Yapım işlerinde alt yüklenicinin SGK borcu hakediş ödemesinde sorgulanmalı mı?
Kamu kurumlarında gerçekleştirilen yapım işlerinde hakediş ödemeleriyle ilgili önemli bir husus gündeme geliyor. Alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilen işlerde, alt yüklenicilerin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) olan prim ve diğer borçlarının da hakediş ödemesi öncesinde sorgulanması gerekiyor mu?
Kamu kurumlarının gerçekleştirdiği yapım işlerinde, yüklenici ve alt yüklenicilerin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçlarının hakediş ödemeleri ve kesin teminatların iadesi açısından dikkate alınması gerekiyor.
Konuyla ilgili temel düzenleme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 90'ıncı maddesinde yer alıyor.
5510 sayılı Kanun ne diyor?
5510 sayılı Kanun'un “Prim ve idari para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması” başlıklı 90'ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, işverenlerin hakedişlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması kaydıyla ödeneceği düzenleniyor.
Aynı düzenleme kapsamında, ihale konusu işle ilgili olarak SGK'ya borç bulunmadığının tespit edilmesinden sonra kesin teminatların iade edilmesi öngörülüyor.
Bu düzenleme, kamu kurumlarının ihale konusu işlerde SGK alacaklarının korunması bakımından önemli bir yükümlülük taşıdığını gösteriyor.
Alt yüklenicinin SGK borcu da sorgulanıyor
Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik'in 6'ncı maddesi, konuyu alt yükleniciler yönünden de düzenliyor.
Yönetmeliğe göre idareler, yaptıkları ihaleler sonucunda işverene ödeyecekleri her hakedişten önce;
- İşverenin,
- Varsa alt işverenlerin,
SGK'ya olan idari para cezası, prim, prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerden oluşan borçlarının bulunup bulunmadığını sorgulayabiliyor.
Bunun için idarelerin Kuruma yetki başvurusunda bulunması gerekiyor. Başvurunun uygun görülmesi halinde, hakediş ödemelerinden önce elektronik ortamda sorgulama yapılabiliyor.
Alt yüklenicinin borcu varsa ne olur?
Yapılan sorgulamada işverenin veya varsa alt işverenlerin SGK'ya muaccel borcunun bulunmadığının tespit edilmesi halinde, ayrıca yazı ile SGK'ya sorulmasına gerek olmaksızın hakediş ödemesi yapılabiliyor.
Bu nedenle alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilen yapım işlerinde yalnızca asıl yüklenicinin değil, varsa alt yüklenicilerin SGK borçlarının da hakediş sürecinde dikkate alınması önem taşıyor.
Kesin teminatın iadesinde de SGK borcu dikkate alınıyor
Konunun bir diğer önemli boyutu ise kesin teminatların iadesi.
Yönetmeliğin “Kesin teminatın iadesi” başlıklı 7'nci maddesinde, işveren tarafından idareye, ihale konusu işle ilgili olarak SGK'ya borcunun bulunmadığına dair ilişiksizlik belgesi ibraz edilmedikçe kesin teminatın iade edilmeyeceği düzenleniyor.
Ayrıca SGK'nın denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından işverenin ve varsa alt işverenin yasal defter ve belgelerinin incelenmesi de mümkün bulunuyor.
Yapılan inceleme sonucunda işverenin ve varsa alt işverenlerin SGK'ya borcunun bulunmadığının anlaşılması halinde ilişiksizlik belgesi idareye gönderiliyor.
Yapım işlerinde idarelerin dikkat etmesi gereken husus
Alt yüklenici çalıştırılmasına onay verilen yapım işlerinde hakediş ve teminat işlemleri gerçekleştirilirken, SGK mevzuatındaki düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Özellikle hakediş ödemesinden önce alt yüklenicinin SGK borç durumunun kontrol edilmesi, kamu alacaklarının güvence altına alınması açısından önem taşıyor.
Sonuç
5510 sayılı Kanun'un 90'ıncı maddesi ile ilgili Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilen yapım işlerinde hakediş ödemeleri öncesinde alt yüklenicilerin SGK'ya olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin diğer borçlarının da sorgulanması gerektiği değerlendirilmektedir.
Dolayısıyla kamu kurumlarının yapım işi hakedişlerinde yalnızca ana yüklenicinin SGK borç durumunu değil, mevzuat kapsamında varsa alt yüklenicilerin SGK borç durumunu da dikkate alması gerekmektedir.
