İŞKUR Gençlik Programı aile yardımını kesmemeli

Kamu Denetçiliği Kurumu: İŞKUR Gençlik Programı cep harçlığı gerekçesiyle polis memurunun çocuk yardımının kesilmesine ilişkin işlemin iptalini ve kesilen tutarların iadesini tavsiye etti

Kamu Denetçiliği Kurumu, İŞKUR Gençlik Programı kapsamında cep harçlığı alan üniversite öğrencisi çocuk için ödenen çocuk yardımının kesilmesini hukuka ve hakkaniyete uygun bulmayarak Emniyet Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulundu.

Kamu Denetçiliği Kurumu, Emniyet Genel Müdürlüğü aleyhine yapılan başvuruyu 02.10.2026 tarihli tavsiye kararıyla kabul etti.

Başvuruya konu olay

Polis memuru olarak görev yapan başvuran, üniversite öğrencisi olan çocuğunun "İşkur Gençlik Programı" kapsamında cep harçlığı olarak isimlendirilen ödemeyi aldığı gerekçesiyle çocuk yardımı ödeneğinin kesildiğini belirtmiştir. Başvuran, bu harçlığın çocuk yardımı ödeneğine engel olmadığını sonradan öğrendiğini ifade ederek haksız yapılan kesintinin iptalini ve borçlu olarak idareye ödediği tutarın iadesini talep etmiştir.

İdarenin açıklamaları

Emniyet Genel Müdürlüğü, Muhasebat Genel Müdürlüğü Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi Maaş İnceleme ve Kontrol Dökümlerindeki "SGK Aile Bildirim Raporu" dökümünde başvuranın oğlunun SGK 4/a sigortalısı olarak göründüğünü bildirmiştir. Durumun tespiti için başvuranla telefonda görüşüldüğü, oğlunun İŞKUR Gençlik Programından yararlandığı bilgisinin alındığı ve yersiz ödeme oluşmaması için başvurandan e-Devlet üzerinden çocuğun çocuk yardımından düşümünün yapılmasının talep edildiği belirtilmiştir. Çocuk yardımının yalnızca programdan yararlanılan 01.12.2025–25.05.2026 tarihleri arasında ödenmediği, diğer dönemlerde ödendiği ifade edilmiştir.

İdare, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 202. ve 206. maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine atıfla; çocuk yardımı ödeneği verilmesinin menfaat karşılığı çalışmama şartına bağlandığını, Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen programlara katılan kursiyerlerin sigortalı sayıldığını ve program döneminde cep harçlığı adı altında ödeme alarak sigortalı sayılan çocuğa çocuk yardımı ödenmesinin mevzuata uygun olmadığını değerlendirmiştir.

Kurumun değerlendirmesi

Kurum, uyuşmazlığı; 657 sayılı Kanun'a tabi personelin, İŞKUR Gençlik Programı (İşgücü Uyum Programı) kapsamında eğitim gören ve cep harçlığı ödenen çocuğu üzerinden 202. madde kapsamındaki aile (çocuk) yardımından kesintisiz yararlanmaya devam edip edemeyeceği ve programdaki fiili durumun yasadaki "menfaat karşılığı çalışma" kriteri çerçevesinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği noktasında toplamıştır.

Kurum, 202. maddedeki menfaat karşılığı çalışmama şartının tek başına değil, programın amacı ve 5510 sayılı Kanun'un sigortalılık türlerine ilişkin hükümleriyle bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ve şu tespitlere yer vermiştir:

Memurlara Kart veya Kuponla Yemek Yardımı Yapılamaz

İçeriği Görüntüle

• Gençlik Programlarının 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında iş görme, ücret ve bağımlılık unsurlarını barındıran bir hizmet akdine dayanmadığı; katılımcıların hukuki statüsünün işçi değil "kursiyer/stajyer" olduğu, programın doğrudan bir istihdam veya işe yerleştirme modeli bulunmadığı.
• Başvuranın çocuğunun SGK hizmet dökümü ve sigortalı işe giriş bildirgelerine göre program kapsamındaki tescilinin "9901.04 (Diğer Kursiyer)" meslek koduyla yapıldığı; bu meslek kodunun mal veya hizmet üretim sürecine fiilen katılma, mesai ve işyeri disiplinine tabi olma gibi klasik çalışma unsurlarını barındırmadığı.
• Katılımcılara ödenen meblağın emeğin ticari ve yasal karşılığı olan ücret niteliği taşımadığı; ulaşım, yemek gibi günlük giderleri kısmen desteklemek ve programa katılımı teşvik etmek amacıyla karşılıksız tahsis edilen cep harçlığı statüsünde olduğu, bu nedenle 202. madde bağlamında "menfaat karşılığı çalışma geliri" olarak nitelendirilemeyeceği.
• 5510 sayılı Kanun uyarınca İŞKUR kursiyerleri için yatırılan primlerin iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası gibi kısa vadeli sigorta kollarını kapsadığı; yaşlılık, malullük ve ölüm gibi uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin prim tahakkuku veya ödemesi bulunmadığı, bunun bağımlı bir istihdam ilişkisinin fiilen bulunmadığını gösterdiği.

Kurum, öğrencinin program kapsamındaki geçici katılımının ve elde ettiği harçlığın 657 sayılı Kanun'un 202. maddesindeki "menfaat karşılığı çalışma" eylemi kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu nedenle çocuk yardımının kesilmesini gerektirecek hukuki bir şartın gerçekleşmediği sonucuna varmıştır. İdarece tesis edilen çocuk yardımının kesilmesine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlılık bulunmadığı kaydedilmiştir. İyi yönetim ilkeleri bakımından idarenin ilkelere aykırı davrandığına ilişkin bir hususa rastlanmamıştır.

Kararda, Kamu Denetçisi Şerif Yılmaz tarafından talebin reddi yönünde hazırlanan önerinin Kamu Başdenetçisine sunulduğu, ancak Kamu Başdenetçisince yapılan değerlendirmede açıklanan gerekçelerle "Tavsiye Kararı" verildiği belirtilmiştir.

Karar

Kurum, başvurunun kabulüne; başvuranın çocuğu üzerinden almakta olduğu aile (çocuk) yardımı ödeneğinin, çocuğunun İŞKUR Gençlik Programına katılması gerekçe gösterilerek kesilmesine yönelik idari işlemin iptal edilerek, başvurandan tahsil edilen/kesilen tutarların başvurana iade edilmesi yönünde Emniyet Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. 6328 sayılı Kanun'un 20. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin 30 gün içinde Kuruma bildirilmesi zorunludur. 6328 sayılı Kanun'un 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararının idareye tebliğinden itibaren 30 gün içinde idarece herhangi bir eylem veya işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek ve yargı yolu açıktır.

Bilgi Kutusu

KARAR METNİ

T.C.
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2026/20060-S.26.27456
BAŞVURU NO : 2026/16678
KARAR TARİHİ : 02/10/2026

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN : […]
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Çocuk yardımı ödeneğinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/07/2026

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, polis memuru olarak çalıştığını, çocuğunun üniversite öğrencisi olduğunu, "İşkur Gençlik Programı" kapsamında çocuğunun cep harçlığı olarak isimlendirilen ödemeyi aldığı için çocuk yardımı ödeneğinin kesildiğini ancak sonradan çocuk yardımının çocuğuna yapılacak olan cep harçlığı ödemesine engel olmadığını öğrendiğini belirterek, haksız yapılan kesintinin iptalini ve borçlu olarak idareye ödemiş olduğu tutarın iadesi talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 14.08.2026 tarih ve E-[…] sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Başvuru konusuna ilişkin yapılan inceleme neticesinde; Muhasebat Genel Müdürlüğü Kamu Harcama ve Muhasebe Bileşim Sistemi Maaş İnceleme ve Kontrol Dökümlerinde bulunan "SGK Aile Bildirim Raporu' dökümünde başvurucunun oğlu […] SGK 4a sigortalısı olduğu, bu hususun tespiti için başvurucu ile telefonda görüşülmesi neticesinde oğlunun İşkur Gençlik Programından yararlandığı bilgisinin alındığı, bunun üzerine yersiz ödeme oluşmaması için başvurucudan E-devlet üzerinden oğlunun çocuk yardımından düşümünün yapılmasının talep edildiği,

2.2. Başvuranın oğlu […] için maaşlarda ödenen çocuk yardımının sadece İşkur Gençlik Programından yararlandığı 01.12.2025–25.05.2026 tarihlerinde ödemesinin yapılmadığı, bunun dışındaki dönemlerde adı geçenin çocuk yardımından yararlandığı,

2.3. Başvuru konusuna ilişkin 657 sayılı Kanunun 202 inci maddesinin; "Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir." Aynı Kanunun 206 ncı maddesinin; "Aşağıdaki hallerde çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmez:… 3. Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfeat karşılığı çalışan çocuklar (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç)…", 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin; "…Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile (…) genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır…" hükümlerine amir olduğu,

2.4. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında; çocuk yardımı ödeneği verilmesinin menfaat karşılığı çalışmama şartına bağlandığı ve Türkiye İş Kurumu tarafından meslek edindirme, geliştirme, değiştirme amacıyla düzenlenen programlara katılan kursiyerlerin sigortalı sayıldığı açıkça düzenlendiği, bu kapsamda başvurucunun İşkur Gençlik Programından faydalanan ve faydalandığı dönem içerisinde cep harçlığı adı altında ödeme alarak sigortalı sayılan oğluna yönelik olarak söz konusu program dönemi içerisinde çocuk yardımı ödeneği verilmesinin mevzuata uygun olmadığının değerlendirildiği,

İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın; "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; "Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler."

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu'nun "Kurumun Görevi" başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; "Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir."

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun;

5.1. "Aile yardımı ödeneği" başlıklı 202 nci maddesinde ; "Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. (Değişik: 27/6/1989 - KHK - 375/10 md.) Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. (Mülga ikinci cümle: 13/2/2011 - 6111/117 md.) Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir. (Ek: 9/4/1990 - KHK-418/7 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile, Yeniden düzenleme: 18/5/1994 - KHK-527/9 md.) Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.[277][278][279]Dul memurların çocukları için yukarıki fıkralar hükmü uygulanır. Boşanma veya ayrılık vukuunda mahkeme bu yardımın hangi tarafa ve ne oranda verileceğini de kararında belirtir. Devlet memurunun, geçimini sağladığı üvey çocukları için de bu ödenek verilir."

5.2. "Çocuk için aile yardımı ödeneği verilmiyecek haller" başlıklı 206 ncı maddesinde; "Aşağıdaki hallerde çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmez: 1. Evlenen çocuklar, 2. (Değişik: 21/4/2005 - 5335/28 md.) 25 yaşını dolduran çocuklar (25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malûllükleri resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur.), 3. Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfeat karşılığı çalışan çocuklar (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç), 4. Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklar."

6. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar" başlıklı 5 inci maddesinin 1. Fıkrasının (e) bendinde; "Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile (…)[11] genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-665/30 md.) Bunlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz."

hükümleri düzenlenmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ŞERİF YILMAZ'IN KAMU BAŞDENETÇİSİ'NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; talebin reddi yönünde hazırlanan öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur. Ancak Kamu Başdenetçisinde yapılan değerlendirmede açıklanan gerekçelerle "Tavsiye Kararı" verilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, çocuğunun üniversite öğrencisi olduğunu, "İşkur Gençlik Programı" kapsamında çocuğunun cep harçlığı olarak isimlendirilen ödemeyi aldığı için çocuk yardımı ödeneğinin kesildiğini ancak bu harçlığın çocuk yardımı ödeneğine engel olmadığını belirterek, haksız yapılan kesintinin iptalini ve borçlu olarak idareye ödemiş olduğu tutarın iadesi talep etmektedir.

9. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı tetkikinde; başvuranın çocuğunun SGK 4a sigortalısı olarak göründüğü, durumun tespiti için yapılan görüşmede ilgili kişinin İŞKUR Gençlik Programından yararlandığının anlaşıldığı ve yersiz ödeme oluşmaması adına başvurandan sistem üzerinden çocuk yardımından düşmesinin talep edildiği, ödenen çocuk yardımının yalnızca İŞKUR Gençlik Programından yararlanılan 01.12.2025–25.05.2026 tarihleri arasında kesildiği, bu tarihler dışındaki dönemlerde ilgilinin yardımdan faydalandırıldığı, konuya ilişkin olarak 657 sayılı Kanun'un 202. ve 206. maddelerinde yer alan "menfaat karşılığı çalışan çocuklara aile yardımı ödeneği verilmeyeceğine" dair hükümler ile 5510 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan İŞKUR kursiyerlerinin kısa vadeli sigorta kolları kapsamında sigortalı sayılacaklarına dair hükümlerin amir olduğu, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında; çocuk yardımı ödeneği verilmesinin menfaat karşılığı çalışmama şartına bağlandığı, bu doğrultuda İŞKUR programından faydalanarak "cep harçlığı" alan ve SGK kapsamında sigortalı sayılan kişi için program süresince çocuk yardımı ödenmemesinin mevzuata uygun olarak değerlendirildiği, belirtilmiştir.

10. Bu çerçevede uyuşmazlık konusunun; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olarak kamu hizmeti ifa eden personelin, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından yürütülen "Gençlik Programı (İşgücü Uyum Programı)" kapsamında mesleki ve kişisel gelişim amacıyla eğitim gören ve bu süreçte kendisine cep harçlığı ödenen çocuğu üzerinden, 657 sayılı Kanun'un "Aile yardımı ödeneği" başlıklı 202. maddesi kapsamında ödenmekte olan aile (çocuk) yardımı ödeneğinden kesintisiz olarak yararlanmaya devam edip edemeyeceği ve söz konusu eğitim programı kapsamındaki fiili durumun yasadaki menfaat karşılığı çalışma kriteri çerçevesinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda düğümlendiği anlaşılmaktadır.

11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 202. maddesinde ifade edilen ve aile yardımının şartlarından biri olan menfaat karşılığı çalışmayan çocuklara aile yardımı ödeneceğine dair amir hükmünün tek başına değil, programın amacı ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun sigortalılık türlerine ilişkin hükümleri ile bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi neticesinde aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

11.1. İŞKUR bünyesinde üniversite öğrencilerine yönelik olarak hayata geçirilen Gençlik Programlarının; özü itibarıyla 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında iş görme, ücret ve bağımlılık unsurlarını barındıran bir hizmet akdine (iş sözleşmesine) dayanmadığı, dolayısıyla katılımcı öğrenci ile eğitimin gerçekleştirildiği kurum veya üniversite arasında hukuki ve teknik anlamda bir "işçi-işveren" münasebetinin kurulamayacağı, iştirakçilerin hukuki statüsünün bir işyeri çalışanı veya işçi değil, tamamen "kursiyer/stajyer" niteliğinde olduğunun görüldüğü söz konusu programın, doğrudan bir istihdam veya işe yerleştirme modeli olmadığı; aksine öğrencilerin teorik eğitimlerini pratikle birleştirmeleri, iş hayatına dair temel bilgi, beceri, çalışma alışkanlığı ve mesleki disiplin kazanmalarını önceleyen, aktif ve geçici bir işgücü eğitim ve oryantasyon süreci olduğu program kapsamından anlaşılmaktadır.

11.2. Başvuranın çocuğuna ait Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Dökümü ve sigortalı işe giriş bildirgeleri incelendiğinde, söz konusu program kapsamındaki tescilinin "9901.04 (Diğer Kursiyer)" meslek kodu ile gerçekleştirildiği görülmektedir. İlgili meslek kodu kapsamındaki faaliyetler, bir işveren adına doğrudan mal veya hizmet üretim sürecine fiilen katılma, bir mesai mefhumuna ve işyeri disiplinine tabi olma gibi klasik çalışma unsurlarını barındırmamaktadır. Bu durum, kişinin ilgili kurumda bir işçi sıfatıyla değil, eğitim alan, deneyim kazanan ve öğrenen "stajyer/kursiyer" statüsünde bulunduğunu teyit eder nitelikte görülmektedir.

11.3. İlgili Gençlik Programı kapsamında iştirakçi katılımcılara ödenen meblağ, bir bedeni veya zihni emeğin, sarf edilen mesainin doğrudan ticari ve yasal karşılığı olarak tanımlanan ücret niteliğini taşımamaktadır. Yapılan bu ödemelerin, esasen iştirakçilerin eğitim ve katılım süresince ulaşım, yemek gibi ortaya çıkabilecek olağan ve zaruri günlük giderlerini kısmen de olsa desteklemek ve programa katılımı teşvik etmek maksadıyla karşılıksız tahsis edilen bir cep harçlığı statüsünde olduğu izahtan varestedir. Dolayısıyla, sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak sunulan bu neviden bir desteğin, 657 sayılı Kanun'un 202. maddesi bağlamında "menfaat karşılığı çalışma geliri" olarak nitelendirilmesinin uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

11.4. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, İŞKUR kursiyerleri veya stajyerleri için Kurum tarafından SGK'ya yapılan resmi bildirimlerin ve yatırılan primlerin, eğitim süresince doğabilecek risklere karşı koruma sağlayan kısa vadeli sigorta kollarını (iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri) kapsadığı görülmektedir. İlgili kişiler adına yaşlılık, malullük ve ölüm gibi emekliliğe esas teşkil eden ve istihdamın kanıtı sayılan uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin herhangi bir prim tahakkukunun veya ödemesinin yapılmadığı hususu dikkate alındığında, bu durum dahi ortada iş kanunlarına tabi, fiili, sürekli ve tam zamanlı bir çalışma hayatının yahut bağımlı bir istihdam ilişkisinin fiilen bulunmadığının somut göstergesi olarak değerlendirilmektedir.

12. Açıklanan gerekçelerle; İŞKUR Gençlik Programı katılımcısı olan öğrencinin statüsünün istihdam ilişkisine dayalı "işçi" sıfatı taşımayıp eğitim amaçlı "kursiyer/stajyer" şeklinde olduğu, tarafına yapılan ödemenin bir emeğin karşılığı olan "ücret" değil, sosyal destek mahiyetinde bir "cep harçlığı" niteliği taşıdığı ve SGK nezdinde adına emekliliğe esas uzun vadeli sigorta kolları priminin yatırılmadığı gerçekleri birlikte dikkate alındığında; öğrencinin bu program kapsamındaki geçici katılımının ve elde ettiği harçlığın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 202. maddesinde lafzı ve ruhuyla sınırları çizilen "menfaat karşılığı çalışma" eylemi kapsamında değerlendirilemeyeceği bu itibarla; söz konusu sosyal amaçlı eğitim programına katılan ve zaruri giderleri için program kapsamında çocuğuna ödenen cep harçlığı gerekçe gösterilerek, başvuranın aile (çocuk) yardımı ödeneğinin kesilmesini gerektirecek hukuki bir şartın tekemmül etmediği anlaşıldığından, idarece tesis edilen çocuk yardımı ödeneğinin kesilmesine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6'ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarenin söz konusu ilkelere aykırı davrandığına ilişkin bir hususa rastlanılmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21'inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup yetkili ve görevli mahkemede yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın çocuğu üzerinden almakta olduğu aile (çocuk) yardımı ödeneğinin, çocuğunun İŞKUR Gençlik Programına (İşgücü Uyum Programı) katılması gerekçe gösterilerek kesilmesine yönelik tesis edilen idari işlemin iptal edilerek, bu kapsamda başvurandan tahsil edilen/kesilen tutarların başvurana iade edilmesi yönünde EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun'un 20'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi