Görev ilişkisi bittikten sonra kurulan borç ilişkisine ceza verilir mi?
Danıştay 12. Dairesi, memurun görevi nedeniyle tanıştığı kişiden, görev ilişkisi sona erdikten sonra borç almasının “görevi ile ilgili olarak çıkar sağlamak” kapsamında değerlendirilemeyeceğine hükmetti.
Danıştay Onikinci Dairesi, disiplin hukukunda tipiklik ilkesinin ve özel hayat–görev ayrımının altını çizen önemli bir karara imza attı.
Adana Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacıya, görevi sırasında emeklilik işlemlerini yürüttüğü kişiden borç aldığı gerekçesiyle 657 sayılı Kanun’un 125/D-(c) maddesi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmiş, fiilin tekerrürü kabul edilerek Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanmıştı.
Danıştay, dosya kapsamından; ilgili kişinin emeklilik işlemleri tamamlandıktan sonra taraflar arasındaki görev ilişkisinin sona erdiğini, borç ilişkisinin bu aşamadan sonra ve özel hayat alanında kurulduğunu, işlemler sırasında herhangi bir usulsüzlük tespit edilmediğini belirledi.
Bu durumda, eylemin “görevi ile ilgili olarak çıkar sağlamak” suç tipine uymadığı, tipiklik şartının gerçekleşmediği sonucuna varılarak, memuriyetten çıkarma cezasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle alt mahkeme kararları bozuldu.
Karar: Danıştay 12. Daire, E.2019/2365, K.2023/3672.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/2365 E. , 2023/3672 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2365
Karar No : 2023/3672
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : ...........................................Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması' cezası ile cezalandırılmasına, ancak tekerrürden dolayı 657 sayılı Kanunun 125. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir derece ağır ceza uygulanarak Devlet memurluğundan çıkarma' cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; disiplin cezasına konu olayda yer alan A.Ç. ve eşi E.Ç.'nin Almanya'da yaşayan şahıslar olduğu, davacının yurtdışı borçlanma ve tahsis servisinde çalışması nedeniyle A. Ç. isimli şahsın emeklilik işlemlerini yürüttüğü, bu sırada A.Ç.'ye ev ziyareti gerçekleştirerek kardeşinin evleneceği, bu sebeple paraya ihtiyacı olduğundan bahisle borç para aldığı ve söz konusu parayı zamanında ödemediği fiilinin sübuta erdiği anlaşılarak, hakkında yürütülen soruşturma neticesinde getirilen teklif üzerine Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan dava konusu işlem hukuka uygun olduğundan davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine olanak bulunmadığından davanın reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden bahisle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusu reddedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, görevi nedeniyle herhangi bir menfaat sağlamadığı, iş ilişkisi dışında borç alıp tekrar ödediği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile iş ilişkisi dışında borç alınmasının görevi nedeniyle menfaat sağlanması olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
............................ Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin (D) bendinin (c) alt bendi gereği kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasına, ancak davacının daha önceden aynı eylemlerden dolayı kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olması nedeniyle, 657 sayılı Kanunun 125. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir derece ağır olan cezanın uygulanarak Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin (D) bendinin (c) alt bendinde; “Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak” fiili kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise "Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır" hükmü öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacının ............................... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Toroslar Sosyal Güvenlik Merkezinde görev yapmakta olduğu dönemde, aldığı borçları zamanında ödemediğinden iş arkadaşlarını mağdur ettiği iddiaları üzerine başlatılan soruşturma sonucunda, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırıldığı; daha sonra davacının A. Ç. isimli şahsın işlemlerini gerçekleştirdiği sırada anılan şahıstan borç aldığı ve borcunu ödemediğinin öğrenilmesi üzerine devam eden soruşturmaya dahil edilen bahse konu fiilin sübuta erdiğinden bahisle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasına, ancak aynı maddenin ikinci fıkrasındaki "disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır'' hükmü uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin kurulması ve işleyişi sırasında ortaya çıkabilecek disiplinsizliklerin önüne geçilmesi amacıyla konulan idari yaptırımlardır. Bu yönüyle disiplin hizmetin iç işleyişine yönelik olsa da kimi zaman kamu personelinin eylemleri özel hayatın sınırlarını aşmakta ve kamu hizmetinin sunulmasını olumsuz etkileyebilmektedir. Böyle bir durumda, temelinde özel hayata ilişkin olan eylemlerin de disiplin cezası verilmesine neden olabileceği açıktır.
Ancak, özel hayatı aşan ve hizmete yansıyan her eyleme disiplin cezası verilmesi, disiplin cezalarının temel amacı olan iş yerindeki düzenin ve hizmetin iç işleyişinin korunması amacını aşacaktır. Diğer bir deyişle, kişinin özel hayatında gerçekleşen bir eyleme disiplin yaptırımı uygulanabilmesi için eylemin özel hayat sınırlarını aşarak kamu hizmetinin sunulmasını olumsuz etkileyecek düzeyde, disiplini bozduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, A.Ç. isimli şahsın emeklilik işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla il müdürlüğüne geldiği, emeklilik işlemlerini davacının yaptığı, soruşturma sonucu emeklilik işlemleri ile ilgili herhangi bir usulsüzlük tespit edilemediği, A.Ç. isimli şahıs emekli olduktan sonra davacı ile görüşmeye devam ettiği, bu kapsamda davacının göreviyle ilgisi olmayan, özel hayatına dahil olan alanda A.Ç. isimli şahısla arasında borç ilişkisi kurulduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, görevi sebebiyle tanışmış olsa da, anılan şahsın işlemleri bittikten, yani görev ilişkisi ortadan kalktıktan sonra sonra, görüşmeye devam ettiği bu kişiden borç alması eyleminin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi kapsamında değerlendirilemeyeceği, anılan bentteki suç tanımına uymadığı, diğer bir ifadeyle disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, davacının, görevi ile ilgili olarak çıkar sağlamak eyleminin sübut bulduğundan bahisle disiplin cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
