Danıştay: Sözlü Sınav İtirazı Eksik Komisyonla Değerlendirilemez
Danıştay 12. Dairesi | E. 2020/2646, K. 2023/5422 | 30 Ekim 2023
Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği mezunu olan davacı, 2017 KPSS'den 72,17 puan almış; ardından 29 Nisan 2018 tarihinde katıldığı sözleşmeli öğretmen sözlü sınavında 52 puan alarak başarısız sayılmıştır. Sınav sonucuna itiraz eden davacının itirazı ise bir üyenin izinli olması nedeniyle yalnızca komisyon başkanı ve bir asıl üyeden oluşan eksik heyetçe reddedilmiştir. Yönetmeliğin açık hükmüne karşın yedek üye toplantıya çağrılmamıştır.
Mahkemeler ne dedi?
İlk derece İdare Mahkemesi davayı reddetti. Sınav komisyonunun usule uygun kurulduğunu, değerlendirme formunun doldurulduğunu ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun tespit edilmediğini gerekçe gösterdi.
Bölge İdare Mahkemesi ise bu kararı bozarak işlemi iptal etti. Komisyon üyelerinden birinin doldurduğu değerlendirme formunda 22 kriterden 20'sinin boş bırakıldığını, yalnızca bölüm toplamlarına rakam yazıldığını ve bu durumun takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını ortaya koyduğunu vurguladı.
Danıştay 12. Dairesi ise Bölge İdare Mahkemesi'nin "form eksikliği" gerekçesini yerinde bulmadı; ancak farklı ve daha temel bir usul aykırılığını saptadı. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesinin ikinci fıkrası gereği komisyonun üye tam sayısıyla toplanması zorunlu olup asıl üyenin yokluğunda yedek üyenin çağrılması şarttır. Oysa itiraz aşamasında bu zorunluluk yerine getirilmemiş, yedek üye toplantıya dahil edilmemiştir. Danıştay, gerekçeyi düzelterek iptal kararını oybirliğiyle onadı.
Kararın önemi
Bu karar, idare hukukunda birkaç açıdan emsal niteliği taşımaktadır. Her şeyden önce, sözlü sınav itiraz süreçlerinde komisyonun yasal tam sayıyı sağlaması salt bir şekil şartı değil, işlemin geçerliliğinin ön koşuludur. Bunun yanı sıra Danıştay, alt mahkemenin gerekçesini hatalı bulmasına rağmen varılan sonucun hukuka uygun olması nedeniyle bozma yoluna gitmemiş; "gerekçe düzeltilerek onama" tekniğini uygulamıştır. Son olarak karar, idarenin takdir yetkisinin mevzuatta öngörülen usul çerçevesinde kullanılması gerektiğini bir kez daha teyit etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2646
Karar No : 2023/5422
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Valiliği
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınava katılan davacının, başarısız sayılmasına dair işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu davada, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda, davacının bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik niteliklerinin değerlendirilmesi yönünde değerlendirme formu hazırlandığı, değerlendirme formunda davacıya sınava katılan komisyon üyelerinin verdikleri puanların aritmetik ortalamasının (52) olduğunun tespit edildiği, yapılan sınavda hizmet gereklerine aykırı davranıldığı ya da objektifliğin sağlanamadığına ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı, dolayısıyla sözlü sınav sürecinde usul hükümleri yönünden hukuka aykırılık olmadığı anlaşıldığından, 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda, davacının (52) puan alarak başarısız sayılmasına dair işleme karşı yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı doldurulması gereken sözlü sınav değerlendirme formunda toplam 22 kriterin bulunduğu, komisyon üyelerinin 22 kriterin her birine, belirlenen puan değerleri arasında takdir ettikleri puanları vererek bölüm toplamını yazmalarının ve bu suretle toplam puanı tespit etmelerinin gerektiği; bununla birlikte, davacının sözlü sınavda değerlendirilmesine ilişkin olarak, komisyon üyelerinden ... tarafından tanzim edilen sınav değerlendirme formunda, "Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisi" başlığı altında yer alan 2 kriter dışında, 20 ayrı kriterin hiç birisine puan verilmeyerek "verilen puan'' kısmının boş bırakıldığı; sadece '' bölüm toplamı'' kısmına, ne şekilde hesaplandığı belli olmayan puanlar yazılarak toplamda (52) puan takdir edildiği; buna göre, sınav değerlendirme formunda bulunan 20 kritere ayrı ayrı puan verilmeksizin, puan hanelerinin boş bırakılması suretiyle yapılan değerlendirmenin, mevzuatta öngörülen usule uygun olmadığı açık olup, sözlü sınavdaki takdir yetkisinin objektif olarak kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacının yapılan sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : İlgili Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonu kurulduğu, davacı hakkında objektif ve hakkaniyete uygun bir şekilde değerlendirme yapıldığı, dava konusu işlemin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen esaslar doğrultusunda ve kamu yararı gözetilerek tesis edildiği, sözlü sınavda tanzim edilen tutanakların usule uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Sözlü sınav değerlendirme formunun usule uygun olarak doldurulmadığı, idarenin takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği; sözlü sınavdaki idarenin takdir yetkisinin usule uygun kullanılmadığı ve objektif değerlendirmeden uzak olduğu belirtilerek, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitiim Fakültesi sınıf öğretmenliği bölümü mezunu olan ve 2017 yılında yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavından 72,17 puan alan davacı, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik kapsamında 29/04/2018 tarihinde katıldığı sözlü sınavda (52) puanla başarısız sayılmıştır.
Davacı tarafından sözlü sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işleme itiraz edilmiş; 16/07/2018 tarihinde bir başkan ve bir üyenin katılımıyla toplanan (diğer üyenin ise izinli olması nedeniyle katılmadığı) sınav komisyonunca davacının itirazı reddedilmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan Ek 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir." hükmü; ikinci fıkrasında, "Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır." hükmü ve yedinci fıkrasında da, "Sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları, atanmaları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.” hükmü yer almıştır.
Söz konusu düzenlemede verilen yetkiye istinaden, 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Sözlü sınav komisyonunun oluşumu" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir." kuralına; ikinci fıkrasında da, "Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. ..." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Sözlü sınav sonuçlarının ilanı ve itiraz" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavların tamamlanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde Bakanlıkça ilan edilir." kuralı; ikinci fıkrasında da, "Sözlü sınav sonuçlarına, sonuçların açıklanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu itirazlar sözlü sınav komisyonunca incelenerek oy çokluğu ile karara bağlanır. İtiraz sonuçları, ilgili il millî eğitim müdürlüklerince itiraz sahiplerine duyurulur." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 4. maddesiyle; Milli Eğitim Bakanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebileceği; sözleşmeli öğretmenlerin, Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanacağı; sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları ile atanmalarına ilişkin diğer hususların ise Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan yetkiye istinaden hazırlanarak 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikle sözlü sınava ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiş olup; Yönetmeliğin 9. maddesinin birinci fıkrasında, sözlü sınav komisyonunun bir başkan ve iki asıl üye ile ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşacağının belirtildiği; ikinci fıkrasında, komisyonun üye tam sayısı ile toplanmasının ve asıl üyenin bulunmadığı toplantıya da komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üyenin katılmasının kurala bağlandığı; 13. maddesinde ise, sözlü sınav sonuçlarına yapılacak itirazların sözlü sınav komisyonunca incelenerek oyçokluğuyla karara bağlanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavın mevzuata uygun olarak oluşturulan komisyon tarafından gerçekleştirildiği; bununla birlikte, sözlü sınav sonucuna yapılan itirazın ise komisyon başkanı ve bir üye tarafından değerlendirildiği, diğer üyenin ise izinli olması nedeniyle itirazın değerlendirilmesi aşamasında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna göre; sözlü sınav komisyonun mevzuatta belirtildiği şekliyle üye tam sayısıyla toplanmadığı ve yedek üyenin de toplantıya çağrılıp katılımının sağlanmadığı dikkate alındığında; mevzuata uygun şekilde toplanmayan komisyon tarafından sözlü sınav sonucuna yapılan itirazın değerlendirmesine ilişkin dava konusu işlemde usul kurallarına ve hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde olmamakla birlikte; bu husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
