Danıştay 12. Daire, icra müdür yardımcısına verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasının iptaline ilişkin kararı onadı. Daire, ceza yargılamasında “rüşvet” kapsamında değerlendirilmeyen ve “hediye kabulü” niteliğinde görülen eylemin, 657 sayılı Kanun’un 125/E-g maddesi uyarınca memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaştı.

Danıştay 12. Daire’nin 25/10/2023 tarihli, E.2021/160, K.2023/5277 sayılı kararı, disiplin hukukunda fiilin niteliği ile uygulanan yaptırım arasındaki orantılılık denetimi bakımından dikkat çekici tespitler içeriyor.

Olayın arka planı

Davacı, icra müdür yardımcısı olarak görev yapmakta iken, daha önce icra müdür yardımcısı olarak görev yaptığı döneme ilişkin disiplin soruşturması sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamında “Devlet memurluğundan çıkarma” cezasıyla cezalandırıldı.

Disiplin işlemine dayanak fiiller, aynı zamanda ceza yargılamasına da konu edildi. Davacı hakkında “rüşvet almak ve vermek” suçlamasıyla açılan davada ağır ceza mahkemesi; dosyada herhangi bir usulsüzlük, suistimal veya işin yapılmasından önce çıkar sağlanmasına yönelik bir anlaşma bulunmadığı, olayın işin bitiminden sonra verilen paranın alınması ve paylaşılması şeklinde gerçekleştiği gerekçesiyle beraat kararı verdi. Mahkeme, söz konusu eylemi özünde hediye kabulü olarak değerlendirdi. Bu karar, bölge adliye mahkemesince onanarak kesinleşti.

İlk derece mahkemesinin yaklaşımı

İdare Mahkemesi, davacının eyleminin disiplin hukuku bakımından tamamen yaptırımsız bırakılabilecek nitelikte olmadığını kabul etti. Bununla birlikte mahkeme, “yapılması gereken bir işin yapılmasından dolayı hediye kabul etme” fiilinin, 657 sayılı Kanun’un 125/E-g maddesinde düzenlenen, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirtti.

Mahkemeye göre, söz konusu davranış disiplin yaptırımı gerektirebilirse de, bunun doğrudan en ağır disiplin cezası olan devlet memurluğundan çıkarma sonucunu doğurması hukuka uygun değildir. Bu gerekçeyle dava konusu işlem iptal edildi; ayrıca davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedildi.

İstinaf ve temyiz süreci

Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka ve usule uygun bularak davalı idarenin istinaf başvurusunu reddetti. Bu karar davalı idarece temyiz edildi.

Danıştay 12. Daire ise temyiz incelemesinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirinin bulunmadığını belirterek temyiz istemini reddetti ve Bölge İdare Mahkemesi kararını onadı.

Kararın öne çıkan hukuki yönü

Karar, disiplin hukukunda uzun süredir tartışılan iki temel noktaya yeniden işaret ediyor:

İlki, ceza yargılamasındaki maddi olgu tespitlerinin, disiplin hukuku bakımından tamamen bağlayıcı olmamakla birlikte, fiilin niteliğinin belirlenmesinde güçlü bir referans oluşturduğu gerçeğidir. Somut olayda ceza mahkemesinin “rüşvet” değil “hediye kabulü” değerlendirmesi, idari yargı mercilerinin disiplin cezasının ağırlığını denetlerken dikkate aldığı temel unsurlardan biri oldu.

İkincisi ise, her disiplin aykırılığının mutlaka memuriyetten çıkarma cezasını haklı kılmayacağıdır. Danıştay’ın onadığı kararda, fiilin disiplin hukuku bakımından yaptırım gerektirebileceği kabul edilmekle birlikte, uygulanan cezanın fiilin ağırlığıyla uyumlu olması gerektiği vurgulandı.

Uygulama bakımından ne ifade ediyor?

Karar, özellikle kamu görevlileri hakkında tesis edilen ağır disiplin yaptırımlarında, idarenin fiili yalnızca soyut kavramlarla değil, somut olayın özellikleri, ceza yargılamasındaki tespitler ve ölçülülük ilkesi çerçevesinde değerlendirmesi gerektiğini gösteriyor.

Bu yönüyle karar;

• 125/E-g bendinin uygulama alanının sınırları,
• hediye kabulü ile rüşvet ayrımı,
• disiplin cezasında ölçülülük,
• ceza yargılaması ile disiplin hukuku arasındaki ilişki

bakımından uygulamacılar açısından kayda değer bir içtihat niteliği taşıyor.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/160
Karar No : 2023/5277

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:............................ilçesi icra müdür yardımcısı olarak görev yapan davacının, Kocaeli icra müdür yardımcısı olduğu dönemde hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili kapsamında "Devlet memurluğundan çıkarılma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile mahrum kaldığı parasal haklarının, görevden el çektirme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; uyuşmazlıkta, disiplin cezasına konu olan fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacı hakkında "Rüşvet almak ve vermek" suçlamasına ilişkin olarak yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesi"nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "...davacının da aralarında bulunduğu sanıkların yaptıkları işlemlerde ve iflas dosyasında herhangi bir usulsüzlük ve suistimal bulunmadığı, olayın mağdurunun olmadığı, iş sahibinden mevzuata uygun şekilde yapılan işlemin bitiminden sonra, iş sahibine yönelik olarak Kanun'da belirtilen boyut ve nitelikte herhangi bir zorlama olmaksızın verilen paranın alınıp paylaşılması şeklinde gerçekleşen olayda, belirli bir işin yapılması karşılığında çıkar sağlanacağı konusunda taraflar arasında işin yapılmasından önce gerçekleştirilmiş bir anlaşma bulunmadığı, esasen çıkarın sağlandığı, hediye kabulü olarak değerlendirilebilecek bu eylemin TCK'da uygulamasını gerektirebilecek nitelikte olduğu anlaşılmakla CMK 223/2-a. maddesi gereğince ayrı ayrı beraatlerine" karar verildiği, yapılan itiraz üzerine anılan kararın, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiğinin görüldüğü; davacının hem ceza davasına hem de disiplin soruşturmasına konu olan eyleminin yapılan yargılama sonucunda "hediye alma" olarak değerlendirildiği, davacının görevinin önemi ve niteliği gereği bu davranışının disiplin mevzuatına aykırı olduğu ve disiplin cezası gerektirdiği sonucuna varılmakla birlikte, yapılması gereken bir işin yapılmasından dolayı "hediye kabul etme" eyleminin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamında değerlendirilebilecek nitelik ve ağırlıkta bulunmadığı, bir başka ifadeyle memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici bir davranış niteliğinde olmadığı, bununla birlikte; davalı idare tarafından, davacının eylemine uygun bir disiplin cezası verebilmesine engel bir durum da bulunmadığı, bu durumda davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, yapılan yargılama ile hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Danıştay, bir disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davada, yargı mercilerinin disiplin otoritesinin yerine geçerek “hangi ceza verilmeliydi” şeklinde bir belirleme yapamayacağına hükmetti. Kararda, mahkemelerin yalnızca hukukilik denetimi yapabileceği, yerindelik denetiminin ise disiplin otoritesinin takdir alanında kaldığı vurgulandı.

Yargı, disiplin otoritesinin yerine geçemez

Yüksek mahkeme, disiplin cezasına konu eylemin sübut bulup bulmadığını, soruşturma usulüne uygun yapılıp yapılmadığını ve eylemin hangi disiplin kuralına uyduğunu (tipiklik) denetlemenin yargının görevi olduğunu belirtti. Ancak mahkemenin, disiplin otoritesinin takdir yetkisi çerçevesinde belirlediği ceza yerine, “başka bir disiplin cezası verilmeliydi” şeklinde bir tespit yapmasının, yetki alanını aşmak anlamına geleceğinin altı çizildi.

“Öğrencilerin disipline aykırı fiillerine verilecek cezanın tayininde yetkili olan makam ilgili disiplin otoritesidir. Mahkemece davacının eylemine uyan disiplin cezasının tespitinin yapılması yerinde değildir.”

Kararda, disiplin otoritesinin takdir yetkisi bulunan alanda mahkemelerin ancak hukuka aykırılık olup olmadığını denetleyebileceği; cezanın türünün ve ağırlığının belirlenmesinin ise idarenin sorumluluğunda olduğu ifade edildi.

‘Tipiklik’ ilkesi disiplin hukukunda da geçerli

Danıştay ayrıca, ceza hukukunun temel ilkelerinden “kanunsuz suç ve ceza olmaz” (tipiklik) ilkesinin disiplin hukukunda da uygulanması gerektiğini yineledi. Bir eylemin hangi disiplin cezasını gerektirdiğinin mevzuatta açıkça tanımlanmış olması gerektiğini belirten mahkeme, tanıma uymayan bir eylem için verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağını vurguladı.

Hukukilik – yerindelik ayrımı yeniden hatırlatıldı

Uzmanlara göre bu karar, idari yargının temel işlevi olan hukukilik denetimi ile idarenin takdir yetkisi alanındaki yerindelik denetimi arasındaki çizgiyi yeniden çizmesi açısından önem taşıyor. Kararda, mahkemelerin disiplin cezasını iptal edebileceği, ancak iptal gerekçesinde “neyin verilmesi gerektiğine” karar veremeyeceği; aksi halde yargı organının idarenin yerine geçmiş olacağı belirtildi.

T.C.

D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE

Esas No : 2023/4224

Karar No : 2024/4081

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Emniyet Genel Müdürlüğü

VEKİLİ : Av.

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

VEKİLİ : Av. .

İSTEMİN KONUSU : Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince verilen 11/09/2020 günlü, E:2020/2272, K:2020/1906 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava Konusu İstem : Dava, Karabük Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi iken 03/05/2016 günlü dilekçesiyle kendi isteğiyle eğitim merkezinden ayrılan davacı tarafından; 26/07/2016 günlü, 2016/34 sayılı Karabük POMEM Öğrenci Disiplin Kurulu kararının, davacının sarf ettiği "Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" cümlesi ile Polis Akademisi Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin birinci fıkrasının (e) bendinin (17) numaralı alt bendinde yer alan "Eğitim kurumu içinde veya dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Emniyet Teşkilatı polis amirlerine, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına,

memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak" fiilini işlediğinden bahisle eğitim kurumundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Ankara 14. İdare Mahkemesinin 26/12/2017 günlü, E:2017/1040, K:2017/3719 sayılı kararıyla; davacı hakkında olay günü düzenlenen tutanağı tanzim eden ders görevlileri ve öğrencilerin meydana gelen olayın belli bölümlerine şahit oldukları, görmüş oldukları bölüm itibariyle bilgilerinin olduğu, davacının 20/04/2016 tarihinde yaşanan zincirleme olay ekseninde eğitim faaliyetini yerine getirmekte iken davacıyı uyaran Başpolis Memuru …'ye hitaben "Bana bak hoca...Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" ifadesini kullandığı hususunun soruşturma dosyasındaki tanık ifadelerince doğrulandığı, olayın oluş yeri, şekli ve zamanı dikkate alındığında birden fazla kişi tarafından doğrulanarak sübuta eren fiilden dolayı davacının Yönetmeliğin 40/E- 17. maddesinde düzenlenen fiili işlediği görülmekle, dava konusu edilen eğitim kurumundan çıkarma cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından; ilk derece mahkemesi kararının istinaf yoluyla incelenmesinin talep edilmesi üzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 03/10/2018 günlü, E:2018/2814, K:2018/2468 sayılı kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunması nedeniyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/06/2020 günlü, E:2019/861, K:2020/2694 sayılı kararıyla; temyiz istemine konu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararla; bakılan uyuşmazlıkta, davacının eğitim esnasında hocasıyla arasında gerçekleşen konuşmalarda "Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" ifadesi dava konusu edilmiş olduğundan, davacının söz konusu eylemlerinden yalnızca belirtilen bu eylemi dikkate alınarak dava konusu işlemin incelendiği, bu kapsamda "Cumhurbaşkanı..." ifadesini kullandığı hususu soruşturma dosyasındaki tanık ifadelerince doğrulanmış ise de, söz konusu ifadenin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun hakaret başlıklı hükmü kapsamına girmediği, hakaret fiili çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, ancak, amirine karşı saygısızlık olarak değerlendirilebileceğinin açık olduğu, davacı hakkında ilgili Yönetmeliğin

40. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (22) numaralı alt bendinde yer alan "Amir, üst ve öğretim elemanlarına karşı ciddiyetini bozmak, söz ve tavır veya davranış ile saygısızlık yapmak" hükmü kapsamında eğitim kurumundan uzaklaştırma cezası uygulanabileceği sonucuna varıldığı, bu durumda davacının fiil ve davranışlar ile uygulanan cezanın örtüşmediğinin anlaşılması nedeniyle zikredilen eylem nedeniyle "Eğitim Kurumundan Çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda davacının işlediği fiillerden dolayı hakkında dört ayrı meslekten çıkarma cezası verildiği ve anılan cezaların Genel Müdürlük makam olurlarıyla kesinleştiği, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : Muhammet Yılmaz

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT :

25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 17 ve 30’uncu maddeleri, 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun Ek-24’üncü maddesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 65’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Polis Akademisi Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 40. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde "e) Eğitim kurumundan çıkarma: Öğrencinin, bir daha Polis Akademisine bağlı hiçbir eğitim öğretim kurumu öğrenciliğine alınmamak üzere ilişiğinin kesilmesidir. Eğitim kurumundan çıkarma cezası gerektiren tutum ve davranışlar şunlardır:... 17) Eğitim kurumu içinde veya

dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Emniyet Teşkilatı polis amirlerine, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına, memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak,..." hükmü yer almaktadır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "hakaret" başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasında "Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

"Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir eylemin tanımının yapılması ve yasanın ne tür eylemleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur.

Söz konusu eylem, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır. Bu itibarla, davacının eğitim esnasında hocasıyla arasında gerçekleşen konuşmalarda "Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" ifadesini kullandığı hususu soruşturma dosyasındaki tanık ifadelerince doğrulanmış ise de; söz konusu ifadenin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "hakaret" başlıklı 125. maddesinin kapsamına girmediği, hakaret fiili çerçevesinde değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, davacının fiilinin "Eğitim kurumu içinde veya dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Emniyet Teşkilatı polis amirlerine, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına, memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak," şeklindeki suç tanımına uymadığı, anılan fiil yönünden disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının gerçekleşmediği ve davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezası verilebileceği açık olmakla birlikte öğrencilerin disipline aykırı fiillerine verilecek cezanın tayininde yetkili olan makamın ilgili disiplin

otoritesi olduğu gözetildiğinde, Mahkemece davacının eylemine uyan disiplin cezasının da tespitinin yapılmasının yerinde olmadığı, disiplin cezasının uyuşmazlık konusu yapıldığı durumlarda yargı yerlerince, disiplin soruşturmasının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, ilgilinin fiilinin sübut bulup bulmadığı, sübut bulmuş ise eylemine uyan disiplin cezasıyla cezalandırılıp cezalandırılmadığı yönünden hukukilik denetimi yapılabileceği, ayrıca ilgilinin eylemine uyan disiplin cezasının tespitinin de yapılmasının, disiplin otoritesinin yetki alanına girilmesi ve hukukilik denetiminin sınırlarının aşılması sonucunu doğuracağı hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında da sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,

2. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince verilen 11/09/2020 günlü, E:2020/2272, K:2020/1906 sayılı kararın yukarıda belirtilen GEREKÇE İLE ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara ve bir örneğinin de Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın, kararı veren Ankara 14. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 17/09/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), %58 oranında engelli bir memurun, 8. Dönem Toplu Sözleşme ile engelliler için lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarıldığına ilişkin hükmün uygulanması talebini reddeden Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nü haksız buldu. Kurum, idareye “başvuranın lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılması” yönünde tavsiye kararı verdi.

Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü’nde mühendis olarak görev yapan ve %58 oranında doğuştan ve sürekli engelli olduğunu sağlık raporuyla belgelendiren başvuran, 7 Aralık 2021’de sıra tahsisli lojmana yerleşti.

27 Ağustos 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme’nin 62. maddesi uyarınca, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarılmasını talep etti. Ancak Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun 10. maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hüküm konulamaz” gerekçesiyle talebi reddetti.

Başvuran bunun üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurdu.

İdarenin Savunması

Meteoroloji Genel Müdürlüğü savunmasında özetle şunları belirtti:

• 2946 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır” hükmü kesin olarak yer almaktadır.

• Aynı Kanun’un 10. maddesi, toplu iş sözleşmelerine bu Kanun’a aykırı hüküm konulamayacağını amir şekilde düzenlemektedir.

• Engelli personel için zaten lojman puanlamasında +40 puan avantajı sağlanmaktadır.

• Tarım ve Orman Bakanlığı’nın farklı uygulaması, kurumların teşkilat yapılarının farklı olması nedeniyle hukuki tutarsızlık oluşturmaz.

Ombudsmanlığın Değerlendirmesi

Kamu Denetçiliği Kurumu kararında kritik tespitlerde bulundu:

1. Toplu sözleşme kanunun üstünde değil ama mali/sosyal haklarda saklı tutuluyor
Anayasa’nın 128. maddesine göre memurların özlük işleri kanunla düzenlenir, ancak mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Dolayısıyla lojman süresi sosyal hak kapsamında olduğundan toplu sözleşme ile düzenlenebilir.

2. 2946 sayılı Kanun’un 10. maddesi toplu sözleşmeyi kapsamıyor
Kanun’da “toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere” atıf yapılmıştır. Kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme bu kapsamda sayılmadığından, sınırlama burada uygulanamaz.

3. Yetkili kurullar uygulanması gerektiği yönünde görüş bildirdi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantıda, Hakem Kurulu Kararı’nın 62. maddesinin uygulanması gerektiği, bu hükmün idarelere takdir hakkı tanımadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başka bir kurumda uygulanmış olması tutarlılık gerektirir
Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı bir enstitüde aynı toplu sözleşme hükmü uygulanarak engelli personelin lojman süresi 6 yıla çıkarılmıştır. Ombudsmanlık, toplu sözleşme hükümlerinin tüm kamu kurumlarını bağladığını, farklı uygulamanın hukuki tutarsızlık oluşturduğunu vurguladı.

5. Lojmanlarda bekleyen engelli personel bulunmuyor
İdarenin kendi verilerine göre, başvuranın bulunduğu 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerde lojman sırasında bekleyen engelli, şehit yakını veya gazi personel bulunmamaktadır. Bu nedenle başvuranın talebinin kabulü başka bir personelin hakkını ihlal etmeyecektir.

Karar

Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca başkanlığında alınan kararla:

• BAŞVURUNUN KABULÜNE,

• Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne, başvuranın lojman oturma süresinin bir yıl daha uzatılması yönünde TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

• İdarenin karar üzerine tesis edeceği işlemin 30 gün içinde Kurum’a bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

hükmedildi.

T.C.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2026/5386-S.26.7514

BAŞVURU NO : 2025/20755

KARAR TARİHİ : 01/04/2026

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN

Adres

BAŞVURUYA KONU İDARE : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/11/2025

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.1. ………………. (T.C. Kurumumuza başvuru yaptığı 18.11.2025 tarihli dilekçesi ve eki yazışmalarda özet olarak;

1.2.Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü'nde “Mühendis (Sicil: olarak görev yaptığını, %58 oranında doğuştan ve sürekli olmak üzere nörolojik, ortopedik engelli olduğunu, 7.12.2021 tarihinde kurum lojmanına sıra tahsisli olarak yerleştiğini, 27.08.2025 tarihli 32999 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62. maddesine dayanarak, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla güncellenmesini talep etmek üzere 06.11.2025 tarihinde dilekçeyle başvurduğunu, Bölge Müdürlüğünün 17.11.2025 tarihli cevabında, Genel Müdürlüğün aynı durum için açılmış bir başka dilekçeye cevabını ilgi göstererek ve 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hükümler konulamayacağı” gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, Anayasanın 53’üncü maddesinde “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu sözleşme hükmünde olduğu” ve 128. maddesinde “Memurların özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde amir hükümlerin bulunduğunu, lojman oturma süresinin sosyal hak kapsamında olup, Anayasa bu konuda toplu sözleşme hükümlerinin saklı tutulduğunu, 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesinin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini ve “ % 40 ve üzeri engelli kamu görevlileri için lojman oturma süresinin 6 yıl olacağı” şeklinde düzenleme yapıldığını, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, İstanbul Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü'nde görevli engelli personelin aynı Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesine dayanarak yaptığı başvuruyu 24.09.2024 tarihinde kabul ettiğini ve lojman oturma süresinin 6 yıla çıkarıldığını, bu kararın, Toplu Sözleşmenin 62’nci maddesinin uygulanabilir olduğunu ve 2946 sayılı Kanun ile çatışmadığını açıkça gösterdiğini, bir başka ifade ile idareler arasında tutarsızlık bulunduğunu, Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için hükmü uygularken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygulamadığını, Resmi Gazete’de yayımlanan ve Anayasal güvence altındaki bir hükmün uygulanmamasının hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu, diğer yandan Anayasanın "özel koruma" yükümlülüğünün bu noktada engelliler lehine yorumlanması gerektiğini gösterdiğini, Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesi ile engelli kamu görevlileri için getirilmiş özel düzenleme olduğunu, aynı hükmün Tarım Bakanlığı tarafından uygulanırken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün reddetmesi yönündeki idari işleme ilişkin hukuki gerekçelerin tutarsız olduğunu iddia ve ifade ederek 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.

1.3………………………tarafından yukarıda bahis konusu edilen iddia ve talep ile ilgili olarak 06.11.2025 tarihli dilekçe ile idareye başvuruda bulunulmuş, idarenin 17.11.2025 tarih ve sayılı cevap yazısında özet olarak; “… Genel Müdürlüğümüzün İlgi (b) sayılı yazısı ve 30.10.2025 tarihindeki (İntranet sayfamızda duyurulan) Meteoroloji Genel Müdürlüğü Kurum İdari Kurul Kararlarının 5. maddesinde de belirtildiği üzere Kamu Konutları Kanununun “Yasaklı Hükümler” başlıklı 10. maddesinde "Toplu İş Sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümler konulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz" hükmü mevcut olup anılan kanunun 4.maddesinde belirtildiği üzere "sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır" hükmü –kanunda değişiklik yapılmadığı müddetçe- engelli personel için de uygulanmaya devam edilecektir.” şeklinde olumsuz cevap verdiği anlaşılmakla, idari başvuru yolları tüketilen başvuru ile ilgili Kurumumuzca esastan inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.

II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Başvuranın iddia ve taleplerine ilişkin olarak, 03.12.2025 tarih ve ………………………………… sayılı yazımız ile Ege Üniversitesi Rektörlüğü’nden ve 11.02.2025 tarih ve …………………………. sayılı yazımız ile Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden bilgi ve belge talep edilmiştir.

2.1. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan 31.12.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak;

2.1.1………………………………. Genel Müdürlük 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğüne bağlı Atatürk Havalimanı Meteoroloji Müdürlüğünde kadrolu memur (mühendis) olarak görev yaptığı, dolayısıyla 01.01.2024 – 31.12.2025 tarihleri arasında uygulanan 7. Dönem Toplu Sözleşmeye tâbi olduğu,

2.1.2.2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı Hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinin amir hükmü karşısında ve sundukları gerekçeler doğrultusunda Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Dostane Çözüm" başlıklı 33/A maddesi kapsamında İdaremizce yapılacak bir işlem bulunmadığının değerlendirildiği,

2.1.3.Meteoroloji 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğü ve bağlı Meteoroloji Müdürlüklerinde toplam 40 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 9 adedinde görev tahsisli personel, 28 adedinde sıra tahsisli personel oturmakta olup 3 adedi ise yapılan bina performans analizi sonucunda riskli olarak tespit edildiğinden boş durumda olduğu, Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatında toplam 524 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 113 adedinde görev tahsisli personel, 353 adedinde sıra tahsisli personel, 19 adedinde hizmet tahsisli personelin oturduğu, diğer lojmanların ise boş olup komisyonların karar alma ve tahsis, teslim işlemleri devam ettiği,

2.1.4………………………… 'in de dâhil olduğu “sıra tahsisli konut” türüne ilişkin puanlama cetvelinin; Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli “Sıra Tahsisli Konutların Puanlama Cetveli” başlıklı 4 Sayılı Cetvel olduğu, bu Cetvel'in k maddesi “Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta şeklindedir. birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan” şeklinde olduğu ve dolayısıyla yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren personellerimize lojman tahsis ederken oluşturulan puanlamada doğrudan +40 puan verildiği, hatta personellerin kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi için de ayrı ayrı +40 puan verildiği, ^^^ ’in de bu kapsamda puanlamada +40 puan aldığı, bahsedilen uygulama idarelerindeki lojman tahsis talebinde bulunan tüm personeli hakkında uygulandığı, nitekim Genel Müdürlüğümüz merkez birimlerine ait Ankara ili, ^ ilçesinde bulunan 50 adet lojmanda 7 (yedi) engelli personel ve engelli yakını olan personel ikamet etmekte olup bu sayının oran olarak %14'ü bulduğu,

2.1.5.Ülkemizde 2010 yılında yapılan Anayasa Değişikliği ile işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine ilk defa toplu sözleşme hakkı tanındığı, hukuka ve kanuna aykırı olmadığı sürece toplu sözleşme hükümlerinin, geçerli olduğu sürede, taraflar açısından bağlayıcı olduğunun kuşkusuz olduğu, toplu sözleşmenin hukuki niteliği konusunda farklı görüşler bulunduğu, bir görüşe göre toplu sözleşmenin memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, mali ve sosyal haklarını düzenleyen düzenleyici bir idarî işlem olduğu, toplu sözleşme yapma hakkının ise idarenin kanuniliği ilkesinin Anayasa ile öngörülmüş bir istisnası olup mali ve sosyal haklar konusunda idare ile birlikte kural koyma yetkisinin kullanımından ibaret olduğu belirtilmiş iken diğer bir görüşe göre ise usulüne göre imzalanmış olan toplu sözleşme hükümlerinin, taraflar açısından kanun gibi bağlayıcı olduğu ve maddi anlamda kanun gibi kabul edilmesi gerektiği; toplu sözleşmenin adı üstünde bir “sözleşme” olduğu ve belirli bir süre için geçerli olduğu, bu nedenle de toplu sözleşme hükmünün kanun hükmünde olmasının onun kanun olduğu anlamına gelmeyeceği ve sözleşmelerin kanun olarak nitelendirilemeyeceği, toplu sözleşmeyle kanunların değiştirilemeyeceği, yasama organının çıkardığı kanunları yürürlükten kaldıramayacağı ve toplu sözleşme hakkının kanunların uygulanmaz hale getirilmesi amacıyla kullanılamayacağı, kanunlara aykırı sözleşme hükümlerinin yargı yolu ile kanuna aykırılığının tespit edilmesi durumunda bunların “hükümsüz” kabul edilmesi gerektiğini söylendiği, dolayısıyla İdarelerince, bir toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, normlar hiyerarşisi bakımından ise toplu sözleşmenin kanunun altında yer aldığının düşünüldüğü,

2.1.6.Toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, dolayısıyla 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda düzenlenmeyen bir konuda 4688 sayılı Kanun ve buna istinaden Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren toplu sözleşme ile düzenleme yapılması durumunda, bu düzenleme başka bir ennedici kanım hükmüne aykırılık teşkil etmiyorsa düzenlemenin uygulanabileceği, aksi halde uygulanamayacağının düşünüldüğü, yasa koyucu tarafindan konulmuş olan 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı "Toplu İş Sö:1 eşin eleriıı e ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümlerkonulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz. ” şeklindeki 10’uncu maddesi hükmü ve “Oturma sineleri” başlıklı 4’üncü maddesinde yer alan "sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır" şeklindeki amir hükümlerinin hâlihaznda yürürlükte olduğu, diğer taraftan mezkûr Kanıma dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli Sıra Tahsisli Puanlama Cetveli başlıklı 4 Sayılı Cetvel'de "kamu personelinin, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendirmesi halinde ise kendisine doğrudan +40puan verilmesi ” düzenlemesi yer aldığı, bu çerçevede engelli bir kamu personelinin, diğer kamu personeline kıyasla doğrudan +40 puan ahnak suretiyle öncelikli ve ayrıcalıklı bir konumda bulunduğu, bu doğrultuda engelli kamu personeline +40 puan verilmek suretiyle engelli personelin, ekonomik ve sosyal refah düzeyinin artırılmasının ve devletin sağladığı imkânlardan daha verimli bir şekilde yararlanabilmesinin dolayısıyla Anayasa'nın 10’uncu maddesi kapsammda engellilere dönük pozitif ayrımcılığın sağlanmasının amaçlandığımn değerlendiıildiği,

2.1.7.Başvuran tarafından emsal verilen Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için bahse konu hükmü uygularken, yasa değişikliği gerektiği için uygulanmamasımn hukuken tutarsızlık oluşturduğu iddialarına ilişkin Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve görevlerinin 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kunıhışların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 261-282 maddelerinde düzenlendiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı, genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nm iç işleyişinde uyguladığı bir hususa dair idarelerinin bilgi sahibi olmamakla birlikte idaıelerinin anılan Bakanlıktan ayıı bir kamu kurumu olması karşısında söz konusu uygulama açısmdan hukuki tutarsızlıktan bahsedilemeyeceğinin düşünüldüğü,

2.1.8.Aynı uygulamadan kaynaklı İdareleri aleyhine İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 2025/1347 Esas sayısma kayden açılmış bir dava bulunduğu ve henüz karara bağlanmadığı, diğer yandan söz konusu davada İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nin 05.09.2025 tarihli ve 2025/315 Y.D. İtiraz sayılı karaııyla davacmm yürütmenin duıdurulması isteminin reddine kesin olarak karar verildiği açıklamalarına yer verilmiştir.

2.2.Başvuru ekinde yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde;

2.2.1.Mevcut durumda Meteoroloji Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatlarında ikamet eden “Şehit yakını personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 19 adet personelin bulunduğu, 2,3,4 ve 7. Bölge Müdürlükleri ve bağlı illerindeki lojmanlarda ikamet eden engelli personel bulunmadığı, şikâyete konu başvuranın çalıştığı 1. Bölge Müdürlüğü’nde aralarında başvuranm da bulunduğu 5 adet engelli ve engelli yakını personelin lojmanda oturduğu,

2.2.2.Meteoroloji Bölge Müdürlükleri lojman puanlama listelerinde tahsis sırasını bekleyen “Şehit yakım personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde şikâyete konu başvuranm çalıştığı 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde 2025 yılı puanlama listelerinde, tahsis sırasını bekleyen personel bulunmadığı, sadece 2, 3, 6 ve 7. Bölge ve bağlı illerinde toplam 8 adet personelin bu kapsamda tahsis sırası beklediği tespit edilmiştir.

2.3.Başvuranın şikâyet konusu ettiği hususta Kamu Denetçiliği Kurumumuza 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı, “2023/1 Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında lojman ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması” talebi ile aynı konuda başvuru yapılmış olup, ilgili toplu sözleşmenin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinin 2’nci fıkrası gereğince tereddütleri gidermek ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına (Çalışma Genel Müdürlüğü) 11.02.2025 tarih ve^H sayılı yazı ile görüş sorulmuş olup, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan (Çalışma Genel Müdürlüğü) alınan 14.03.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak;

2.3.1.Bilindiği üzere, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10'uncu maddesinde, “…Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…” hükmü; 53'üncü maddesinde, “…Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükmü; 128'inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmünün yer aldığı,

2.3.2.10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 89'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, “Kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek” görevinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayıldığı,

2.3.3.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 17'nci maddesinde, “Devlet memurları, bu kanun ve diğer mevzuata göre tayin ve tesbit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” hükmüne; 18'inci maddesinde, “Kanunlarda yazılı haller dışında Devlet memurunun memurluğuna son verilmez, aylık ve başka hakları elinden alınamaz.” hükmüne; 22'nci maddesinde, “Devlet memurları, Anayasada ve özel kanununda belirtilen hükümler uyarınca sendikalar ve üst kuruluşlar kurabilir ve bunlara üye olabilirler.” hükmüne yer verildiği,

2.3.4.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 1'inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, hükmü; 2’nci maddesinde, “Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”, hükmü; 28'inci maddesinde, “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…”, hükmü; 33'üncü maddesinde, “Toplu sözleşme görüşme süreci sonunda toplu sözleşme imzalanamaması halinde, üzerinde uzlaşılan ve uzlaşılamayan konuları içeren toplantı tutanağı, tutanağın kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı ve hizmet kollarına yönelik bölümleri ilgili sendika temsilcisi ile Kamu İşveren Heyeti Başkanı tarafından imzalanır. Toplu sözleşme görüşmelerinin uzlaşmazlıkla sonuçlanması ve toplantı tutanağı imzalanamaması halinde Devlet Personel Başkanlığı tarafından görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığına dair tespit tutanağı tutulur. Toplantı tutanağı imzalanmasından veya görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığının tespit tutanağı ile belirlenmesinden itibaren üç işgünü içerisinde sözleşmenin ilgili bölümlerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından imzalamaya yetkili oldukları bölümler için Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulabilir. Toplu sözleşme kapsamına girmeyen konulara ilişkin olarak Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz." hükmü; 34'üncü maddesinde de “…Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.” hükmünün bulunduğu,

2.3.5.Bununla birlikte, 03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 1'inci maddesinde, “Bu Kararın; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmü; 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmü; 62'nci maddesinde ise “…Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır.” hükmünün getirildiği,

2.3.6.2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 4'üncü maddesinde, “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.” hükmü; 10'uncu maddesinde ise “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmünün mevcut olduğu,

2.3.7.23.09.1984 tarihli ve 18524 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20'nci maddesinde ise “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda, tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak, a) Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir. b) Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır. c) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir…” hükmünün yer aldığı,

2.3.8.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde;

2.3.8.1. Anayasa, 4688 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasına gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde mutabakat sağlanan konulara ilişkin olarak toplu sözleşme imzalandığı ve “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme”nin 03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, bahsedilen heyetler arasında uzlaşma sağlanamayan konular ise 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı” ile karara bağlanarak aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, anılan Hakem Kurulu Kararının toplu sözleşme hükmünde olduğu, toplu sözleşme hükümlerinin, mali ve sosyal haklara ilişkin olduğu ve gücünü Anayasa'dan aldığı, bununla birlikte, toplu sözleşme hükümlerinin yürürlükteki mevzuatta herhangi bir değişiklik yapmadığı, söz konusu mevzuatta düzenlenen mali ve sosyal hakların uygulamasını iki yıllık bir dönem için değiştirdiği, bu anlamda, toplu sözleşme ile getirilen mali ve sosyal hakların, ilgili personel bakımından sonraki toplu sözleşme dönemlerini de kapsayacak şekilde kazanılmış hak niteliğinde olmadığı, gerek "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme"nin 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünde, gerekse 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı”nın 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünde açıkça belirtildiği üzere, bir döneme ait toplu sözleşmede sağlanan mali ve sosyal hakkın sonraki dönemlerdeki toplu sözleşmelerde yer almaması durumunda, yürürlükte bulunan ilgili mevzuat hükümleri aynı şekilde uygulanmaya devam edeceği,

2.3.8.2. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10'uncu maddesinde yer alan “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmünde, toplu iş sözleşmeleri, özel sözleşmeler ve idari takdir yetkisinden bahsedildiği, Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasına gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşmenin zikredilmediği, nitekim yukarıda da belirtildiği üzere, toplu sözleşme hükümleri ile yürürlükteki mevzuatta yer alan mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün bulunmadığı,

2.3.8.3. 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen “Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmü gereğince; başvuru konusu somut olayda, 01.10.2020 tarihinde sıra tahsisli lojmandan yararlanmaya başlayan, ilgili mevzuat hükümlerince 01.10.2025 tarihinde lojmandan beş yıl süreyle yararlanma hakkı sona erecek olan ancak bahsedilen Hakem Kurul Kararı'nın 62’nci maddesiyle getirilen “Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır.” hükmü gereğince lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep eden personelin ve ilgili İdari Personel Sendikasının bu yöndeki talebinin idarece reddedilmesi hususundaki tereddüdün, adı geçen Kurumların temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda değerlendirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varıldığı

2.3.8.4. Bu itibarla, 19.02.2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı sonucunda; bahsedilen Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükümle yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ve Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20’nci maddesinde belirlenen beş yıllık oturma sürelerinin sonunda da söz konusu engellilik durumları devam eden ilgililerin, sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma sürelerinin bu engellilik durumlarının devam etmesi şartıyla altı yıl olarak uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ilgili personelin sıra tahsisli lojmandan ilave yararlanma süresinin, anılan Kurul Kararı'nın 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Karar, 1/1/2024-31/12/2025 tarihleri arasında uygulanır” hükmü gereğince 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyeceği, bu tarihten sonra söz konusu haktan yararlanmaya devam edilmesi hususunda ise sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği açıklama ve görüşlerine yer verilmiştir.

III.İLGİLİ MEVZUAT

3.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,

3.1.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinde; “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

(Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…)[9] kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

3.2.“A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53’üncü maddesinde; “...

İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.”

3.3.“Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinde;“…Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”,

3.4.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

3.5.“D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı bölümünün “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde; “ Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır...”

4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun;

5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”

5.2.“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “ Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”

5.3.“Toplu sözleşmenin kapsamı” başlıklı 28’inci maddesinde; “ (Değişik: 4/4/2012-6289/18 md.) Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.

Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.

Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir.

5.4.“Kamu Görevlileri Hakem Kurulu” başlıklı 34’üncü maddesinde; “... Değişik: 4/4/2012-6289/24 md.) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu her toplu sözleşme dönemi için;

a)Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Başkan, Başkanvekili, Başkan Yardımcısı veya Daire Başkanları arasından Cumhurbaşkanınca Başkan olarak seçilecek bir üye,

b)(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/197 md.) Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarından dört üye,

c)Bağlı sendikaların üye sayısı itibarıyla en fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından belirlenecek iki, bağlı sendikaların üye sayısı açısından ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlardan birer üye,

d)Üniversitelerin kamu yönetimi, iş hukuku, kamu maliyesi, çalışma ekonomisi, iktisat ve işletme bilim dallarından en az Doçent unvanını taşıyanlar arasından Cumhurbaşkanınca seçilecek bir üye,

e)Bağlı sendikaların üye sayısı itibarıyla en fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından üç, bağlı sendikaların üye sayısı açısından ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlar tarafından ikişer olmak üzere (d) bendinde belirtilen bilim dallarından en az Doçent unvanını taşımak kaydıyla, önerilecek toplam yedi öğretim üyesi arasından Cumhurbaşkanınca seçilecek bir üye,

olmak üzere onbir üyeden oluşur.

...

Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

Kurul kararları taraflara üç gün içerisinde yazılı olarak bildirilir ve Resmî Gazetede yayımlanır...”

6.2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun;

6.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”

6.2.“Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.

Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.”

6.3.“Yasak hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde; “ Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.”

7.5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun;

7.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”,

7.2.“Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde; “Bu Kanun engellileri, ailelerini, engellilere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgilileri kapsar.”,

7.3.“Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde; “Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır. Engeli olan çocuklara yönelik hizmetlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesi esastır”,

7.4.“Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde; “...Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,

8.10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;

8.1.“Çalışma Genel Müdürlüğü” başlıklı 89'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; “Kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek”,

9.23.09.1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Konutları Yönetmeliğinin;

9.1.“Konutlarda oturma süreleri” başlıklı 20’nci maddesinde; “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda, tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.

(Değişik: 15/1/1991-91/1391 K.) Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır.

Ancak,

a)Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.

b)Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır.

c)(Değişik: 30/6/1992-92/3245 K.) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir.

d)(Ek: 31/8/1992-92/3457.K) Eşyalı görev tahsisli konutlar, boşaltıldıkları tarihte bu konutlardan yararlanacak kişilerin mevcut olmaması halinde, (2) sayılı cetvelde görev unvanları belirtilen kişilere eşyalı olarak tahsis olunabilir.”,

9.2.“Sıra tahsisli konutların puanlama cetveli” başlıklı 4 sayılı Cetvelin (k) bendinde; “...

k) (Ek:RG-11/7/2020-31182-C.K-2754/1 md.) Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan,…”,

10.27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının;

10.1.“Uyuşmazlık konusu” başlığı altında; “ 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümleri uyarınca 2026 ve 2027 yılları için kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik, 1/8/2025-19/8/2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen toplu sözleşme görüşmelerinde kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklar üzerinde taraflar arasında toplu sözleşme imzalanamaması üzerine Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna intikal ettirilen başvuruda yer alan konulardır.”

10.2.“Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “ (1) Bu Kararın; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır.

(2)Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.”

10.3. “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ (1) Bu Karar, 1/1/2026¬31/12/2027 tarihleri arasında uygulanır.

(2)Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.”

10.4.“Engelli kamu görevlilerine yönelik düzenlemeler” başlıklı 44’üncü maddesinde; “ (1) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olan engelli kamu görevlilerine yönelik olmak üzere;

a)Yürütmekte oldukları görevlerine intibaklarını ve mesleki verimliliklerini arttırmak üzere mesleki uyum eğitimleri düzenlenmesi,

b)Engelliliklerinden kaynaklanan dezavantajlı durumların asgariye indirilmesi amacıyla fiziki çalışma koşullarının iyileştirilmesi,

c)Memuriyet mahalli dışında eğitim, kurs, seminer ve benzeri çalışmalar için görevlendirilmesi ve gerekli olması halinde kurumca refakatçi görevlendirilmesi,

ç) Kamu konutlarından yararlanmada pozitif ayrımcılık sağlanması,

amacına dönük olarak gerekli tedbirlerin alınması hususunda ihtimam gösterilir.”

10.5.“Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasında “ 16/7/1984 tarihli ve 84/8345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlene beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır...” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ'NE ÖNERİSİ

11.Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

12.Başvuran özet olarak, Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü'nde 657 sayılı Kanuna tabi, olarak “Mühendis” unvanında görev yaptığını, %58 oranında doğuştan ve sürekli olmak üzere nörolojik, ortopedik engelli olduğunu, 7.12.2021 tarihinde kurum lojmanına sıra tahsisli olarak yerleştiğini, 27.08.2025 tarihli 32999 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesine dayanarak, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla güncellenmesini talep ettiğini; ancak idarenin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hükümler konulamayacağı” gerekçesiyle talebini reddettiğini iddia ve ifade ederek 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.

13.İlgili idare ise özetle,

13.1.Toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, dolayısıyla 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda düzenlenmeyen bir konuda 4688 sayılı Kanun ve buna istinaden Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren toplu sözleşme ile düzenleme yapılması durumunda, bu düzenleme başka bir emredici kanun hükmüne aykırılık teşkil etmiyorsa düzenlemenin uygulanabileceği, aksi halde uygulanamayacağının düşünüldüğü, yasa koyucu tarafından konulmuş olan 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı “Toplu İş Sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümler konulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz.” şeklindeki 10’uncu maddesi hükmü ve “Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinde yer alan “sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır” şeklindeki amir hükümlerinin hâlihazırda yürürlükte olduğu, diğer taraftan mezkûr Kanuna dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli Sıra Tahsisli Puanlama Cetveli başlıklı 4 Sayılı Cetvel’de “kamu personelinin, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendirmesi halinde ise kendisine doğrudan +40 puan verilmesi” düzenlemesi yer aldığı, bu çerçevede engelli bir kamu personelinin, diğer kamu personeline kıyasla doğrudan +40 puan almak suretiyle öncelikli ve ayrıcalıklı bir konumda bulunduğu, dolayısıyla Anayasa'nın 10’uncu maddesi kapsamında engellilere dönük pozitif ayrımcılığın sağlanmasının amaçlandığının değerlendirildiği,

13.2.Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için bahse konu hükmü uygularken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygulanmamasının hukuken tutarsızlık oluşturduğu iddialarına ilişkin Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve görevlerinin 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 261-282 maddelerinde düzenlendiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı, genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nın iç işleyişinde uyguladığı bir hususa dair idarelerinin bilgi sahibi olmamakla birlikte idarelerinin anılan Bakanlıktan ayrı bir kamu kurumu olması karşısında söz konusu uygulama açısından hukuki tutarsızlıktan bahsedilemeyeceğinin düşünüldüğü gerekçesi ile başvuranın talebi reddedilmiştir.

14.Başvuranın iddiaları ve talebi ile idarenin gerekçeleri dikkate alındığında incelecek hususların, toplu sözleşmelerin hükmünün kanun gibi bağlayıcı olup olmadığı, bu kapsamda 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı 10’uncu maddesi halen yürürlükte iken 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı ile toplu sözleşmenin bu hükmünü başka kurum ve kuruluşlar uygularken şikâyete konu idarenin uygulamama gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığında toplanmaktadır.

15.Toplu sözleşmelerin hükmünün kanun gibi bağlayıcı olup olmadığı, bu kapsamda 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı 10’uncu maddesi halen yürürlükte iken 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı ile ilgili olarak;

15.1.Anayasanın 53’üncü maddesi ile memurlar ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı verilmiştir. Ayrıca toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilmekte ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesin ve toplu sözleşme hükmünde kabul edilmektedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenleneceği belirlenmiştir. Yine Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmiş; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” denilerek, toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin düzenlemeler yapılabileceği kabul edilmiştir.

15.2.Anayasanın amir hükmü doğrultusunda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesinde, “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…” şeklinde toplu sözleşmenin usul ve esaslarına ilişkin detayları belirlenmiştir.

15.3.Kabul edilen uluslararası metinler yanında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ilgili maddeleri ile bu doğrultuda yürürlüğe giren 5378 sayılı Engelli Hakları Kanunu, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve bu kanunların uygulanmasına dair yönetmeliklerde yer alan pek çok maddede “engelli hakları” gözetilerek düzenlemeler yapılmıştır. Anayasanın 10’uncu maddesinde, “…Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…” hükmü; 61’inci maddesinde de “engelli bireylerin korunmaları ve toplum hayatına intibaklarının sağlanması” Devletin görevleri arasında sayılmıştır. Diğer yandan, 5378 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde ise engelli bireylerin diğer bireylerle eşit koşullarda, hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanması, toplumsal hayata tam ve etkin katılımlarının sağlanması amacıyla Devletin gerekli tedbirleri alacağı hüküm altına alınmış ve son olarak 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Engelli kamu görevlilerine yönelik düzenlemeler” başlıklı 44’üncü maddesinin (ç) bendinde; “... Kamu konutlarından yararlanmada pozitif ayrımcılık sağlanması...” hükmü ile engellilere dönük olarak gerekli tedbirlerin alınması hususunda ihtimam gösterilmesine vurgu yapılmıştır.

15.4.Bu kapsamda yukarıda da belirtildiği üzere, Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmiş; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde istisna getirilmiş ve toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin düzenlemeler yapılabileceği kabul edilmiştir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesi ile de, mali ve sosyal hakların detayları, usul ve esasları belirlenmiştir. Ayrıca toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı vurgulanmıştır. Sadece toplu sözleşme hükümlerinin, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerli olacağı şeklinde bir zaman sınırlaması getirilmiştir.

15.5.2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10'uncu maddesi ile “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmü getirilerek toplu iş sözleşmeleri ve özel sözleşmeler bakımından sınırlamaya yer verilmişse de ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme bu kapsamda sayılmadığından ve hukuken tek tek sayılan sözleşmeler açısından kıyaslama yapılamayacağından, toplu sözleşme hükümleri ile yürürlükteki mevzuatta yer alan mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında hakkın kapsamını genişleten değişiklik yapılmasının mümkün bulunduğu şeklinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

15.6.Diğer yandan, toplu sözleşmelerdeki ihtilafları gidermeye yönelik olarak ilgili mevzuatında yetkili ve görevli kurum ve kuruluşlar belirlenmiştir. Buna göre, 10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ile kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek görev ve yetkileri verilen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğü yetkili kılınmış, bunun yanında başvuruya konu 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile birlikte bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, görevli ve yetkili kılınmışlardır.

15.7.Bu kapsamda daha önce aynı konuda yapılan şikâyete ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nden konu ile ilgili görüş talep edilmiş ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nden alınan ve detayları 2.3. paragraf başlığı altında sunulan 14.03.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak; şikâyete konu edilen hususlarda kurumlar arasında tereddüt olduğu kanaatine varılarak, ilgili mevzuat gereğince Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda değerlendirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varılmıştır. 19.02.2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı yapılmıştır. Toplantı sonucunda; bahsedilen Hakem Kurulu Kararı'nın 62'nci maddesinde öngörülen amir hükümle yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ve Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20'nci maddesinde belirlenen beş yıllık oturma sürelerinin sonunda da söz konusu engellilik durumları devam eden ilgililerin, sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma sürelerinin bu engellilik durumlarının devam etmesi şartıyla altı yıl olarak uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ilgili personelin sıra tahsisli lojmandan ilave yararlanma süresinin, anılan Kurul Kararı'nın 3'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Karar, 1/1/2024-31/12/2025 tarihleri arasında uygulanır.” hükmü gereğince 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyeceği, bu tarihten sonra söz konusu haktan yararlanmaya devam edilmesi hususunda ise sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği şeklinde görüş belirtilmiştir.

15.8.Yukarıda da bahis konusu edilen ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 14.03.2025 tarih ve M sayılı görüş yazısına konu olan Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı başvuruya ilişkin Kurumumuzun 23.05.2025 tarih ve ^^^M sayılı Tavsiye kararında özet olarak; “... Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye yetkili kılınan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; % 69 oranında engelli sağlık raporu bulunan başvuranın engelli birey statüsünde değerlendirilmesi gerekmektedir. Anayasanın 128’inci maddesi ve bu kapsamda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kanun gereği Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme ile mali ve sosyal hakların düzenlenebileceği; ancak toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün olduğu ve İdarenin toplu iş sözleşme hükümlerine uymakla yükümlü olduğu dikkate alınarak; M nın talebi ile ilgili 2024-2025 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşmenin Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 maddesi kapsamında son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyecek şekilde sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma süresinin uzatılması, sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği, sonuç ve kanaatine varılmıştır...” şeklinde hükme varılmıştır.

15.9.Yukarıda detayları ile izah edilen uluslararası mevzuat, Anayasa ve yasanın amir hükümleri gereğince % 58 oranında engelliliği bulunan ve bu kapsamda lojmanda oturan ^^M ’in lojman süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarılması talebine ilişkin, Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmekle birlikte; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında hakkın kapsamına ilişkin istisna getirildiği, ayrıca 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesi ile toplu iş sözleşmeleri ve özel sözleşmeler bakımından sınırlamaya yer verilmişse de ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşmenin bu kapsamda sayılmadığı, bu konuda ilgili yasa ve toplu sözleşme gereğince tereddütleri gidermekle görevli ve yetkili kurumların yaptığı toplantı neticesinde şartları taşıyan personele Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükmün uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, sadece toplu sözleşmenin süresi yönünden bir kısıtlama getirildiği; ancak bir sonraki toplu sözleşmede aynı hüküm bulunursa haktan yararlanmaya devam edebileceğinin belirtildiği ve Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı başvuruya ilişkin Kurumumuzun 23.05.2025 tarih ve …………………………H sayılı Tavsiye Kararı verildiği, mevcut başvuru açısından da görevli ve yetkili kurumların görüşü ve Kurumumuzun Tavsiye Kararı’nda belirtilen şartların devam ettiği tespit edilmekle idarenin iddia ettiği üzere 2946 sayılı Kanunun ilgili maddesinde değişiklik yapılmasını gerektiren bir durum bulunmamakta ve toplu sözleşme ile engellilere yönelik verilen bu hakkın anayasa ve yasalara aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmektedir.

16.Toplu sözleşmenin bahse konu hükmünü başka kurum ve kuruluşlar uygularken şikâyete konu idarenin uygulamama gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı ile ilgili olarak; idare tarafından Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilata yapısı olarak ayrı bir kamu kurumu olması nedeniyle teşkilat yapılarındaki uygulamalardaki farklılıkların hukuki tutarsızlık oluşturmayacağı gerekçe olarak belirtilmekle birlikte, Anayasanın 128’inci maddesi, 4688 sayılı Kanunun 28’inci maddesi ve bu kapsamda 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 1’inci maddesi ile “...kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır ” şeklinde ifade edilmekle, bu hükümlerin ilgili mevzuatındaki şartları sağlayan tüm kamu personeline uygulanacağının belirtildiği, başka bir ifade ile kamu kurum ve kuruluşları arasında bir ayrıma gidilmediği, başvuranın iddia ettiği kurum ile şikayete konu edilen kurumun teşkilat yapıları farklı olmakla birlikte toplu sözleşme hükümlerinin ilgili mevzuatındaki şartları taşıyan tüm personele uygulanması gerektiği, özellikle Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının kurumlar arasındaki uygulamaya ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermek ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla yetkili ve görevli kılındığı ve yukarıda bahis konusu edildiği üzere Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükmün uygulanması konusunda yaptıkları toplantı neticesinde ihtilafı gidermeye dönük bir karara vardıkları ve ilgili mevzuat gereğince bu kararın toplu sözleşme kapsamına giren tüm kurum ve personeli kapsadığı hususunda görüş birliğine varmakla, kurumlar arasında farklı uygulamaya ilişkin ihtilafı da hukuken ortadan kaldırmaktadır.

17.Diğer yandan, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün lojman istatistikleri incelendiğinde; 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğü ve bağlı Meteoroloji Müdürlüklerinde toplam 40 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 9 adedinde görev tahsisli personelin, 28 adedinde sıra tahsisli personel oturduğu, 3 adedinin ise yapılan bina performans analizi sonucunda riskli olarak tespit edildiğinden boş durumda olduğu, 1. Bölge Müdürlüğü’nde aralarında başvuranın da bulunduğu 5 adet engelli ve engelli yakını personelin lojmanda oturduğu, tahsis sırasını bekleyen “Şehit yakını personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde 2025 yılı puanlama listelerinde bekleyen personel bulunmadığı, ayrıca merkez ve taşra teşkilatlarında ikamet eden “Şehit yakını personel”, “Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 19 adet personelin bulunduğu, tespit edilmekle, başvuruya konu lojmanlarda pozitif ayrımcılığın sadece engelli ve engelli yakınlarına uygulanmadığı, şehit yakını ve gazi personel için de uygulandığı; ancak 2025 yılı listesinde başvuranın bağlı olduğu 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde bu kapsamda bulunan personel bulunmadığı için yukarıda bahis konusu edilen engellilere dönük uluslararası ve ulusal mevzuatın amir hükümleri gereğince başvuran açısından olumlu şekilde değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

18.Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye görevli ve yetkili kılınan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının konuya ilişkin kararı ve Kamu Denetçiliği Kurumunun 23.05.2025 tarih ve ^^^H sayılı Tavsiye kararı birlikte değerlendirildiğinde; 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesi kapsamında başvuranın lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılması gerektiği kanaatine varılmakla, idarenin bu kararı uygulamamasına dönük işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.

B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

19.İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

20.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede görevli ve yetkili mahkemede yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve 1.1.2026-31.12.2027 tarihleri arasında yürürlükte bulunan 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri

Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması hususunda METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi

Disiplin Hukukunda Usul ve Hukuki Güvenlik Vurgusu

Danıştay 12. Dairesi, kamu personeline aynı fiil nedeniyle ikinci kez disiplin soruşturması açılarak daha ağır ceza verilmesini hukuka aykırı buldu. Karar, disiplin hukukunda usul güvenceleri ve hukuki güvenlik ilkesinin sınırlarını yeniden çizmesi bakımından dikkat çekti.

Soruşturma Sürecinde Usulden Sapma

Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yürütülen ilk disiplin soruşturması sonucunda daha hafif bir ceza önerilmiş; ancak bu rapor, mevzuatta öngörülmeyen bir yöntemle farklı bir görevlinin değerlendirmesine sunulmuştur.

Devamında İl Disiplin Kurulu’nun önerilen cezayı uygun bulmaması üzerine izlenmesi gereken usul işletilmeyerek, aynı fiil temelinde ikinci bir disiplin soruşturması başlatılmıştır. Bu ikinci süreçte ise daha ağır bir yaptırım uygulanarak devlet memurluğundan çıkarma cezası tesis edilmiştir.

Mahkemeden Hukuki Güvenlik ve Usul Vurgusu

İlk derece mahkemesi, aynı fiil hakkında iki ayrı disiplin soruşturması yürütülmesini ve farklı sonuçlara ulaşılmasını hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmaz bulmuştur.

Kararda öne çıkan tespitler şu şekildedir:

• İlk soruşturma raporunun hukuki varlığını sürdürdüğü,

• Aynı fiil için ikinci kez soruşturma açılmasını gerektiren somut ve hukuken kabul edilebilir bir gerekçe ortaya konulamadığı,

• Disiplin sürecinde mevzuatta öngörülmeyen yöntemlerin kullanıldığı,

• Daha ağır bir cezaya ulaşmaya yönelik ikinci soruşturmanın hukuka aykırı olduğu.

Bu gerekçelerle dava konusu işlem iptal edilmiş; davacının yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmiştir.

Danıştay’dan Onama

Temyiz incelemesini yapan Danıştay 12. Dairesi, Bölge İdare Mahkemesi kararını usul ve hukuka uygun bularak onamıştır.

Daire, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşmış; böylece memuriyetten çıkarma cezasının iptali ve parasal hakların ödenmesine ilişkin hüküm kesinleşmiştir.

Kararın Uygulamaya Etkisi

Karar, disiplin hukukunda özellikle şu ilkeleri pekiştirmektedir:

• Aynı fiil nedeniyle mükerrer soruşturma açılması, açık ve meşru bir gerekçe bulunmadıkça mümkün değildir.

• Disiplin süreçlerinde usul kurallarına aykırılık, işlemin iptaline yol açabilecek ağırlıktadır.

• Kamu görevlileri bakımından hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesi, disiplin rejiminin temel güvencelerindendir.

Bu yönüyle kararın, disiplin soruşturmaları yürüten idareler ile denetim ve teftiş birimleri açısından emsal niteliği taşıdığı değerlendirilmektedir.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/5188 E. , 2023/5401 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5188
Karar No : 2023/5401

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. ... Hukuk Müşaviri ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili, Hitit Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde pratisyen hekim olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve dava konusu işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonrası hazırlanan ve davacının aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasını öngören raporun, ilgili makama sunulmasından sonra mevzuatımızda ve soruşturma usullerinde öngörülmemiş bir yöntem ile raporun üst görevli bir başka memura incelettirilmesi ve görüşünün alınarak soruşturma raporunun İl Disiplin Kuruluna sunulması açıkça hukuka aykırı olduğu gibi İl Disiplin Kurulu tarafından olayda tekerrür hükümlerinin uygulanmasının olanaklı olmadığı belirtilip dosya hakkında karar verilmeyerek ve teklif edilen cezanın reddedilmesi üzerine uygulanacak cezanın değerlendirilmesi için dosyanın atamaya yetkili amire gönderilmesi gerekirken, bu usul ve mevzuat hükmü atlanarak davacı hakkında ikinci defa disiplin soruşturması yapılmak suretiyle disiplin cezası uygulanmasında hukuka uyarlık görülmediği; diğer taraftan, davacı ile ilgili olarak hazırlanan ve tamamlanan ilk soruşturma raporundan sonra aynı fiil ile ilgili olarak ikinci kez soruşturmaya başlanmasının hangi ihtiyaç ve gereklilikten kaynaklandığı hususu hukuken kabul edilebilir gerekçelerle ortaya konulmaksızın davacı hakkında ilk soruşturma raporunda getirilen tekliften daha ağır bir cezaya maruz bırakacak şekilde açılan yeni bir disiplin soruşturması ile farklı bir muhakkik tarafından hazırlanan soruşturma raporuna istinaden ceza uygulaması cihetine gidilmiş olması ve ilk soruşturma raporunun da hukuk aleminde varlığını sürdürdüğü dikkate alındığında, aynı fiil ile ilgili olarak birbirinden farklı 2 ayrı ceza öneren iki soruşturma raporunun mevcut olması halinin kişinin hukuki güvenlik hakkının ihlaline sebep olacağı gerçeği karşısında, tesis edilen işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık görülmediği; öte yandan, Anayasa’nın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup; yapılan yargılama neticesinde hukuka aykırı görülen işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının da davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 07/07/2017 tarihinden göreve başlatıldığı tarihe kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Disiplin soruşturmasının mevzuata uygun yapıldığı, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Ceza davasından beraat etmiş olduğunu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ve davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 07/07/2017 tarihinden göreve başlatıldığı tarihe kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

KİK, teminat mektupları ile ilgili almış olduğu 12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-88 ile aynı tarihli 2026/DK.D-89 sayılı düzenleyici kurul kararlarını yayımladı.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-88 sayılı Kurul Kararı uyarınca;

- 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ve ilan veya duyuru tarihi 1/4/2026 ve bu tarihten sonra olan ihalelerde sözleşme sürecine ilişkin ek kesin, avans, kesin hesap ve geçici kabul noksanları teminatlarına ilişkin mektup ve kefalet senetleri EKAP-Takasbank entegrasyonu aracılığıyla elektronik ortamda düzenlenecektir.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-89 sayılı Kurul Kararı uyarınca;

- Yabancı para birimi cinsinden düzenlenen teminat mektubunun tazmini halinde; mektup tutarı ilgili yabancı para birimi cinsinden ödenecektir. Ancak idarenin mali mevzuatı gereği yalnızca Türk parası cinsinden tahsilatın yapılabildiği durumlarda teminat mektubunun tazmini halinde; mektup tutarı tazmin tarihinde geçerli Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden ödenecektir.

- Teminat mektuplarına ilişkin olarak kullanılan ilgili elektronik formlarda (geçici teminat mektubu, kesin teminat mektubu, avans teminat mektubu, kesin hesap teminat mektubu, geçici kabul noksanları teminat mektubu, geçici kefalet senedi, kesin kefalet senedi, avans kefalet senedi, kesin hesap kefalet senedi, geçici kabul noksanları kefalet senedi) gerekli değişiklikler yapılmıştır.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-88 sayılı karara erişim için tıklayınız.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-89 sayılı karara erişim için tıklayınız.

"Bakanlığımızca daha önce paylaşılan sınav takvimi doğrultusunda, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamında gerçekleştirilecek "Sınavla Öğrenci Alacak Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav"ın 14 Haziran 2026 Pazar günü yapılması planlanmış ve kamuoyuna duyurulmuştu.

Açıklanan 2026 FIFA Dünya Kupası maç takvimine göre A Millî Futbol Takımımızın Avustralya millî takımıyla aynı tarihte Türkiye saatiyle 07.00'de oynayacağı müsabaka sonrasında ülke genelindeki olası kutlama etkinliklerinden doğabilecek hareketlilik, yüksek ses ve trafik yoğunluğu gibi durumların öğrencilerimizin odaklanmalarını ve sınav uygulamasının sağlıklı biçimde yürütülmesini etkileyebileceği değerlendirilmiştir.

Tüm bu hususlar doğrultusunda, 2026 yılı LGS kapsamındaki merkezî sınavın, 13 Haziran 2026 Cumartesi günü yapılması kararlaştırılmıştır.

Merkezî sınavda yer alan oturum saatlerinde herhangi bir değişiklik yapılmamış olup birinci oturum (Sözel Bölüm) saat 09.30, ikinci oturum (Sayısal Bölüm) ise saat 11.30'da başlayacaktır.

Diğer yandan öğrencilerimizin sınav öncesi süreçlerden etkilenmemesi adına sınavın gerçekleşeceği okul ve kurumlarda fiziki hazırlıkların tamamlanması amacıyla 12 Haziran 2026 Cuma günü örgün eğitim kurumlarında eğitim öğretime 1 gün süreyle ara verilecek ve bu tarihte öğretmenler 1 gün süreyle idari izinli sayılacaktır.

Öğrencilerimizin emek ve gayretlerinin karşılığını en sağlıklı ve güvenli koşullarda alabilmeleri için süreç Bakanlığımızca titizlikle yürütülecektir. Sınava girecek tüm öğrencilerimize şimdiden başarılar dileriz.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur."

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık %32,36 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %32,36 artış, ulaştırmada %34,35 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %42,06 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,25, ulaştırmada 5,45 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,04 yüzde puan oldu.

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık %1,80 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %1,80 artış, ulaştırmada %4,52 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %1,91 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,46, ulaştırmada 0,75 ve konutta 0,22 yüzde puan oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 2018 5'li Düzey) 2026 yılı Mart ayı itibarıyla, 40 alt sınıfın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 7 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı. 127 alt sınıfın endeksinde ise artış gerçekleşti.

Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) yıllık %30,11 arttı, aylık %1,45 arttı

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre %1,45 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %8,03 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %30,11 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %32,50 artış olarak gerçekleşti.

3 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle, kamu kurum ve kuruluşlarının personel servis hizmetine ilişkin önemli bir düzenleme yapıldı.

Yapılan değişiklikle, personel servis araçlarından yararlanan personelin; okul öncesi eğitim, zorunlu eğitim kapsamındaki öğrenci çocukları ile kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulüplerine devam eden çocuklarının da servis araçlarından faydalanmasının önü açıldı.

Ancak bu uygulama için üç temel şart aranacak:

1. Çocuğun personelin refakatinde bulunması,

2. İlgili trafik komisyonundan ayrıca izin alınması,

3. Okul Servis Araçları Yönetmeliği’ndeki yükümlülüklere uygun taşıma yapılması.

YÖNETMELİK

Karar Sayısı: 11153

Ekli “Kamu Kurum ve Kuruluşlan Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”in yürürlüğe konulmasına, 237 sayılı Taşıt Kanunu ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 477 nci ve 537 nci maddeleri gereğince karar verilmiştir.

KAMU KURUM VE KURULUŞLARI PERSONEL SERVİS HİZMET YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 6/2/2004 tarihli ve 2004/6801 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlan Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinin 11 inci maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Bu Yönetmelik kapsamında taşmacak personelin, okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsammda bulunan öğrenci çocuklan ile kreş, gündüz bakımevleri ve çocuk kulüplerine devam eden çocuklan; personelin refakatinde bulunması, ilgili trafik komisyonlanndan bu taşıma için aynca izin alınması ve 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Okul Servis Araçlan Yönetmeliğinde belirtilen yükümlülüklere uygun bir şekilde taşıma yapılması kaydıyla, personel servis araçlanndan yararlandınlabilir.”

MADDE 2- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Yönetmelik hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Danıştay 12. Dairesi | E. 2020/2646, K. 2023/5422 | 30 Ekim 2023

Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği mezunu olan davacı, 2017 KPSS'den 72,17 puan almış; ardından 29 Nisan 2018 tarihinde katıldığı sözleşmeli öğretmen sözlü sınavında 52 puan alarak başarısız sayılmıştır. Sınav sonucuna itiraz eden davacının itirazı ise bir üyenin izinli olması nedeniyle yalnızca komisyon başkanı ve bir asıl üyeden oluşan eksik heyetçe reddedilmiştir. Yönetmeliğin açık hükmüne karşın yedek üye toplantıya çağrılmamıştır.

Mahkemeler ne dedi?

İlk derece İdare Mahkemesi davayı reddetti. Sınav komisyonunun usule uygun kurulduğunu, değerlendirme formunun doldurulduğunu ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun tespit edilmediğini gerekçe gösterdi.

Bölge İdare Mahkemesi ise bu kararı bozarak işlemi iptal etti. Komisyon üyelerinden birinin doldurduğu değerlendirme formunda 22 kriterden 20'sinin boş bırakıldığını, yalnızca bölüm toplamlarına rakam yazıldığını ve bu durumun takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını ortaya koyduğunu vurguladı.

Danıştay 12. Dairesi ise Bölge İdare Mahkemesi'nin "form eksikliği" gerekçesini yerinde bulmadı; ancak farklı ve daha temel bir usul aykırılığını saptadı. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesinin ikinci fıkrası gereği komisyonun üye tam sayısıyla toplanması zorunlu olup asıl üyenin yokluğunda yedek üyenin çağrılması şarttır. Oysa itiraz aşamasında bu zorunluluk yerine getirilmemiş, yedek üye toplantıya dahil edilmemiştir. Danıştay, gerekçeyi düzelterek iptal kararını oybirliğiyle onadı.

Kararın önemi

Bu karar, idare hukukunda birkaç açıdan emsal niteliği taşımaktadır. Her şeyden önce, sözlü sınav itiraz süreçlerinde komisyonun yasal tam sayıyı sağlaması salt bir şekil şartı değil, işlemin geçerliliğinin ön koşuludur. Bunun yanı sıra Danıştay, alt mahkemenin gerekçesini hatalı bulmasına rağmen varılan sonucun hukuka uygun olması nedeniyle bozma yoluna gitmemiş; "gerekçe düzeltilerek onama" tekniğini uygulamıştır. Son olarak karar, idarenin takdir yetkisinin mevzuatta öngörülen usul çerçevesinde kullanılması gerektiğini bir kez daha teyit etmektedir.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2646
Karar No : 2023/5422

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Valiliği
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınava katılan davacının, başarısız sayılmasına dair işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu davada, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda, davacının bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik niteliklerinin değerlendirilmesi yönünde değerlendirme formu hazırlandığı, değerlendirme formunda davacıya sınava katılan komisyon üyelerinin verdikleri puanların aritmetik ortalamasının (52) olduğunun tespit edildiği, yapılan sınavda hizmet gereklerine aykırı davranıldığı ya da objektifliğin sağlanamadığına ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı, dolayısıyla sözlü sınav sürecinde usul hükümleri yönünden hukuka aykırılık olmadığı anlaşıldığından, 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda, davacının (52) puan alarak başarısız sayılmasına dair işleme karşı yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı doldurulması gereken sözlü sınav değerlendirme formunda toplam 22 kriterin bulunduğu, komisyon üyelerinin 22 kriterin her birine, belirlenen puan değerleri arasında takdir ettikleri puanları vererek bölüm toplamını yazmalarının ve bu suretle toplam puanı tespit etmelerinin gerektiği; bununla birlikte, davacının sözlü sınavda değerlendirilmesine ilişkin olarak, komisyon üyelerinden ... tarafından tanzim edilen sınav değerlendirme formunda, "Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisi" başlığı altında yer alan 2 kriter dışında, 20 ayrı kriterin hiç birisine puan verilmeyerek "verilen puan'' kısmının boş bırakıldığı; sadece '' bölüm toplamı'' kısmına, ne şekilde hesaplandığı belli olmayan puanlar yazılarak toplamda (52) puan takdir edildiği; buna göre, sınav değerlendirme formunda bulunan 20 kritere ayrı ayrı puan verilmeksizin, puan hanelerinin boş bırakılması suretiyle yapılan değerlendirmenin, mevzuatta öngörülen usule uygun olmadığı açık olup, sözlü sınavdaki takdir yetkisinin objektif olarak kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacının yapılan sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : İlgili Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonu kurulduğu, davacı hakkında objektif ve hakkaniyete uygun bir şekilde değerlendirme yapıldığı, dava konusu işlemin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen esaslar doğrultusunda ve kamu yararı gözetilerek tesis edildiği, sözlü sınavda tanzim edilen tutanakların usule uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Sözlü sınav değerlendirme formunun usule uygun olarak doldurulmadığı, idarenin takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği; sözlü sınavdaki idarenin takdir yetkisinin usule uygun kullanılmadığı ve objektif değerlendirmeden uzak olduğu belirtilerek, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitiim Fakültesi sınıf öğretmenliği bölümü mezunu olan ve 2017 yılında yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavından 72,17 puan alan davacı, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik kapsamında 29/04/2018 tarihinde katıldığı sözlü sınavda (52) puanla başarısız sayılmıştır.

Davacı tarafından sözlü sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işleme itiraz edilmiş; 16/07/2018 tarihinde bir başkan ve bir üyenin katılımıyla toplanan (diğer üyenin ise izinli olması nedeniyle katılmadığı) sınav komisyonunca davacının itirazı reddedilmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan Ek 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir." hükmü; ikinci fıkrasında, "Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır." hükmü ve yedinci fıkrasında da, "Sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları, atanmaları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.” hükmü yer almıştır.

Söz konusu düzenlemede verilen yetkiye istinaden, 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Sözlü sınav komisyonunun oluşumu" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir." kuralına; ikinci fıkrasında da, "Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. ..." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Sözlü sınav sonuçlarının ilanı ve itiraz" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavların tamamlanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde Bakanlıkça ilan edilir." kuralı; ikinci fıkrasında da, "Sözlü sınav sonuçlarına, sonuçların açıklanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu itirazlar sözlü sınav komisyonunca incelenerek oy çokluğu ile karara bağlanır. İtiraz sonuçları, ilgili il millî eğitim müdürlüklerince itiraz sahiplerine duyurulur." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 4. maddesiyle; Milli Eğitim Bakanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebileceği; sözleşmeli öğretmenlerin, Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanacağı; sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları ile atanmalarına ilişkin diğer hususların ise Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan yetkiye istinaden hazırlanarak 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikle sözlü sınava ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiş olup; Yönetmeliğin 9. maddesinin birinci fıkrasında, sözlü sınav komisyonunun bir başkan ve iki asıl üye ile ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşacağının belirtildiği; ikinci fıkrasında, komisyonun üye tam sayısı ile toplanmasının ve asıl üyenin bulunmadığı toplantıya da komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üyenin katılmasının kurala bağlandığı; 13. maddesinde ise, sözlü sınav sonuçlarına yapılacak itirazların sözlü sınav komisyonunca incelenerek oyçokluğuyla karara bağlanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavın mevzuata uygun olarak oluşturulan komisyon tarafından gerçekleştirildiği; bununla birlikte, sözlü sınav sonucuna yapılan itirazın ise komisyon başkanı ve bir üye tarafından değerlendirildiği, diğer üyenin ise izinli olması nedeniyle itirazın değerlendirilmesi aşamasında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna göre; sözlü sınav komisyonun mevzuatta belirtildiği şekliyle üye tam sayısıyla toplanmadığı ve yedek üyenin de toplantıya çağrılıp katılımının sağlanmadığı dikkate alındığında; mevzuata uygun şekilde toplanmayan komisyon tarafından sözlü sınav sonucuna yapılan itirazın değerlendirmesine ilişkin dava konusu işlemde usul kurallarına ve hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde olmamakla birlikte; bu husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ortaklaşa hazırladığı yönetmelik değişikliği, 31 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. 127 maddelik düzenleme; hesap planını, bütçe sınıflandırmasını, varlık değerleme esaslarını ve mali raporlama çerçevesini eş zamanlı olarak değiştiriyor. Değişiklikler 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi; kurumların muhasebe sistemlerini yeni hükümlere uyarlaması için 31 Aralık 2026'ya kadar süre tanındı.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Değişikliği

Resmi Gazete | 31 Mart 2026 | Sayı: 33210

1. Tek Hazine Kurumlar Hesabı (135)

Madde 102/A-B-C ile getirilen yapı, kamu maliyesinde merkezi nakit yönetimi (cash pooling) modelinin mahalli idarelere uyarlanması. İşleyiş şöyle:

Kurum nakdi → Hazine hesaplarına aktarım → 135 hesabında alacak kaydı → Hazine onayıyla geri aktarım

Yardımcı hesap ayrımı da dikkat çekici. Gelir/gider bütçesine yönelik nakit hareketleri ile özel hesaplara ilişkin hareketler farklı yardımcı kodlarda izlenecek. Bu, konsolide raporlamada çok katmanlı bir izleme altyapısı gerektiriyor.

2. 610 İndirim, İade ve İskontolar Hesabı

Önceki sistemde gelir iadeleri doğrudan 600 Gelirler Hesabı'ndan düşülüyordu. Yeni yapıda gelir tablosu brüt/net ayrımına kavuşuyor:

600 Gelirler Hesabı → Brüt gelir

610 İndirim/İade → Düzeltici kalem

Net Gelir → 600 - 610

Madde 369/A-B-C-Ç ile düzenlenen işleyişe göre 610, aynı zamanda 810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı ile çift taraflı çalışıyor. Vergi indirimi, erken ödeme indirimi ve satış iadeleri bu kanaldan geçiyor. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ndeki gelir sınıflandırmasına paralel yardımcı hesap açılması zorunlu tutulmuş.

3. Değer Düşüklüğü Karşılığı: 257 ve 268 Hesaplarının Genişlemesi

257 ve 268 numaralı hesapların adı "Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı" olarak değiştirildi. Madde 35/d ve 47/ç ile getirilen mekanizma IPSAS/TFRS terminolojisine yaklaşıyor:

• Nakit üretmeyen varlıklarda geri kazanılabilir hizmet tutarı
• Nakit üreten varlıklarda geri kazanılabilir tutar
• Her ikisinde de karşılaştırma kriteri: net defter değeri

Değer düşüklüğü tespiti kuruma bırakılmış.

4. Mali Duran Varlıklarda Öz Kaynak Yöntemi (Madde 29)

Madde 177'ye eklenen fıkralarla belediye iştirakleri öz kaynak yöntemine göre muhasebeleştirilecek. Yani iştirak edilen kuruluşun öz kaynağındaki değişimin kurum payına düşen kısmı, doğrudan belediyenin bilançosuna yansıyacak.

Ek olarak, nominal tutarın üzerinde yapılan sermaye katılımlarında fazla ödenen kısım için ayrı yardımcı hesap açılabilmesi hükme bağlandı.

5. Stok Yönetimi: FIFO ve Net Gerçekleşebilir Değer

Madde 114 tamamen yeniden yazılmış. Getirilen standartlar:

• Giriş: Maliyet bedeli (faiz hariç)
• Çıkış: FIFO (ilk giren-ilk çıkar)
• Dönem sonu: Net gerçekleşebilir değer ile maliyet karşılaştırması, düşük olan esas alınır
• Düzeltme: Karşılık ayırma yöntemiyle

Ticari mal niteliğindeki stoklar için net gerçekleşebilir değer tespiti zorunlu kılınmış; ancak bu değerin nasıl hesaplanacağı tamamen kuruma bırakılmış. Piyasa fiyatı referansı, bağımsız ekspertiz zorunluluğu gibi herhangi bir metodoloji belirlenmemiş.

6. Yapılmakta Olan Yatırımlar: Proje Bazlı Raporlama

Madde 35/b'ye göre yapılmakta olan yatırımlar artık proje numarası bazında taahhüt kartıyla izlenecek. Geçici kabul tarihi olarak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 44. maddesi referans alınmış; tutanağın idarece onaylandığı tarih esas.

258 hesabından ilgili maddi duran varlık hesabına aktarım ancak geçici kabul tamamlandıktan sonra yapılabilecek. Bu, yatırım tamamlanmadan varlığın bilançoda aktifleştirilmesinin önüne geçiyor.

7. Kaldırılan Hesaplar ve Geçiş Düzenlemesi

Yürürlükten kaldırılanlar:

• 165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı
• 834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
• 906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı
• 907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı

Geçici Madde 1'e göre 2025 yıl sonu kapanış işlemleri eski kurallara göre yapılacak. 2026 açılış kayıtlarında ise 165 → 160, 906-907 → 900-901 dönüşümü yapılacak. Sistem güncellemesi için son tarih 31 Aralık 2026.

8. Nazım Hesap Yapısının Genişlemesi

990 hesabının kapsamı genişletildi: "Kiraya Verilen Duran Varlıklar" yerine "Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı."

Buna ek olarak iki yeni hesap:

• 993: Kira ve irtifak hakkı gelirlerinin sözleşme bazında izlenmesi. Tek seferlik tahsilat ve taksitli yapılar için farklı yardımcı hesap kodlaması öngörülmüş.
• 998: Yüklenme senetleri, kat karşılığı inşaat anlaşmaları gibi tanımlanmamış işlemlerin izlenmesi için genel bir kap hesabı işlevi görüyor.

Her iki hesap da 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı ile çalışıyor.

9. Gelir Yansıtma Mekanizması: 805 Hesabının Genişleyen Rolü

Madde 383 ve 389'da 805 Gelir Yansıtma Hesabı'nın kullanım alanı önemli ölçüde genişledi. Şartlı bağış ve yardımların 380/480 hesaplarına alınması, yıl sonu harcanmayan özel ödeneklerin emanete devri ve bunların sonraki yıl açılışı dahil olmak üzere neredeyse tüm bütçe geliri hareketleri 805 üzerinden geçiyor. Salt teknik bir köprü olmaktan çıkıp fiilen bir kontrol noktasına dönüşüyor.

10. Bütçe Sınıflandırması Kodlarında Yapısal Dönüşüm

Madde 85, 91, 98, 109 ve 120'de bütçe kayıt kodlaması yeniden tanımlandı. "Kurumsal ve fonksiyonel kodlar" ifadesi yerini "program, kurumsal ve finansman kodları" kombinasyonuna bıraktı. Giderler, gelirler, ödenek ve faaliyet borçları hesap gruplarının tamamında bu üçlü kod zorunlu hale getirildi. Fonksiyonel sınıflandırmanın devre dışı bırakılması, harcama analitiklerini program bazlı izlemeye yöneltiyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na devredilen yetkilerle birlikte düşünüldüğünde bu değişiklik, bütçe analitiğinin merkezi planlama perspektifine kaydığını gösteriyor.

11. Emanetler Hesabı (333) ve Şartlı Bağış Döngüsü

Madde 62 ve 66'da 333 Emanetler Hesabı'nın işleyişi köklü biçimde yeniden yazıldı. Şartlı bağış ve yardımların tahsilinden iadesine kadar tüm döngü artık net muhasebe rotalarına kavuştu:

Tahsilat → 333 veya 380/480 → Şart gerçekleşince 600 → Şart gerçekleşmezse iade → 630 + ilgili hesap

Önceki düzenlemede bu döngünün muğlak kalan kısımları özellikle denetim raporlarında sık eleştiri konusuydu. Yeni yapı bu boşluğu kapatıyor ancak şartın "gerçekleşip gerçekleşmediğine" kimin karar vereceği hâlâ tanımsız.

12. Finansal Tabloların Genişlemesi

Madde 117 ile finansal tablo setine iki yeni tablo eklendi:

• Öz kaynak değişim tablosu
• Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu

Gider tarafında ise bütçe giderlerinin faaliyet sınıflandırılması tablosu zorunlu hale getirildi. Bu üç tablo birlikte değerlendirildiğinde mahalli idarelerin mali raporlaması, IPSAS 1 ve IPSAS 24 standartlarına belirgin biçimde yaklaşıyor. Ancak bu tabloların denetim kapsamına alınıp alınmayacağı yönetmelikte belirtilmemiş.

13. Terminoloji ve Yetki Devri

Teknik görünse de iki değişiklik yapısal sonuçlar doğuruyor:

Gelir kodlarının üçüncü ve dördüncü düzeylerini belirleme yetkisi "Maliye Bakanlığı"ndan "Bakanlık" yani İçişleri Bakanlığı'na geçti. Ödenek sınıflandırması ve bütçe analitikleri ise Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na devredildi. Bu ikili yetki dağılımı, mahalli idareler üzerinde iki ayrı merkezi otoritenin eş zamanlı düzenleme yetkisi taşıdığı anlamına geliyor.

Anayasa Mahkemesi tarafından, bireysel başvuru kapsamında yapılan incelemede; başvurucunun geçici görevlendirme işlemine bağlı olarak sendika hakkının ihlal edildiği ve yargılama sürecine ilişkin olarak adil yargılanma hakkının zedelendiği yönündeki iddiaları değerlendirilmiştir.

Başvurucu, kamu görevlisi sıfatıyla görev yapmakta iken geçici olarak başka bir birimde görevlendirildiğini, bu görevlendirmenin sendika temsilciliği sıfatı nedeniyle hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

Yapılan incelemede, başvurucunun sendika üyeliği ve temsilcilik sıfatını ilgili görevlendirme işleminden sonra kazandığı, bu itibarla işlem tarihinde sendika temsilcilerine tanınan güvencelerden yararlanma koşullarını taşımadığı tespit edilmiştir.

Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi, başvurucunun sendika hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.

Öte yandan başvurucunun, yargılama sürecinde ileri sürdüğü delillerin toplanmaması ve iddialarının yeterince değerlendirilmemesine ilişkin şikâyetleri, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında güvence altına alınan adil yargılanma hakkı çerçevesinde incelenmiştir.

Mahkeme, somut olayda yargılamanın bir bütün olarak değerlendirildiğini, taraflara iddia ve savunmalarını ileri sürme imkânı tanındığını ve derece mahkemesi kararlarının gerekçeli olduğunu belirterek, adil yargılanma hakkına yönelik bir ihlal bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi;

• Sendika hakkına ilişkin iddiayı kabul edilemez,

• Adil yargılanma hakkına ilişkin iddiayı ise ihlal bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

…………………………………………………………………………… BAŞVURUSU

Başvuru Numarası Karar Tarihi

I BAŞVURUNUN ÖZETİ

2.Başvuru; kamu görevlisinin geçici süreyle başka bir kurumda görevlendirilmesi nedeniyle sendika hakkının, bu işlemin iptali talebiyle açılan davada temin edilmesini istediği bazı belgeler toplanmadan karar verilmesi nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

3............................ 2 No.lu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda doktor olarak çalışan başvurucu 4/3/2022 tarihli işlemle 10/3/2022-10/5/2022 tarihleri arasında Hakkâri 3. Piyade Tümen Komutanlığı emrine geçici olarak görevlendirilmiştir. Başvurucu, bu işlemin iptali talebiyle dava açmıştır.

4............................ 2. İdare Mahkemesi (Mahkeme) davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, harekât ihtiyaçları gözönünde bulundurularak Türk Silahlı Kuvvetlerine sağlık hizmetleri sunulması amacıyla Sağlık Bakanlığı ile Millî Savunma Bakanlığı arasında protokol imzalandığı, ihtiyaç hâlinde sağlık personelinin idarece resen geçici olarak görevlendirilmesi hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı, Türkiye'nin güvenliğini temin etmek amacıyla icra edilen askerî harekâtların etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesini sağlamak için Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından talep edilen sağlık personeli ihtiyacının karşılanması maksadıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.

5.Başvurucu, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.

6.Başvurucu, nihai kararı 13/3/2023 tarihinde öğrenmiş olup 30/3/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

7.Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

A.Sendika Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

7.Başvurucu; sendika temsilcisi olduğunu çalıştığı kuruma bildirmesine rağmen geçici süreyle görevlendirildiğini, 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikalan ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca idarenin sendika temsilcisinin işyerini sebebini açık ve kesin şekilde belirtmedikçe değiştiremeyeceğini, bu yöndeki yargı kararlarını yargılama mercilerine sunmasına rağmen bu hususa ilişkin değerlendirme yapılmadığını ileri sürerek örgütlenme özgürlüğünün ve sendika hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

8.Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurucunun temel hak ve hürriyetlerinin ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarımn da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne ilişkin beyanında başvuru formunda ileri sürdüğü iddialan tekrarlamıştır.

9.Somut olayda başvurucunun temel şikâyeti, geçici süreyle görevlendirilmesi işlemi nedeniyle sendika hakkının ihlal edilmesine dair olduğundan bu kısımdaki iddialarının sendika hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

10.Başvurucu 4/3/2022 tarihli işlemle geçici süreyle görevlendirilmiştir. Başvurucunun sunduğu belgelerden 8/3/2022 tarihinde Hekim ve Diğer Sağlık Çalışanları Kamu Sağlık ve Sosyal Hizmetler Sendikasına (HEKİMSEN) üye olduğu, aynı gün Sendikamn ........................... Merkez 112 Acil Sağlık Hizmetleri Temsilciliğine atandığı anlaşılmaktadır. Başvurucu, geçici olarak görevlendirilmesine ilişkin işlemden dört gün sonra mezkûr Sendikaya üye olmuş ve Sendikanın temsilcisi olarak görevlendirilmiştir.

11.Başvurucu, hakkındaki işlemin tesis edildiği tarihte sendika temsilcisi olmadığından başvurucunun sendika temsilcilerine ilişkin korumadan yararlanma imkânı da yoktur. Bu hususa ilişkin iddialannın davanın sonucuna etkili olduğu söylenemeyeceğinden yargılama mercilerince karşılanması da gerekmemektedir. Bu durumda başvurucunun sendika hakkına bir müdahalede bulunulmadığı anlaşılmıştır.

12.Açıklanan gerekçelerle sendika hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B.Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama İlkelerinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia

13.Başvurucu; ulaşamadığı belgelerin idareden istenmesini, bilgi ve belgelerin toplanmasını yargılama merciinden talep ettiğini belirtmiştir. Başvurucunun bu iddiasının hangi bilgi ve belgelere ilişkin olduğu belirli olmadığı gibi söz konusu iddiasını 15/8/2022 tarihli istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürmediği de görüldüğünden başvurucunun bu beyanı değerlendirilmemiştir.

14.Başvurucu; dilekçelerinde talep etmesine rağmen çalıştığı ve görevlendirildiği hizmet bölgelerinin tespitlerinin yapılmadığını, çalıştığı birimdeki doktor sayısının tespit edilmediğini ileri sürerek silahların eşitliği ilkesinin, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 8. maddesinin (f) bendine aykırı olarak muvafakatinin alınmadığını, kanun yolu incelemesi yapılan kararda hiçbir mevzuat hükmüne ve emsal karara atıf yapılmadığını, mahkeme kararı hukuka uygun bulunsa dahi lehe ve aleyhe hususların değerlendirilmediğini ileri sürerek gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

15.Başvurucunun bu iddialarının silahların eşitliği ilkesi kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

16.Silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarının usule ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını makul şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsatına sahip olması anlamına gelir {Yaşasın Aslan [2. B.], B. No: 2013/1134, 16/5/2013, § 32). Bu usul güvencesi, uyuşmazlığın her iki tarafına da savunmasının temel dayanağı olan delilleri sunma imkânı tanınmasını kapsamaktadır. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yargılamanın yürütülebilmesi için silahların eşitliği ilkesi ışığında taraflara tanık delili de dâhil olmak üzere delillerini sunma, inceletme noktasında uygun imkânların tanınması ve yargılamaya etkin katılımlarımn sağlanması gerekir. Bu anlamda delillere ilişkin dengesizlik veya hakkaniyetsiz olma iddialan da yargılamanın bütünü kapsamında değerlendirilecektir (Yüksel Hançer [1. B.], B. No: 2013/2116, 23/1/2014, §§ 18,19). Ceza davaları ile medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin davaların usul kuralları da dâhil olmak üzere yargılamamn tüm aşamalarında silahların eşitliği ilkesinin güvence altına alınarak adil yargılanma hakkının korunması hukuk devleti olmanın bir gereğidir (Mustafa Kupal [1. B.], B. No: 2013/7727, 4/2/2016, § 52).

17.Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin tarafların öne sürdüğü ve esasa etkili olan iddialann işin mahiyetinin gerektirdiği ölçüde incelenip incelenmediğini ve özellikle ispat külfeti konusunda taraflardan birinin diğerine nazaran dezavantajlı bir konuma düşürülüp düşürülmediğini denetleme görevi bulunmaktadır (Ahmet Korkmaz [2. B.], B. No: 2014/16232,25/1/2018, § 29).

18.Eldeki uyuşmazlıkta Mahkeme, başvurucunun iddiaları doğrultusunda yargılama esnasında 17/3/2022 tarihli ara karan ile başvurucunun hizmet cetvelini ve geçici görevlendirmesine ilişkin işlemin dayanağı olan tüm bilgi ve belgeleri idareden talep etmiş, bu ara karannı başvurucu vekiline de tebliğ etmiştir. İdarece başvurucunun hizmet cetveli ile Genelkurmay Başkanlığının Sağlık Bakanlığına hitaben yazdığı sağlık personeli ihtiyacı konulu yazı ve eklerinin de aralarında olduğu belgeler Mahkemeye gönderilmiştir. Mahkeme; başvurucunun geçici süre ile görevlendirilmesine ilişkin işlemi Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaç durumunu, Millî Savunma Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasmda yapılan protokolü ve idarenin takdir yetkisi kullanımını dikkate alarak denetlemiş ve buna göre başvurucunun iddiaları hakkında bir inceleme yapmıştır. Dolayısıyla başvuruya konu olayda idarenin sunduğu deliller ve görüşlerle ilgili başvurucunun bilgi sahibi olma, bunlara karşı etkili bir şekilde itiraz etme, delillerini ve iddialarını sunma konusunda uygun imkânların sağlanmadığına dair bir bulguya rastlanmadığı gibi başvurucunun yargılamanın sonucunu etkileyecek usule ilişkin bir imkândan mahrum kalmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

19.Açıklanan gerekçelerle silahlann eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III.HÜKÜM

A.Sendika hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B.Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C.Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Türkiye’de kamu görevinden Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile ihraç edilip daha sonra göreve iade edilen akademisyenlerin mali ve özlük haklarına ilişkin önemli bir karar çıktı. Danıştay Sekizinci Dairesi, verdiği kararla hem idare hem de davacı açısından kritik değerlendirmelerde bulundu.

📌 Olayın geçmişi

Karabük Üniversitesi’nde görev yaparken 2016 yılında KHK ile ihraç edilen bir öğretim üyesi, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla görevine iade edildi ve Kastamonu Üniversitesi’nde göreve başladı. Akademisyen, ihraç edildiği 2016-2019 yılları arasında mahrum kaldığı maaş, ek ders, teşvik ve diğer ödemeler ile manevi zararlarının karşılanması talebiyle dava açtı.

⚖️ Danıştay’dan dikkat çeken değerlendirmeler

💰 Maaş faizi ve bazı ödemeler haklı bulundu

Danıştay, akademisyene geç ödenen maaşlar nedeniyle oluşan faiz alacağının ve geliştirme ödeneğinin ödenmesi gerektiğine hükmetti. Bu kısımda alt mahkeme kararını hukuka uygun buldu.

🧾 İdari görev ödeneğinde kısmi hak

Akademisyenin bölüm başkanlığı görevine dayanarak talep ettiği idari görev ödeneği için:

• Görev süresinin bitimine kadar olan kısmın ödenmesi gerektiği,
• Ancak görev süresi sonrasına ilişkin talebin reddedilmesi gerektiği belirtildi.

📚 Akademik teşvikte sınırlı ödeme

Mahkeme, akademisyenin yalnızca 2017 yılı Ocak-Mart dönemi için hak kazandığı akademik teşvik ödeneğinin ödenmesi gerektiğine karar verdi. Daha fazlasına hükmedilmesini hukuka uygun bulmadı.

🎓 Ek ders ücreti için emsal karar

Kararın en dikkat çekici bölümlerinden biri ek ders ücretine ilişkin oldu. Danıştay:

• Akademisyenin fiilen ders verememesinin kendi kusurundan kaynaklanmadığını,
• Hukuka aykırı ihraç nedeniyle bu hakkından mahrum kaldığını belirtti.

Bu nedenle, ek ders ücretlerinin de tazmin edilmesi gerektiğine hükmetti. Bu yaklaşım, benzer durumda olan akademisyenler için emsal niteliği taşıyor.

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No : 2024/5433

Karar No : 2025/7616

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR: 1- (DAVACI)...

VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Üniversitesi

VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Karabük Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılarak Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile görevine iade edilen ve Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstrisi Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi (doçent doktor) olarak görev yapan davacı tarafından, kamu görevinden ihraç edildiği 01/09/2016 ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarihleri arasında uğranıldığı ileri sürülen maaş ödemelerine ilişkin faiz alacağı yönünden şimdilik 1.000,00.-TL (15/01/2021 tarihli miktar artırırm dilekçesiyle 16.381,89.-TL'ye çıkarılmıştır.), ek ders ücreti yönünden şimdilik 500,00-TL, (15/01/2021 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 35.910,52.-TL'ye çıkarılmıştır.), akademik teşvik alacağı yönünden şimdilik 100,00-TL(15/01/2021 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 19.809,33.-TL'ye çıkarılmıştır.), geliştirme ödeneği yönünden şimdilik 100,00-TL (15/01/2021 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 24.798,72-TL'ye çıkarılmıştır.), idari görev ödeneği yönünden şimdilik 100,00-TL (15/01/2021 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 5.118,59-TL'ye çıkarılmıştır.) ile kamu görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje kapsamında hak kazandığı proje teşvik ikramiyesi olan 22.500,00.-TL, aynı proje kapsamında proje yürütücüsü görevi çerçevesinde Viyana'da katıldığı konferans nedeniyle ödenmeyen geçici görev yoluğu olan 4.452.31-TL, görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu ... ayılı proje kapsamında hak kazandığı proje teşvik ikramiyesi olan 30.000.00.-TL olmak üzere toplam 58.752,31.-TL (15/01/2021 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 132.019,07.-TL'ye çıkarılmıştır.) maddi tazminat ile görevinden ihraç edilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararların karşılığı olarak 200.000,00-TL manevi tazminatın; maddi zararlarının hak kazandığı her bir aya ilişkin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle; manevi tazminatın ise; kamu görevinden ihraç edildiği 01/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıya ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin ödenmesi telebi yönünden; davacıya ödenecek mali ve sosyal hakların geç ödenmesi nedeniyle oluşan değer kaybı niteliğinde olan yasal faizin mali ve sosyal hak olarak değerlendirilmesi gerektiği, asıl alacağa bağlı fer'i nitelikteki hak olan faiz talebinin Kanun'da belirtilen anlamda bir tazminat olarak değerlendirilemeyeceği, kamu görevinden çıkarılıp sonra iade edilen davacının, bu süreçte alması gereken maaşlarına kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle geç kavuştuğu, paranın değerinde meydana gelen aşınma nedeniyle mağdur olduğu gibi parasını kullanma, tasarruf ederek veya yatırıma dönüştürerek gelirinden yararlanma imkanın da mahrum kaldığı ve davacının mali haklarının, geç ödemenin bir karşılığı olarak, davacı kamu görevinden ihraç edilmemiş olsaydı ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği, davacının kamu görevinden çıkarıldığı döneme ilişkin olarak davacıya ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin tespiti edilmesi amacıyla, Mahkemenin 15/09/2020 tarihli ara kararı ile davacının kamu görevinden çıkarıldığı 01/09/2016 tarih ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarihleri arasındaki dönem için davacıya ödenen maaş ödemelerinin yapılması gereken tarihten fiilen ödemenin yapıldığı tarih arasında işleyecek yasal faizini gösterir hesap tablosunun istenildiği, Mahkeme kayıtlarına 15/10/2020 tarihinde giren davalı idare yazısı ekinde anılan dönem için ödenen maaş ödemelerinin yapılması gereken tarihten fiilen ödemenin yapıldığı tarih arasındaki yasal faizin 16.381,89-TL olarak bildirildiği, davacı tarafından 15/01/2021 tarihli dilekçe ile bu alacak kalemi yönünden 1.000,00-TL olan talebini bir defaya mahsus olarak 16.381,89-TL-TL'ye artırmak suretiyle davayı ıslah ettiği, davanın, ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin ödenmesi telebi yönünden davacıya ödenmeyen toplam 16.381,89-TL yasal fazin davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği; ek ders ücreti ödenmesi istemi yönünden; öğretim elemanlarına vermekle yükümlü bulundukları mecburi ders saati haricinde isteğe bağlı ek dersler ile diğer faaliyetlerin fiilen yapılması halinde ek ders ücretinin ödenebileceği, talep konusu dönemde ise davacının görevde olmadığı, dolayısıyla söz konusu ek ders ile diğer faaliyetleri fiili olarak yapmadığı, idarenin sorumlu olduğu maddi zararın hesaplanmasında, tespiti mümkün olan kesin, belli ve gerçek zararlar dışında ihtimale dayalı zarar taleplerinin ise karşılanamayacağı; akademik teşvik ücreti istemi yönünden; üniversite bünyesinde görev yapan akademisyenlere verilecek olan akademik teşvikin her bir takvim yılı için, bir önceki yıl bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak ve üniversitedeki akademisyenlerin unvanları da dikkate alınmak suretiyle yapılacak hesaplama doğrultusunda verileceği, davacının, kamu görevinden çıkarıldığı dönem itibariyle herhangi bir bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarının bulunmadığı, kamu görevinden çıkarılması nedeniyle yarım kalmış bir çalışmasının da olmadığı dikkate alındığında, davacıya akademik teşvik ödeneği ödenmesini gerektirecek herhangi bir durumun olmadığı; geliştirme ödeneği istemi yönünden; yükseköğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumları ile bunların bölümlerinde görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebileceği, geliştirme ödeneğinin ödenmesi şartlarını düzenleyen ilgili Bakanlar Kurulu Kararı'nda; geliştirme ödeneğinden yararlanabilmek için fiilen çalışmanın (hükümde sayılan istisnai haler dışında) gerektiği, başka bir anlatımla ilgili yüksek öğretim kurumunda fiilen göreve başlayıp hizmet etmenin gerektiği; idari görev ödeneği istemi yönünden; 2914 sayılı Kanun'un 13. maddesinde düzenlenen idari görev ödeneğinin rektörlere, rektör yardımcılarına, dekanlara, dekan yardımcılarına, enstitü ve yüksekokul müdürlerine, konservatuar müdürleri ile bölüm başkanlarına, enstitü, yüksekokul ve konservatuar müdür yardımcılarına ödeneceğinin düzenlendiği, yürütülen görev gereği yapılması gereken ödeneğin kamu görevinden çıkarıldığı dönemde bu görevlerde bulunmadığı açık olan davacıya yapılmasının mümküm olmadığı, kesin, belli ve gerçek zararlar dışında ihtimale dayalı zarar taleplerinin ise karşılanamayacağı; davacının yürütücüsü olduğu 5140041 sayılı proje nedeniyle proje teşvik ikramiyesi ödenmesi istemi yönünden; Mahkemenin 02/12/2020 tarihli ara karari ile davacının kamu görevinden çıkarılmadan önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje için teşvik ikramiyesine hak kazanıp kazanmadığı, anılan ... sayılı proje için proje teşvik ikramiyesine hak kazanılamamış ise hak kazanmama nedenlerinin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığından açıklanmasının istenilmesi üzerine söz konusu kurum tarafından ara kararına verilen cevapta; davacının proje yürütücüsü olduğu ... sayılı proje için sadece projenin 2. dönemi için teşvik ikramiyesine hak kazandığı ve bu ödemenin davacıya ödendiği, projenin 1. dönemi için dönem raporunun geç gönderilmesi nedeniyle, 3. ve 4. dönem için ise ise proje çalışmalarının başarı ile yürütülmemesi nedenleri ile proje teşvik ikramiyesi ödemesine hak kazanmadığının bildirildiği, davacının yürütücüsü olduğu söz konusu proje için, proje teşvik ikramiyesine hak kazanamadığı, iş bu proje bakımından kamu görevinden çıkarılması nedeniyle uğradığı bir zararının bulunmadığı, proje teşvik ikramiyelerinin ödenmemesinin, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından bu yönde tesis edilen işlemler olduğu; davacının görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje nedeniyle proje teşvik ikramiyesi ile aynı proje kapsamında Viyana'da katıldığı konferans nedeniyle ödenmeyen geçici görev yoluğuna ilişkin istemi yönünden; davacı tarafından 15/01/2021 tarihli ıslah dilekçesinde; kamu görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje kapsamında hak kazandığı proje teşvik ikramiyesi olan 22.500,00-TL ile proje yürütücüsü görevi çerçevesinde Viyana’da katıldığı konferansa ilişkin olarak geçici görev yoluğu olan 4.452,31 TL'nin dava tarihinden sonra ödendiği belirtilerek bu kısım yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi talep edildiği; manevi tazminat istemi yönünden; davacının KHK ile görevine son verilmesi ve devamında OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı neticesinde görevine tekrar dönmesi karşısında, idareye yüklenebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı, ilgili Kanun'la bu konuda tazminat istenemeyeceğinin hükme bağlandığı gerekçesiyle; davacıya, ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin ödenmesi isteminin kabulüne, söz konusu isteme ilişkin 16.381,89-TL'nin faiz miktarının davalı idarece davacıya ödenmesine, ek ders ücretleri için talep edilen 35.910,52.-TL, akademik teşvik alacağı için talep edilen 19.809,33.-TL, geliştirme ödeneği için talep edilen 24.798,72-TL, idari görev ödeneği için talep edilen 5.118,59-TL ve ... sayılı proje nedeniyle proje teşvik ikramiyesi için talep edilen 30.000,00-TL olmak üzere toplam 115637,16-TL maddi tazminat talebi yönünden davanın reddine, davacının görevinden çıkarılmadan önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje için ile talep edilen 22.500,00-TL ile aynı proje kapsamında Viyana'da katıldığı konferansın geçici görev yoluğu için 4.452,31-TL maddi tazminat talebi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 200.000,00-TL manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesine göre yapılan inceleme sonucu, İdare Mahkemesi kararının davacıya ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin ödenmesi isteminin kabulüne, ek ders ücretleri için talep edilen 35.910,52.-TL; akademik teşvik alacağı için talep edilen 19.809,33.-TL; 5140041 sayılı proje nedeniyle proje teşvik ikramiyesi için talep edilen 30.000,00-TL olmak üzere maddi tazminat talebinin bu kısımları yönünden davanın reddine, davacının görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu 1140644 sayılı proje için ile talep edilen 22.500,00-TL ile aynı proje kapsamında Viyana'da katıldığı konferansın geçici görev yoluğu için 4.452,31-TL maddi tazminat talebi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının talep ettiği 200.000,00-TL manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısımları yönünden usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı, davacı ve davalı idarenin bu kısımlara yönelik istinaf başvurularının yerinde görülmediği; geliştirme ödeneği için talep edilen 24.798,72-TL ve idari görev ödeneği için talep edilen 5.118,59-TL alacaklarının yasal faiziyle ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun incelenmesinden; yükseköğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumları ile bunların bölümlerinde görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebileceği, idari görev ödeneğinin rektörlere, rektör yardımcılarına, dekanlara, dekan yardımcılarına, enstitü ve yüksekokul müdürlerine, konservatuar müdürleri ile bölüm başkanlarına, enstitü, yüksekokul ve konservatuar müdür yardımcılarına ödeneceğinin düzenlendiği, geliştirme ödeneğinin ödenmesi şartlarını düzenleyen ilgili Bakanlar Kurulu Kararı'nda; geliştirme ödeneğinden yararlanabilmek için fiilen çalışmanın (hükümde sayılan istisnai haler dışında) gerektiği, başka bir anlatımla ilgili yüksek öğretim kurumunda fiilen göreve başlayıp hizmet etmenin gerektiği, bir öğretim üyesine geliştirme ödeneği ve idare görev ödeneğinin verilebilmesi için görevde olmasının yeterli olduğu, başka bir şartın aranmadığı, davacının, kamu görevinden çıkarma işlemi olmasaydı görevi başında bulunup, başka bir şart da aranmaması sebebiyle geliştirme ödeneği ve idari görev ödeneğini alacak durumda bulunduğundan, göreve iadesi sonrasında da hangi tarihte göreve başladığına bakılmaksızın söz konusu ödeneklerin yukarıda aktarılan mevzuat gereği davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle; davalı idarenin ve davacının istinaf başvurularının; davacıya ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin ödenmesi isteminin kabulüne, ek ders ücretleri için talep edilen 35.910,52.-TL, akademik teşvik alacağı için talep edilen 19.809,33.-TL, 5140041 sayılı proje nedeniyle proje teşvik ikramiyesi için talep edilen 30.000,00-TL olmak üzere maddi tazminat talebinin bu kısımları yönünden davanın reddine, davacının görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu 1140644 sayılı proje için ile talep edilen 22.500,00-TL ile aynı proje kapsamında Viyana'da katıldığı konferansın geçici görev yoluğu için 4.452,31-TL maddi tazminat talebi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının talep ettiği 200.000,00-TL manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısımları yönünden reddine; geliştirme ödeneği için talep edilen 24.798,72-TL, idari görev ödeneği için talep edilen 5.118,59-TL alacaklarının yasal faiziyle ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne kararın bu kısmının kaldırılmasına, talep edilen 24.798,72-TL geliştirme ödeneği ile 5.118,59-TL idari görev ödeneğinin ödemesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ve davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; temyiz istemine konu kararın; ek ders ücreti, akademik teşvik ödeneği ve kamu görevinden çıkarılmadan önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje için teşvik ikramiyesi ile manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısımlarının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, temyiz istemine konu kararın; davacıya ödenen maaş alacaklarına işletilecek faiz, geliştirme ödeneği ile idari görev ödeneğinin ödenmesi isteminin kabulüne ilişkin kısımlarının hukuka aykırı olduğu, anılan kısımların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi kısmen kabulü ile temyiz istemine konu kararın kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstrisi Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi (doçent doktor) olarak görev yapan davacının, Karabük Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı, Olağanüstü Hal İnceleme Komisyonunu kararıyla göreve iade edilip Kastamonu Üniversitesine ataması yapılarak göreve başladığı, kamu görevinden ihraç edildiği 01/09/2016 ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarihleri arasında uğranıldığı ileri sürülen maaş ödemelerine ilişkin faiz alacağı ile aynı dönemde ödenmeyen ek ders ücreti, akademik teşvik alacağı, geliştirme ödeneği, idari görev ödeneği ve kamu görevinden ihraç edilmeden önce yürütmekte olduğu ... sayılı ... sayılı projeler kapsamında hak kazandığı proje teşvik ikramiyesiyle ... sayılı proje kapsamında proje yürütücüsü görevi çerçevesinde Viyana'da katıldığı konferans nedeniyle ödenmeyen geçici görev yoluğunu nedeniyle oluşan maddi zararlarının hak kazandığı her bir aya ilişkin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle; manevi tazminatın ise kamu görevinden ihraç edildiği 01/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

... İdare Mahkemesince, davacının görevine iade edilmesi üzerine davacıya ödenen maaş alacaklarının ödenmeyen faizinin ödenmesi isteminin kabulüne, davacının görevinden çıkarılmadan önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje için ile talep edilen 22.500,00-TL ile aynı proje kapsamında Viyana'da katıldığı konferansın geçici görev yoluğu için 4.452,31-TL maddi tazminat talebi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer kısımlar yönünde davanın reddine karar verilmiş; ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince anılan kararın geliştirme ödeneği ve idari görev ödeneği ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulüyle bu kısımların kaldırılmasına, geliştirme ödeneği ile idari görev ödeneğinin ödemesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, diğer kısımlar yönünden istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Davacı ve davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

İLGİLİ MEVZUAT:

2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu'nun "Ek ders ücreti" başlıklı 11. maddesinde; "(1) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır. (2) Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı gözönünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır. (...)" hükmüne, "İdari görev ödeneği" başlıklı 13. maddesinde; "Almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge brüt tutarının; Rektörlere %70'i, Rektör Yardımcıları ve Dekanlara %30'u, Dekan Yardımcıları, Enstitü ve Yüksekokul Müdürleri, Konservatuar Müdürleri ile Bölüm Başkanlarına %20'si, Enstitü, Yüksekokul ve Konservatuar Müdür Yardımcılarına %15 'i idari görev ödeneği olarak ayrıca ödenir. Birden fazla idari görevi bulunanlara İdari Görev Ödeneğinden en yüksek olanı verilir." hükmüne, "Akademik teşvik ödeneği" başlıklı Ek 4. maddesinde; "Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır. Akademik teşvik puanı otuz ve üzerinde olanlara, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuru brüt aylık (ek gösterge dâhil) tutarının; a) Profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne, b) Doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına, c) Doktor Öğretim Üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine, d) Araştırma Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine, e) Öğretim Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine, aldıkları akademik teşvik puanının yüze bölünmesi suretiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda akademik teşvik ödeneği verilir. Bu madde uyarınca yapılacak ödeme; bu Kanun uyarınca aylık ödendiği sürece ve kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumları tarafından şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde yapılır, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. İlgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ek ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz. Bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanının hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Bu madde hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan öğretim elemanları hakkında da uygulanır." hükmüne; ''Geliştirme Ödeneği'' başlıklı 14. maddesinde; ''Diğer yükseköğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumları ile bunların bölümlerinde görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebilir. Geliştirme ödeneği verilecek yükseköğretim kurumları, ödeneğin verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile oran veya miktarları, bu ödenekten yararlanma süresi ile yararlanamayacak olanlar ve diğer hususlar Yükseköğretim Kurulu ile Milli Eğitim Bakanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilir. Bu ödenek damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.

278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanunun 16.maddesinde, "Kurum tarafından yürütülen dış destekli projelere ilişkin faturalı olarak veya ön ödeme alınması suretiyle tahsil edilen tutarlar, Kurum bütçesine gelir ve ödenek kaydedilir. Kaydedilen bu tutarlar ile Kurum tarafından desteklenen araştırma ve geliştirme projeleri ile diğer projeler için tahsis edilen kaynaklardan Kurumun uygun göreceği projelere ilişkin tutarlar, Kurum bütçesine gider kaydedilmek suretiyle proje yürütücüsü kamu kurum ve kuruluşları (bu Kanunun 2 nci maddesinin (c) bendi gereği kurulan merkez ve enstitüler dâhil) ile gerçek ve tüzel kişilerin hesaplarına aktarılır. Bu şekilde kaynak aktarılan proje yürütücüsünün 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ve bu idarelerde görevli kişilerden olması halinde, aktarılan tutarlar ilgili idarelerin bütçelerine gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenir. Bu kapsamda yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanuna göre denetlenir. Kurum tarafından desteklenen projelerde, proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan kamu kurum veya kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında bulunanlara, kadro veya pozisyonlarına bağlı olarak bir ayda ödenmekte olan tutarın yüzde 75'ini geçmemek kaydıyla proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden proje teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu ödeme, bir kişinin aynı anda birden fazla projede yürütücü olarak görevli olması durumunda en fazla iki, araştırmacı ve diğer personel olması durumunda ise en fazla dört proje için yapılır ve buna ilişkin esas ve usuller Bilim Kurulu tarafından belirlenir. Bu projelerde görev alan diğer proje personeline ve hizmetinden yararlanılacak diğer kişilere proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden ücret ödenir." hükmüne yer verilmiştir.

27/06/2018 tarih ve 30461 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; " (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Devlet yükseköğretim kurumları kadrolarında bulunan öğretim elemanlarına yapılacak olan akademik teşvik ödeneğinin uygulanmasına yönelik olarak, bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ve bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususları belirlemektir." kuralı; "Akademik teşvik ödeneğinin hesaplanması" başlıklı 8. maddesinde;" (1) Akademik teşvik ödemesi, en yüksek Devlet memuru brüt aylık tutarının; profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne, doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına, doktor öğretim üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine, araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarında bulunanlar için %70’ine, akademik teşvik puanının yüze bölünmesiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanır [Akademik teşvik ödemesi tutarı = en yüksek Devlet memuru brüt aylığı x akademik kadro unvanlarına göre belirlenmiş olan oran x (akademik teşvik puanı/100)].

(2) Akademik teşvik puanı, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosu esas alınarak aşağıdaki şekilde hesaplanır (Tablo 4).

a) Öncelikle her bir akademik faaliyet türünün puanı hesaplanır. Bu hesaplama, öğretim elemanının her bir faaliyet türü için tanımlanan faaliyetlerden dolayı almış olduğu oranların toplamı ile her bir akademik faaliyet türü için belirlenmiş olan puanın çarpılması sonucu elde edilir [Akademik faaliyet türü puanı = faaliyet oranları toplamı x akademik faaliyet türü için belirlenmiş olan puan].

b) Her bir akademik faaliyet türünden elde edilen puanların toplanmasıyla akademik teşvik ödemesine esas akademik teşvik puanı hesaplanır.

(3) Öğretim elemanının her bir faaliyet türünden topladığı faaliyet puanı akademik faaliyet türü için belirlenmiş olan puanı, akademik teşvik puanı (toplam faaliyet puanı) ise yüz puanı geçemez.

(4) Çok isimli yayın (makale, derleme, kitap veya kitap bölümü), tebliğ ve patent için oranlar belirlenirken faaliyetteki kişi sayısına göre farklı değerler alan aşağıdaki tablodaki (k) katsayısı esas alınır ." kuralı yer almaktadır.

19/04/2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2005/8681 saylı Geliştirme Ödeneği Ödenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 6. maddesinde; ''Geliştirme ödeneğinden yararlanabilmek için görevin ilgili yükseköğretim kurumlarında fiilen çalışması şarttır. Ancak; a) Yıllık izin süresince, b) Bir takvim yılında toplam 15 günü aşmayan mazeret izni süresince, c) Hastalık izni kullanılması, tedavi kurum ve kuruluşlarında yatmak suretiyle tedavi görülmesi ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 20 inci maddesine göre refakatçi izni verilmesi hallerinde, d) 2547 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesi ile mevzuatı uyarınca yurt içi veya yurtdışı geçici görevlendirme sebebiyle ayrılmalarda 15 güne kadar olan süreler için,fiilen çalışma şartı aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

DAVALI İDARENİN TEMYİZ BAŞVURUSU YÖNÜNDEN YAPILAN İNCELEME:

Davacıya ödenen maaş alacakları için ödenmeyen toplam 16.381,89-TL yasal faiz ve 24.798,72-TL geliştirme ödeneği istemi yönünden;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın; davacıya ödenen maaş alacakları için ödenmeyen toplam 16.381,89-TL yasal faiz ile 24.798,72-TL geliştirme ödeneğinin ödenmesi isteminin kabulüne ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

İdari görev ödeneği kapsamında talep edilen 5.118,59-TL için yapılan inceleme:

2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge brüt tutarının; Rektörlere %70'i, Rektör Yardımcıları ve Dekanlara %30'u, Dekan Yardımcıları, Enstitü ve Yüksekokul Müdürleri, Konservatuar Müdürleri ile Bölüm Başkanlarına %20'si, Enstitü, Yüksekokul ve Konservatuar Müdür Yardımcılarına %15 'i idari görev ödeneği olarak ayrıca ödenecektir.

Mahkemece, 15/09/2020 tarihli verilen Ara Kararıyla davalı idareden, davacının kamu görevinden çıkarıldığı 01/09/2016 tarih ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarih arasındaki dönem için davacıya ödenmesi gereken idari görev ödeneğinin ne kadar olduğunun sorulduğu, Ara karar gereği dosyaya sunulan cevabi yazıda; davacının kamu görevinden çıkarılmadan 2547 sayılı Kanunun 21. maddesi gereğince 15/07/2015 tarihinden itibaren üç yıllığına Orman Endüstrisi Bölüm Başkanlığına atandığı, dolayısıyla davacının kamu görevinden çıkarıldığı 01/09/2016 tarihine kadar 13,5 ay Bölüm Başkanlığı görevinde bulunduğu, görevine iade edildiği tarihe kadar anılan görevine devam etmiş olsaydı davacıya 5.118,59 TL’nin ödeneceğinin bildirildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacının kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı 15/07/2015 ila 15/07/2018 tarihleri arasında Orman Endüstri Bölüm Başkanlığı görevini yürüteceği tartışmasız olup; üç yıllık görev süresi dolduktan sonra anılan idari görevine devam edip etmeyeceğinin belirsiz olduğu, bu haliyle; 15/07/2018 tarihine kadarki döneme ilişkin idari görev ödeneğinin davacıya ödenmesi gerektiği, 15/07/2018 tarihi ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarih arasındaki dönem için idari görev ödeneği ödenmesinin hukuken mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla; davacı tarafından talep edilen 5.118,59 TL idari görev ödeneğinin 3.042,07 TL'lik kısmının (2016 Ağustos ila Temmuz 2018 dönemi için her bir ay için ödenmesi gereken miktara hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte) kabulüne; fazlaya ilişkin kısmının ödenmesi isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda; temyize konu kararın, idari görev ödeneğine dair 3.042,07 TL'lik kısmının kabul edilmesinde hukuka aykırılık; 2.076,52 TL'lik kısmının kabul edilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

DAVACININ TEMYİZ İSTEMİ YÖNÜNDEN YAPILAN İNCELEME: Akademik Teşvik Ödeneği kapsamında talep edilen 19.809,33-TL yönünden yapılan inceleme:

6100 sayılı Kanunun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde, "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır. " hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, davacının dava açarken Mahkemeden hüküm altına alınmasını talep ettiği istem sonucuyla bağlı kalınarak, her bir istem sonucu hakkında karar vermek medeni ve idari yargılama hukukuna hakim olan ilkelerden olan taleple bağlılık ilkesinin bir gereğidir.

Davacı tarafından dava dilekçesinde, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten önce akademik teşvik ödeneğine hak kazandığı, oniki aylık dönemler halinde ödenmekte olan ve ilk ödemesi Mart 2016 dönem maaş bordrosunda yer almak suretiyle yapılan akademik teşvik ödemelerinin; Mart 2016 döneminde 286,67 TL, Nisan 2016 döneminde 286,67 TL, Mayıs 2016 döneminde 286,67 TL, Haziran 2016 döneminde 286,67 TL, Temmuz 2016 döneminde 301,01 TL olarak yapıldığı, akademik teşvik ödemesinin 01/09/2016 tarihinden itibaren ödenmediği, aylık dönem halinde yapılacak ödemenin Mart 2017 dönemine kadar devam etmesi gerekmekte iken kamu görevinden çıkarılması nedeniyle akademik teşvik ödemelerinin yapılmadığı ileri sürülmekte olup; davalı idarece, davacının görevine iade edilmesinden sonra tarafına yapılan ödemeler kapsamında 2016 Aralık dönemine kadarki akademik teşvik ödeneğinin ödendiği ifade edilmektedir.

Uyuşmazlıkta; davalı idarece sunulan maaş bordrolarının incelenmesi neticesinde en son Aralık 2016 dönemi için ödeme yapıldığı, 2017 yılı Ocak, Şubat ve Mart dönemine ilişkin ödemelerin yapılmadığı, Mahkemece verilen 15/09/2020 tarihli Ara Karar gereği davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerden 2017 Ocak dönemi için 549,45 TL; 2017 Şubat dönemi için 549,45 TL ve 2017 Mart dönemi için 549,45 TL akademik teşvik ödeneğine hak kazandığı görülmekte olup; taleple bağlılık ilkesi gereği, dava dilekçesinde aylık dönem halinde yapılacak ödemenin Mart 2017 dönemine kadar talep edildiğinden anılan döneme ilişkin toplam 1.648,35 TL'lik kısmının ödenmesi isteminin (her bir ay için ödenmesi gereken miktara hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte) kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla; temyize konu kararın, 2017 yılı Ocak, Şubat ve Mart dönemine ilişkin ödenmesi gereken toplam 1.648,35 TL akademik teşvik ödeneği ödenmesi isteminin kabulüne ilişkin kısmında hukuka aykırılık; fazlaya ilişkin kısmının ödenmesi isteminin kabulüne ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Ek ders ücreti kapsamında talep edilen 35.910,52-TL yönünden yapılan inceleme:

2914 sayılı Yükseköğrenim Personel Kanunu'nun "Ek ders ücreti" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında; 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödeneceği kuralı uyarınca, ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenebileceği anlaşılmaktadır.

... Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla konuya ilişkin olarak farklı Bölge İdare Mahkemesi kararları bulunması nedeniyle, Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesi için yaptığı başvuru üzerine verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/10/2024 tarih ve E:2024/21, K:2024/45 sayılı kararıyla "...öğretmen olarak görev yapan davacıların olağanüstü hal kararnameleri ile kamu görevinden çıkarıldığı; ilgililerin, ya Olağanüstü Hal Komisyonunca yapılan incelemeler sonucunda verilen kabul kararları ile ya da idarenin kendi yaptığı değerlendirmeler sonucunda 697 sayılı KHK aracılığıyla görevlerine iade edildiği anlaşılmaktadır.

Davacılar tarafından bu suretle, hukuka aykırı olduğu tespit edilen meslekten çıkarma işlemlerinden dolayı yoksun kaldıkları ek ders ücretlerinin tazmin edilmesi istenilmektedir.

Bu aşamada, "mülkiyet hakkı" kavramına da değinilmesi gerekmektedir. Anayasanın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı, sadece taşınmaz/gayrimenkul ve taşınırlar/menkul mallar üzerindeki mülkiyet veya intifa gibi diğer ayni haklar ile fikri ürünler üzerinde kurulan fikri mülkiyet gibi mutlak hakları kapsamamaktadır; aynı zamanda, alacak haklarını, sosyal güvenlik pozisyonlarından kaynaklanan talep hakları gibi şahsi/nisbi hakları da kapsamaktadır. Mülkten yoksun bırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin özel biçimlerini oluşturmaktadır.

OHAL KHK’larıyla doğrudan kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilen kişilerin, anılan işlemlerin hukuka aykırılığı tespit edilerek görevlerine iade edilmeleri durumunda, hukuka aykırı bir şekilde kamu görevinden çıkarılarak mali ve sosyal haklardan mahrum edilmeleriyle birlikte mülkiyet haklarına da sınırlama getirildiğinin kabulü gerekmektedir.

Hukuk devletinde idare, hukuka aykırı olarak tesis ettiği işlemlerin sebep olduğu ihlalleri giderme yükümlülüğü altındadır; bu yükümlülük nedeniyle idarenin, ilgili hakkında, hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı kişi hangi durumda olacaksa onu mümkün olduğunca en yakın konuma getirmek amacıyla ilgili işlemleri tesis etmesi gerekmektedir. Hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemler ile ilgililerin, mülkiyet haklarına yönelik getirilen sınırlama nedeniyle oluşan mağduriyetin tam olarak giderildiğinden söz edilebilmesi için hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı kamu görevinden çıkarılan kişilerin, anılan döneme ilişkin mali, sosyal ve özlük haklarının tazmin edilmesi gerekmektedir.

Kararın "ilgili mevzuat" başlığı altında "ek ders" konusuna ilişkin aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, her ne kadar, ek ders ücreti ödemesinin yapılabilmesi için "fiilen çalışma şartı" getirilmiş olsa da aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyaların davacıları, kendi iradeleri dışında, "fiilen çalışma şartı"nı yerine getirememişlerdir yani görevden ihraç edildikleri dönemde ilgililer çalışmak isteseler bile fiilen anılan görevi yerine getirmeleri mümkün değildir.

OHAL KHK’larıyla doğrudan kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilen ilgililer hakkında tesis edilen işlemlerin hukuka aykırılığı her ne kadar yargı makamlarınca verilen iptal kararlarıyla tespit edilmemiş ise de, gerek 7075 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kurulan komisyonlar tarafından verilen kabul kararlarının, gerek idarenin kendi yaptığı incelemeler neticesinde işlemin hukuka aykırı olduğunu tespit ederek göreve iade yolunda 697 sayılı KHK'nın 2.maddesinde yaptığı düzenlemenin iptal kararlarının etkisine benzer sonuçlar doğurması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Nitekim 7075 sayılı Kanunun 10. maddesinde de, 697 sayılı KHK'nın 2. maddesinde düzenlenen iade hükümlerinde de, tıpkı iptal kararları gibi, ilgililer bakımından kamu görevinden çıkarma işlemlerinin tüm hüküm ve sonuçlarının ortadan kalkacağı kurala bağlanmıştır.

Dolayısıyla, hukuka aykırılığı anılan kararlar ile saptanan işlemler nedeniyle, ek ders görevini fiilen yerine getiremediği açık olan ilgililerin, bu işlemler sonucu uğradığı zararların Anayasanın 125. maddesi uyarınca davalı idarece tazmini gerekmektedir.

Bu nedenle, ilgililerin “fiilen” çalışamaması hukuka aykırı bulunan işlemlerden kaynaklandığından ve ek ders ücreti ödemesi de davacıların yoksun kaldığı parasal hak kalemlerinden birisi olduğundan, yukarıda aktarılan anayasal hükümler ve idare hukuku ilkeleri çerçevesinde ek ders ücretlerinin idare tarafından tazminen ödenmesi gerekmektedir." gerekçesiyle aykırılığın, görevine OHAL Komisyon kararı veya KHK hükümleri kapsamında iade olunan öğretmenlerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği yolunda giderilmesine karar verilmiştir.

Yukarıda gerekçesine yer verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/10/2024 tarih ve E:2024/21, K:2024/45 sayılı kararı uyarınca, hukuka aykırılığı OHAL Komisyon kararı ile saptanan işlem nedeniyle, ek ders görevini fiilen yerine getiremediği açık olan davacının, bu işlem sonucu uğradığı zararların Anayasanın 125. maddesi uyarınca davalı idarece tazmini gerektiği, fiilen çalışamaması hukuka aykırı bulunan işlemlerden kaynaklandığından ve ek ders ücreti ödemesi de davacının yoksun kaldığı parasal hak kalemlerinden birisi olduğundan ek ders ücretlerinin ödenmemesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlıkta; Mahkemece verilen 15/09/2020 tarihli Ara Karar gereği davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerden davacının kamu görevinden çıkarıldığı 01/09/2016 tarih ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarih arasındaki dönem için davacıya ödenmesi gereken 35.910,52.-TL ek ders ücretinin hakediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesi isteminin kabulüne karar verilmesi gerekmekte olup; temyize konu kararın anılan kısım yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

... sayılı proje kapsamında talep edilen 30.000.00-TL proje teşvik ikramiyesi yönünden yapılan inceleme: 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanunun 16.maddesinde, kurum tarafından desteklenen projelerde, proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan kamu kurum veya kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında bulunanlara, kadro veya pozisyonlarına bağlı olarak bir ayda ödenmekte olan tutarın yüzde 75'ini geçmemek kaydıyla proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden proje teşvik ikramiyesi ödenebileceği; kurum tarafından yürütülen dış destekli projelere ilişkin faturalı olarak veya ön ödeme alınması suretiyle tahsil edilen tutarların, Kurum bütçesine gelir ve ödenek kaydedileceği, kaydedilen bu tutarlar ile Kurum tarafından desteklenen araştırma ve geliştirme projeleri ile diğer projeler için tahsis edilen kaynaklardan Kurumun uygun göreceği projelere ilişkin tutarların, Kurum bütçesine gider kaydedilmek suretiyle proje yürütücüsü kamu kurum ve kuruluşları (bu Kanunun 2 nci maddesinin (c) bendi gereği kurulan merkez ve enstitüler dâhil) ile gerçek ve tüzel kişilerin hesaplarına aktarılacağı kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkta, Mahkemenin 02/12/2020 tarihli Ara Kararıyla; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığından, davacının kamu görevinden çıkarılmadan önce yürütmekte olduğu ... sayılı proje için teşvik ikramiyesine hak kazanıp kazanmadığı, anılan ... sayılı proje için proje teşvik ikramiyesine hak kazanılamamış ise hak kazanmama nedenlerinin açıklanmasının istenilmesi üzerine, Ara Kararı gereği verilen cevapta; davacının proje yürütücüsü olduğu ... sayılı proje için sadece projenin 2. dönemi için teşvik ikramiyesine hak kazandığı ve bu ödemenin davacıya ödendiği, projenin 1. dönemi için dönem raporunun geç gönderilmesi nedeniyle, 3. ve 4. dönem için ise ise proje çalışmalarının başarı ile yürütülmemesi nedenleri ile proje teşvik ikramiyesi ödemesine hak kazanmadığının bildirildiği görülmekte ise de; ... sayılı proje kapsamında 3. ve 4. dönem için proje çalışmalarının başarı ile yürütülmemesinin davacının proje kapsamında proje sözleşmesinde belirlenen yükümlülüklerin yerine getirmemesinden mi yoksa kamu görevinden çıkarılması nedeniyle fiilen ve hukuken projeye devam edememesinden mi kaynaklandığı hususunun açıklığa kavuşturulmadığı anlaşılmaktadır.

Zira; davacının kamu görevinden çıkarılması nedeniyle uyuşmazlığa konu proje ile ilgili çalışmalarına devam edemeyerek “fiilen” proje kapsamında çalışamamasından kaynaklı bir başarısızlığın söz konusu olması halinde; bu durumun, hukuka aykırı bulunan işlemden kaynaklandığının kabulü ile bu kapsamda tarafına proje teşvik ikramiyesi adı altında yapılacak ödemelerin hak ediş tarihleri itibarıyla ödenmesi gerekmektedir.

Bir başka ifadeyle; kamu görevinden çıkarılma işleminden bağımsız olarak proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan ilgililerin proje sözleşmesi çerçevesinde yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklı projenin başarısız olması veyahut da projenin amacına ulaşmadığı veya amacından uzaklaştığı gerekçesiyle kurumca projenin iptal edilmesi halinde; oluştuğu ileri sürülen zarara yönelik kamu görevinden çıkarılma işlemiyle illiyet bağı bulunduğundan söz edilemeyeceğinden idarece tazmini gereken zararın bulunmadığı açıktır.

Bu itibarla; Mahkemece, ... sayılı proje kapsamında 3. ve 4. dönem için proje çalışmalarının başarı ile yürütülmemesi gerekçe gösterilerek teşvik ikramiyesi ödenmemesinin, proje kapsamında proje sözleşmesinde belirlenen yükümlülüklerin davacı tarafından yerine getirilmemesinden mi yoksa davacının kamu görevinden çıkarılması nedeniyle fiilen ve hukuken projeye devam edememesinden mi kaynaklandığı hususunun açıklığa kavuşturulması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla; anılan kısım yönünden eksik araştırma ve incelmeye dayalı olarak davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Manevi tazminat istemi yönünden yapılan inceleme:

Manevi zarar, kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve ıztırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmekte, fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.

Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği iptal edilen her idari işlem nedeniyle manevi tazminat verilemeyeceği gibi verilmesi durumunda takdir edilecek miktarın zenginleşmeye neden olmayacak şekilde belirlenmesi, zarar doğuran işlemin tesis edilmesi nedenine davacının katkısı, işlem öncesi idarenin karşı karşıya olduğu durum ve olayın oluş şeklinin de dikkate alınması gerekir.

İptal edilen her işlem nedeniyle ya da maddi tazminat ödenmesini gerektiren her durumda manevi tazminata hükmetmek ise, manevi tazminatın getiriliş amacını aşan bir sonuç olacaktır. Zira, maddi tazminat sorumluluğu için, kişilerin uğradığı zarar ile kusurlu yürütülen idari faaliyet arasında illiyet bağı bulunması, hatta kimi durumlarda idari faaliyet kusurlandırılmasa bile kusursuz sorumluluk şartlarının oluşmasıyla sadece öznel zarar ile yürütülen kamu hizmeti arasında sebep-sonuç ilişkisinin kurulması yeterli görülmekte iken manevi tazminat bakımından diğer şartlara ek olarak idarenin kusurunun ağırlığına ve zarar doğurucu olayın oluş şekline de bakılmaktadır.

Nitekim; çoğu zaman ödenecek maddi tazminat tutarı, bir takım hesaplama araçları kullanılarak bulunurken manevi tazminat hakimin takdirine göre belirlenmektedir. Demokratik bir yaklaşımla idari faaliyetin neden veya etkisiyle maddi olarak kişisel bir zarara uğrayan bireylerin bu zararlarının ödenmesi ne kadar gerekli ise; her iptal edilen işlem ya da her maddi tazminata konu olan eylem nedeniyle idarenin, ağır kusurunun varlığına veya bireyin ağır bir çöküntü, elem ve üzüntü duyup duymadığına bakılmaksızın manevi tazminata maruz bırakılması o kadar sakıncalıdır.

Kısacası, tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

Buna göre; manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi (doçent doktor) olarak görev yapan davacının, Karabük Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı, Olağanüstü Hal İnceleme Komisyonunu kararıyla göreve iade edilip Kastamonu Üniversitesine ataması yapılarak göreve başladığı, kamu görevinden çıkarıldığı 01/09/2016 tarihi ile görevine iade edildiği 08/07/2019 tarih arasında yaşadığı manevi zararın tazmini istenilmektedir.

Ülkemizde TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından 15 Temmuz 2016 gecesi darbe teşebbüsünde bulunulmuş, 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve aynı gün TBMM tarafından onaylanan Bakanlar Kurulu kararıyla, ülke genelinde 21/07/2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmiş, sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde uzatılan olağanüstü hâl 18/07/2018 tarihinde kaldırılmıştır.

Olağanüstü hâl ilanı üzerine terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna MGK tarafından karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlere yönelik KHK'larla meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin tedbir uygulanmıştır.

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamelerin ilgili hükümlerinde öngörülen meslekten veya kamu görevinden çıkarma veya bu hükümlere dayanılarak idari işlem ile kamu hizmetindeki görevine son verme işlemleri; adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen diğer yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan, geçici olmayan ve nihai sonuç doğuran "olağanüstü tedbir" niteliğinde olup yargı içtihatlarının da bu yöndedir. (Danıştay Beşinci Dairesi E:2016/8196, K:2016/4066, 04/10/2016)

"Olağanüstü tedbir" niteliğindeki anılan uygulama, demokratik toplum düzeni açısından gereklilik arz etmesi, durumun ciddiyeti ve müdahalenin aciliyeti gözetilerek, hukuk devletinde demokratik toplum düzeninin korunması amacıyla, kamu görevlisi sıfatını haiz olan ya da kamu hizmeti ifa eden ilgililerin Devlete sadakat yükümlülüğü çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlarınca yapılan inceleme, tespit ve değerlendirme neticesinde gerçekleşmiş olup; anılan inceleme ve değerlendirmeyi yapan kurum ve kuruluşlarca FETÖ/PDY terör örgütüne olan mensubiyet, üyelik, iltisak, irtibat seviyesindeki ilginin, kişiselleştirme ve somutlaştırma yoluyla kurulması gerektiği tartışmasızdır.

Bu bağlamda; 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılarak Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile görevine iade edilen davacı hakkında kamu görevinden çıkarılma yolunda uygulanan tedbirin, davacı açısından kişiselleştirme ve somutlaştırılmasına yönelik idarece gerekli inceleme, araştırma ve değerlendirme süreçlerinin sağlıklı ve nitelikli bir şekilde, ciddi ve somut delillerle desteklenmek suretiyle yürütülüp yürütülmediği hususlarının ayrıca araştırılması suretiyle manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu itibarla; davacı tarafından istenilen manevi tazminat isteminin yukarıda yer alan açıklama doğrultusunda, zarar doğuran işlemin tesis edilmesi nedenine davacının katkısı, işlem öncesi idarenin karşı karşıya olduğu durum ve olayın oluş şeklinin irdelenmesi suretiyle Mahkemece yeniden yapılacak değerlendirme neticesinde karara bağlanması gerekmektedir.

Bu durumda, Mahkemece, davacının terör örgütü ile iltisak ve irtibatı olduğu kanaatine varılmasında; işlem tarihindeki olay ve olgular değerlendirilerek, işlemin kamu yararı amacı dışında kişisel nedenlerle tesis edildiğine dair veri bulunup bulunmadığının, davacı hakkında açılan bir ceza davası bulunmakta ise; ceza yargısı süreci incelenerek veya OHAL Komisyon Raporu değerlendirilerek araştırılması suretiyle manevi tazminat istemi hakkında hüküm kurulması gerektiği sonucuna varıldığından, istemin doğrudan reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle,

1. Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne kısmen reddine,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının;

a) Talep edilen idari görev ödeneğinin ... TL'lik kısmı;...TL ek ders ücreti; Akademik Teşvik Ödeneğinin ...TL'lik kısmı; ... sayılı proje kapsamında talep edilen ....-TL proje teşvik ikramiyesi ve manevi tazminat istemine ilişkin kısımlarının BOZULMASINA,

b) Davacıya ödenen maaş alacakları için ödenmeyen toplam ...-TL yasal faiz; ...TL geliştirme ödeneği; 2017 yılı Ocak, Şubat ve Mart dönemine ilişkin ödenmesi gereken ... TL akademik teşvik ödeneği; ... TL idari görev ödeneğine ilişkin kısımlarının ONANMASINA,

3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak, 15/10/2025 tarihinde, ek ders ücreti ve manevi tazminat istemi yönünden oyçokluğu diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.

Kamuda çalışan memurların naklen memuriyet mahalli dışındaki yerlere atanmaları ve atanmış oldukları yere evlerini taşımaları ve bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocuklarını atandıkları yere götürmeleri durumunda harcırah almaları mümkündür. Memurun eşinin özel sektörde çalışıyor olması durumunda memura eşi için sürekli görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılamayacağını açıklamaya çalışalım.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 10 uncu maddesinde, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışın­daki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki me­muriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerle­rine kadar sürekli görev yolluğu olarak yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı verileceği, hükme bağlanmıştır.

Bu hükme göre sürekli görev yolluğu, memuriyet mahalli değişen­lere evvelce yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet yerlerine gitmelerine ve aynı zamanda ev eşyalarının taşıtılmasına ve diğer zorunlu giderlerine karşılık verilmektedir.

Diğer taraftan, anılan Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde ise;

"Aile fertleri: Memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerekti­ren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yü­kümlü olduğu usul ve füruu ve erkek ve kız kardeşlerini;" hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre, bir göreve naklen atanan memur ve hizmetliye, ai­le fertleri için harcırah ödenebilmesi, bunların ikamet amacıyla me­mur veya hizmetlinin atandığı mahalle fiilen götürülmesine bağlı bulunmaktadır.

Dolayısıyla, sürekli görevle başka yere atanan memur ve hizmetli­lerin harcıraha müstehak aile fertlerinin yeni memuriyet mahallini fiilen götürülmesi halinde, harcırah verilmesi gerektiği, ancak yeni memuriyet mahalline götürülmeyen aile fertleri için hiç bir şekilde harcırah ödenmesinin mümkün değildir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açık­lamalar çerçevesinde özel sektörde çalışan eş Harcırah Kanunu açı­sından aile ferdi kapsamında yer aldığından, özel sektörde çalışan eşin, memur tarafından fiilen yeni memuriyet mahalline götürülmesi halinde sürekli görev yolluğunun ödenmesi gerekmektedir

Kamu kurum ve kuruluşlarında memur,şef ve müdür v.b kadrolarda görev yapanlara 657 sayılı devlet memurları kanunu kapsamında disiplin soruşturması ve 4483 sayılı kanun kapsamında ise ön inceleme görevleri verilmektedir.Verilen bu inceleme ve soruşturma kapsamında bazı durumlarda soruşturma görevini yürütenlerin memuriyet mahalli dışındaki yerlerde de çalışma yapmaları icap etmekte ve bu şekilde memuriyet mahalli dışında yürütülen soruşturma ve inceleme faaliyetleri için memurlara geçici görev yolluğu ödenmektedir.Kadrosu denetçi,müfettiş, denetmen v.b kadrolarda yer almayıp inceleme ve soruşturma görevi ile görevlendirilen memurlar geçici görev yolluğun da denetim elemanları için öngörülen tutarlardan faydalanabilir mi?. Bu yazımızda bu hususu incelemeye çalışacağız. Bilindiği üzere 6245 sayılı yasa kapsamında geçici görevli olarak görevlendirilen memurlar yılı bütçe kanununda yer alan tutarlar doğrultusunda geçici görev yolluğu almaktadır.6245 sayılı harcırah kanununun Yurt içinde verilecek gündeliklerin miktarı başlıklı 33. maddesinin b fıkrasında "Devamlı ikamet ettikleri yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi, mıntıka merkezi ve grup merkezi dışına teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile gönderilen...." diye başlayan madde de çeşitli unvanlar sayılmış ve bu unvanlarda görev yapanların alacak oldukları gündelikler yapılan görevin ülke düzeyinde,bölge düzeyinde ve il düzeyinde yapılmış olmasına bağlı olarak farklı gündelik tutarları belirlenmiştir.

Yine harcırah kanununun Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği: başlıklı 39. maddesinde "Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir." hükmü yer almaktadır.

6245 sayılı kanununun 33 maddesinin b fıkrası ile 39. maddesinde yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde kanununun 33. maddesinde sayılan unvanların denetim,inceleme,soruşturma ve denetim işleri için ayrı bir yevmiye belirlendiği ilgili personellerin diğer kurs ve idari görev v.b durumlarda bu madde de belirlenen gündelik tutarlarından faydalanamayacağı anlaşılmaktadır.

Yine ilgili madde de kadroları 33. maddenin b fıkrasında sayılmamakla birlikte denetim,inceleme ve soruşturma yapanlara ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığı görülmektedir.Dolayısıyla kadrosu 33 maddenin b fıkrasında sayılmayan memur,şef ve müdür kadrolarında bulunanların denetim,inceleme ve soruşturma faaliyetleri kapsamında geçici görev yolluğu ödenmesi gerektiği durumlarda ilgililere 6245 sayılı kanunun 39. maddesinde yer alan düzenlemeler kapsamında ilgili memurların memuriyet derecelerine karşılık gelen gündelik tutarlarının ödenmesi gerekmektedir.Konuya ilişkin olarak geçmiş yıllarda verilmiş olan sayıştay 3. dairesinin 13.07.2006 tarih ve 43 sayılı kararlarında da 6245 sayılı kanunun 33 maddesinin b fıkrasında sayılanlar dışındaki memurların inceleme ve soruşturma işleri dolayısıyla denetim elemanı harcırahı almasının mümkün olmadığı yönünde karar verilmiştir.

mahkeme kararı ile iptal edilen disiplin cezalarında mahkemece eksikliklerin giderilmesi yönünde karar verilmiş ise zamanaşımı süreleri geçmiş olsa bile memura mahkeme kararındaki hususlar düzeltilerek makul süre içinde ceza verilebilir

T.C.

DANIŞTAY

12.DAİRE BAŞKANLIĞI

ESAS NO: 2012/2857

KARAR NO : 2013/11887

KARAR TARİHİ:20.12.2013

ÖZET: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesinde düzenlenen, zamanaşımı sürelerine uyularak verilen disiplin cezalarına karşı açılan davalarda; yargı mercilerince iptal kararı verilmesi ve bu kararın gerekçesinin idareye yeni bir disiplin işlemi tesis etme yetkisi tanıması halinde, makul bir sürede işlem tesis edilmesi kaydıyla 127. maddedeki zamanaşımı hükümlerinin dikkate alınmayacağı hakkında.

Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : Sağlık Bakanlığı

Vekili : (Hukuk Müşaviri) …

Karşı Taraf (Davacı) : …

Vekili : Av. …

İstemin Özeti : İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 31.10.2011 günlü, E:2010/2610, K:2011/1596 sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hâkimi : Şevket Polat

Düşüncesi :

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği düşünüldü:

Dava, İstanbul - Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Müdür Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Yasa'nın 125/B-a maddesi uyarınca kınama cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 06.10.2010 gün ve 237574 işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 31.10.2011 günlü, E:2010/2610, K:2011/1596 sayılı kararıyla; davacıya 26.10.2009 gün ve 199357 sayılı işlemle verilen 1/10 oranında aylıktan kesme cezasının, İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 29.06.2010 günlü, E:2010/41, K:2010/1225 sayılı kararıyla; "davacının kusurlu fiillerinin bulunmasına karşılık, kasıtla hareket ettiğinin ortaya konulamadığı, bu durumda isnat edilen disiplin suçunun kasıt unsuru ortaya konulmaksızın verilen disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle iptali üzerine dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, disiplin cezasına konu fiilin işlendiği öne sürülen ihalenin 30.10.2007 tarihinde yapılmasına karşılık fiil tarihinden yaklaşık 3 yıl geçtikten sonra 6.10.2010 tarihinde verilen disiplin cezasında 657 sayılı Yasa'nın 127/2. maddesinde öngörülen 2 yıllık ceza 0 zamanaşımı süresinin geçirilmiş olması nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Davalı idare, İdare Mahkemesi kararının hukuk ve usule aykırı olduğunu öne sürmekte ve temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Zamanaşımı" başlıklı 127. maddesinde; "Bu Kanunu’n 125’inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;

a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,

b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28/1. maddesinde; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Ancak, haciz veya ihtiyati haciz uygulamaları ile ilgili davalarda verilen kararlar hakkında, bu kararların kesinleşmesinden sonra idarece işlem tesis edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul - Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Müdür Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 30.10.2007 tarihinde yapılan 3 yıllık malzemeli genel temizlik hizmeti alımı ihalesinde, ihale komisyonu üyesi olarak gerçekleştirdiği öne sürülen fiilleri nedeniyle 657 sayılı Yasa'nın 125/C-a maddesi uyarınca 1/10 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 26.10.2009 gün ve 199357 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 29.06.2010 günlü, E:2010/41, K:2010/1225 sayılı kararıyla; "ihale sürecinde davacının kusurlu fiillerinin bulunmasına karşılık, kasıtla hareket ettiğinin ortaya konulamadığı, bu durumda isnat edilen disiplin suçunun kasıt unsuru ortaya konulmaksızın verilen disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptal edildiği, bu karar üzerine yargı kararını uygulamak üzere harekete geçen davalı idarenin, davacının kusurlu bulunan fiili nedeniyle 06.10.2010 gün ve 237574 sayılı işlemle davacıya kınama cezası vermesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 657 sayılı Yasa'nın 127. maddesindeki zamanaşımı süreleri, idarenin disiplin suçundan haberdar olmasından ilk defa disiplin cezası verilmesine kadarki süreçte dikkate alınacak süreler olup, idare tarafından söz konusu sürelere riayet edilerek disiplin cezası vermesi halinde, idarenin zamanaşım sürelerine uyma yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabulü gerekmektedir. Öte yandan, zamanaşımı sürelerinin hesabında disiplin cezası verildikten sonraki itiraz süreci veya onay süreci (disiplin cezasının idari anlamda kesinleşme süreci) dikkate alınmayacağı gibi, idari yargıda dava açılması halinde, yargılama sürecinde geçen süreler ile bozma kararı verilmesi halinde kararın gerekçesi idareye yeni bir disiplin işlemi yapma yetkisi tanıyor ise idarenin yeni bir disiplin işlemi tesis etmesi aşamasında söz konusu zamanaşımı sürelerinin artık öne sürülemeyeceği açıktır.

Diğer bir deyişle 657 sayılı Yasa'nın 127. maddesindeki zamanaşımı düzenlemesinin, idare tarafından ilk defa disiplin işlemi tesis edilmesi aşamasında göz önüne alınacak bir müessese olduğu ve ilgili hakkında bu süreler içinde bir disiplin cezası verilmekle birlikte hükmünü doğuracağı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, disiplin cezalarına karşı idari yargıda açılan davalarda verilen iptal kararlarının gerekçesinin, idareye ilgili hakkında başka bir disiplin işlemi tesis etme olanağı tanıması halinde, 2577 sayılı Yasa'nın 28/1. maddesi uyarınca Yargı kararının gereğini yerine getirmekle yükümlü olan idarenin, zaman geçirmeksizin harekete geçerek makul süreler içinde işlem tesis etmeleri gerektiği, buna karşılık yargı kararının gereğini yerine getirirken 657 sayılı Yasa'nın 127/2. maddesi hükmünün ilgilinin sürekli ceza tehdidi altında bırakılmasını önleme fonksiyonu gereği, kararın idarelerine tebliğ edildiği tarihten itibaren her halükarda 2 yıl zarfında disiplin işlemlerini sonuçlandırmaları gerektiği açıktır.

Nitekim Dairemizin 02.12.2013 günlü, E:2010/5239, K:2013/9337 sayılı kararı ile 10.12.2013 günlü, E:2010/9547, K:2013/10337 sayılı kararları da bu yöndedir.

Olayda; İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 29.06.2010 günlü, E:2010/41, K:2010/1225 sayılı kararının davalı idareye yeni bir disiplin işlemi tesis etme yetkisi tanıdığı ve kararın tebliğ tarihi dosyadan anlaşılamamakla birlikte, karar tarihinden yaklaşık 3 ay sonrasında tesis edilen disiplin işleminin makul bir süre içinde sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, uyuşmazlığın usul ve esasa ilişkin diğer yönlerden incelenerek karara bağlanması gerekirken, zamanaşımı süresinin geçirildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle İstanbul 6. İdare Mahkemesince verilen 31.10.2011 günlü, E:2010/2610, K:2011/1596 sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca bozulmasına, aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen nedenler gözetilmek suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 20.12.2013 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

657 sayılı Kanun'un 125/D-(o) maddesinde yer alan "fiilen faaliyet" ibaresinden hareketle, yasa koyucunun, bir toplantıya katılmanın ötesinde bir takım faaliyetleri cezalandırmayı amaçladığı sonucuna ulaşılması ve davacının katıldığı toplantının kamuya açık bir faaliyet olmadığı hususu birlikte değerlendirildiğinde, davacının salt siyasi parti toplantısına katılma eyleminin, "siyasi parti yararına fiilen faaliyette bulunmak" eylemi kapsamında değerlendirilmesine hukuken olanak bulunmadığı hakkında.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/4814 E. , 2021/2377 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/4814
Karar No : 2021/2377

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı - … / …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İstanbul İli, … Belediye Başkanlığında belediye başkan yardımcısı olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (o) alt bendinde belirtilen disiplin suçunu işlediği gerekçesiyle, bir yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması, ancak öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği derecenin son kademesinde bulunduğundan dolayı, bu cezanın, aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca 1/4 oranında aylıktan kesme cezası şeklinde uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Danıştay Onikinci Dairesinin 12/10/2017 tarih ve E:2014/1814, K:2017/4798 sayılı bozma kararına uyularak; dava konusu işlemin dayanağı olan 657 sayılı Kanun'un 125/D-(o) maddesinde yer alan "fiilen faaliyet" ibaresinden hareketle, yasa koyucunun, bir toplantıya katılmanın ötesinde bir takım faaliyetleri cezalandırmayı amaçladığı sonucuna ulaşılması ve davacının katıldığı toplantının kamuya açık bir faaliyet olmadığı hususu birlikte değerlendirildiğinde, davacının salt siyasi parti toplantısına katılma eyleminin, "siyasi parti yararına fiilen faaliyette bulunmak" eylemi kapsamında değerlendirilmesine hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesinin 4. fıkrasında, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Temyizen incelenen kararda, İdare Mahkemesince bozma kararında belirtilen esaslara uyulduğu anlaşılmış olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26/04/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Memurlar tarafından idareleri aleyhine açmış oldukları davalarda hakaret ve iftiraya varan ifadeler kullanması nedeniyle disiplin cezası verilmesi

T.C.

DANIŞTAY

12. DAİRE BAŞKANLIĞI

ESAS NO: 2015/3954

KARAR NO: 2017/1876

KARAR TARİHİ: 24/04/2017

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) :

Karşı Taraf (Davalı) : Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı/ANKARA

Vekili: Hukuk Müşaviri

İstemin Özeti: Denizcilik Müsteşarlığı, .......Bölge Müdürlüğünde memur olan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/B-(d) maddesi uyarınca kınama cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 02.04.2009 tarihli ve 10890 sayılı işlemin işlemin iptali istemiyle açılan davada; davacının idare aleyhine açtığı tazminat davalarında, idareciler ve müfettişler hakkında dilekçelerde kullandığı ifadelerin sabit olduğu, kullanılan bu ifadelerin hak arama ve savunma hakkı kapsamında kullanılabilecek ifadeler olmadığı, kişinin kendi haklılığını Mahkemeler önünde savunurken başka şahıs ve kurumlara hakaret etme, zan altında bırakma ve başkalarının hakkına tecavüz etme hakkı olmadığı, eylemine uyan disiplin cezası ile cezalandırılmasına hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen 01.07.2014 tarihli ve E:2013/1545, K:2014/828 sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : Halil Kara

Düşüncesi : İdare mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. İdare mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe, hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep de bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 24/04/2017 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Bilindiği üzere; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (C) fıkrasının 8 inci bendinde; "108 inci maddenin (B) fıkrası uyarınca kullanılan aylıksız izin süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir." hükmü yer almakta olup; mezkur bent gerekçesinde ise, "Memurların doğum sonrası aylıksız izinde geçirdikleri sürelerin kademe ve derece intibakında değerlendirilmesi öngörülmektedir." denilmektedir.

Anılan Kanunun "Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme" başlıklı 37 nci maddesinde, "Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir." hükmü, "Kademe ve kademe ilerlemesi" başlıklı 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, "Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır." hükmü, 68/B maddesinde, " Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.

Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;

a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,

b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300'den az olanlar için en az 10 yıl,

c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.

Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dahil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki hükümler çerçevesinde;

- Devlet memurunun doğum sebebiyle kullandığı aylıksız izin süresinin kazanılmış hak aylığına esas derece ve kademesinde dikkate alınması gerektiği, söz konusu intibak işleminin aylıksız izin süresinin bitimini müteakiben memurun göreve başlamasından sonra yapılması gerektiği,

18 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik, kamu personelinin adaylık sürecinden hizmet içi eğitimlerine kadar geniş bir alanda köklü değişiklikler getiriyor.

Aday Memurlar İçin Üç Aşamalı Zorunlu Eğitim

Yönetmelikle birlikte, ilk kez devlet memuru olarak atanan adaylar, asli memurluğa geçiş için temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj olmak üzere üç aşamadan oluşan zorunlu bir eğitim sürecinden geçecek.

- Temel eğitim süresi 10 gün ile 2 ay arasında olacak ve Atatürk ilkeleri, Anayasa, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, resmî yazışma kuralları, e-Devlet uygulamaları, insan hakları ve kamu etiği gibi ortak konuları kapsayacak.

- Hazırlayıcı eğitim 1 ila 6 ay sürecek ve adayın görev yapacağı kurumun teşkilat yapısı, mevzuatı ve görevine ilişkin özel konuları içerecek.

- Staj ise en az 2 ay olarak uygulanacak ve teorik bilgilerin sahada pekiştirilmesini hedefleyecek.

Bu üç aşamadan herhangi birinde başarısız olan aday memurlar, asli memurluğa atanamayacak ve üç yıl süreyle devlet memurluğuna alınmayacak.

Merkezi Eğitim Yapısı ve Yeni Kurullar

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği bünyesinde oluşturulan Merkez Eğitim Kurulu, temel eğitim programlarını ve sınav sorularını hazırlayacak, hizmet içi eğitimleri değerlendirecek. Kurulda bakanlıkların personel birimleri, Yükseköğretim Kurulu ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcileri yer alacak.

Ayrıca her kurumda Eğitim Yönetme Kurulları kurulacak. Bu kurullar, eğitim ihtiyaç analizleri yapmak, eğitim planlarını hazırlamak, sınav süreçlerini yürütmek ve eğitimleri denetlemekle görevli olacak.

Uzaktan Eğitim Kapısı Zorunlu Hale Geliyor

Yönetmelikle birlikte, kamu personeline yönelik eğitimlerde Uzaktan Eğitim Kapısı adı verilen merkezi dijital platformun kullanımı esas alınıyor. Kurumlar, eğitim içeriklerini bu platforma yüklemekle yükümlü olacak.

Dijital içeriklerde:
- Yetişkin öğrenmesi ilkelerine uygunluk
- Güncel mevzuatla uyum
- Erişilebilirlik (altyazı, ekran okuyucu uyumu)
- Telif haklarına uygunluk
- Teknik uyumluluk

gibi standartlar aranacak. Eğitim içeriğinin bu platform üzerinden sunulamadığı istisnai durumlarda ise Genel Müdürlük izniyle alternatif dijital platformlar kullanılabilecek.

Hizmet İçi Eğitimde Planlama Zorunluluğu

Asli memurlara yönelik hizmet içi eğitimler de sistemli hale getiriliyor. Kurumlar, her yıl Kasım ayı sonuna kadar bir sonraki yılın eğitim planını, Aralık ayı sonuna kadar ise tamamlanan eğitimlerin sonuçlarını Kamu Personeli Bilgi Sistemi üzerinden Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine bildirecek.

Hizmet içi eğitim konuları arasında:
- Bilgi tazeleme
- İntibak eğitimi (mevzuat ve teknoloji değişiklikleri)
- Uygulamalı işbaşı eğitimi
- Etik davranış ilkeleri
- Görevde yükselme ve üst görevlere hazırlık
- İletişim ve motivasyon

başlıkları yer alıyor.

Engelli Memurlar İçin Erişilebilirlik Düzenlemesi

Yönetmelikte engelli memurların eğitim ve sınav süreçlerine ilişkin özel hükümler de bulunuyor. Kurumlar, engelli aday ve asli memurların eğitimlerinden sınavlarına kadar her aşamada gerekli yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmekle yükümlü tutuldu. Ayrıca eğitim içeriklerinin erişilebilirlik standartlarına uygun hazırlanması zorunlu kılındı.

Geçiş Süreci ve Yürürlük

Yönetmelik 18 Mart 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Kurum ve kuruluşlar, kendi eğitim yönetmeliklerini altı ay içinde bu düzenlemeye uyumlu hale getirecek. Strateji ve Bütçe Başkanlığı ise Kamu Personeli Bilgi Sistemini dört ay içinde yeni sisteme uygun olarak güncelleyecek.

21 Şubat 1983 tarihli eski “Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik” ise yürürlükten kaldırıldı.

Değerlendirme

Kamu personel sisteminde uzun süredir beklenen kapsamlı eğitim düzenlemesi, adaylık sürecinden itibaren liyakati esas alan, dijital altyapıya dayalı ve denetlenebilir bir yapıyı hedefliyor. Özellikle Merkez Eğitim Kurulu ve Eğitim Yönetme Kurulları ile eğitim süreçlerinin merkezi olarak izlenmesi, uzaktan eğitim platformunun zorunlu hale getirilmesi ve engelli personel için erişilebilirlik standartlarının tanımlanması dikkat çeken yenilikler arasında.