ÖNLISANS DIPLOMASIYLA KPSS'YE GİREN LİSANS MEZUNU MEMUR GÖREVDEN ALINDI
Önlisans diplomasını kullanarak KPSS'ye giren ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nde yıllarca görev yapan bir memur, lisans mezunu olduğu sonradan anlaşılınca 657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca görevine son verildi. Danıştay 12. Dairesi, idareyi haklı bulurken bir üye karşı oy kullandı.
Büro Yönetimi ve Sekreterlik önlisans programından mezun olan davacı, aynı zamanda Tarih Bölümü'nden de lisans derecesi almıştı. 2008 yılında önlisans ve ortaöğretim mezunlarına yönelik KPSS'ye katılarak başarılı olan ve 2010'da göreve başlayan memur, 2017'de intibak talebiyle idareye başvurduğunda lisans diplomasının varlığı fark edildi. İdare, lisans mezunuyken önlisans düzeyinden sınava girdiği gerekçesiyle görevine son verdi.
Dava tüm yargı aşamalarında idare lehine sonuçlandı ve Danıştay da bu kararı onadı. Ancak dairenin bir üyesi güçlü bir karşı oy kaleme aldı. Karşı oy yazısında, önlisans ile lisansın farklı mesleki alanlara yönelik iki ayrı eğitim olduğu, aralarında ast-üst hiyerarşisi bulunmadığı, bu nedenle her iki diplomadan da ayrı ayrı yararlanılabileceği savunuldu. Üye, aksinin kabulünün önlisans mezunlarına yönelik istihdam olanaklarını fiilen ortadan kaldıracağını da vurguladı.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/3373 E. , 2023/5055 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3373
Karar No : 2023/5055
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ÖSYM tarafından KPSS 2009/6 yerleştirme döneminde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ... Bölge Müdürlüğü memur kadrosuna yerleştirilen ve 05/01/2010 tarihinde açıktan ataması yapılarak 20/01/2010 tarihinde görevine başlayan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS'nin, evrensel bir norm olan "eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapıldığı, Kılavuzda yer verilen, adayların mezun durumunda bulundukları eğitim düzeyinin alt düzeyinden sınava girmelerini engelleyen hükmün de eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla düzenlendiği anlaşılmakta olup, adayların bu hususa uymayarak sınava girmeleri halinde sınav sonucu ile elde ettikleri haklarından yararlandırılmamalarının hakkaniyet gereği olduğu, bu durumda, sınav kılavuzunda, sınava sadece ortaöğretim ve önlisans programlarından mezunların (veya mezun olabileceklerin) başvurabilecekleri belirtilmiş olmasına rağmen, lisans mezunu olarak anılan sınava başvurmuş ve aldığı puan uyarınca yerleştirmesi ve ataması yapılmış olan davacının görevine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 23/11/2015 tarihli ve E:2013/4362, K:2015/4294 sayılı kararının da bu doğrultuda olduğu, öte yandan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki genel ve özel şartları taşıdığı, ön lisans büro yönetimi ve sekreterlik diploması aldıktan sonra lisans Tarih bölümünden mezun olduğu, bu iki eğitimin arasında ilinti olmadığı, devamı niteliğinde ve altlık ve üstlük bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak 18/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; ÖSYM tarafından KPSS 2009/6 yerleştirme döneminde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Aydın 21. Bölge Müdürlüğü memur kadrosuna yerleştirilen ve 05/01/2010 tarihinde açıktan ataması yapılarak 20/01/2010 tarihinde görevine başlayan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin
(a) fıkrasında; “Yükseköğretim: Milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimin tümüdür”,
(c) fıkrasında; “Yükseköğretim Kurumları: Üniversite ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, araştırma ve uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı meslek yüksekokulları ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın ve kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından kurulan meslek yüksekokullarıdır”,
(d) fıkrasında; “Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma,yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur”,
(e) fıkrasında; “Fakülte: Yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur”,
(g) fıkrasında; “Yüksekokul: Belirli bir mesleğe yönelik eğitim öğretime ağırlık veren bir yükseköğretim kurumudur”,
(k) fıkrasında; “Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama birimidir. Anabilim dalı ve anasanat dalları bilim ve sanat dallarından oluşur”,
(r) fıkrasında; “Ön Lisans: Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir”,
(s) fıkrasında; “Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir”.
tanımlaması yapılmıştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 25. Maddesinde; İlköğretim kurumlarının; dört yıl süreli ve zorunlu ilkokullar ile dört yıl süreli, zorunlu ve farklı programlar arasında tercihe imkân veren ortaokullar ile imam-hatip ortaokullarından oluşacağı, 26. maddesinde; Ortaöğretimin; ilköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsadığı, 34. maddesinde; Yüksek öğretimin, orta öğretime dayalı en az iki yıllık yüksek öğrenim veren eğitim kurumlarının tümünü kapsadığı. 36. maddesinde; Yükseköğretim kurumlarının; 1. Üniversiteler, 2. Fakülteler, 3. Enstitüler, 4. Yüksekokullar, 5. Konservatuvarlar, 6. Meslek yüksekokulları 7. Uygulama ve araştırma merkezleri, olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen 2547 sayılı Yükseköğretim kanunu ile 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu hükümlerine göre; eğitim hiyerarşisi; ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim olarak üç basamaktan oluşmaktadır.
İlköğretimi bitiren kişinin orta öğretime başlayabilmesi için ilköğretim diplomasını sunması gerektiği, yine ortaöğretimi bitiren kişinin yükseköğretime başlayabilmesi için de ortaöğretim diplomasını sunması gerektiği açıktır. Diğer bir ifadeyle, bir üst öğrenime başlanılması halinde alt öğrenim diplomalarını kullanmak, artık mümkün değildir. Buna göre, istihdam hakkından yararlanmak için açılan sınavlarda, en üst eğitim seviyesinden sınava girilmesi gerektiği tartışmasızdır.
Ancak, yükseköğretim açısından durum farklılık arzetmektedir. Zira yukarıda tanımlandığı üzere, yükseköğretim; önlisans ve lisans eğitimi olarak kuşkuya yer bırakmayacak şekilde iki ayrı eğitim alanı olarak belirlenmiştir. Her iki eğitim seviyesi yükseköğretim olarak kabul edilmiştir.
Başka bir anlatımla, ortaöğretim üzerine önlisans eğitimi yaparak mezun olan bir kişinin, lisans eğitimi yapmak için bu diplomasını değil, ortaöğretim diplomasını sunması zorunluluk arzetmektedir.
Öte yandan, önce önlisans eğitimini yapan kişi, sonradan lisans eğitimini bitirebileceği gibi önce lisans eğitimini bitirdikten sonra önlisans eğitimini yapmasına engel bir durum bulunmamaktadır. Hatta her iki alanda birden fazla eğitim yapması da mümkündür. Örnekle açıklamak gerekirse; dört yıllık hukuk fakültesini (lisans) bitiren kişi önceden veya sonradan iki yıllık inşaat teknikerliğini (önlisans) bitirmesi halinde her iki öğrenim arasında ast-üst ilişkisi olmadığından, iki diplomasını da kullanabilmesi hakkaniyet gereğidir. Bunun bir istisnası; önlisans üzerine dikey geçiş sınavına girerek lisans eğitiminin aynı alanda tamamlanması halinde önlisans diplomasının artık kullanılamaması halidir.
Kaldı ki, 657 sayılı Devlet Memurları kanununun 36/A-12(d) maddesi uyarınca kamu görevlilerinin açtığı intibak davalarında, önlisans üzerine lisans eğitimini tamamlamanın üst öğrenim sayılamayacağı, Danıştayın yerleşik içtihatlarındandır.
Yukarıda yapılan açıklamalar özetlenecek olursa; üst öğrenimden anlaşılması gereken; ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim seviyelerinden sonrakinin, önceki alt öğretimin üstü olduğu, yükseköğretim seviyesinde ise ayırım yapılmaksızın önlisans ile lisansın tanımlandığı, farklı mesleki unvanlarını kapsadığı ve eğitim anlamında aralarında ast-üst hiyerarşisinin olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Aksi düşünüldüğünde; farklı alanlarda yapılan önlisans ve lisans eğitimleri sonucunda, lisans mezunu olarak sınava girilmesi halinde önlisans diplomasına uygun alanlarda açılan istihdam olanaklarından yararlanamama durumu ortaya çıkacak ve önlisans meslek grubuna ait tercihleri yapmak imkansız hale gelecektir. Yukarıda verilen örnekte belirtildiği üzere önlisans eğitimini inşaat alanında yapan bir kişinin, aynı zamanda hukuk fakültesini bitirdiği dikkate alındığında; önlisans mezunlarının girebileceği inşaat teknikeri istihdamına yönelik sınava, hukuk fakültesi mezunu olarak girmesi ve sınavda başarılı olması halinde dahi inşaat teknikeri olarak tercih yapması mümkün olmayacaktır.
Bakılan davada; 12/09/2003 tarihinde Karadeniz Teknik Üniversitesi Giresun Meslek Yüksekokulu İktisadi ve İdari Programlar Bölümü Büro Yönetimi ve Sekreterlik önlisans programından, 06/07/2007 tarihinde de Karadeniz Teknik Üniversitesi Giresun Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nden mezun olan davacının, 2008 yılında ortaöğretim ve önlisans mezunları için yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavı'na katılarak başarılı olduğu ve önlisans mezunları için belirlenen KPSS 93 puan türü dikkate alınarak KPSS 2009/6 yerleştirme döneminde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ... Bölge Müdürlüğü memur kadrosuna yerleştirildiği, davacının 18/12/2017 tarihli dilekçesiyle, dilekçe ekinde ibraz ettiği lisans diplomasının değerlendirilerek eğitim durumu ile ilgili intibak işleminin yapılması talebiyle idareye başvurduğu, söz konusu intibak başvurusu ve lisans diploması incelenerek davacının 2008 yılı KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi olan 09/05/2008 tarihi itibariyle Karadeniz Teknik Üniversitesi Giresun Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü lisans düzeyinden mezun durumda bulunması ve önlisans seviyesinden sınava katıldığından bahisle 657 sayılı Kanunun 98/b maddesi uyarınca görevine son verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, sınav kılavuzunda, sınava sadece ortaöğretim ve önlisans programlarından mezun olanların (veya mezun olabileceklerin) başvurabilecekleri belirtilmiş olması karşısında, sınava girmesi için hiçbir engel olmayan önlisans diplomasına göre, 2008 yılında anılan sınava başvuran ve aldığı puan uyarınca 2009 yılında yerleştirmesi ve ataması yapılmış olan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98/b maddesi uyarınca son verilmesine ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır
Belirtilen nedenlerle, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararın hukuka uygun olmadığı ve bozulması gerektiği görüşüyle karar katılmıyorum.
