Danıştay’dan Sendika Üyeliği Kararı
Danıştay Birinci Dairesi, sendikaya üye olma veya üyelikten çekilme gibi fiillerin “görev suçu” olarak kabul edilemeyeceğine hükmetti. Kararda, kamu görevlilerinin sendika üyeliğine ilişkin işlemlerinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu vurgulandı.
Karara Konu Olan Olay
Bir kamu görevlisinin sendika üyeliğinden çekildiğine ve başka bir sendikaya üye olduğuna ilişkin gerçeğe aykırı formlar düzenlendiği iddiasıyla bazı kamu görevlileri hakkında soruşturma başlatıldı. Yetkili kurul tarafından men-i muhakeme (kovuşturmaya yer olmadığı) kararı verildi.
Danıştay’ın Gerekçesi
Danıştay, 5 Haziran 2024 tarihli oybirliğiyle alınan kararında şu değerlendirmelere yer verdi:
Sendika–Üye İlişkisinin Niteliği:
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu uyarınca sendikalar özel hukuk tüzel kişisidir. Sendikaya üyelik, üyelikten çekilme ve çıkarılma işlemleri özel hukuk hükümlerine tabidir.
Kamu Kurumunun Sınırlı Rolü:
Kamu kurumlarının sendika üyeliğine ilişkin rolü, yalnızca bilgilendirme ve aidat kesintisi ile sınırlıdır. Bu durum, söz konusu fiillerin görev kapsamında işlenmiş sayılmasına engeldir.
Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri:
Sendika üyeliğinden kaynaklanan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde çözümlenir.
Kararın Sonucu
Danıştay, men-i muhakeme kararını kaldırarak, isnat edilen fiiller yönünden genel hükümlere göre soruşturma yapılması gerektiğine karar verdi. Dosyanın, doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi hüküm altına alındı.
Bu kapsamda, sendika üyeliğine ilişkin sahtecilik iddialarının 2547 sayılı Kanun’un 53. maddesi kapsamında özel soruşturma usulüne tabi olmadığı, genel ceza hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği açıkça belirtildi.
Hukuki Önemi
Karar, sendika hakkının kullanımına ilişkin fiillerin disiplin veya görev suçu kapsamına sokulamayacağını net biçimde ortaya koyarak emsal nitelik taşımaktadır. Kamu görevlilerinin sendikal tercihlerine ilişkin işlemlerin, kamu görevinin ifasından bağımsız olduğu bir kez daha teyit edilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y
BİRİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/994
Karar No : 2024/1000
K A R A R
Şüpheliler :
1- ... - .......................................................... Hastanesi Patoloji Laboratuvarında Sağlık Teknikeri
2- ... - Aynı Hastanede Hemşire
3- ... - Aynı Hastanede Hemşire
4- ... - Aynı Hastanede Hemşire
5- ... - Aynı Hastanede Hemşire
6- ... - Aynı Hastanede Hemşire
7- ... - Aynı Hastanede Hemşire
8- ... - Aynı Hastanede Hemşire
Suçları :
1- .......................................... Hastanesinde Sağlık Teknisyeni olarak görev yapan şikayetçi ...'nın ... Sendikası (...) üyeliğinden çekildiğine ilişkin gerçeğe aykırı 31.1.2018 tarihli Kamu Görevlileri Sendikaları Kamu Görevlisinin Üyelikten Çekilme Bildirim Formunu düzenlemek suretiyle özel belgede sahtecilik yapmak.
2- Şikayetçinin ... Sendikasına (...) üyeliğine ilişkin 26.2.2018 tarihli gerçeğe aykırı Kamu Görevlileri Sendikalarına Üyelik Formunu düzenlemek suretiyle özel belgede sahtecilik yapmak.
Suç Tarihi : 2018 Yılı.
İncelenen Karar : ...................................... Valiliği İl İdare Kurulunun 24.4.2024 tarih ve Esas No:20055, Karar No: 2 sayılı men-i muhakeme kararı.
Karara İtiraz Eden : Yok.
İnceleme Nedeni : Yasa gereği kendiliğinden.
................................................ Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğünün 23.5.2024 tarih ve E.84588 sayılı yazısı ekinde gönderilen soruşturma dosyası ile yukarıda belirtilen İl İdare Kurulu kararı, Tetkik Hâkimi .................................................................ın açıklamaları dinlenildikten sonra 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53’üncü maddesi uyarınca incelendi;
Gereği Görüşülüp Düşünüldü :
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, sendikanın, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluş olduğu, Kanun’un 14’üncü maddesinde, sendikaya üyeliğinin kamu görevlisinin üç nüsha olarak doldurulup imzaladığı üye formu ile sendikaya başvurması ve başvurunun sendika yetkili organınca kabulü ile kazanılacağı, üyeliğe kabul edilmeyen kamu görevlisinin otuz gün içinde iş davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemede dava açma hakkı bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda, kamu görevlilerinden oluşsa da özel hukuk tüzel kişisi olan ... ve ... sendikalarına üyelik, üyelikten çekilme, çıkarılma gibi sendikayla ilgili her türlü faaliyetin özel hukuk hükümlerine tabi olarak yürütüldüğü, ihtilafların da özel hukuk hükümlerine göre iş mahkemelerinde çözümlendiği, sendika üyesinin görev yaptığı kamu kurumunun veya kuruluşunun, kamu görevlisinin üye olma ya da üyelikten ayrılma durumlarında bilgilendirilmesiyle, sendika aidatının maaştan kesilmesiyle sınırlı olarak sendika ve üye ile ilgili iş ve işlemlerde yer aldığı, dolayısıyla şikayetçinin iddialarının ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ve ...'nun Hastanedeki görevlerinden kaynaklanmadığı, buradaki görevleri dolayısıyla ve bu görevleri sırasında da işlenmediği, sendika üyeliğinden çekilme ve sendikaya üyelik fiillerinden kaynaklanan atılı suçlar hakkında Üniversitedeki görev suçlarıyla ilgili soruşturma usulü uygulanarak soruşturulamayacağı, bu nedenle adı geçenler hakkında 2547 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi kapsamında ceza soruşturması yapılamayacağı, Yetkili Kurulca men-i muhakemeleri veya lüzum-u muhakemeleri yolunda karar alınamayacağı, atılı suçlar nedeniyle adı geçenler hakkında ....................................... Cumhuriyet Başsavcılığınca genel hükümlere göre doğrudan soruşturma yapılması gerektiğinden ....................................................... İl İdare Kurulunun 24.4.2024 tarih ve Esas No:20055, Karar No: 2 sayılı men-i muhakeme kararının kaldırılması, atılı suçlar nedeniyle genel hükümlere göre soruşturma yapılmak üzere dosyanın karar ekli olarak ........................................... Cumhuriyet Başsavcılığına, kararın birer örneğinin .................................................. Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğü ile ....................................................................... Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilmesine 5.6.2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
