Dolandırıcılık Suçu Nedir? (TCK m.157-158)

Dolandırıcılık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 157 ve 158. maddelerinde düzenlenmiştir. Suçun temel hali (basit dolandırıcılık) ve daha ağır cezayı gerektiren halleri (nitelikli dolandırıcılık) kanunda ayrı ayrı gösterilmiştir.

Dolandırıcılık suçu; hileli davranışlarla bir kimsenin aldatılması, bu aldatma sonucu mağdurun veya başkasının zararına, failin veya bir üçüncü kişinin haksız menfaat elde etmesi ile oluşur.

Basit Dolandırıcılık Suçu (TCK m.157)

TCK m.157’ye göre:

“Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.”

Basit Dolandırıcılık Suçunun Unsurları

Dolandırıcılık suçunun oluşması için üç temel şart vardır:

1️⃣ Hileli Hareket

  • Basit bir yalan yeterli değildir.

  • Hile, yoğun, ustaca ve mağdurun denetim imkanını ortadan kaldıracak nitelikte olmalıdır.

  • Mağdurun güven duygusu kötüye kullanılmalıdır.

Yargıtay’a göre hile; mağdurun gerçeği araştırma imkanını ortadan kaldıracak güçte olmalıdır.

2️⃣ Aldatma

  • Hileli davranış mağduru gerçekten aldatmalıdır.

  • Aldatma, somut olaya göre değerlendirilir.

  • Ortalama insan ölçütü değil, mağdurun özel durumu dikkate alınır.

3️⃣ Zarar ve Haksız Menfaat

  • Mağdurun ekonomik zarara uğraması gerekir.

  • Failin kendisi veya başkası lehine haksız yarar sağlanmalıdır.

  • Zarar ile hile arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır.

Basit Dolandırıcılık Suçunun Cezası

  • 1 yıldan 5 yıla kadar hapis

  • 5.000 güne kadar adli para cezası

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu (TCK m.158)

Nitelikli dolandırıcılık, suçun daha ağır cezayı gerektiren şeklidir.

TCK m.158’e göre ceza:

  • 3 yıldan 10 yıla kadar hapis

  • 5.000 güne kadar adli para cezası

Bazı bentlerde alt sınır:

  • 4 yıldan az olamaz

  • Adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz

Nitelikli Dolandırıcılık Halleri Nelerdir?

TCK 158’e göre nitelikli dolandırıcılık şu şekillerde işlenebilir:

✔️ 1. Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi

Örneğin:

  • Sahte yardım kampanyası

  • Cami yaptırma vaadiyle para toplama

✔️ 2. Zor durumdan yararlanma

Örneğin:

  • Depremzedenin çaresizliğinden faydalanma

  • Hastane acil servis ortamında para isteme

✔️ 3. Algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanma

Örneğin:

  • Yaşlı veya engelli kişiyi kandırma

✔️ 4. Kamu kurumlarının araç olarak kullanılması

Örneğin:

  • Sahte nüfus cüzdanı kullanmak

  • Sahte tapu belgesi düzenlemek

✔️ 5. Kamu kurumlarının zararına işlenmesi

Örneğin:

  • Haksız sosyal yardım almak

✔️ 6. Bilişim sistemleri kullanılarak dolandırıcılık

İnternet, sosyal medya, e-ticaret siteleri üzerinden yapılan dolandırıcılıklar bu kapsamdadır.

Örnek:

  • Sahte araç ilanı verip kapora almak

  • Sosyal medya üzerinden para istemek

✔️ 7. Banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması

Önemli ayrım:

  • Banka sadece ödeme aracı olarak kullanılırsa → Basit dolandırıcılık

  • Bankanın güvenilirliği aldatma aracı yapılırsa → Nitelikli dolandırıcılık

✔️ 8. Basın ve yayın araçlarıyla işlenmesi

Gazete ilanı, televizyon yayını veya internet reklamı yoluyla aldatma.

✔️ 9. Ticari faaliyet sırasında işlenmesi

Şirket yöneticisinin ticari faaliyet kapsamında dolandırıcılık yapması.

✔️ 10. Serbest meslek sahibinin güveni kötüye kullanması

Örneğin:

  • Avukatın müvekkilini dolandırması

  • Doktorun sahte tedavi vaadiyle para alması

✔️ 11. Kredi açılmasını sağlamak amacıyla

Sahte evrakla kredi çekmek.

✔️ 12. Sigorta bedelini almak amacıyla

Sahte kaza tutanağı düzenleyerek sigorta parası almak.

✔️ 13. Kendini kamu görevlisi olarak tanıtmak (TCK 158/1-l)

Örneğin:

  • “Ben savcıyım”

  • “Polisim”

  • “Bankadan arıyorum”

Bu yöntemle para alınması nitelikli dolandırıcılıktır.

Lojmanın kiraya verilmemesinde sorumluluk hakkında
Lojmanın kiraya verilmemesinde sorumluluk hakkında
İçeriği Görüntüle

Dolandırıcılık Suçu Şikayete Tabi mi?

Hayır.

Dolandırıcılık suçu:

  • Şikayete bağlı değildir

  • Savcılık resen soruşturma yapar

Ancak:

  • Basit dolandırıcılıkta dava zamanaşımı süresi 8 yıldır

  • Bu süre içinde savcılığa başvurulmalıdır

Uzlaştırma Kapsamında mı?

  • Basit dolandırıcılık (TCK 157) → Uzlaştırmaya tabidir.

  • Nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) → Uzlaştırmaya tabi değildir.

Dolandırıcılık Suçunda Teşebbüs

Suçun teşebbüs aşamasında kalabilmesi için:

  • Hazırlık hareketleri tamamlanmış olmalı

  • Haksız çıkar elde etmeye yönelik icra hareketlerine başlanmış olmalı

  • Ancak menfaat henüz elde edilmemiş olmalıdır

Önemli Yargıtay Uygulamaları

Yargıtay kararlarına göre:

  • Evli olduğunu gizleyerek takı almak → Basit dolandırıcılık

  • Sahte internet ilanı ile kapora almak → Nitelikli dolandırıcılık

  • Kendini polis/savcı olarak tanıtmak → Nitelikli dolandırıcılık