İstifa Eden Memur Banka Promosyonunu Geri İade Eder mi?
Memurlara kurumlarınca bankalarla yapılan anlaşmalar neticesinde maaş ödemesinin yapıldığı bankalarca promosyon ödemesi yapılmaktadır. Son yıllarda bankalar ile kurumlar arasında yapılan protokollere kurumdan ayrılan veya istifa eden memura personele ödnenen promosyon tutarlarının bankaya geri ödeneceğine dair hükümler konmaktadır. Promosyon ödemesini iade etmeyen memurlar bankalarca icraya verilebilmektedir. Konuya ilişkin Kamu Denetçiliği kararında konu değerlendirlmiş ve memura verilen promosyonun maaş ödemesi karşılığı peşin yapılan bir ödeme olduğu istifa eden veya başka kuruma naklen atanan memurun artık sözleşlme imzalanan kurumdan maaş almasının mümkün olmaması nedeniyle memura verilen promosyon tutarının bankaya iadesi yönünde sözleşmede hüküm olması kaydı ile promosyonun geri iade edilmesi gerektiği yönünde karar vermiştir.
SAYI : 2026/299-S.26.421 BAŞVURU NO : 2025/17559
KARAR TARİHİ : 08/01/2026 RET KARARI BAŞVURAN : ,TCKN: Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ BAŞVURUNUN
KONUSU : Promosyon tutarının iadesinin talep edilmemesi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/09/2025
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ 1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ortodonti bölümünde asistan iken maaş anlaşması yapılan Halkbank tarafından promosyon dağıtıldığını, aldığı promosyonu öğrencilerin ihtiyacı olan diş aletleri ve paraya ihtiyacı olanlara dağıttığını ancak uzman olduğunda istifa etmek durumunda kaldığını akabinde Halkbank’tan aranılarak 7332,00 TL promosyon iadesi yapması gerektiğinin söylendiğini ifade etmek suretiyle söz konusu tutarın iadesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Kurumumuzun 17.10.2025 tarih ve sayılı bilgi-belge talep yazımıza cevaben Türkiye Halk Bankası tarafından Kurumuza gönderilen ve 22.10.2025 tarih ve sayılı yazı ile kayıt altına alınan yazıda özetle;
2.1. Bankaları ile Yıldırım Beyazıt Üniversitesi arasında imzalanan protokolün 4.3. maddesinde de belirtildiği üzere, mevcut personelin maaş ve ücret ödemelerinin 39 ay boyunca her ay düzenli olarak bankaları aracılığı ile yapılması kayıt ve şartı ile promosyon tutarlarının Bankaları tarafından peşin olarak ödendiği,
2.2. Ancak, protokol süresi dolmadan personelin kurumdan ayrılması ve maaş ödemelerinin bankamız aracılığı ile yapılmaması nedeniyle promosyonun veriliş amacının ortadan kalktığı ve Bankalarının alacaklı duruma geldiği,
2.3. Mevcut protokolün 4.5 maddesinde yer alan; "…..Bankanın, protokol süresi içerisinde kurumdan ayrılarak maaş ödemeleri bankamız aracılığıyla yapılmayan personellerden kıst usulü hesaplama ile promosyon iadesi talep etme hakkı mevcut olup, iade alınan promosyon tutarları banka uhdesinde bırakılacak ve hiçbir surette ödenmeyecektir.…. " hükmü ile, veriliş amacı ortadan kalkan promosyon tutarının Bankalarınca talep edileceğinin açıkça hükme bağlandığı, söz konusu madde uyarınca kurumdan herhangi bir sebeple ayrılan personellerden promosyon iadelerinin talep edildiği ve personel aleyhine icra sürecinin başlatıldığı, ifade edilmiştir.
3. Kurumumuzun 17.10.2025 tarih ve sayılı bilgi-belge talep yazımıza cevaben Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumuza gönderilen ve 27.10.2025 tarih ve sayılı yazı ile kayıt altına alınan yazıda ise özetle;
3.1. 10.11.2022 tarihinde Üniversiteleri ile Banka arasında imzalanan söz konusu protokolün; Madde 4.5. “... Bankanın, protokol süresi içerisinde kurumdan ayrılarak maaş ödemeleri bankamız aracılığıyla yapılmayan personellerden kıst usulü hesaplama ile promosyon iadesi talep etme hakkı mevcut (emekli olmasına rağmen emekli maaşını bankamızdan alan personeller ile vefat eden personeller hariç olmak üzere) olup, iade alınan promosyon tutarları banka uhdesinde bırakılacak ve hiçbir suretle ödenmeyecektir." hükmü ile,
3.2. Madde 4.7. "Banka, iş bu protokol kapsamında genel olarak doğacak hak ve alacakları, kurumun banka nezdindeki hak ve alacaklarından tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla ve takdiri bankaya ait olmak üzere dilediği hesaptan takas, mahsup yolu ile tahsil etme yetkisine sahiptir. Kurum bu durumda bankaya karşı hiçbir itiraz ve talep hakkı bulunmadığını peşinen kabul, beyan ve taahhüt eder." hükümleri uyarınca istifaen görevinden ayrılmasıyla birlikte banka tarafından başvurana yapılan promosyon ödemesi kıst dönem esasına göre hesaplandığı ve kalan süreye ilişkin olarak 7.332,00 TL tutarındaki promosyon bedelinin banka tarafından iadesinin talep edildiği, ifade edilmiştir. III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
4.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”,
4.2. “Yürütme yetkisi ve görevi” başlıklı 8’inci maddesinde; “Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı (…) tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.”,
4.3. “I. Temel hak ve hürriyetlerin niteliği” başlıklı 12’nci maddesinde; “ Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.”
4.4. “II: Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”
4.5. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35’inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”
4.6. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir…”
4.7. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “...Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir….”
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
8. 20.07.2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin,
8.1. 4’üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”,
8.2. 2’nci maddesinde; “2- Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir. Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır…”
8.3. 3’üncü maddesinde; “3- Bankalar ile yapılacak protokollerin süresi iki yıldan az beş yıldan çok olmayacaktır.”
8.4. 5’inci maddesinde; “5-Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
8.5. 7’nci maddesinde; “7- Genelge çerçevesinde yapılacak uygulamalar kurum personelinin rahatlıkla bilgi edinebileceği şekilde ilan panoları ve internet siteleri yoluyla ilan edilecek, aleniyet ilkesine titizlikle riayet edilecektir.”
9. 17.07.2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No.lu Genel Tebliğinin;
9.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
9.2. “Aylıkların bankalar aracılığıyla ödenmesi” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir…”
9.3. “Aylıklardan yapılacak bazı kesintiler” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Bankalarla yapılacak protokolde kamu görevlileri ile işçilerin yazılı talebi halinde yapılacak özel kesintilerin aylıklardan kesilmesinin sağlanmasına yönelik hususlara da yer verilebilir. Ancak, söz konusu kesintilere aylık bordrolarında yer verilmez… Kamu görevlileri ile işçilerin talebi halinde, banka hesaplarına aktarılan tutar üzerinden bankaca söz konusu kesintilerin yapılabilmesi, harcama birimi ile banka şubesi arasında yapılacak protokolle kararlaştırılabilir.” Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ABDULLAH CENGİZ MAKAS’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ 10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur. V.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran şikayet başvurusunda özetle, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ortodonti bölümünde asistan iken maaş anlaşması yapılan Halkbank tarafından promosyon dağıtıldığını, aldığı promosyonu öğrencilerin ihtiyacı olan diş aletleri ve paraya ihtiyacı olanlara dağıttığını ancak uzman olduğunda istifa etmek durumunda kaldığını akabinde Halkbank’tan aranılarak 7332,00 TL promosyon iadesi yapması gerektiğinin söylendiğini ifade etmek suretiyle söz konusu tutarın iadesini talep etmektedir.
12. İlgili idareden edinilen bilgi ve belgelerden; 10.11.2022 tarihinde Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ile Halk Bankası arasında imzalanan söz konusu protokolün; 4.3. maddesinde de belirtildiği üzere, mevcut personelin maaş ve ücret ödemelerinin 39 ay boyunca her ay düzenli olarak bankaları aracılığı ile yapılması kayıt ve şartı ile promosyon tutarlarının ilgili Banka tarafından peşin olarak ödendiği, protokol süresi dolmadan personelin kurumdan ayrılması ve maaş ödemelerinin ilgili banka aracılığı ile yapılmaması nedeniyle promosyonun veriliş amacının ortadan kalktığı ve Halk Bankasının alacaklı duruma geldiği, ayrıca mevcut protokolün 4.5 maddesinde yer alan; "…..Bankanın, protokol süresi içerisinde kurumdan ayrılarak maaş ödemeleri bankamız aracılığıyla yapılmayan personellerden kıst usulü hesaplama ile promosyon iadesi talep etme hakkı mevcut olup, iade alınan promosyon tutarları banka uhdesinde bırakılacak ve hiçbir surette ödenmeyecektir.…. " hükmü ile veriliş amacı ortadan kalkan promosyon tutarının Bankalarınca talep edileceğinin açıkça hükme bağlandığı, söz konusu madde uyarınca kurumdan herhangi bir sebeple ayrılan personellerden promosyon iadelerinin talep edildiği ve personel aleyhine icra sürecinin başlatıldığı, tespit edilmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinde, madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17.07.2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 34 Sıra No’lu Genel Tebliği’nde ise; kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esaslar belirlenmiştir.
13.1. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mâli imkânları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin olarak 20.07.2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
13.2. 20.07.2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Banka Promosyonları” konulu 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nin 1’inci maddesinde; “Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün (6) Sıra No.lu Tebliği’nde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıtasıyla ödenmesine devam edilecektir.” kuralına; 10.08.2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile değişik 4’üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” kuralına; 05.08.2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2008/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile değişik 5’inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” kuralına yer verilmiştir.
14. Somut durumda 10.11.2022 tarihinde imzalanan protokol kapsamında maaş ve ücret ödemelerinin 39 ay boyunca her ay düzenli olarak Halk Bankası aracılığı ile yapılması kayıt ve şartı ile promosyon tutarlarının ilgili Banka tarafından peşin olarak ödendiği, başvuranın 15.01.2025 tarihinde istifa ettiği ancak istifa ettiği dönemi kapsar şekilde promosyon tutarının peşin olarak tarafına ödendiği, protokol süresi dolmadan personelin kurumdan ayrılması ve maaş ödemelerinin ilgili banka aracılığı ile yapılmaması nedeniyle promosyonun veriliş amacının ortadan kalktığı değerlendirilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın istifası ile birlikte kıst döneme ilişkin olarak peşin olarak ödenmiş olan promosyonun bu dönemde maaş ödemelerinin ilgili banka aracılığı ile yapılmaması nedeniyle veriliş amacının ortadan kalktığı dolayısıyla başvuranın talebinin reddine ilişkin idari işlemde ilgili idareye hukuka ve hakkaniyete aykırılık yönüyle izafe edilebilecek kusurlu bir iş ve işlemin bulunmadığı anlaşılarak başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “kararların gerekçeli olması ilkesi” ile “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT 17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görevli ve yetkili mahkemelerde yargı yolu açıktır. VII. KARAR Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi. Mehmet AKARCA Kamu Başdenetçisi
