Sayıştay: Mevzuatta Dayanağı Olmayan İkramiye Ödemeleri Kamu Zararıdır
Sayıştay Temyiz Kurulu, su ve kanalizasyon idaresinde görev yapan memurlara, yürürlükte bulunmayan mevzuat hükmüne dayanılarak yılda iki kez ikramiye ödenmesini kamu zararı olarak değerlendirdi.
Su ve kanalizasyon idaresinde görev yapan memurlara, mevzuatta öngörülmediği hâlde ikramiye adı altında yılda iki defa ödeme yapılması nedeniyle oluşan kamu zararına ilişkin Sayıştay Temyiz Kurulu kararında önemli değerlendirmelere yer verildi.
03.12.2025 tarihli ve 58671 sayılı Temyiz Kurulu Kararında, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6'ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan ve genel kurula, yılda iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin miktar ve zamanını belirleme yetkisi tanıyan hükmün, 666 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırıldığı hatırlatıldı.
Söz konusu düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olmasının, daha önce yürürlükten kaldırılan hükmü yeniden yürürlüğe sokmayacağı belirtildi.
Kararda, Anayasa'nın 153'üncü maddesi ve 6216 sayılı Kanun'un 66'ncı maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümeyeceği vurgulandı.
Bu kapsamda, bir kanun hükmünü yürürlükten kaldıran düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, yürürlükten kaldırılmış eski kanun hükmüne kendiliğinden yeniden geçerlilik kazandırmayacağı ifade edildi.
Kararda, ortaya çıkan hukuki boşluğun ancak kanun koyucu tarafından yapılacak yeni bir düzenlemeyle giderilebileceği belirtildi.
Olayda, idare mahkemesi ve bölge idare mahkemesi kararları emsal gösterilerek 323 memur tarafından ikramiye ödenmesi talebinde bulunulduğu, idarenin de personelin dava açması hâlinde davaları kazanma ihtimalini dikkate alarak yargılama giderleri ve vekâlet ücreti ödememek amacıyla yönetim kurulu kararıyla ikramiye ödemeye başladığı anlaşıldı.
Ancak Temyiz Kurulu, idare mahkemeleri ve bölge idare mahkemelerinin münferit uyuşmazlıklarda verdikleri kararların yalnızca ilgili uyuşmazlıkla sınırlı olduğunu ve Sayıştay yargısı açısından bağlayıcılığının bulunmadığını değerlendirdi.
Bu nedenle, kişi lehine verilmiş mahkeme kararları bulunsa dahi yürürlükte olmayan 2560 sayılı Kanun hükmüne dayanılarak 657 sayılı Kanun'a tabi memurlara ikramiye ödenmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldı.
Temyiz Kurulu, yürürlükte bulunmayan mevzuat hükmüne dayanılarak memurlara yılda iki defa ikramiye ödenmesini, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71'inci maddesinde tanımlanan kamu zararı kapsamında değerlendirdi.
Karar düzeltme başvurusunda ileri sürülen iddialar, kararın düzeltilmesini gerektirecek nitelikte görülmeyerek sorumluların itirazları reddedildi ve tazmin hükmünün tasdikine ilişkin kararın düzeltilmesine mahal olmadığına hükmedildi.
Kararın Tam Metni
TEMYİZ KURULU KARARI
Tarih: 03.12.2025
No: 58671
Konu: Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün memur personeline mevzuatta öngörülmediği halde ikramiye adı altında yılda iki defa ödeme yapılması suretiyle kamu zararına neden olunması hk.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesi sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
167 sayılı Ek İlamın 1'inci maddesi ile; Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün memur personeline mevzuatta öngörülmediği halde ikramiye adı altında yılda iki defa ödeme yapılması sonucu sebep olunan … TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
2560 sayılı İSKİ Kanunu’nun “Genel Kurulun Görevleri” başlıklı 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının (d) bendinde 2012 yılı öncesi var olan “yılda iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin miktar ve zamanını belirlemek” ibaresi, 11.10.2011 tarihli ve 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 1'inci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek Madde 12'nin 2'nci fıkrasının (ğ) bendi ile 14.01.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla bu tarihten sonra Büyükşehir Belediyelerine bağlı Su ve Kanalizasyon İdareleri Genel Müdürlüklerinde çalışan memurlara ikramiye ödenmesi uygulamasına son verilmiştir.
Daha sonra söz konusu düzenleme (666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek Madde 12'nin 2'nci fıkrasının (ğ) bendi), Anayasa Mahkemesi nezdinde iptal davası konusu olmuş ve Mahkeme oybirliği ile işi esastan görüşüp 10.10.2013 tarih ve 28791 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 27/12/2012 tarih ve E.: 2011/139, K.: 2012/205 sayılı Kararı ile; 666 sayılı KHK’nın Ek 12'nci maddesinin 2'nci fıkrasının (ğ) bendini, “mali haklara ilişkin hükmün, mevcut ve yeni ihdas edilen ya da bir başka bakanlıkla birleştirilen bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesiyle bağlantılı ve bunların zorunlu sonucu olmadığı, doğrudan mali haklara ilişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundan 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında bulunmadığı, dolayısıyla Anayasanın 91'inci maddesine aykırı olduğu” gerekçesi ile iptal etmiştir. Mahkemece iptal hükmü nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa’nın 153'üncü maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanunun 66'ncı maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
İptal kararına müteakiben, Kurumda görevli bir personel tarafından ödeme işleminin devam etmesi yönünde talepte bulunulduğu ve personelin bu talebinin Kurum tarafından reddedilmesi üzerine bu defa personelin konuyu … 2. İdare Mahkemesine taşıdığı ve İdare Mahkemesinden aldığı ret cevabına karşı da … Bölge İdare Mahkemesine müracaat etmesi sonucunda … Bölge İdare Mahkemesinin müracaat tarihi itibari ile davacının maddi kayıplarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verdiği, … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünde görev yapan diğer 323 memurun da söz konusu Kararı emsal göstererek Kurumdan ikramiye ödenmesi talebinde bulunduğu, İdare tarafından 323 personelin dava açma yolunu seçtiği takdirde davayı kazanma ihtimalinin yüksek olduğu değerlendirilerek yargılama giderleri ve vekâlet ücreti ödememek amacıyla 01.06.2015 tarihli ve 152 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile ikramiye ödenmeye başlandığı, anlaşılmıştır.
Bir kuralı yürürlükten kaldıran düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Anayasa Mahkemesinin kararları” başlıklı 153'üncü maddesinde yer verilen, “Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.
İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ile,
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Mahkeme Kararları” başlıklı 66'ncı maddesinde belirtilen, “(1) Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.
- İptal kararları geriye yürümez.
- Mahkemece iptaline karar verilen kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü veya bunların belirli madde veya hükümleri, iptal kararının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Mahkeme gerekli gördüğü hallerde, Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabilir.
- Mahkeme, bir kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.
- Mahkeme kararları gerekçeli olarak yazılır. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.
- Karar taslaklarının hazırlanması ve görüşülmesine ilişkin esaslar İçtüzükte gösterilir.
- Kararlar, inceleme veya yargılamaya katılan başkan ve üyeler tarafından imzalanır. Muhalif kalanlar, kararda muhalefet nedenlerini İçtüzükte belirtilecek süre içinde yazılı olarak teslim ederler. Kararlar ilgililere bu şekliyle tebliğ olunur.
- İptal ve itiraz başvuruları sonucu verilen gerekçeli kararlar Resmî Gazetede hemen yayımlanır.”,
Hükümleri gereğince, kaldırılan düzenlemenin yeniden yürürlük kazanmasına imkân bulunmamaktadır.
Mevzuat hükümlerine göre; herhangi bir kanun hükmüne ilişkin yeni bir düzenleme içeren bir kanun hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararı ile ortadan kaldırıldığında; iptal edilen kanun hükmü, ilgili Anayasa Mahkemesi Kararı’nın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren yürürlükten kalkar. Bu durumda iptal kararı sonrası eski Kanun maddesinin daha önce yürürlükten kalkmış olması sebebiyle oluşan hukuki boşluğun, kanun koyucunun iradesini ortaya koyacak ve uygulamaya yol gösterecek biçimde yeni bir düzenleme yapması ile doldurulması gerekmektedir. Bu boşluğun uygulamada eski düzenlemenin kendiliğinden yeniden yürürlüğe girmesi şeklinde doldurulması ise mümkün değildir. Yani Anayasa Mahkemesi’nin 2560 sayılı Kanun’un 6/d maddesinde yer alan “yılda iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin miktar ve zamanını belirlemek” hükmünü ilga eden 666 sayılı KHK düzenlemesini iptal etmiş olması, 2560 sayılı Kanun’un söz konusu hükmüne tekrar yürürlük kazandırmayacağından, kanun koyucu tarafından yeni bir düzenleme yapılmadığı sürece … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün, 657 sayılı Kanun’a tabi memur personeline yürürlükte bulunmayan 2560 sayılı Kanun’un ilgili hükmüne dayanarak (kişi lehine verilmiş mahkeme kararları bulunsa da) ikramiye ödemesi mümkün değildir.
Diğer taraftan, İdare Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemelerinin münferit olaylarda verdikleri kararlar uyuşmazlıklara münhasır olup, bu kararların Sayıştay Yargısı açısından bağlayıcılığı yoktur.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün memur personeline yürürlükte bulunmayan mevzuat hükmü uyarınca ikramiye adı altında yılda iki defa ödeme yapılması sonucu 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71'inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, Temyiz Kurulu Kararındaki gerekçeler ve yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca bu aşamada ileri sürülen hususlar Kararın düzeltilmesini icap ettirecek bir mahiyette görülmediğinden, sorumluların iddialarının reddedilerek; (167 sayılı Ek İlamın 1'inci maddesi verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünü tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,
