Analık İzni Erken Sona Erdirilebilir mi?
Soru: "Bir kamu kurumunda uzman olarak görev yapıyorum. Analık iznimi kullanıyorum. Analık iznimi kesip göreve başlama imkanım var mı? ....."
Bir kamu kurumunda görev yapan kadın memur, doğum sonrası analık iznini kullanırken kendi isteğiyle göreve erken dönmek isteyebilir. Ancak mevcut mevzuat, bu talebe hukuken imkân tanıyor mu? İşte cevabı:
Analık İzninin Hukuki Dayanağı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/A maddesi uyarınca kadın memurlara;
-
doğumdan önce 8 hafta,
-
doğumdan sonra 8 hafta
olmak üzere toplam 16 hafta analık izni verilmesi zorunludur.
Çoğul gebelik halinde doğum öncesi analık izni süresi 2 hafta artırılmaktadır.
Doğum Öncesi Sürede Sınırlı Esneklik
Kanun koyucu, yalnızca doğum öncesi analık izni bakımından sınırlı bir tercih hakkı tanımıştır. Sağlık durumunun uygun olduğunun tabip raporuyla belgelenmesi ve memurun istemesi halinde, doğumdan önceki son 3 haftaya kadar çalışılması mümkündür. Bu şekilde fiilen çalışılan süreler, doğum sonrası analık iznine eklenir.
Bu düzenleme dışında analık izninin süresi veya kullanım şekli üzerinde memura herhangi bir takdir yetkisi tanınmamıştır.
Doğum Sonrası Analık İzni Erken Bitirilemez
13 Nisan 2016 tarihli ve 29683 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6 Seri Numaralı Kamu Personeli Genel Tebliği’nde;
-
Analık izninin kesintisiz kullanılması gerektiği,
-
Bu iznin kısım kısım kullanılamayacağı,
-
Annenin ölümü hali dışında yalnızca kadın memur tarafından kullanılabileceği
açık ve emredici biçimde düzenlenmiştir.
Bu çerçevede, doğum sonrası analık izninin memurun talebiyle dahi erken sona erdirilmesi mümkün değildir.
Analık İzni Neden Takdire Bırakılmamıştır?
Analık izni, memurun kişisel tercihine bağlı bir izin türü değildir. Bu durumun temel gerekçeleri şunlardır:
-
Anayasal dayanak: Ailenin, annenin ve çocuğun korunması Anayasa ile devlete yüklenmiş bir görevdir.
-
Çift yönlü koruma: Analık izni yalnızca memurun değil, doğrudan bebeğin sağlığını da güvence altına alır.
-
Emredici düzenleme: İznin süresi ve kullanım şekli, memur veya idare tarafından değiştirilebilecek nitelikte değildir.
Hukuki Değerlendirme
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; analık izninin zorunlu, kesintisiz ve emredici bir izin türü olduğu açıktır. Bu nedenle, analık izni süresi dolmadan, memurun isteği bulunsa dahi göreve başlatılmasının mümkün olmadığını değerlendirmekteyiz.
