Engelli Memurun Lojman Hakkı ile ilgili KDK kararı
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), %58 oranında engelli bir memurun, 8. Dönem Toplu Sözleşme ile engelliler için lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarıldığına ilişkin hükmün uygulanması talebini reddeden Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nü haksız buldu. Kurum, idareye “başvuranın lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılması” yönünde tavsiye kararı verdi.
Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü’nde mühendis olarak görev yapan ve %58 oranında doğuştan ve sürekli engelli olduğunu sağlık raporuyla belgelendiren başvuran, 7 Aralık 2021’de sıra tahsisli lojmana yerleşti.
27 Ağustos 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme’nin 62. maddesi uyarınca, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarılmasını talep etti. Ancak Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun 10. maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hüküm konulamaz” gerekçesiyle talebi reddetti.
Başvuran bunun üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurdu.
İdarenin Savunması
Meteoroloji Genel Müdürlüğü savunmasında özetle şunları belirtti:
-
2946 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır” hükmü kesin olarak yer almaktadır.
-
Aynı Kanun’un 10. maddesi, toplu iş sözleşmelerine bu Kanun’a aykırı hüküm konulamayacağını amir şekilde düzenlemektedir.
-
Engelli personel için zaten lojman puanlamasında +40 puan avantajı sağlanmaktadır.
-
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın farklı uygulaması, kurumların teşkilat yapılarının farklı olması nedeniyle hukuki tutarsızlık oluşturmaz.
Ombudsmanlığın Değerlendirmesi
Kamu Denetçiliği Kurumu kararında kritik tespitlerde bulundu:
1. Toplu sözleşme kanunun üstünde değil ama mali/sosyal haklarda saklı tutuluyor
Anayasa’nın 128. maddesine göre memurların özlük işleri kanunla düzenlenir, ancak mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Dolayısıyla lojman süresi sosyal hak kapsamında olduğundan toplu sözleşme ile düzenlenebilir.
2. 2946 sayılı Kanun’un 10. maddesi toplu sözleşmeyi kapsamıyor
Kanun’da “toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere” atıf yapılmıştır. Kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme bu kapsamda sayılmadığından, sınırlama burada uygulanamaz.
3. Yetkili kurullar uygulanması gerektiği yönünde görüş bildirdi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantıda, Hakem Kurulu Kararı’nın 62. maddesinin uygulanması gerektiği, bu hükmün idarelere takdir hakkı tanımadığı sonucuna varılmıştır.
4. Başka bir kurumda uygulanmış olması tutarlılık gerektirir
Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı bir enstitüde aynı toplu sözleşme hükmü uygulanarak engelli personelin lojman süresi 6 yıla çıkarılmıştır. Ombudsmanlık, toplu sözleşme hükümlerinin tüm kamu kurumlarını bağladığını, farklı uygulamanın hukuki tutarsızlık oluşturduğunu vurguladı.
5. Lojmanlarda bekleyen engelli personel bulunmuyor
İdarenin kendi verilerine göre, başvuranın bulunduğu 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerde lojman sırasında bekleyen engelli, şehit yakını veya gazi personel bulunmamaktadır. Bu nedenle başvuranın talebinin kabulü başka bir personelin hakkını ihlal etmeyecektir.
Karar
Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca başkanlığında alınan kararla:
-
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
-
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne, başvuranın lojman oturma süresinin bir yıl daha uzatılması yönünde TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
-
İdarenin karar üzerine tesis edeceği işlemin 30 gün içinde Kurum’a bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
hükmedildi.
T.C.
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2026/5386-S.26.7514
BAŞVURU NO : 2025/20755
KARAR TARİHİ : 01/04/2026
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/11/2025
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.1. ………………. (T.C. Kurumumuza başvuru yaptığı 18.11.2025 tarihli dilekçesi ve eki yazışmalarda özet olarak;
1.2.Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü'nde “Mühendis (Sicil: olarak görev yaptığını, %58 oranında doğuştan ve sürekli olmak üzere nörolojik, ortopedik engelli olduğunu, 7.12.2021 tarihinde kurum lojmanına sıra tahsisli olarak yerleştiğini, 27.08.2025 tarihli 32999 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62. maddesine dayanarak, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla güncellenmesini talep etmek üzere 06.11.2025 tarihinde dilekçeyle başvurduğunu, Bölge Müdürlüğünün 17.11.2025 tarihli cevabında, Genel Müdürlüğün aynı durum için açılmış bir başka dilekçeye cevabını ilgi göstererek ve 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hükümler konulamayacağı” gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, Anayasanın 53’üncü maddesinde “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu sözleşme hükmünde olduğu” ve 128. maddesinde “Memurların özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde amir hükümlerin bulunduğunu, lojman oturma süresinin sosyal hak kapsamında olup, Anayasa bu konuda toplu sözleşme hükümlerinin saklı tutulduğunu, 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesinin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini ve “ % 40 ve üzeri engelli kamu görevlileri için lojman oturma süresinin 6 yıl olacağı” şeklinde düzenleme yapıldığını, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, İstanbul Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü'nde görevli engelli personelin aynı Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesine dayanarak yaptığı başvuruyu 24.09.2024 tarihinde kabul ettiğini ve lojman oturma süresinin 6 yıla çıkarıldığını, bu kararın, Toplu Sözleşmenin 62’nci maddesinin uygulanabilir olduğunu ve 2946 sayılı Kanun ile çatışmadığını açıkça gösterdiğini, bir başka ifade ile idareler arasında tutarsızlık bulunduğunu, Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için hükmü uygularken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygulamadığını, Resmi Gazete’de yayımlanan ve Anayasal güvence altındaki bir hükmün uygulanmamasının hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu, diğer yandan Anayasanın "özel koruma" yükümlülüğünün bu noktada engelliler lehine yorumlanması gerektiğini gösterdiğini, Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesi ile engelli kamu görevlileri için getirilmiş özel düzenleme olduğunu, aynı hükmün Tarım Bakanlığı tarafından uygulanırken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün reddetmesi yönündeki idari işleme ilişkin hukuki gerekçelerin tutarsız olduğunu iddia ve ifade ederek 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.
1.3………………………tarafından yukarıda bahis konusu edilen iddia ve talep ile ilgili olarak 06.11.2025 tarihli dilekçe ile idareye başvuruda bulunulmuş, idarenin 17.11.2025 tarih ve sayılı cevap yazısında özet olarak; “… Genel Müdürlüğümüzün İlgi (b) sayılı yazısı ve 30.10.2025 tarihindeki (İntranet sayfamızda duyurulan) Meteoroloji Genel Müdürlüğü Kurum İdari Kurul Kararlarının 5. maddesinde de belirtildiği üzere Kamu Konutları Kanununun “Yasaklı Hükümler” başlıklı 10. maddesinde "Toplu İş Sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümler konulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz" hükmü mevcut olup anılan kanunun 4.maddesinde belirtildiği üzere "sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır" hükmü –kanunda değişiklik yapılmadığı müddetçe- engelli personel için de uygulanmaya devam edilecektir.” şeklinde olumsuz cevap verdiği anlaşılmakla, idari başvuru yolları tüketilen başvuru ile ilgili Kurumumuzca esastan inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Başvuranın iddia ve taleplerine ilişkin olarak, 03.12.2025 tarih ve ………………………………… sayılı yazımız ile Ege Üniversitesi Rektörlüğü’nden ve 11.02.2025 tarih ve …………………………. sayılı yazımız ile Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden bilgi ve belge talep edilmiştir.
2.1. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan 31.12.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak;
2.1.1………………………………. Genel Müdürlük 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğüne bağlı Atatürk Havalimanı Meteoroloji Müdürlüğünde kadrolu memur (mühendis) olarak görev yaptığı, dolayısıyla 01.01.2024 – 31.12.2025 tarihleri arasında uygulanan 7. Dönem Toplu Sözleşmeye tâbi olduğu,
2.1.2.2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı Hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinin amir hükmü karşısında ve sundukları gerekçeler doğrultusunda Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Dostane Çözüm" başlıklı 33/A maddesi kapsamında İdaremizce yapılacak bir işlem bulunmadığının değerlendirildiği,
2.1.3.Meteoroloji 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğü ve bağlı Meteoroloji Müdürlüklerinde toplam 40 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 9 adedinde görev tahsisli personel, 28 adedinde sıra tahsisli personel oturmakta olup 3 adedi ise yapılan bina performans analizi sonucunda riskli olarak tespit edildiğinden boş durumda olduğu, Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatında toplam 524 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 113 adedinde görev tahsisli personel, 353 adedinde sıra tahsisli personel, 19 adedinde hizmet tahsisli personelin oturduğu, diğer lojmanların ise boş olup komisyonların karar alma ve tahsis, teslim işlemleri devam ettiği,
2.1.4………………………… 'in de dâhil olduğu “sıra tahsisli konut” türüne ilişkin puanlama cetvelinin; Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli “Sıra Tahsisli Konutların Puanlama Cetveli” başlıklı 4 Sayılı Cetvel olduğu, bu Cetvel'in k maddesi “Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta şeklindedir. birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan” şeklinde olduğu ve dolayısıyla yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren personellerimize lojman tahsis ederken oluşturulan puanlamada doğrudan +40 puan verildiği, hatta personellerin kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi için de ayrı ayrı +40 puan verildiği, ^^^ ’in de bu kapsamda puanlamada +40 puan aldığı, bahsedilen uygulama idarelerindeki lojman tahsis talebinde bulunan tüm personeli hakkında uygulandığı, nitekim Genel Müdürlüğümüz merkez birimlerine ait Ankara ili, ^ ilçesinde bulunan 50 adet lojmanda 7 (yedi) engelli personel ve engelli yakını olan personel ikamet etmekte olup bu sayının oran olarak %14'ü bulduğu,
2.1.5.Ülkemizde 2010 yılında yapılan Anayasa Değişikliği ile işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine ilk defa toplu sözleşme hakkı tanındığı, hukuka ve kanuna aykırı olmadığı sürece toplu sözleşme hükümlerinin, geçerli olduğu sürede, taraflar açısından bağlayıcı olduğunun kuşkusuz olduğu, toplu sözleşmenin hukuki niteliği konusunda farklı görüşler bulunduğu, bir görüşe göre toplu sözleşmenin memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, mali ve sosyal haklarını düzenleyen düzenleyici bir idarî işlem olduğu, toplu sözleşme yapma hakkının ise idarenin kanuniliği ilkesinin Anayasa ile öngörülmüş bir istisnası olup mali ve sosyal haklar konusunda idare ile birlikte kural koyma yetkisinin kullanımından ibaret olduğu belirtilmiş iken diğer bir görüşe göre ise usulüne göre imzalanmış olan toplu sözleşme hükümlerinin, taraflar açısından kanun gibi bağlayıcı olduğu ve maddi anlamda kanun gibi kabul edilmesi gerektiği; toplu sözleşmenin adı üstünde bir “sözleşme” olduğu ve belirli bir süre için geçerli olduğu, bu nedenle de toplu sözleşme hükmünün kanun hükmünde olmasının onun kanun olduğu anlamına gelmeyeceği ve sözleşmelerin kanun olarak nitelendirilemeyeceği, toplu sözleşmeyle kanunların değiştirilemeyeceği, yasama organının çıkardığı kanunları yürürlükten kaldıramayacağı ve toplu sözleşme hakkının kanunların uygulanmaz hale getirilmesi amacıyla kullanılamayacağı, kanunlara aykırı sözleşme hükümlerinin yargı yolu ile kanuna aykırılığının tespit edilmesi durumunda bunların “hükümsüz” kabul edilmesi gerektiğini söylendiği, dolayısıyla İdarelerince, bir toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, normlar hiyerarşisi bakımından ise toplu sözleşmenin kanunun altında yer aldığının düşünüldüğü,
2.1.6.Toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, dolayısıyla 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda düzenlenmeyen bir konuda 4688 sayılı Kanun ve buna istinaden Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren toplu sözleşme ile düzenleme yapılması durumunda, bu düzenleme başka bir ennedici kanım hükmüne aykırılık teşkil etmiyorsa düzenlemenin uygulanabileceği, aksi halde uygulanamayacağının düşünüldüğü, yasa koyucu tarafindan konulmuş olan 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı "Toplu İş Sö:1 eşin eleriıı e ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümlerkonulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz. ” şeklindeki 10’uncu maddesi hükmü ve “Oturma sineleri” başlıklı 4’üncü maddesinde yer alan "sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır" şeklindeki amir hükümlerinin hâlihaznda yürürlükte olduğu, diğer taraftan mezkûr Kanıma dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli Sıra Tahsisli Puanlama Cetveli başlıklı 4 Sayılı Cetvel'de "kamu personelinin, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendirmesi halinde ise kendisine doğrudan +40puan verilmesi ” düzenlemesi yer aldığı, bu çerçevede engelli bir kamu personelinin, diğer kamu personeline kıyasla doğrudan +40 puan ahnak suretiyle öncelikli ve ayrıcalıklı bir konumda bulunduğu, bu doğrultuda engelli kamu personeline +40 puan verilmek suretiyle engelli personelin, ekonomik ve sosyal refah düzeyinin artırılmasının ve devletin sağladığı imkânlardan daha verimli bir şekilde yararlanabilmesinin dolayısıyla Anayasa'nın 10’uncu maddesi kapsammda engellilere dönük pozitif ayrımcılığın sağlanmasının amaçlandığımn değerlendiıildiği,
2.1.7.Başvuran tarafından emsal verilen Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için bahse konu hükmü uygularken, yasa değişikliği gerektiği için uygulanmamasımn hukuken tutarsızlık oluşturduğu iddialarına ilişkin Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve görevlerinin 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kunıhışların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 261-282 maddelerinde düzenlendiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı, genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nm iç işleyişinde uyguladığı bir hususa dair idarelerinin bilgi sahibi olmamakla birlikte idaıelerinin anılan Bakanlıktan ayıı bir kamu kurumu olması karşısında söz konusu uygulama açısmdan hukuki tutarsızlıktan bahsedilemeyeceğinin düşünüldüğü,
2.1.8.Aynı uygulamadan kaynaklı İdareleri aleyhine İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 2025/1347 Esas sayısma kayden açılmış bir dava bulunduğu ve henüz karara bağlanmadığı, diğer yandan söz konusu davada İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nin 05.09.2025 tarihli ve 2025/315 Y.D. İtiraz sayılı karaııyla davacmm yürütmenin duıdurulması isteminin reddine kesin olarak karar verildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2.Başvuru ekinde yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde;
2.2.1.Mevcut durumda Meteoroloji Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatlarında ikamet eden “Şehit yakını personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 19 adet personelin bulunduğu, 2,3,4 ve 7. Bölge Müdürlükleri ve bağlı illerindeki lojmanlarda ikamet eden engelli personel bulunmadığı, şikâyete konu başvuranın çalıştığı 1. Bölge Müdürlüğü’nde aralarında başvuranm da bulunduğu 5 adet engelli ve engelli yakını personelin lojmanda oturduğu,
2.2.2.Meteoroloji Bölge Müdürlükleri lojman puanlama listelerinde tahsis sırasını bekleyen “Şehit yakım personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde şikâyete konu başvuranm çalıştığı 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde 2025 yılı puanlama listelerinde, tahsis sırasını bekleyen personel bulunmadığı, sadece 2, 3, 6 ve 7. Bölge ve bağlı illerinde toplam 8 adet personelin bu kapsamda tahsis sırası beklediği tespit edilmiştir.
2.3.Başvuranın şikâyet konusu ettiği hususta Kamu Denetçiliği Kurumumuza 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı, “2023/1 Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında lojman ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması” talebi ile aynı konuda başvuru yapılmış olup, ilgili toplu sözleşmenin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinin 2’nci fıkrası gereğince tereddütleri gidermek ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına (Çalışma Genel Müdürlüğü) 11.02.2025 tarih ve^H sayılı yazı ile görüş sorulmuş olup, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan (Çalışma Genel Müdürlüğü) alınan 14.03.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak;
2.3.1.Bilindiği üzere, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10'uncu maddesinde, “…Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…” hükmü; 53'üncü maddesinde, “…Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükmü; 128'inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmünün yer aldığı,
2.3.2.10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 89'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, “Kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek” görevinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayıldığı,
2.3.3.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 17'nci maddesinde, “Devlet memurları, bu kanun ve diğer mevzuata göre tayin ve tesbit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” hükmüne; 18'inci maddesinde, “Kanunlarda yazılı haller dışında Devlet memurunun memurluğuna son verilmez, aylık ve başka hakları elinden alınamaz.” hükmüne; 22'nci maddesinde, “Devlet memurları, Anayasada ve özel kanununda belirtilen hükümler uyarınca sendikalar ve üst kuruluşlar kurabilir ve bunlara üye olabilirler.” hükmüne yer verildiği,
2.3.4.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 1'inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, hükmü; 2’nci maddesinde, “Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”, hükmü; 28'inci maddesinde, “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…”, hükmü; 33'üncü maddesinde, “Toplu sözleşme görüşme süreci sonunda toplu sözleşme imzalanamaması halinde, üzerinde uzlaşılan ve uzlaşılamayan konuları içeren toplantı tutanağı, tutanağın kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı ve hizmet kollarına yönelik bölümleri ilgili sendika temsilcisi ile Kamu İşveren Heyeti Başkanı tarafından imzalanır. Toplu sözleşme görüşmelerinin uzlaşmazlıkla sonuçlanması ve toplantı tutanağı imzalanamaması halinde Devlet Personel Başkanlığı tarafından görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığına dair tespit tutanağı tutulur. Toplantı tutanağı imzalanmasından veya görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığının tespit tutanağı ile belirlenmesinden itibaren üç işgünü içerisinde sözleşmenin ilgili bölümlerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından imzalamaya yetkili oldukları bölümler için Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulabilir. Toplu sözleşme kapsamına girmeyen konulara ilişkin olarak Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz." hükmü; 34'üncü maddesinde de “…Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.” hükmünün bulunduğu,
2.3.5.Bununla birlikte, 03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 1'inci maddesinde, “Bu Kararın; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmü; 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmü; 62'nci maddesinde ise “…Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır.” hükmünün getirildiği,
2.3.6.2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 4'üncü maddesinde, “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.” hükmü; 10'uncu maddesinde ise “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmünün mevcut olduğu,
2.3.7.23.09.1984 tarihli ve 18524 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20'nci maddesinde ise “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda, tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak, a) Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir. b) Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır. c) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir…” hükmünün yer aldığı,
2.3.8.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde;
2.3.8.1. Anayasa, 4688 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasına gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde mutabakat sağlanan konulara ilişkin olarak toplu sözleşme imzalandığı ve “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme”nin 03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, bahsedilen heyetler arasında uzlaşma sağlanamayan konular ise 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı” ile karara bağlanarak aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, anılan Hakem Kurulu Kararının toplu sözleşme hükmünde olduğu, toplu sözleşme hükümlerinin, mali ve sosyal haklara ilişkin olduğu ve gücünü Anayasa'dan aldığı, bununla birlikte, toplu sözleşme hükümlerinin yürürlükteki mevzuatta herhangi bir değişiklik yapmadığı, söz konusu mevzuatta düzenlenen mali ve sosyal hakların uygulamasını iki yıllık bir dönem için değiştirdiği, bu anlamda, toplu sözleşme ile getirilen mali ve sosyal hakların, ilgili personel bakımından sonraki toplu sözleşme dönemlerini de kapsayacak şekilde kazanılmış hak niteliğinde olmadığı, gerek "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme"nin 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünde, gerekse 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı”nın 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünde açıkça belirtildiği üzere, bir döneme ait toplu sözleşmede sağlanan mali ve sosyal hakkın sonraki dönemlerdeki toplu sözleşmelerde yer almaması durumunda, yürürlükte bulunan ilgili mevzuat hükümleri aynı şekilde uygulanmaya devam edeceği,
2.3.8.2. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10'uncu maddesinde yer alan “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmünde, toplu iş sözleşmeleri, özel sözleşmeler ve idari takdir yetkisinden bahsedildiği, Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasına gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşmenin zikredilmediği, nitekim yukarıda da belirtildiği üzere, toplu sözleşme hükümleri ile yürürlükteki mevzuatta yer alan mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün bulunmadığı,
2.3.8.3. 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen “Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmü gereğince; başvuru konusu somut olayda, 01.10.2020 tarihinde sıra tahsisli lojmandan yararlanmaya başlayan, ilgili mevzuat hükümlerince 01.10.2025 tarihinde lojmandan beş yıl süreyle yararlanma hakkı sona erecek olan ancak bahsedilen Hakem Kurul Kararı'nın 62’nci maddesiyle getirilen “Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır.” hükmü gereğince lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep eden personelin ve ilgili İdari Personel Sendikasının bu yöndeki talebinin idarece reddedilmesi hususundaki tereddüdün, adı geçen Kurumların temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda değerlendirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varıldığı
2.3.8.4. Bu itibarla, 19.02.2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı sonucunda; bahsedilen Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükümle yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ve Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20’nci maddesinde belirlenen beş yıllık oturma sürelerinin sonunda da söz konusu engellilik durumları devam eden ilgililerin, sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma sürelerinin bu engellilik durumlarının devam etmesi şartıyla altı yıl olarak uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ilgili personelin sıra tahsisli lojmandan ilave yararlanma süresinin, anılan Kurul Kararı'nın 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Karar, 1/1/2024-31/12/2025 tarihleri arasında uygulanır” hükmü gereğince 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyeceği, bu tarihten sonra söz konusu haktan yararlanmaya devam edilmesi hususunda ise sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği açıklama ve görüşlerine yer verilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinde; “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
(Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…)[9] kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.
3.2.“A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53’üncü maddesinde; “...
İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.
Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.”
3.3.“Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinde;“…Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”,
3.4.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.5.“D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı bölümünün “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde; “ Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır...”
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun;
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
5.2.“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “ Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”
5.3.“Toplu sözleşmenin kapsamı” başlıklı 28’inci maddesinde; “ (Değişik: 4/4/2012-6289/18 md.) Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.
Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.
Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir.
5.4.“Kamu Görevlileri Hakem Kurulu” başlıklı 34’üncü maddesinde; “... Değişik: 4/4/2012-6289/24 md.) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu her toplu sözleşme dönemi için;
a)Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Başkan, Başkanvekili, Başkan Yardımcısı veya Daire Başkanları arasından Cumhurbaşkanınca Başkan olarak seçilecek bir üye,
b)(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/197 md.) Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarından dört üye,
c)Bağlı sendikaların üye sayısı itibarıyla en fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından belirlenecek iki, bağlı sendikaların üye sayısı açısından ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlardan birer üye,
d)Üniversitelerin kamu yönetimi, iş hukuku, kamu maliyesi, çalışma ekonomisi, iktisat ve işletme bilim dallarından en az Doçent unvanını taşıyanlar arasından Cumhurbaşkanınca seçilecek bir üye,
e)Bağlı sendikaların üye sayısı itibarıyla en fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından üç, bağlı sendikaların üye sayısı açısından ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlar tarafından ikişer olmak üzere (d) bendinde belirtilen bilim dallarından en az Doçent unvanını taşımak kaydıyla, önerilecek toplam yedi öğretim üyesi arasından Cumhurbaşkanınca seçilecek bir üye,
olmak üzere onbir üyeden oluşur.
...
Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
Kurul kararları taraflara üç gün içerisinde yazılı olarak bildirilir ve Resmî Gazetede yayımlanır...”
6.2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun;
6.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”
6.2.“Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.
Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.”
6.3.“Yasak hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde; “ Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.”
7.5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun;
7.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”,
7.2.“Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde; “Bu Kanun engellileri, ailelerini, engellilere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgilileri kapsar.”,
7.3.“Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde; “Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır. Engeli olan çocuklara yönelik hizmetlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesi esastır”,
7.4.“Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde; “...Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,
8.10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;
8.1.“Çalışma Genel Müdürlüğü” başlıklı 89'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; “Kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek”,
9.23.09.1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Konutları Yönetmeliğinin;
9.1.“Konutlarda oturma süreleri” başlıklı 20’nci maddesinde; “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda, tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.
(Değişik: 15/1/1991-91/1391 K.) Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır.
Ancak,
a)Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.
b)Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır.
c)(Değişik: 30/6/1992-92/3245 K.) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir.
d)(Ek: 31/8/1992-92/3457.K) Eşyalı görev tahsisli konutlar, boşaltıldıkları tarihte bu konutlardan yararlanacak kişilerin mevcut olmaması halinde, (2) sayılı cetvelde görev unvanları belirtilen kişilere eşyalı olarak tahsis olunabilir.”,
9.2.“Sıra tahsisli konutların puanlama cetveli” başlıklı 4 sayılı Cetvelin (k) bendinde; “...
k) (Ek:RG-11/7/2020-31182-C.K-2754/1 md.) Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan,…”,
10.27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının;
10.1.“Uyuşmazlık konusu” başlığı altında; “ 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümleri uyarınca 2026 ve 2027 yılları için kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik, 1/8/2025-19/8/2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen toplu sözleşme görüşmelerinde kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklar üzerinde taraflar arasında toplu sözleşme imzalanamaması üzerine Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna intikal ettirilen başvuruda yer alan konulardır.”
10.2.“Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “ (1) Bu Kararın; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır.
(2)Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.”
10.3. “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ (1) Bu Karar, 1/1/2026¬31/12/2027 tarihleri arasında uygulanır.
(2)Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.”
10.4.“Engelli kamu görevlilerine yönelik düzenlemeler” başlıklı 44’üncü maddesinde; “ (1) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olan engelli kamu görevlilerine yönelik olmak üzere;
a)Yürütmekte oldukları görevlerine intibaklarını ve mesleki verimliliklerini arttırmak üzere mesleki uyum eğitimleri düzenlenmesi,
b)Engelliliklerinden kaynaklanan dezavantajlı durumların asgariye indirilmesi amacıyla fiziki çalışma koşullarının iyileştirilmesi,
c)Memuriyet mahalli dışında eğitim, kurs, seminer ve benzeri çalışmalar için görevlendirilmesi ve gerekli olması halinde kurumca refakatçi görevlendirilmesi,
ç) Kamu konutlarından yararlanmada pozitif ayrımcılık sağlanması,
amacına dönük olarak gerekli tedbirlerin alınması hususunda ihtimam gösterilir.”
10.5.“Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasında “ 16/7/1984 tarihli ve 84/8345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlene beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır...” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ'NE ÖNERİSİ
11.Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12.Başvuran özet olarak, Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü'nde 657 sayılı Kanuna tabi, olarak “Mühendis” unvanında görev yaptığını, %58 oranında doğuştan ve sürekli olmak üzere nörolojik, ortopedik engelli olduğunu, 7.12.2021 tarihinde kurum lojmanına sıra tahsisli olarak yerleştiğini, 27.08.2025 tarihli 32999 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesine dayanarak, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla güncellenmesini talep ettiğini; ancak idarenin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hükümler konulamayacağı” gerekçesiyle talebini reddettiğini iddia ve ifade ederek 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.
13.İlgili idare ise özetle,
13.1.Toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, dolayısıyla 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda düzenlenmeyen bir konuda 4688 sayılı Kanun ve buna istinaden Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren toplu sözleşme ile düzenleme yapılması durumunda, bu düzenleme başka bir emredici kanun hükmüne aykırılık teşkil etmiyorsa düzenlemenin uygulanabileceği, aksi halde uygulanamayacağının düşünüldüğü, yasa koyucu tarafından konulmuş olan 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı “Toplu İş Sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümler konulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz.” şeklindeki 10’uncu maddesi hükmü ve “Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinde yer alan “sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır” şeklindeki amir hükümlerinin hâlihazırda yürürlükte olduğu, diğer taraftan mezkûr Kanuna dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli Sıra Tahsisli Puanlama Cetveli başlıklı 4 Sayılı Cetvel’de “kamu personelinin, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendirmesi halinde ise kendisine doğrudan +40 puan verilmesi” düzenlemesi yer aldığı, bu çerçevede engelli bir kamu personelinin, diğer kamu personeline kıyasla doğrudan +40 puan almak suretiyle öncelikli ve ayrıcalıklı bir konumda bulunduğu, dolayısıyla Anayasa'nın 10’uncu maddesi kapsamında engellilere dönük pozitif ayrımcılığın sağlanmasının amaçlandığının değerlendirildiği,
13.2.Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için bahse konu hükmü uygularken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygulanmamasının hukuken tutarsızlık oluşturduğu iddialarına ilişkin Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve görevlerinin 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 261-282 maddelerinde düzenlendiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı, genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nın iç işleyişinde uyguladığı bir hususa dair idarelerinin bilgi sahibi olmamakla birlikte idarelerinin anılan Bakanlıktan ayrı bir kamu kurumu olması karşısında söz konusu uygulama açısından hukuki tutarsızlıktan bahsedilemeyeceğinin düşünüldüğü gerekçesi ile başvuranın talebi reddedilmiştir.
14.Başvuranın iddiaları ve talebi ile idarenin gerekçeleri dikkate alındığında incelecek hususların, toplu sözleşmelerin hükmünün kanun gibi bağlayıcı olup olmadığı, bu kapsamda 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı 10’uncu maddesi halen yürürlükte iken 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı ile toplu sözleşmenin bu hükmünü başka kurum ve kuruluşlar uygularken şikâyete konu idarenin uygulamama gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığında toplanmaktadır.
15.Toplu sözleşmelerin hükmünün kanun gibi bağlayıcı olup olmadığı, bu kapsamda 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı 10’uncu maddesi halen yürürlükte iken 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı ile ilgili olarak;
15.1.Anayasanın 53’üncü maddesi ile memurlar ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı verilmiştir. Ayrıca toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilmekte ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesin ve toplu sözleşme hükmünde kabul edilmektedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenleneceği belirlenmiştir. Yine Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmiş; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” denilerek, toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin düzenlemeler yapılabileceği kabul edilmiştir.
15.2.Anayasanın amir hükmü doğrultusunda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesinde, “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…” şeklinde toplu sözleşmenin usul ve esaslarına ilişkin detayları belirlenmiştir.
15.3.Kabul edilen uluslararası metinler yanında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ilgili maddeleri ile bu doğrultuda yürürlüğe giren 5378 sayılı Engelli Hakları Kanunu, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve bu kanunların uygulanmasına dair yönetmeliklerde yer alan pek çok maddede “engelli hakları” gözetilerek düzenlemeler yapılmıştır. Anayasanın 10’uncu maddesinde, “…Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…” hükmü; 61’inci maddesinde de “engelli bireylerin korunmaları ve toplum hayatına intibaklarının sağlanması” Devletin görevleri arasında sayılmıştır. Diğer yandan, 5378 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde ise engelli bireylerin diğer bireylerle eşit koşullarda, hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanması, toplumsal hayata tam ve etkin katılımlarının sağlanması amacıyla Devletin gerekli tedbirleri alacağı hüküm altına alınmış ve son olarak 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Engelli kamu görevlilerine yönelik düzenlemeler” başlıklı 44’üncü maddesinin (ç) bendinde; “... Kamu konutlarından yararlanmada pozitif ayrımcılık sağlanması...” hükmü ile engellilere dönük olarak gerekli tedbirlerin alınması hususunda ihtimam gösterilmesine vurgu yapılmıştır.
15.4.Bu kapsamda yukarıda da belirtildiği üzere, Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmiş; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde istisna getirilmiş ve toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin düzenlemeler yapılabileceği kabul edilmiştir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesi ile de, mali ve sosyal hakların detayları, usul ve esasları belirlenmiştir. Ayrıca toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı vurgulanmıştır. Sadece toplu sözleşme hükümlerinin, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerli olacağı şeklinde bir zaman sınırlaması getirilmiştir.
15.5.2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10'uncu maddesi ile “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmü getirilerek toplu iş sözleşmeleri ve özel sözleşmeler bakımından sınırlamaya yer verilmişse de ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme bu kapsamda sayılmadığından ve hukuken tek tek sayılan sözleşmeler açısından kıyaslama yapılamayacağından, toplu sözleşme hükümleri ile yürürlükteki mevzuatta yer alan mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında hakkın kapsamını genişleten değişiklik yapılmasının mümkün bulunduğu şeklinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
15.6.Diğer yandan, toplu sözleşmelerdeki ihtilafları gidermeye yönelik olarak ilgili mevzuatında yetkili ve görevli kurum ve kuruluşlar belirlenmiştir. Buna göre, 10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ile kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek görev ve yetkileri verilen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğü yetkili kılınmış, bunun yanında başvuruya konu 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile birlikte bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, görevli ve yetkili kılınmışlardır.
15.7.Bu kapsamda daha önce aynı konuda yapılan şikâyete ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nden konu ile ilgili görüş talep edilmiş ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nden alınan ve detayları 2.3. paragraf başlığı altında sunulan 14.03.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak; şikâyete konu edilen hususlarda kurumlar arasında tereddüt olduğu kanaatine varılarak, ilgili mevzuat gereğince Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda değerlendirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varılmıştır. 19.02.2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı yapılmıştır. Toplantı sonucunda; bahsedilen Hakem Kurulu Kararı'nın 62'nci maddesinde öngörülen amir hükümle yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ve Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20'nci maddesinde belirlenen beş yıllık oturma sürelerinin sonunda da söz konusu engellilik durumları devam eden ilgililerin, sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma sürelerinin bu engellilik durumlarının devam etmesi şartıyla altı yıl olarak uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ilgili personelin sıra tahsisli lojmandan ilave yararlanma süresinin, anılan Kurul Kararı'nın 3'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Karar, 1/1/2024-31/12/2025 tarihleri arasında uygulanır.” hükmü gereğince 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyeceği, bu tarihten sonra söz konusu haktan yararlanmaya devam edilmesi hususunda ise sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği şeklinde görüş belirtilmiştir.
15.8.Yukarıda da bahis konusu edilen ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 14.03.2025 tarih ve M sayılı görüş yazısına konu olan Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı başvuruya ilişkin Kurumumuzun 23.05.2025 tarih ve ^^^M sayılı Tavsiye kararında özet olarak; “... Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye yetkili kılınan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; % 69 oranında engelli sağlık raporu bulunan başvuranın engelli birey statüsünde değerlendirilmesi gerekmektedir. Anayasanın 128’inci maddesi ve bu kapsamda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kanun gereği Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme ile mali ve sosyal hakların düzenlenebileceği; ancak toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün olduğu ve İdarenin toplu iş sözleşme hükümlerine uymakla yükümlü olduğu dikkate alınarak; M nın talebi ile ilgili 2024-2025 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşmenin Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 maddesi kapsamında son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyecek şekilde sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma süresinin uzatılması, sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği, sonuç ve kanaatine varılmıştır...” şeklinde hükme varılmıştır.
15.9.Yukarıda detayları ile izah edilen uluslararası mevzuat, Anayasa ve yasanın amir hükümleri gereğince % 58 oranında engelliliği bulunan ve bu kapsamda lojmanda oturan ^^M ’in lojman süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarılması talebine ilişkin, Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmekle birlikte; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında hakkın kapsamına ilişkin istisna getirildiği, ayrıca 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesi ile toplu iş sözleşmeleri ve özel sözleşmeler bakımından sınırlamaya yer verilmişse de ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşmenin bu kapsamda sayılmadığı, bu konuda ilgili yasa ve toplu sözleşme gereğince tereddütleri gidermekle görevli ve yetkili kurumların yaptığı toplantı neticesinde şartları taşıyan personele Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükmün uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, sadece toplu sözleşmenin süresi yönünden bir kısıtlama getirildiği; ancak bir sonraki toplu sözleşmede aynı hüküm bulunursa haktan yararlanmaya devam edebileceğinin belirtildiği ve Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı başvuruya ilişkin Kurumumuzun 23.05.2025 tarih ve …………………………H sayılı Tavsiye Kararı verildiği, mevcut başvuru açısından da görevli ve yetkili kurumların görüşü ve Kurumumuzun Tavsiye Kararı’nda belirtilen şartların devam ettiği tespit edilmekle idarenin iddia ettiği üzere 2946 sayılı Kanunun ilgili maddesinde değişiklik yapılmasını gerektiren bir durum bulunmamakta ve toplu sözleşme ile engellilere yönelik verilen bu hakkın anayasa ve yasalara aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmektedir.
16.Toplu sözleşmenin bahse konu hükmünü başka kurum ve kuruluşlar uygularken şikâyete konu idarenin uygulamama gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı ile ilgili olarak; idare tarafından Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilata yapısı olarak ayrı bir kamu kurumu olması nedeniyle teşkilat yapılarındaki uygulamalardaki farklılıkların hukuki tutarsızlık oluşturmayacağı gerekçe olarak belirtilmekle birlikte, Anayasanın 128’inci maddesi, 4688 sayılı Kanunun 28’inci maddesi ve bu kapsamda 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 1’inci maddesi ile “...kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır ” şeklinde ifade edilmekle, bu hükümlerin ilgili mevzuatındaki şartları sağlayan tüm kamu personeline uygulanacağının belirtildiği, başka bir ifade ile kamu kurum ve kuruluşları arasında bir ayrıma gidilmediği, başvuranın iddia ettiği kurum ile şikayete konu edilen kurumun teşkilat yapıları farklı olmakla birlikte toplu sözleşme hükümlerinin ilgili mevzuatındaki şartları taşıyan tüm personele uygulanması gerektiği, özellikle Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının kurumlar arasındaki uygulamaya ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermek ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla yetkili ve görevli kılındığı ve yukarıda bahis konusu edildiği üzere Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükmün uygulanması konusunda yaptıkları toplantı neticesinde ihtilafı gidermeye dönük bir karara vardıkları ve ilgili mevzuat gereğince bu kararın toplu sözleşme kapsamına giren tüm kurum ve personeli kapsadığı hususunda görüş birliğine varmakla, kurumlar arasında farklı uygulamaya ilişkin ihtilafı da hukuken ortadan kaldırmaktadır.
17.Diğer yandan, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün lojman istatistikleri incelendiğinde; 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğü ve bağlı Meteoroloji Müdürlüklerinde toplam 40 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 9 adedinde görev tahsisli personelin, 28 adedinde sıra tahsisli personel oturduğu, 3 adedinin ise yapılan bina performans analizi sonucunda riskli olarak tespit edildiğinden boş durumda olduğu, 1. Bölge Müdürlüğü’nde aralarında başvuranın da bulunduğu 5 adet engelli ve engelli yakını personelin lojmanda oturduğu, tahsis sırasını bekleyen “Şehit yakını personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde 2025 yılı puanlama listelerinde bekleyen personel bulunmadığı, ayrıca merkez ve taşra teşkilatlarında ikamet eden “Şehit yakını personel”, “Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 19 adet personelin bulunduğu, tespit edilmekle, başvuruya konu lojmanlarda pozitif ayrımcılığın sadece engelli ve engelli yakınlarına uygulanmadığı, şehit yakını ve gazi personel için de uygulandığı; ancak 2025 yılı listesinde başvuranın bağlı olduğu 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde bu kapsamda bulunan personel bulunmadığı için yukarıda bahis konusu edilen engellilere dönük uluslararası ve ulusal mevzuatın amir hükümleri gereğince başvuran açısından olumlu şekilde değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
18.Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye görevli ve yetkili kılınan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının konuya ilişkin kararı ve Kamu Denetçiliği Kurumunun 23.05.2025 tarih ve ^^^H sayılı Tavsiye kararı birlikte değerlendirildiğinde; 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesi kapsamında başvuranın lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılması gerektiği kanaatine varılmakla, idarenin bu kararı uygulamamasına dönük işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19.İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede görevli ve yetkili mahkemede yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve 1.1.2026-31.12.2027 tarihleri arasında yürürlükte bulunan 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri
Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması hususunda METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
