OMBUDSMAN'DAN GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI'NA: YAŞ SINIRI GEREKÇESİYLE REDDEDİLEN BURS BAŞVURUSUNU YENİDEN DEĞERLENDİR
Burs/öğrenim kredisi başvurusu yaş sınırı gerekçesiyle reddedilen bir öğrencinin Kamu Denetçiliği Kurumu'na (Ombudsman) yaptığı başvuru kabul edildi. Kurum, Gençlik ve Spor Bakanlığı'na, mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde söz konusu başvurunun değerlendirmeye alınması yönünde tavsiye kararı verdi.
Bir üniversitenin Güzel Sanatlar-Tasarım ve Mimarlık Fakültesi'nde kayıtlı olan başvuran, e-Devlet sistemi üzerinden burs/kredi başvurusu yapmaya çalışırken lisans öğrencileri için belirlenen 30 yaş sınırını aştığı gerekçesiyle başvurusu sisteme bile alınmadı.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, 2023 yılında yayımlanan yönetmelikler uyarınca lisans öğrencileri için 30 yaş sınırının mevzuat gereği uygulandığını savundu. Ancak Ombudsman, burs/kredi başvurusunda bulunan öğrenci sayısının yıldan yıla azalma eğilimi gösterdiğini ve halihazırda kredi alan kişilere geri ödeme takvimi işletildiğini göz önünde bulundurarak bu talebin değerlendirmeye alınmasının hakkaniyete uygun olacağı sonucuna vardı.
Konuya ilişkin daha önce yargı süreçleri de işletilmişti. Öğrenci yurtlarında uygulanan 30 yaş sınırının iptali talebiyle açılan davada Danıştay 8. Dairesi, kamu kaynaklarının verimli ve adil kullanılması ile hizmet gereklerini gözetlerek söz konusu düzenlemede kamu yararına aykırılık bulunmadığına hükmetti (Esas: 2023/2502, Karar: 2024/7964). Ombudsman ise bu yargı kararına karşın burs/kredi taleplerinde öğrenci sayısının azalma eğiliminde olduğunu vurgulayarak yaş sınırı nedeniyle reddedilen başvuruların mali imkânlar çerçevesinde yeniden ele alınması gerektiği görüşünü korudu.
Kararda ayrıca idarenin, başvuru sahiplerine karara itiraz yollarını gösterme yükümlülüğüne uymadığı da tespit edilerek bu ilkelere uygun davranması gerektiği hatırlatıldı.
T.C.
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
2026/2339-S.26.3453
BAŞVURU NO : 2025/20242
KARAR TARİHİ : 16/02/2026
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Burs/öğrenim kredisi talebinin yaş sınırı gerekçesiyle işleme alınmamasına itiraz hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran tarafından yapılan başvuruda, başvuran özetle; burs kredisi başvurusunun yaş sınırı nedeniyle reddedildiğini, maddi desteğe ihtiyacının bulunduğunu belirterek tarafına burs kredisi verilmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün 09.12.2025 tarih ve E- sayılı cevabi yazısında, 2024-2025 öğretim yılında burs/kredi almak için başvuru yapan başvuralım durumu hakkında yapılan inceleme sonucunda, burs ve kredi değerlendirme işlemlerinin ilgili mevzuatlar çerçevesinde başvuran tüm öğlenciler için eşit koşullarda yapıldığı ve öğrenci bazında farklı bir değerlendirme yapılması mümkün olmadığı gerekçeleriyle Dostane Çözüm usulü ile başvuralım talebinin değerlendirilmesinin mümkün olmadığını,
3.1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184’üııcü maddesinin h bendi kapsamında, Bakanlığın, Anayasanın 42. maddesi gereği, başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencileri desteklediğini ve öğlencilerinin burs/kredi müracaatlarının Burs/Kredi Değerlendirme Kıstasları ve 3/11/2023 tarih ve 32358 sayılı Burs ve Kredi Yönetmeliği göz önünde bulundurularak, bütçe imkânları ölçüsünde, YÖKSÎS ve 12 kamu kuramımdan alman bilgiler dikkate alınarak değerlendirildiğini,
4.Yükseköğretim Bilgi Sisteminden alınan bilgide başvuranın İstanbul Topkapı Üniversitesi Güzel Sanatlar-Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Bölümüne 22.07.2025 tarihi itibari ile kayıtlı olduğu ve mezun olduğu bir yükseköğrenim programı olmadığı tespit edildiği,
5.Sistemleri üzerinde yapılan incelemede, ilgilinin 13.10.2025 tarihinde burs/kredi başvurusunda bulunmak için e-Devlet üzerinden başvuru sayfasına girdiği fakat ilgili mevzuat hükümlerine göre burs/kredi verilmeyecek öğrencilerden olduğundan başvurusu alınmadığı,
6.İlgilinin başvurusunun mevzuat hükümleri gereğince lisans öğrencisi olarak yaş sınırını aştığından değerlendirmeye alınamadığını,
7.Burs Yönetmeliği ve Kredi Yönetmeliği gereğince burs için başvuru tarihi itibariyle ön lisans ve lisans öğrenim düzeyi için 30, lisansüstü öğrenim düzeyi için 35, öğrenim kredisi için ön lisans ve lisans öğrenim düzeyi için 30, yüksek lisans öğrenim düzeyi için 35, doktora/sanatta yeterlik öğrenim düzeyi için 40 yaşını doldurmuş olmama koşulunun arandığını,
8.İlgilinin 2025-2026 öğretim yılında, yukarıda bahsi geçen yönetmelik maddelerine göre burs/kredi almasının mümkün olamadığından başvurusunun alınmadığı,
9.Bakanlıklarınca 2025/2026 öğretim yılında alınan başvuru dönemi toplam başvuru sayısı 698881 iken burs tahsis sayısı 225000, kredi tahsis sayısı 466140 olduğu,
10.Başvuru esnasında mevzuat hükümlerine göre burs ve krediden ikisini de alamayacak durumdaki kişilerin başvuruları alınmadığından bu kişilerden başvuru sayfasında diğer bilgileri alınmamakta olduğu, İlgilinin başvuru esnasında mevzuat hükümlerine göre burs/kredi alamayacağı tespit edildiğinden başvurusunun alınmadığı, bu nedenle burs talebinin kontenjan dâhilinde kalması durumunda karşılanıp karşılanamayacağı ile ilgili bilgileri bulunmadığı,
Hususlarına yer verildiği görülmüştür.
III.İLGİLİ MEVZUAT
11.Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Devletin organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
12.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun Görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
13.351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (...) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”, ‘Yönetmelik” başlıklı 46 ncı maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasına ait yönetmelik Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanır.”,
14.5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. ...”, ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”,
15.1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak. ...”,
16.03.11.2023 tarihli ve 32358 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliğinin ‘Burs verilmeyecek öğrenciler’ başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1) Aşağıda belirtilen öğrencilere burs verilmez; ı) Başvuru tarihi itibarıyla ön lisans ve lisans öğrenim düzeyi için 30 yaşını, lisansüstü öğrenim düzeyi için 35 yaşını doldurmuş olan.”,
17.03.11.2023 tarihli ve 32358 sayılı tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliğinin ‘Kredi verilmeyecek öğrenciler’ başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Aşağıda belirtilen öğrencilere kredi verilmez: g) Başvuru tarihi itibarıyla ön lisans ve lisans öğrenim düzeyi için 30 yaşını, yüksek lisans öğrenim düzeyi için 35 yaşını, doktora/sanatta yeterlik öğrenim düzeyi için 40 yaşını doldurmuş olan.” düzenlemeleri bulunmakladır.
IV.KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
18.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal uygulamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
19.Başvuran burs/öğrenim kredisi başvurularında yaş sınırı aranmasına itiraz etmektedir. İlgili idare ise mevzuata göre işlem yapıldığını belirtmektedir.
20.Bilindiği üzere, önceki yıllarda ilgili idare tarafından Bakan onayıyla yürürlüğe konulan kıstaslar kapsamında, burs başvurularında 2019/2020 eğitim öğretim yılı için 40 yaş, devam eden eğitim-öğretim yılları için başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 35 yaşını geçmiş olan yüksek lisans öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/ burs tahsis işlemi yapılmayacağına yönelik kararlar alınmıştı.
21.Kamu Denetçiliği Kurumu, burs verilecek öğrencilerde aranacak şartların Bakan onayı ile yürürlüğe giren Kıstaslar ile belirlendiği dönemde, konunun yönetmelik ile düzenlenmesi gerektiğini, yönetmelik yerine olurla yürürlüğe konulan Kıstaslar ile düzenleme yapılmasının üst hukuk normlarına aykırılık barındırdığını, eğitim hakkı ile iç içe durumda olan öğrenimin desteklenmesi hakkını kısıtladığını, olur ile yaş sınırı konularak sınırlamaya gidilmesinin (yönetmelik marifetiyle gerçekleştirilse dahi) eğitim ve öğrenim hakkı ile eşitlik ilkesini ihlal ettiğini vurgulamıştır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/1178 ve 2019/19022 sayılı kararları)
22.Yine, işleyişe yönelik ikincil mevzuatların burs/kredi talep eden kişinin öğrencilik durumu ile birlikte ihtiyaç ve yeterliğinin tespitine yönelik olması gerektiği ve uygulamada getirilen kısıtlamalar ile öğrencilik tanımının kısıtlandığı, (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2021/2500, 2021/14054 ve 2023/1118 sayılı kararları) ve ayrımcılık yasağı ile çok yakın konumda bulunan fırsat eşitsizliğine yol açıldığı ve eşitlik ilkesi gereğince yaş sebebiyle bu kişiler arasında ayrım yapılmaması gerektiği yönünde karar vermiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2017/8349 sayılı kararı ). Yükseköğretim Kurulu tarafından 34 yaş üstü kadınlara devlet üniversitelerinde özel kontenjan uygulaması başlatılması üzerine pozitif ayrımcılık kapsamında bu taleplerin de karşılanması gerektiğini belirtmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2023/15618, 2023/16427 sayılı kararları),
23.Sonraki süreçte 03.11.2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliği ile başvuru tarihi itibarıyla ön lisans ve lisans öğrenim düzeyi için 30 yaşını, lisansüstü öğrenim düzeyi için 35 yaşını doldurmuş olan kişilerin başvurularının değerlendirmeye alınmayacağı yönünde hüküm getirilmiştir. Yine 03.11.2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği ile başvuru tarihi itibarıyla ön lisans ve lisans öğrenim düzeyi için 30 yaşını, yüksek lisans öğrenim düzeyi için 35 yaşını, doktora/sanatta yeterlik öğrenim düzeyi için 40 yaşını doldurmuş olan öğrencilere kredi verilmemektedir. Bu kapsamda olup e-devlet sistemi üzerinden başvuru yapmaya çalışan öğrenciler hata ile karşılaşmakta ve başvurularını tamamlayamamaktadır.
24.Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili idare tarafından tüm başvuruların alınması, işleme konulması, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması gerekirken yaş şartını sağlamayan başvuruların uygun başvuru olarak görülmediği, mevcudiyette e-devlet sistemi üzerinden alınan başvurularda, yaş şartını karşılamayan bir öğrencinin başvurusunu sistemde hata aldığı için tamamlayamadığı ve başvurusunun değerlendirmeye alınma imkânının kalmadığı, bu durumun dilekçe ve eğitim hakkını sınırlandırdığına yönelik karar vermiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 28/02/2024 tarihli ve 2023/15656 sayılı kararı).
25.Öte yandan, 31449 sayılı ve 09.04.2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliğinin Barınma şartları başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Öğrencinin yurtlarda barınması için aşağıdaki şartlar aranır:... (h) Yurt başvurusu yaptığı tarihte otuz yaşını doldurmamış olması.” hükmü yer almaktayken burada yer alan "otuz beş" ibaresi, 20.04.2023 tarih ve 32169 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmeliğin 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir. "Otuz beş" ibaresinin 20.04.2023 tarih ve 32169 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmeliğin 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmesinin iptal talebine yönelik yargılamada Danıştay Sekizinci Dairesi, davanın reddine karar vermiştir. Kararda (Esas: 2023/2502, Karar: 2024/7964) gerekçe olarak “Kamu kaynaklarının verimli ve adil kullanılmasını temin etmek amacıyla davalı idarenin, mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde ve yurt hizmeti sunumunda gereksinimlerin önceliği yönüyle değerlendirme yapılarak, öğrencilerin yurtlarda barınması için aranan şartlar arasında yer alan, yurt başvurusu yaptığı tarihte "otuz beş" yaşını doldurmamış olması şartının, "otuz" olarak değiştirilmesine ilişkin dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
26.Kamu Denetçiliği Kurumu, yurtlarda yaş sınırı aranmasına yönelik itiraza yönelik Orta Doğu Teknik Üniversitesine muhatap 2024/7907 sayılı tavsiye kararında, Anayasanın 42’nci maddesi gereğince Devletin maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapması gerektiği dikkate alındığında, yurtlara kabul ölçütlerinin belirlenmesinde mevcut kapasite ve yurtlara başvuran öğrenci sayısının dikkate alınarak, fiziki koşulların imkân vermesi halinde başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varmıştır.
27.Öğrencilerin başvuru yaparken burs veya kredi diye bir tercih belirtmedikleri ve başvuru yapan ancak burs için ayrılan kontenjana giremeyen tüm öğrencilere kredi verildiği bilinmektedir. 2024-2025 öğretim yılında burs veya kredi almak için 717337, 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında 825843, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında 838272 kişinin başvuru yaptığı görülmektedir. Burs kontenjana giremeyen ve kredi alan öğrencilere yönelik 351 sayılı Kanun kapsamında geri ödeme takvimi işletilmektedir.
28.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Danıştay Kararı ile yurtlarda barınmak için aranan otuz yaş şartının hukuka aykırılık barınmadığına yönelik karar verilmişse de burs/kredi başvurusunda bulunan öğrenci sayısının yıllık değişkenlik ve azalma eğilimi gösterdiği ve hâlihazırda kredi alan kişilere yönelik geri ödeme takvimi işletildiği dikkate alınarak mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde burs/kredi talebinin değerlendirilmeye alınmasının hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29.İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Burs/kredi başvurusunda bulunan öğrenci sayısının yıllık değişkenlik ve azalma eğilimi gösterdiği ve hâlihazırda kredi alan kişilere yönelik geri ödeme takvimi işletildiği dikkate alınarak mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde burs/kredi talebinin değerlendirilmeye alınması hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
