Memur İşlediği Fiil Birden Fazla Cezayı Gerektirirse Disiplin Cezası Nasıl Verilir? Danıştay Kararı Ne Diyor?

Memur işlediği fiil birden fazla cezayı gerektirirse disiplin cezası nasıl verilir? Kamu personelinin en çok merak ettiği konulardan biri de aynı fiilin birden fazla disiplin maddesini ihlal etmesi durumunda nasıl bir ceza uygulanacağıdır.

Bu konuda yol gösterici nitelikte önemli bir içtihat, Danıştay 10. Daire tarafından verilmiştir.

Danıştay Kararı: En Ağır Ceza Uygulanır

Danıştay 10. Daire 1984/399 E. 1985/244 K.

Esas No: 1984/399
Karar No: 1985/244
Karar Tarihi: 18.02.1985

Kararın Özeti:

Bir eylemle yasanın çeşitli kurallarının çiğnenmesi durumunda, o kurallardan en ağır cezayı kapsayan cezanın verilmesi gerekir.

Danıştay, aynı fiil nedeniyle memura birden fazla disiplin cezası verilemeyeceğini; tek fiil için tek ceza uygulanması gerektiğini ve bu cezanın da en ağır olanı olması gerektiğini açıkça ortaya koymuştur.

Olayın Detayları Ne?

Karara konu olayda, Emniyet teşkilatında komiser muavini olan davacı hakkında;

  • Astlarını ve aynı rütbedeki arkadaşlarını dövmesi nedeniyle

  • Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü 7/2 maddesi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezası,

  • Aynı eylemin ayrıca hizmet dışında resmi sıfatın saygınlığını zedelediği gerekçesiyle 6/5 maddesi uyarınca 4 ay kısa süreli durdurma cezası

verilmiştir.

Yani tek bir fiil için iki ayrı disiplin cezası uygulanmıştır.

Danıştay’ın Hukuki Değerlendirmesi

Danıştay 10. Dairesi kararında şu ilkeye vurgu yapmıştır:

Bu çerçevede;

  • 12 ay uzun süreli durdurma cezası yerinde bulunmuş,

  • 4 ay kısa süreli durdurma cezası ise hukuka aykırı görülerek iptal edilmiştir.

Disiplin Hukukunda “Tek Fiil – Tek Ceza” İlkesi

Uygulamada ve öğretide kabul edilen temel prensip şudur:

Aynı fiil nedeniyle birden fazla disiplin cezası verilemez.
Fiil birden fazla madde kapsamına girse dahi en ağır yaptırım uygulanır.

Bu ilke, hem kamu disiplin hukukunda hem de ceza hukukundaki “fikri içtima” prensibine benzer bir yaklaşımı yansıtmaktadır.

657 Sayılı Kanun Kapsamında Durum

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında da disiplin cezaları;

  • Uyarma

  • Kınama

  • Aylıktan kesme

  • Kademe ilerlemesinin durdurulması

  • Devlet memurluğundan çıkarma

şeklinde düzenlenmiştir.

Bir fiil birden fazla disiplin suçu kapsamına girse bile, uygulamada Danıştay içtihadı doğrultusunda tek ve en ağır ceza verilmesi gerekmektedir.

En Çok Sorulan Sorular

Memura aynı fiil için iki disiplin cezası verilebilir mi?

Hayır. Danıştay içtihadına göre tek fiil için tek ceza verilir.

Fiil birden fazla maddeyi ihlal ederse ne olur?

İhlal edilen maddelerden en ağır yaptırımı öngören disiplin cezası uygulanır.

Daha hafif ceza da ayrıca uygulanabilir mi?

Hayır. En ağır ceza uygulanır; ayrıca daha hafif ceza verilemez.

Bu karar bağlayıcı mı?

Danıştay kararları emsal niteliğindedir ve idare uygulamasına yön vermektedir.