezaların verileceği, "Soruşturma işlemi" başlıklı 17. maddesinde; devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırmayı gerektiren fiil ve halleri bulunan memurlar hakkında, memurun görevli olduğu birlik komutanları ve kurum amirliklerince gerekli soruşturma yapılarak düzenlenen soruşturma dosyasının, Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü veya ilgili Kuvvet Personel Başkanlığına gönderileceği, düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; İskenderun Askerlik Şubesi Başkanlığında sivil memur olarak görev yapan davacının görevi olmadığı halde usulsüz olarak askerlik tecil belgesi düzenlediği bilgisinin İdarece 11/02/2016 tarihinde öğrenildiği ve bunun üzerine düzenlenen 18/02/2016 tarihli İdari Tahkikat Raporunda; 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (f) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması, ilave bilgi ve belgelerin temini sonrası aynı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasının değerlendirilebileceği belirtilmiş, anılan raporun son sayfasında davacının görev yaptığı Askerlik Şubesinin bağlı olduğu ve disiplin amiri konumunda olan Adana Askeralma Bölge Başkanı tarafından el yazısı ile "Mevzuat hükümleri gereğince devlet memurluğundan çıkarma işlemi başlatılmasını teklif edelim" ibaresine yer verilerek,10/03/2016 tarihinde soruşturma dosyası Bölge Başkanı tarafından, davacının, fiilinin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca incelenmesi gerektiği belirtilerek Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına gönderilmiş, sonrasında dosya Personel Daire Başkanlığına gönderilerek gerekli incelemeler yapıldıktan sonra Yüksek Disiplin Kuruluna tevdi edilmiş, anılan Kurul tarafından davacıya sözlü savunma hakkı da tanınmak suretiyle dava konusu işlem tesis edilmiştir.
Dava konusu işlemin iptaline yönelik temyize konu Mahkeme kararında, "usulüne uygun verilmiş bir soruşturma oluru bulunmadan başlatılıp tamamlanan soruşturma raporuna dayanılarak ve atamaya yetkili amirlerin bu yönde herhangi bir isteği olmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesine yer verilmekle beraber; 657 sayılı Kanun'da Devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine verileceği düzenlenmiş olup; davacının fiili neticesinde düzenlenen İdari Tahkikat Raporunda, davacının görev yaptığı yerin bağlı olduğu Kurum Başkanı yani disiplin amiri tarafından rapora onay verilerek Bakanlığa gönderildiği görülmektedir. Dolayısıyla davacının amiri tarafından Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilen soruşturma dosyasında yetki bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının eylemlerinin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici harekette bulunmak fiilini oluşturduğu gerekçesiyle yapılan soruşturma neticesinde Milli Savunma Bakanlığı Personel Dairesi Başkanlığı tarafından doğrudan Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilmesinde usule aykırılık bulunmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, usule aykırılık görülmeyen dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan İstinaf başvurusunun reddi yolundaki temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının işin esasının incelenmesi üzere bozulması gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.
