Kamu Denetçisi'nden Bakanlığa Tavsiye: Milli Emlak Uzmanı'na 1. Derece Kadro Atanmalı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nda görev yapan bir Milli Emlak Uzmanı'nın 1. dereceli kadroya atanması talebiyle ilgili 16 Nisan 2026 tarihli tavsiye kararını açıkladı. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla yayımlanan kararda, başvurunun kabulüne hükmedilerek ilgili bakanlığa tavsiyede bulunuldu.
Şikâyetin Özü: Aynı Unvan, Farklı Maaş
Şanlıurfa'da görev yapan Milli Emlak Uzmanı, 2015 yılında Defterdarlık Uzman Yardımcısı olarak mesleğe başladı; 2021'de yeterlilik sınavını geçerek Milli Emlak Uzmanı unvanını kazandı. Başvuran; Bakanlığın 2022-2023 yıllarında 7181 sayılı Kanun kapsamında düzenlediği kurum içi özel sınavlarda başarılı olan 571 kişinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesi uyarınca doğrudan 1. dereceli kadrolara atandığını, oysa kendisinin hâlâ 4. derecede kaldığını ve bu durumun ciddi bir maaş farkı yarattığını öne sürdü.
Başvuran, normal koşullarda 1. dereceye ulaşması için en az 6 yıl daha beklenmesi gerektiğini belirterek bu durumun eşitlik ilkesini zedelediğini ve çalışma barışını bozduğunu vurguladı.
Bakanlığın Savunması: Cumhurbaşkanlığı Genelgesi Engel
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise 4 Şubat 2026 tarihli yazısında, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi kapsamındaki atamaları yalnızca yönetici kadroları (şef dahil) ile sınırladığını, dolayısıyla Milli Emlak Uzmanı kadrosuna bu kapsamda atama yapılmasının hukuken mümkün olmadığını savundu. Bakanlık, söz konusu düzenlemenin genel bir hak değil, istisnai bir uygulama olduğunu da ekledi.
Ombudsman'ın Tespiti: Takdir Yetkisi Eşitsiz Kullanıldı
Kamu Denetçisi Şerif Yılmaz'ın kabulü yönündeki önerisini değerlendiren Kamu Başdenetçisi, kararda birkaç kritik tespite yer verdi:
Fiilî eşitsizlik: Aynı unvanı taşıyan personelin bir kısmı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne dayanılarak 1. dereceye atanamaz iken, diğerleri aynı genelgenin yürürlükte olduğu dönemde yapılan özel sınav sonucunda bu kadroya atanmıştır. Bu çelişki, "tarafsızlık" ve "eşitlik" ilkelerine aykırıdır.
Takdir yetkisinin sınırları: Ombudsman, idarenin takdir yetkisine sahip olduğunu kabul etmekle birlikte, bu yetkinin keyfi biçimde kullanılamayacağını; kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması gerektiğini vurguladı.
Kariyer ve liyakat: 657 sayılı Kanun'un kariyer ve liyakat ilkelerini esas aldığı hatırlatılarak, hizmet süresini tamamlamış, yeterlilik sınavını başarıyla geçmiş bir uzmanın aynı koşullardaki diğer personelden farklı muameleye tabi tutulmasının kabul edilemez olduğu ifade edildi.
İyi yönetim ilkeleri: Kararda, idarenin başvuran hakkındaki işlemlerinde eşitlik ve ayrımcılığın önlenmesi, kararların gerekçeli olması, tarafsızlık ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı da ayrıca tespit edildi.
Karar ve Sonraki Adımlar
Ombudsman, başvuruyu kabul ederek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na başvuranın 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi kapsamında 1. dereceli kadroya atanması yönünde tavsiyede bulundu.
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu uyarınca bakanlığın, bu karar üzerine tesis edeceği işlemi 30 gün içinde Ombudsmanlık Kurumu'na bildirmesi zorunludur. Bakanlığın herhangi bir işlem tesis etmemesi hâlinde ise varsa dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek ve yargı yolu açık kalacaktır.
Karar No: 2026/6474-S.26.8991 | Başvuru No: 2026/1584 | Karar Tarihi: 16.04.2026
T.C.
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2026/6474-S.26.8991
BAŞVURU NO : 2026/1584 KARAR TARİHİ : 16/04/2026
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI BAŞVURUNUN KONUSU : 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası kapsamında 1 inci
dereceli kadroya atamasının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2026
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Milli Emlak Uzmanı olarak Şanlıurfa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bağlı Milli Emlak Müdürlüğünde görev yapmakta olduğunu, 04.11.2015 tarihinde Defterdarlık Uzman Yardımcısı olarak başladığı görevine yeterlilik sınavında başarılı olarak 14.01.2021 tarihi itibarıyla Milli Emlak Uzmanı olarak atandığını, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2023 yılında kurum içi unvan değişikliğine yönelik özel bir sınav yaparak başarılı olan 820 kişiyi uzman olarak atadığını, söz konusu atamalardan bazılarının 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası gereğince üst derecelere yapıldığını, örneğin V.H.K.İ. iken 4 üncü derecede bulunan bir memurun bahsi geçen sınav neticesinde Milli Emlak Uzmanı olarak 1 inci dereceli kadroya atandığını, aynı hizmet yılına ve kurum içi uzmanlık sınavı neticesinde artık aynı unvana sahip olunmasına karşın aralarında önemli ölçüde maaş farkı ortaya çıktığını, normal şartlarda 1 inci dereceye ulaşması için en az 6 yıl daha çalışması gerektiğini, kendisinin görev süresi, yükseköğrenim mezuniyeti, mesleğe giriş şartları, alınan eğitimler ve başarılı olunan sınavlar, görevinde özverili bir şekilde çalışıyor olması ile kurum içi uzmanlık sınavıyla 1 inci dereceye atanan aynı çalışma süresine sahip iken B grubu kadrodan A grubu kariyer meslek niteliğindeki uzmanlığa atananların durumu birlikte değerlendirildiğinde 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası gereğince kendisinin de 1 inci dereceli kadroya atamasının yapılması gerektiğini, aksi halde bu durumun eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceğini belirterek 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası gereği 1 inci dereceli kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 04.02.2026 tarihli ve sayılı cevabi yazısında;
2.1. Başvuranın 04.11.2015 tarihinde mülga Maliye Bakanlığı Ankara Defterdarlığında Defterdarlık Uzman Yardımcısı olarak göreve başladığı, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesi uyarınca Niğde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne Milli Emlak Uzman Yardımcısı olarak atandığı ve 15.08.2018 tarihinde bu görevine başladığı, Bakanlıkça yapılan yeterlilik sınavı sonucunda Kayseri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünde Milli Emlak Uzmanı kadrosuna atandığı, 14.01.2021 tarihinde görevine başladığı ve halen 4 üncü dereceli Milli Emlak Uzmanı kadrosunda (Ö.E.A.: 3/1, K.H.A.: 3/1) bu görevine devam ettiği,
2.2. Bilindiği üzere, Tasarruf Tedbirleri konulu 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde ”14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dahil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır. " hükmü gereğince 4 üncü dereceli Milli Emlak Uzmanı olarak görev yapan başvuranın 1 inci dereceli kadroya atanmasına imkan bulunmadığı, memurların derece yükselmesinde genel kuralın üç yılda bir terfi olup, 68/B maddesi istisnai bir düzenleme olduğundan genel bir hak gibi değerlendirilmediği,
2.3. 04.07.2019 tarihli ve 7181 sayılı Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesi gereğince Bakanlıkça 2022 ve 2023 yıllarında yapılan Milli Emlak Uzmanlığı Özel Sınavının yazılı ve sözlü kısmı sonucunda başarılı olan personelin başarı sıralaması ve hizmet yılları esas alınarak 657 sayılı Kanunun değişik 43/B, 45, 67, 68/B, 71 ve 76 ncı maddeleri uyarınca durumlarına uygun daha önceden ilan edilen boş Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atamalarının yapıldığı, söz konusu sınavlar sonucunda toplamda 571 kişinin (İlk sınavda 413, ikinci sınavda 158 kişi) 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi gereğince 1 inci dereceli Milli Emlak Uzmanı kadrosuna atandığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. 128 inci maddesinde, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır/",
4. 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68’nci maddesinde, “B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,
hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dâhil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dâhil yedek astsubaylık ve yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır.
Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her ”3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde gözönüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz.”,
5. 04.07.2019 tarihli ve 7181 sayılı Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinde, “(1) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü kadrolarında bulunan ve sınav tarihi itibarıyla en az üç yıl görev yapan, uyarma ve kınama hariç son üç yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan, Milli Emlak Uzmanı olabilmek için yaş ve öğrenim alanı şartları hariç mevzuatında öngörülen diğer şartları taşıyan personelden; usul ve esasları Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından belirlenerek bu maddenin yayımı tarihinden itibaren, beş yıl içinde iki defa yapılacak sınavda başarılı olanlar, Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atanırlar.”,
6. 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin
6.1. “Personel Giderleri” başlığının son fıkrasında, “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dahil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama
yapılmayacaktır.”,
6.2. “Diğer Hususlar” başlığının altıncı fıkrasında, “Bu Genelgede belirtilen hükümler hilafına ortaya çıkabilecek zorunlu ihtiyaçların karşılanabilmesi için bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlar ile diğer idareler bakımından Cumhurbaşkanlığından, il özel idareleri bakımından İçişleri Bakanlığından, belediyeler bakımından Çevre ve Şehircilik Bakanlığından izin alınacaktır.”,
7. 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin
7.1. “Personel Giderleri” başlığının son fıkrasında, “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dahil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama
yapılmayacaktır.”,
7.2. “Diğer Hususlar” başlığının onikinci fıkrasında, “2021/14 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır. ”,
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ŞERİF YILMAZ'IN KAMU BAŞDENETÇİSİ'NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Milli Emlak Uzmanı olarak görev yapmakta olan başvuran, 2023 yılında kurum içi unvan değişikliğine yönelik özel bir sınav yapılarak başarılı olanların bazılarının 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası gereğince atamalarının yapılması nedeniyle ciddi maaş farkı oluştuğunu, bu durumun eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiğini ve çalışma barışını olumsuz yönde etkilediğini belirterek 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası kapsamında 1. dereceli kadroya atanmayı talep etmektedir.
10. Başvuruya konu olayda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 7181 sayılı Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile verilen yetki kapsamında 2022 ve 2023 yıllarında kurum içi yükselme ile B grubu kadrolarda görev yapanların kariyer meslek niteliğindeki Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atamalarının yapılması amacıyla sınav yapıldığı ve bu sınavlarda başarılı olanların hizmet süreleri çerçevesinde 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası gereğince 1 inci dereceli Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atamaların yapıldığı, Milli Emlak Uzman Yardımcısı olarak göreve başlayıp yeterlilik sınavı sonucunda Milli Emlak Uzmanı unvanını taşıyan başvuran, kurum içi yükselme sınavı sonucunda 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası gereğince atamaları yapılanlar dikkate alınarak kendisinin de hizmet yılı çerçevesinde 1. dereceli Milli Emlak Uzmanı unvanlı kadroya atamasının yapılmasını talep etmekle birlikte, ilgili idare tarafından Tasarruf Tedbirleri konulu 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gerekçe gösterilerek başvuranın atamasının yapılmasının mümkün olmadığını belirtmiştir.
11. Bilindiği üzere, kamu hizmetlerinin her birinin nasıl yerine getirileceğinin ve alınacak kararların içeriğinin yasalarla önceden ayrıntılı bir şekilde saptanması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenledir ki, görevlerinin niteliği açısından kamu idarelerine belli konularda takdir yetkisi tanımak zorunludur. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Prof. Dr. A. Şeref GÖZÜBÜYÜK, "Yönetim Hukuku" Güncelleştirilmiş 14. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277)
12. Hiç kuşkusuz takdir yetkisinin bulunması idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. İdare bu takdir yetkisini kullanırken mevzuatın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, bu yetkiyi yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında başka bir amaç için kullanmamalı ve kamu hizmeti gereğine uygun olarak kullanmalıdır.
13. Takdir yetkisinde, öncelikle dikkate alınması gereken konu, idareye takdir yetkisi veren bir kanunun olup olmadığı ve daha sonra da takdir yetkisinin kanunî sınırlar içerisinde kullanılıp kullanılmadığıdır. Kamu hizmetinin en iyi şekilde yürütülmesinden sorumlu olan idare, bunun koşullarını belirlemede takdir yetkisine sahip olup, kamu personeli ihtiyacının karşılanmasında, bu yetkinin, hizmet gerekleri ve kamu yararı ölçütü dikkate alınarak kullanılması gerekliliği mevzuatta düzenlenmiştir.
14. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B bendinde, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabileceği, ancak bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin 1 inci dereceli kadrolar için en az 10 yıl hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olmasının şart olduğu hüküm altına alınmakla birlikte, 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Personel Giderleri” başlığının son fıkrası ve bu Genelgeyi yürürlükten kaldıran 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “Personel Giderleri” başlığının son fıkrasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B fıkrasına göre yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dahil) ile sınırlı tutulacağı, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacağı öngörülmüştür.
15. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri ile 657 sayılı Kanun hükmünün uygulanmasına ilişkin idarelere tanınan takdir yetkisinin kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımı amacıyla genel ve soyut olarak sınırlandırılması yoluna gidildiği görülmektedir.
16. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, “kariyer” ve “liyakat” ilkelerini temel ilkeler arasında sayarak Devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme işlemlerinin yeterlik sistemine dayandırılmasını öngörmektedir. Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de, hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesiyle sağlanabileceği tabiidir. (D2D, 02/03/2016, E:2016/309, K: 2016/997; D5D 10/12/2004, E:2004/3658 ve K:2004/5187)
17. Bu amaca yönelik Türk kamu yönetiminde belirli bir uzmanlık alanında yetiştirilmek üzere seçilen, mesleğe girişten itibaren özel sınavlar, eğitim süreçleri ve kademeli ilerleme esasına dayanan bazı kamu görevleri, 657 sayılı Kanun ile özel olarak düzenlenmiş olup, kariyer meslek olarak nitelenen bu unvanlara yapılacak atamalarda kariyer ve liyakat ilkelerine dayanan bir süreç öngörülmektedir.
18. Başvuru konusu olayda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 2022 ve 2023 yıllarında gerçekleştirilen Milli Emlak Uzmanlığı Özel Sınavı neticesinde başarılı olan farklı unvanlardaki personelin başarı sıralaması ve hizmet süreleri dikkate alınarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 43/B, 45, 67, 68/B, 71 ve 76 ncı maddeleri uyarınca ilan edilen boş Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atandıkları, söz konusu sınav süreçleri sonunda toplam 571 personelin (ilk sınavda 413, ikinci sınavda 158 kişi), 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrasındaki şartları taşımaları hasebiyle 1 inci dereceli Milli Emlak Uzmanı kadrolarına atamalarının yapıldığı görülmektedir. Bu çerçevede, 657 sayılı Kanun ile öngörülen süreç sonucunda Milli Emlak Uzmanı olan başvuranın, hizmet süresini sağlamış olmasına karşın Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde 1 inci dereceli kadroya ataması yapılamazken ilgili idare tarafından yapılan sınav sonucunda başarılı olup Milli Emlak Uzmanı olan personelin Cumhurbaşkanlığı Genelgesine rağmen hizmet süresi gereği 1 inci dereceli kadroya atamasının yapılarak ciddi maaş farkının oluşması, belirtilen sonuçların ağırlaşmasına, çalışma barışının ve çalışanların verimlilik potansiyelinin olumsuz etkilenmesine, başvuran ve bu durumda olan personel aleyhine hakkaniyetsiz bir halin ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir. Nihai olarak aynı unvanı taşıyan personelin bir kısmı için Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gerekçe gösterilerek olumsuz olarak kullanılan takdir yetkisinin “tarafsızlık” ve “eşitlik” ilkelerine de aykırılık oluşturacağı değerlendirilmektedir. Zira, 657 sayılı Kanun gereğince, kamu hizmetini verimli ve kaliteli bir şekilde sunmakla yükümlü olan idarelerce, verimli ve etkin insan kaynakları yönetimini sağlamaya yönelik esasların belirlenmesi; personelin çalışma verimliliğini ve personel arasında çalışma barışını sağlayacak dengeler kurması açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle, başvuranın hakkaniyet gereği 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B fıkrası kapsamında 1 inci dereceli kadroya atamasının yapılması yerinde olacaktır.
19. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B fıkrası kapsamında 1 inci dereceli kadroya atamasının yapılması yönünde ilgili idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “eşitlik ve ayrımcılığın önlenmesi”, “kararların gerekçeli olması”, “tarafsızlık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B fıkrası kapsamında 1. dereceli kadroya atamasının yapılması yönünde ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun idareye hatırlatılmasına,
Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞINA
tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
