Danıştay’dan emsal karar: Engelli memurun sağlık kaynaklı devamsızlığı “mazeretsiz” sayılamaz
Danıştay 12. Dairesi, engelli statüsünde aday memur olarak görev yapan bir personelin psikiyatrik rahatsızlığı nedeniyle işe devam edememesinin “mazeretsiz devamsızlık” olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetti. Daire, bu gerekçeyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca tesis edilen ilişik kesme işlemini hukuka aykırı buldu.
İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde aday memur olarak görev yapan davacının, belirli tarihlerde raporsuz olarak işe gelmediği gerekçesiyle görevine son verilmişti. Davacı, engelli memur statüsünde atandığını, şizofreni/psikotik rahatsızlığının alevlenme dönemlerinde bilinçli şekilde hareket edemediğini ve bu durumun idarece bilindiğini ileri sürerek işlemin iptalini talep etmişti.
İlk derece idare mahkemesi, davacının Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi ile Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde gördüğü tedavileri ve tıbbi bulguları dikkate alarak devamsızlığın sağlık mazeretinden kaynaklandığı sonucuna ulaşmış ve işlemi iptal etmişti. Ancak Bölge İdare Mahkemesi, sağlık raporu ile belgelenmeyen devamsızlıkların mazeret sayılamayacağı gerekçesiyle davayı reddetmişti.
Dosyanın temyiz incelemesini yapan Danıştay 12. Dairesi, Bölge İdare Mahkemesi kararını bozdu. Kararda, davacının psikiyatrik hastalığının alevlenme dönemlerinde günlük işlevlerini ve görevini yerine getirmesine engel olacak nitelikte olduğunun tıbbi belgelerle ortaya konulduğu vurgulandı. Bu nedenle, göreve gelmeme fiilinin mazeretsiz devamsızlık olarak kabul edilemeyeceği belirtildi.
Danıştay, engelli memur statüsünde atanan ve sağlık durumu idarece bilinen bir personel hakkında, hastalığın niteliği ve etkileri gözetilmeksizin adaylık hükümlerinin katı şekilde uygulanmasının hukuka uygun olmadığını ifade etti. Bu çerçevede, ilişik kesme işlemine dayanak alınan 657 sayılı Kanun’un 56. maddesinin somut olayda hatalı uygulandığı sonucuna varıldı.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/7763 E. , 2023/4503 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/7763
Karar No : 2023/4503
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, İş Sağlığı ve Güvenliği Bürosunda aday memur olarak görev yapan davacının, devamsızlık yaptığından bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararla; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile Mahkemenin 18/10/2018 tarihli ara kararına cevaben Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Başhekimliği ve Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte değerlendirilmesinden; davacının göreve gelmeme fiilinin sübuta erdiği anlaşılmakla birlikte; görevine gelmemesinin hastalığından kaynaklandığı, Devlet memurluğuna engelli memur adayı olarak kabul edildiği ve eyleminin mevcut engel durumu ile memuriyete alınma aşamasında idarece bilinen sağlık durumu göz önüne alınarak değerlendirilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden devamsızlığı nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; her ne kadar Devlet memurluğuna engelli memur adayı olarak kabul edilen ve mevcut engel durumu memuriyete alınma aşamasında idarece bilinen davacının, uzun süre görevine gelmemesi fiilinde hastalığının da etkisi olduğu görülmekte ise de; bu durumun göreve gelmemeye genel bir mazeret oluşturmayacağı, davacının belli dönemlerde yaşadığı sağlık sorunlarının göreve devamına engel oluşturduğunun sağlık raporlarıyla ortaya konulması halinde mazeret olarak kabul edilebileceği, bunun dışında engellilik durumu ya da sağlık raporu ile ispatlanmamış ve belirli dönemlerde yaşanabilecek sağlık sorunlarının, göreve gelinmemesinde mazeret olarak kabulünün yasal olarak mümkün olmadığı, aksi düşüncenin mesaiye riayette keyfiliğe yol açarak kamu hizmetinin aksamasına neden olacağı, bu durumda, raporsuz ve sağlık izni olmadan göreve gelmemeyi alışkanlık haline getirdiği açık olan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Memuriyete engelli statüsünde atandığı, uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren %45 özür oranını havi atipik psikoz rahatsızlığının bulunduğu, elinde olmadan bilinçsiz olarak devamsızlık yapmak durumunda kaldığı, ailesi ve ikametgahının Konya'da bulunduğu, memuriyet nedeniyle ilk defa ailesinden ayrıldığı, evde yalnız yaşamanın etkisiyle ilaç dozlarındaki düzensizlik, yüksek ve ağır dozda ilaç kullanımı yüzünden kafasını dahi kaldıramayacak halde sadece hayatta kalmasına yetecek ihtiyaçlarını gidererek uzunca bir süre evden dışarı çıkamadığı, makul bir özrü olmayan kimsenin günlerce uyuyarak işe gitmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, tedavisinin halen devam ettiği, olaydan sonra Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinde uzunca süre tedavi gördüğü, işyerinde disiplinsizliğinin bulunmadığı, savunma hakkı verilmediği, keyfi olarak devamsızlık yapmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
............................................ ili, ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde İş Sağlığı ve Güvenliği Bürosunda aday memur olarak görev yapan davacının, görevine devamsızlık yaptığından bahisle hakkında yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen ...tarih ve ...sayılı raporda; 14, 15, 18, 19, 20, 21, 22, 26, 27 Aralık 2017; 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 29, 30, 31 Ocak 2018 ile 1, 2, 6, 7 Şubat 2018 tarihlerinde izinsiz ve mazeretsiz olarak işe gitmediğinin, 28/12/2017 tarihinden itibaren 2 günlük sağlık raporu aldığının ve raporun sağlık iznine çevrildiğinin, 2017 yılının Aralık ayında 9 gün göreve gelmediği, 2018 yılının Ocak ayında da kesintisiz 10 gün görevine gelmediğinden, 25/01/2018 tarihinde görevden çekilmiş sayılma durumuna düştüğünün sübuta erdiği tespitine yer verilerek, davacı hakkında görevden çekilmiş sayılma yaptırımı uygulanamayacağından, idari yönden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca ilişiğinin kesilmesi teklif edilmiş, getirilen teklif doğrultusunda 13/06/2018 tarih ve E.11686756 sayılı işlemle ilişiğinin kesilmesi üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesinde "Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacının 12/03/2018 - 10/04/2018 tarihleri arasında Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi D1 Servisinde; 05/07/2018 - 13/07/2018 tarihleri arasında da Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Servisinde tedavi olduğu anlaşıldığından, İdare Mahkemesinin 18/10/2018 tarihli ara kararıyla Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Başhekimliğinden ve Selçuk Üniversitesi Rektörlüğünden davacı hakkındaki tıbbi bulguların ve konulan tanının, davacının Devlet memuru sıfatıyla görevini yerine getirmesine (işe gitmesine) engel olacak nitelikte ağır olup olmadığının ve söz konusu rahatsızlığının hastaneye başvurmasından ne kadar önce başladığının (önceki yaşantısına herhangi bir etkisinin olup olmadığının) sorulduğu ve buna ilişkin değerlendirme yazısının sunulmasının istenildiği; ara kararına cevaben Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Başhekimliğince gönderilen ...tarih ve ...sayılı yazıda; davacının 12/03/2018 tarihinde psikoz tanısıyla hastaneye tedavi amaçlı yatışının yapıldığı, alınan hastalık öykülerinde 2,5 aydır eve kapanmış işe gitmemiş ve annesi refakatinde hastaneye getirilmiş olduğu, hastaneye ilk gelişi ve öncesinde Konya'da 3 yatışının bulunduğu, 6 yıllık hastalık öyküsü olduğu bilgilerinin hastanede yatış dosyasında yer aldığı, yapılan yataklı tedavisi sonunda klinik salah hali sağlanarak ve reçetesi düzenlenerek 10/04/2018 tarihinde taburcu edildiği ve sonrasında polikliniğe kontrol muayenesine gelişinin olmadığı, hastanedeki tedavi bilgilerinin yatış kaydından ibaret olduğu, kendisi ve hasta yakınından alınan bilgiler ışığında hastaneye gelmeden iki buçuk ay kadar öncesinden itibaren alevli bir dönem geçirdiği, halihazırda Devlet memurluğu görevini yerine getirip getiremeyeceği konusunda bir değerlendirme yapılabilmesi için davacının son halinin, kurumunun çalışma anket formuyla birlikte görülerek değerlendirilmesinin gerektiği; Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğince gönderilen ...tarih ve ...sayılı durum bildirir tek hekim sağlık raporunda ise; 22 Haziran 2018 tarihinde psikiyatri polikliniğine başvurusu olan davacının tedavi ve takip amacı ile 5-13 Temmuz 2018 tarihleri arasında psikiyatri servisine yatırıldığı, ilk şikayetlerinin 8 yıl önce başladığı, ilki 6 yıl önce olmak üzere 3 kez Beyhekim Devlet Hastanesi psikiyatri kliniğinde ve Mart-Nisan 2018 tarihinde Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinde yatarak tedavi gördüğünün anlaşıldığı, yapılan ruhsal durum muayenesi, alınan öykü ve tıbbi kayıtlarının incelenmesi neticesinde kişinin şizofreni hastalığının olduğu, yapılan tedavilerden kısmen fayda gördüğü, hastalığının alevlenme dönemlerinde hastalığın ve tedavi olduğu ilaçların da etkisi ile günlük işlevlerinin etkilendiği tıbbi kanaatine varıldığı, hastalığının (şizofreni) iyileşme ve alevlenme dönemleri ile seyretmekle beraber alevlenme dönemlerinde günlük işlevlerini ve görevlerini yerine getirmesine engel olacak nitelikte ağır özellikler sergilediği belirtilmektedir.
İdare Mahkemesi tarafından yapılan araştırma sonucunda davacının göreve gelmemesinin sağlık mazeretinden kaynaklandığı sonucuna ulaşılmış olup, yaşadığı sağlık sorunu nedeniyle göreve gelmemesinin mazeretsiz olarak göreve gelmeme olarak kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, 657 sayılı Kanun'un 56. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde ve işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 27/09/2023 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.
