Yönetmelik: 9 Nisan 2026 | Resmî Gazete: Sayı 33219

Kamu İhale Kurumu tarafından Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde kapsamlı değişiklikler yapıldı. 9 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yeni düzenlemeler ile özellikle alt endeks tanımı, bilanço ve gelir tablosu sunumunda esneklik ile iş deneyim belgelerinde SGK belgesi zorunluluğu dikkat çekiyor.

"Alt Endeks" Tanımı Değişti

Yönetmeliğin 3. maddesinde "alt endeks" tanımı yeniden düzenlendi:

- İşçilik için: Brüt asgari ücret esas alınacak.

- İşçilik dışındaki girdiler için: TÜİK tarafından aylık yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) (2003=100) CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosu ile seçilmiş sınıflar tablosunda yer alan alt sektörler itibarıyla ilgili endeks kullanılacak.

Bilanço Sunumunda Esneklik

Yönetmeliğin 35. maddesinde yapılan değişiklikle, yılın ilk dört ayında (Ocak-Nisan) gerçekleştirilen ihalelerde bilanço sunumuna ilişkin önemli bir esneklik getirildi:

- İhale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yıldan iki önceki yıla ait yıl sonu bilançosu sunulması esas.

- Bu belgelerle yeterlik kriterini sağlayamayanlar, iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini birlikte sunabilecek.

- Değerlendirme, sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yapılacak.

Gelir Tablosunda Ortalama İmkanı

Yönetmeliğin 36. maddesinde de benzer bir düzenleme yapıldı:

- İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, içinde bulunulan yıldan iki önceki yıla ait gelir tablosu sunulması esas.

- Bu tabloyla yeterlik kriterini sağlayamayanlar, iki önceki yılın gelir tablosu ile üç önceki yılın gelir tablosunu birlikte sunabilecek.

- Yine sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden değerlendirme yapılacak.

İş Deneyim Belgelerinde SGK Belgesi Zorunluluğu

Yönetmeliğin 47. maddesinde, personel çalıştırılan işlerde iş deneyim belgelerine ilişkin önemli bir yenilik getirildi.

Yeni düzenlemeye göre iş deneyimini gösteren belgeler:

- Sözleşme

- Fatura örnekleri veya onaylı suretleri

- Serbest meslek makbuzu nüshaları veya onaylı suretleri

- Damga vergisinin ödendiğine ilişkin belgeler veya istisna/muafiyet belgeleri

- Personel çalıştırılan işlerde ek olarak: O işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler

Not: Yurt dışında gerçekleştirilen işler bu zorunluluğun kapsamı dışında bırakılmıştır.

Hüküm Bulunmayan Haller

Yönetmeliğe eklenen Ek Madde 4 ile, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde hüküm bulunmayan hallerde, diğer ihale uygulama yönetmeliklerinde yer alan hükümlerin niteliğine uygun düştüğü takdirde uygulanacağı hüküm altına alındı.

Geçici Hüküm

Eklenen Geçici Madde 32'ye göre, yeni Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce ilanı veya duyurusu yapılmış ihaleler, ilan/duyuru tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre sonuçlandırılacak. Ancak 5. madde (hüküm bulunmayan hallere ilişkin düzenleme) ilan/duyuru tarihlerine bakılmaksızın derhal uygulanacak.

Yürürlük Tarihleri

Yönetmeliğin yürürlük tarihleri maddelere göre farklılık göstermektedir:

- 2. ve 3. maddeler (bilanço ve gelir tablosuna ilişkin düzenlemeler) yayımı tarihinden bir ay sonra

- Diğer maddeler yayımı tarihinde (9 Nisan 2026) yürürlüğe girecek

Değerlendirme

Yapılan düzenlemeler, özellikle personel çalıştırılan hizmet alımlarında iş deneyiminin tevsikine yönelik SGK belgesi zorunluluğu getirilmesi açısından önem taşıyor. Bu düzenleme ile iş deneyim belgelerinde sahteciliğin önlenmesi ve kayıt dışı istihdamın tespitine yönelik bir adım atılmış oluyor.

Bilanço ve gelir tablosunda getirilen ortalama imkanı ise özellikle KOBİ'lerin ihalelere katılımını kolaylaştırmayı hedeflemektedir.

---

Kamu İhale Kurumu Başkanı yetkilendirilmiştir.

Bu Yönetmelik, 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde değişiklik yapmaktadır.

Yönetmelik No: ... | Tarih: 19.11.2025

Kamu İhale Kurumu tarafından İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'te önemli değişiklikler yapıldı. Resmî Gazete'de yayımlanan yeni düzenlemeler ile itirazen şikayet başvurularında usul esasları yeniden belirlenirken, başvuru bedelinin kısmen iadesi imkanı getirildi.

"Tek İddia Tek Husus" Zorunluluğu

Yönetmeliğin 8. maddesine eklenen 12. fıkra ile itirazen şikayet başvuru dilekçelerinin içeriğine ilişkin önemli kurallar getirildi:

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurularda:

- Bir iddia kapsamında tek bir hususa yer verilecek.

- Dokümandaki her bir kriter ve/veya madde ayrı bir husus olarak kabul edilecek.

- Birden fazla kritere yönelik aykırılık sebepleri, ancak aynı hususa ilişkin olması kaydıyla tek bir iddia kapsamında belirtilebilecek.

Tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurularda:

- Her bir aday veya istekliye yönelik her bir husus ayrı iddia olarak kabul edilecek.

- Birden fazla hususa yönelik aykırılık sebepleri, yine aynı hususa ilişkin olması kaydıyla tek bir iddia kapsamında belirtilebilecek.

Kurumun Ayrıştırma ve Birleştirme Yetkisi

Yönetmeliğin 18. maddesine eklenen 6. fıkra ile Kamu İhale Kurumu'na önemli bir takdir yetkisi tanındı:

- Dilekçede birden fazla hususun tek bir iddia altında toplanması halinde, her bir husus Kurum tarafından ayrı birer iddia şeklinde ayrıştırılarak incelenecek.

- Aynı hususa ilişkin birden fazla aykırılık sebebinin farklı iddialar kapsamında ileri sürülmesi halinde, bu iddialar Kurum tarafından tek bir iddia altında toplanarak incelenecek.

- Başvuru bedelinin iadesine ilişkin işlemlerde, bu şekilde tespit edilen iddia sayısı esas alınacak.

Başvuru Bedelinin Kısmen İadesi Dönemi

Yönetmeliğe eklenen 18/A maddesi ile itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin yeni bir düzenleme getirildi. Bu düzenleme, Türkiye'de ilk kez "haklılık oranı" üzerinden başvuru bedeli iadesini mümkün kılıyor.

İadenin şartları:

Başvuru bedelinin iadesi için başvuru sahibinin talebi gerekiyor. İade, başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısım için yapılacak.

İade edilmeyecek haller:

Kurum tarafından aşağıdaki durumlarda başvuru bedeli iade edilmeyecek:

- Başvurunun reddine karar verilmesi (Kanun'un 54/11-c maddesi)

- Eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi (Kanun'un 54/11-a ve b maddeleri)

Haklılık oranının hesaplanması:

Haklılık oranı = (Kurul kararında başvuru sahibinin haklı olduğu tespit edilen iddia sayısı) / (Toplam iddia sayısı)

Önemli: Bir iddia kapsamında aynı hususa ilişkin birden fazla aykırılık sebebine yer verilmesi ve bu sebeplerin herhangi birinde haklı bulunulması halinde, başvuru sahibinin bu iddiasında haklı olduğu kabul edilecek.

Kısmi teklife açık ihalelerde özel hesaplama:

Kısmi teklife açık ihalelerde iade edilecek başvuru bedeli iki kalemin toplamından oluşacak:

1. Başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutar

2. Haklılık oranı ile başvuruya konu kısım/kısımların yaklaşık maliyetine karşılık gelen başvuru bedelinin çarpımı sonucu bulunan tutar

Kararlarda Belirtilecek Hususlar

Yönetmeliğin 22. maddesine eklenen (f) bendi ile Kurul kararlarında aşağıdaki hususlara yer verilmesi zorunlu hale getirildi:

- İtirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilip edilmeyeceği

- İade edilecekse başvuru sahibinin iddialarındaki haklılık oranı

- İade edilecek başvuru bedeli

Değerlendirme

Yapılan düzenlemeler, itirazen şikayet sürecinde usul ekonomisi ve öngörülebilirlik sağlamayı hedefliyor. "Tek iddia tek husus" zorunluluğu, başvuru sahiplerinin dilekçelerini daha sistematik ve anlaşılır bir şekilde hazırlamalarını gerektirecek.

En dikkat çekici yenilik ise başvuru bedelinin kısmen iadesi imkanı. Bu düzenleme ile başvuru sahiplerinin, haklı bulundukları iddiaları oranında yatırdıkları bedeli geri alabilmelerinin önü açılıyor. Uygulamanın, kötü niyetli veya mesnetsiz başvuruları caydırırken, haklı başvuruları teşvik etmesi bekleniyor.

Ancak başvurunun reddedilmesi veya ihalenin iptali/düzeltici işlem kararlarında bedel iadesi yapılmayacak olması, başvuru sahipleri açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir husus.

---

Yürürlük: Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Kamu İhale Kurumu Başkanı yetkilendirilmiştir.

Bu Yönetmelik, 3/1/2009 tarihli ve 27099 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'te değişiklik yapmaktadır.

Yönetmelik No: ... | Tarih: 19.11.2025

Kamu İhale Kurumu tarafından Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde kapsamlı değişiklikler yapıldı. Resmî Gazete'de yayımlanan yeni düzenlemeler ile özellikle bilanço ve gelir tablosu sunumunda esneklik sağlanırken, özel sektör iş deneyim belgelerinde fatura ve damga vergisi şartı getirildi.

"Alt Endeks" Tanımı Yenilendi

Yönetmeliğin 3. maddesinde "alt endeks" tanımı değiştirildi. Yeni düzenlemeye göre, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) (2003=100) CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosu ile seçilmiş sınıflar tablosunun alt sektörler itibarıyla ilgili endeksi esas alınacak.

Bilanço Sunumunda Esneklik

Yönetmeliğin 33. maddesinde yapılan değişiklikle, yılın ilk dört ayında (Ocak-Nisan) gerçekleştirilen ihalelerde bilanço sunumuna ilişkin önemli bir esneklik getirildi:

- İhale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yıldan iki önceki yıla ait yıl sonu bilançosu sunulması esas.

- Bu belgelerle yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini birlikte sunabilecek.

- Değerlendirme, sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yapılacak.

Gelir Tablosunda Ortalama İmkanı

Yönetmeliğin 34. maddesinde yapılan değişiklikle de benzer bir düzenleme gelir tablosu için getirildi:

- İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, içinde bulunulan yıldan iki önceki yıla ait gelir tablosu sunulması esas.

- Bu tabloyla yeterlik kriterini sağlayamayanlar, iki önceki yılın gelir tablosu ile üç önceki yılın gelir tablosunu birlikte sunabilecek.

- Yine sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden değerlendirme yapılacak.

Özel Sektör İş Deneyim Belgelerinde Yeni Şartlar

Yönetmeliğin 46. maddesinde özel sektöre gerçekleştirilen işler ile alt yükleniciler tarafından gerçekleştirilen işlerde iş deneyim belgesi şartları yeniden düzenlendi.

Yeni düzenlemeye göre iş deneyimini gösteren belgeler:

- İşe ilişkin sözleşme

- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında düzenlenen fatura örnekleri veya noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesi onaylı suretleri

- Serbest meslek makbuzu nüshaları veya onaylı suretleri

- Sözleşmeye ait damga vergisinin ilk ilan veya davet tarihi itibarıyla ödendiğine ilişkin belgeler veya damga vergisinden istisna/muafiyet belgeleri

Hüküm Bulunmayan Haller

Yönetmeliğe eklenen Ek Madde 4 ile, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde hüküm bulunmayan hallerde, diğer ihale uygulama yönetmeliklerinde yer alan hükümlerin niteliğine uygun düştüğü takdirde uygulanacağı hüküm altına alındı.

Geçici Hüküm

Eklenen Geçici Madde 26'ya göre, yeni Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce ilanı veya duyurusu yapılmış ihaleler, ilan/duyuru tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre sonuçlandırılacak. Ancak 5. madde (hüküm bulunmayan hallere ilişkin düzenleme) ilan/duyuru tarihlerine bakılmaksızın derhal uygulanacak.

Yürürlük Tarihleri

Yönetmeliğin yürürlük tarihleri maddelere göre farklılık göstermektedir:

- 2. ve 3. maddeler (bilanço ve gelir tablosuna ilişkin düzenlemeler) yayımı tarihinden bir ay sonra

- Diğer maddeler yayımı tarihinde yürürlüğe girecek

Değerlendirme

Yapılan düzenlemeler özellikle yılın ilk çeyreğinde ihaleye çıkan istekliler için önemli kolaylıklar sağlıyor. İki önceki yılın bilanço ve gelir tablolarının yeterli olmaması durumunda üç önceki yılın verileriyle ortalamaya gidilebilmesi, özellikle KOBİ'lerin ihalelere katılımını artırmaya yönelik bir düzenleme olarak değerlendiriliyor.

Özel sektör iş deneyim belgelerinde fatura ve damga vergisi şartı getirilmesi ise belgelendirme sürecinde standardizasyonu sağlamayı ve sahte belge kullanımının önüne geçmeyi amaçlıyor.

---

Kamu İhale Kurumu Başkanı yetkilendirilmiştir.

Bu Yönetmelik, 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde değişiklik yapmaktadır.

Yönetmelik No: ... | Tarih: 19.11.2025

Kamu İhale Kurumu tarafından Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde önemli değişiklikler yapıldı. Resmî Gazete'de yayımlanan yeni düzenlemeler ile özellikle bilanço ve gelir tablosu sunumuna ilişkin esneklikler getirilirken, iş deneyim belgelerine ilişkin önemli bir sınırlama da dikkat çekiyor.

"Alt Endeks" Tanımı Değişti

Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "alt endeks" tanımı yeniden düzenlendi. Buna göre:

- Rayiçler için: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından aylık yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) (2003=100) CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosu ile seçilmiş sınıflar tablosunun alt sektörler itibarıyla ilgili endeksi esas alınacak.

- İşçilik rayiçleri için: Tüketici Fiyat Genel Endeksi (TÜFE) kullanılacak.

Bilanço Sunumunda Esneklik

Yönetmeliğin 35. maddesinde yapılan değişiklikle, yılın ilk dört ayında (Ocak-Nisan) gerçekleştirilen ihalelerde bilanço sunumuna ilişkin önemli bir esneklik getirildi.

Yeni düzenlemeye göre:

- İhale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yıldan iki önceki yıla ait yıl sonu bilançosu sunulması esas.

- Bu belgelerle yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini birlikte sunabilecek.

- Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik değerlendirmesi yapılacak.

Gelir Tablosunda 6 Yıla Kadar Ortalama İmkanı

Yönetmeliğin 36. maddesinde yapılan değişiklikle de benzer bir esneklik gelir tablosu için getirildi:

- İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, içinde bulunulan yıldan iki önceki yıla ait gelir tablosu sunulması esas.

- Bu tabloyla yeterlik kriterini sağlayamayanlar, iki önceki yıldan başlamak üzere son altı yıla kadarki gelir tablolarını birlikte sunabilecek.

- Yine sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden değerlendirme yapılacak.

İş Deneyim Belgelerinde %20 Sınırı

Yönetmeliğin 46. maddesinin beşinci fıkrasına önemli bir sınırlama getirildi. İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde, ilk sözleşme bedelinin %20'sini aşmamak üzere ifadesi eklendi. Bu düzenleme, iş deneyim belgelerine konu iş tutarının sınırlandırılması açısından kritik öneme sahip.

Hüküm Bulunmayan Haller

Yönetmeliğe eklenen Ek Madde 4 ile, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde hüküm bulunmayan hallerde, diğer ihale uygulama yönetmeliklerinde yer alan hükümlerin niteliğine uygun düştüğü takdirde uygulanacağı hüküm altına alındı. Bu düzenleme, mevzuattaki boşlukların giderilmesi açısından önemli bir tamamlayıcı hüküm niteliği taşıyor.

Geçici Hükümler

Yönetmeliğe eklenen geçici maddelerle uyum süreci düzenlenmiştir:

Geçici Madde 35: Yeni Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce ilanı veya duyurusu yapılmış ihaleler, ilan/duyuru tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre sonuçlandırılacak. Ancak 5. madde (hüküm bulunmayan hallere ilişkin düzenleme) ilan/duyuru tarihlerine bakılmaksızın derhal uygulanacak.

Geçici Madde 36: 4. madde ile yapılan değişiklikler (%20 sınırı), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı veya duyurusu yapılmış ihalelere ilişkin sözleşmeler kapsamında düzenlenen veya düzenlenecek iş deneyim belgeleri için uygulanmayacak.

Yürürlük Tarihleri

Yönetmeliğin yürürlük tarihleri maddelere göre farklılık göstermektedir:

- 2. ve 3. maddeler (bilanço ve gelir tablosuna ilişkin düzenlemeler) yayımı tarihinden bir ay sonra

- Diğer maddeler yayımı tarihinde yürürlüğe girecek

Değerlendirme

Yapılan düzenlemeler özellikle mevsimsel ekonomik dalgalanmalardan etkilenen yükleniciler için önemli kolaylıklar sağlıyor. Yılın ilk çeyreğinde gerçekleştirilen ihalelerde, henüz ilgili yılın bilanço ve gelir tabloları hazır olmadığından, iki önceki yılın verilerinin yeterli gelmemesi halinde daha geriye dönük yılların ortalamasının alınabilmesi, sektör temsilcileri tarafından olumlu karşılandı.

Diğer taraftan, iş deneyim belgelerinde getirilen %20'lik sınırlama ise özellikle büyük ölçekli projelerde deneyim puanlamasını etkileyebilecek nitelikte. Bu düzenlemenin, aşırı yüksek tutarlı iş deneyim belgelerinin rekabeti bozucu etkisini sınırlamayı amaçladığı değerlendiriliyor.

---

Kamu İhale Kurumu Başkanı yetkilendirilmiştir.

Bu Yönetmelik, 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nde değişiklik yapmaktadır.

Kamu İhale Kurumu tarafından Kamu İhale Genel Tebliği'nde kapsamlı değişiklikler yapıldı. Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ ile ihale süreçlerine ilişkin birçok önemli düzenleme yürürlüğe girdi.

Eşdeğer Belge Düzenlemesi

Tebliğin 10.1 maddesinde yapılan değişiklikle "yayımlanması zorunlu" ibaresi yürürlükten kaldırıldı. Aynı maddeye eklenen 10.1.4 bendine göre, serbest meslek erbabı aday veya istekliler eşdeğer belge kapsamında sadece ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetini sunabilecek. Bu belge dışında hiçbir belge eşdeğer belge olarak kabul edilmeyecek.

İhale Dokümanında Yer Verilmeyecek Hususlar

Tebliğe eklenen 15.4 maddesi ile ihale dokümanında aşağıdaki düzenlemelere yer verilmesi yasaklandı:

- Makale yayımlanması veya yayın yapılması şartı

- Literatüre girmiş klinik çalışmalarla desteklenme zorunluluğu

- Yabancı ülkelerde ürünün piyasaya arzı için alınması zorunlu belgelerin veya yurt dışındaki belgelendirme kuruluşlarınca düzenlenen belgelerin sunulması şartı

- Yerli malı teklif edilmesini engelleyen veya yabancı menşeli ürünleri doğrudan teşvik eden düzenlemeler

İş Deneyim Belgesi Düzenlenemeyen Haller

Eklenen 22/B maddesiyle, iş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgelerin usulü belirlendi. Sözleşmeye ait damga vergisinin ilk ilan veya davet tarihi itibarıyla ödendiğine ilişkin belgelerin sunulması zorunlu hale getirildi.

Aşırı Düşük Teklif Açıklamalarında Yeni Usul

Tebliğin 79.2.1 maddesi değiştirilerek, aşırı düşük tekliflere ilişkin açıklama taleplerinde e-form kullanımı zorunlu kılındı. İdarelerin önemli teklif bileşenlerini belirlerken "ve diğer giderler", "her türlü gider", "vb." gibi açık ve net olmayan ibareler kullanması yasaklandı. Bu tür ibarelerin kullanılması halinde açıklamalar dikkate alınmayacak.

Malzemeli Yemek Hizmet Alımı İhalelerinde Özel Düzenleme

Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin kapsamlı bir düzenleme yapıldı. İki haftalık örnek menü düzenlemesi zorunlu hale getirilirken, (Ana Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti) / Toplam Teklif Tutarı oranının 0,80'den az ve 0,95'ten çok olmaması gerekiyor. Bu şartı sağlamayan teklifler reddedilecek.

Yürürlük Tarihleri

Tebliğin yürürlük tarihleri farklılık gösteriyor:

- 1, 7, 12 ve 13. maddeler yayımı tarihinden bir ay sonra

- Diğer maddeler yayımı tarihinde yürürlüğe girecek

Geçici Madde

Tebliğden önce ilanı veya yazılı duyurusu yapılmış ihaleler, ilan veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Tebliğ hükümlerine göre sonuçlandırılacak. Ancak 2, 4, 5, 8 ve 10. maddeler, ilan veya duyuru tarihlerine bakılmaksızın yeni Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanacak.

Kamu İhale Kurumu Başkanı yetkilendirilmiştir.

---

Bu tebliğ, 22/8/2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği'nde yapılan değişiklikleri içermektedir.

Sayıştay Temyiz Kurulu, bir belediyede tahakkuk etmiş para cezalarının zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararı oluşturulduğuna hükmetti. Kurul, 441 sayılı Ek İlam'ın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünü oy birliğiyle tasdik etti.

Kararda, 6183 sayılı Kanun'un 102 ve 103. maddeleri hatırlatılarak, para cezalarının tahakkuk tarihinden itibaren yasal 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde tahsil edilmesi gerektiği vurgulandı. Bu sürede 103. maddede sayılan (ödeme, haciz, ödeme emri tebliği vb.) zamanaşımını kesen işlemlerin yapılmaması halinde alacağın zamanaşımına uğrayacağı belirtildi.

5018 sayılı Kanun'un 71. maddesinin (e) bendi gereğince, idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması kamu zararı kapsamında değerlendirildi.

Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 17. maddesi (d) bendi uyarınca ise, kamu zararının zamanaşımının gerçekleştiği tarihte oluşmuş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

Sorumlunun Savunması Reddedildi

Temyiz talebinde bulunan sorumlu, kamu zararının bir kısmını hüküm tarihinden (16.05.2024) sonra, 12.11.2024 tarihinde banka dekontu ile ilgili belediyenin Vakıflar Bankası hesabına yatırdığını bildirmiş; ayrıca bazı ahizlere ait kişi borçlarının da hüküm tarihinden sonra düzenlenen tahsilat fişi, mahsup alındısı ve mahsup fişi ile tahsil edildiğini iddia etmiştir.

Ancak Temyiz Kurulu, bu ödemelerin hüküm tarihinden sonra yapıldığını ve muhasebeleştirilse dahi ancak hükmün infazı mahiyetinde olacağını, bu nedenle esastan bir değerlendirme yapılamayacağını belirterek savunmayı reddetmiştir.

Kurul Kararı

"Sorumlunun itirazının esas ve usule ilişkin olmayıp, tahsilat bildirimlerini içerdiği görüldüğünden; 441 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin verilen hükmün TASDİKİNE"

Karar, belediyelerin para cezası tahsilat süreçlerini zamanaşımı süresi dolmadan tamamlamaları gerektiğini, aksi halde oluşan her bir kaybın doğrudan tazmin sorumluluğu doğuracağını bir kez daha ortaya koymuştur.

Bu karar, Sayıştay Temyiz Kurulu'nun resmi içtihatları arasına girmiş olup, benzer uyuşmazlıklarda emsal teşkil etmektedir.

Tarih : 19.11.2025

No : 58655

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesi sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 102’nci maddesinde:

“Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvimi yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur. Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.”

Hükmüne, aynı Kanun’un 103’üncü maddesinde ise:

“Aşağıdaki hallerde tahsil zamanaşımı kesilir:

1. Ödeme,

2. Haciz tatbiki,

3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat,

4. Ödeme emri tebliği,

5. Mal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesi,

6. Yukardaki 5 sırada gösterilen muamelelerden herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurumlar mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılması,

7. İhtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince bozma kararı verilmesi,

8. Amme alacağının teminata bağlanması,

9. Kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi,

10. İki amme idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme idaresine borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi.

11. (Ek: 25/12/2003-5035/5 md.) Amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması.

Kesilmenin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma kararıyla kesilmesi halinde zamanaşımı başlangıcı yeni vade gününün rastladığı; amme alacağının teminata bağlanması veya icranın kaza mercilerince durdurulması hallerinde zamanaşımı başlangıcı teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği tarihin rastladığı; takvim yılını takip eden takvim yılının ilk günüdür.”

Hükmüne yer verilerek, zamanaşımını kesen süreler tek tek belirtilmiştir.

Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” kenar başlıklı 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde; “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” hükmüne yer verilerek, kamu gelirlerinin mevzuatla belirlenmiş olan esaslara ve usullere uygun biçimde tahakkuk ve tahsil edilmesi zorunluluğu vurgulanmıştır.

Yine Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu zararının oluştuğu tarih” kenar başlıklı 17’nci maddesinin (d) bendinde de; “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte” şeklindeki hükümle, kamu zararının oluşmuş kabul edileceği belirtilmektedir.

Başta 6183 sayılı Kanun, ikincil mevzuat ve diğer ilgili mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olan tarh, tahakkuk ve tahsilata dair tarihler, yine mevzuat hükümlerinin cevaz verdiği istisnai durumlar haricinde, kesindir ve bu tarihler sonrasında hiç gerçekleşmeyen tutarlar veya eksik kalan (gerçekleşmeyen) tarh-tahakkuk-tahsilat tutarları, kamu zararına sebebiyet vermektedir.

Yapılan incelemede, para cezalarının tahakkuk ettirilerek ödeme tarihinin belirlendiği tarihten zamanaşımına uğradığı tarihe kadar geçen sürede, 6183 sayılı Kanun uyarınca gerekli işlemler yapılmayarak para cezalarının zamanaşımına uğratılması suretiyle 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi kapsamında kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.

Konunun esası yönünden yukarıda yapılan açıklamalar dışında, temyiz talebinde bulunan sorumlu, tazmin hükmündeki kamu zararının, kendisi

tarafından ilgili Belediyenin Vakıflar Bankasındaki Hesabına banka dekontu ile yatırılarak tahsil edildiğini bildirmekte ise de; -buna ilişkin muhasebe kaydı yapılmamış olmakla birlikte- temyiz dilekçesinde bildirilen ve hüküm tarihi olan 16.05.2024 tarihinde sonra 12.11.2024 tarihinde gerçekleştiği anlaşılan tahsilat, muhasebeleştirildiği takdirde dahi ancak temyize konu Ek İlamdaki hükmün infazı mahiyetinde olacak olup, bu konuda Kurulumuzca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır. (Sorumlu tarafından ayrıca, tam olarak kamu zararı tutarına denk gelen bu tahsilat dışında, kamu zararı tablosundaki bazı ahizlere ait kişi borçlarının da yine hüküm tarihinden sonra düzenlendiği anlaşılan tahsilat fişi, mahsup alındısı ve mahsup fişi gibi birtakım belgelerle tahsil edildiği bildirilmiştir.)

Bu itibarla, sorumlunun itirazının esas ve usule ilişkin olmayıp, tahsilat bildirimlerini içerdiği görüldüğünden; yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda 441 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin verilen hükmün TASDİKİNE,

Soruşturma sırasında davacının sabit görülen eylemi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-f maddesinde düzenlenen, amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak fiili olup bu cezanın Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği ve bu cezayı verip vermeme, fiilin sübuta erdiği sonucuna varılması halinde cezayı kabul etme ve kişinin geçmiş hizmetleri ve sicili iyi ise yine bir alt cezanın uygulanıp uygulanmayacağına karar verme, yine suçun sabit olmadığı veya başka nedenlerle öneriyi reddetme yetkisi yüksek disiplin kuruluna ait olduğu hk. danıştay kararı

Danıştay 12. Daire 2008/3966 E., 2011/915 K.

Devlet Memurluğundan Çıkarma Yerine Bir Alt Ceza Verilmesi

İsteğin Özeti: Ankara 4. İdare Mahkemesi'nce verilen 12.12.2007 günlü, E:2006/2341, K:2007/2480 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

Savunmanın Özeti : Temyizi istenen kararın usul ve kanuna uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerekeceği yolundadır.

Danıştay Tetkik Hakimi: Tülay Şeran Balaban

Düşüncesi: Davacının eyleminin karşılığı olan Devlet memurluğundan çıkarma cezasını görüşme ve bu konuda karar verme yetkisi yüksek disiplin kuruluna ait olduğundan, müfettişin alt ceza önerisi nedeniyle davacının durumunun kurum disiplin kurulunca görüşülmesi ve bu kurulca önerinin reddi üzerine atamaya yetkili amirce ceza verilmesi karşısında işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmemiş olup, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin belirtilen gerekçeyle iptali gerekirken disiplin amirince 657 sayılı Yasa'nın 126. maddesinde verilen yetkinin kullanılması durumunda bent belirtme zorunluluğu bulunmamasına rağmen işlemin bu gerekçeyle iptalinde hukuki isabet bulunmamakla beraber karar sonucu itibariyle yerinde olduğundan, kararın belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmüştür.

Danıştay Savcısı: Gül Filiz Ercan Aslantaş

Düşüncesi: Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir.

Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin reddiyle İdare Mahkemesi kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği düşünüldü:

Dava, davacının, 1/8 oranında aylıktan kesme cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin 17.7.2006 günlü işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Ankara 4. İdare Mahkemesi'nin 12.12.2007 günlü, E:2006/2341, K:2007/2480 sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden; davacının Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü Makine İkmal Dairesi Başkanlığı Atölye Şube Müdürlüğünde mühendis olarak çalıştığı, Atölye Şube Müdürlüğü'ne vekalet eden ……'un izinli veya raporlu olduğu durumlarda vekaleten bu görevi yürüttüğü, 26.5.2006 tarihinde şube müdürlüğüne vekalet ettiği sırada aynı şubeye bağlı işçi ……'la, görevi olmadığı halde şubede muhafaza edilen evrakı karıştırdığı gerekçesiyle tartıştığı ve ……'ın rapor almasını gerektirecek şekilde fiili hareketi sonucu yaralanmasına sebep olduğu, söz konusu olay üzerine disiplin soruşturması açıldığı, kurum müfettişince yapılan soruşturmada davacının yapmış olduğu eylem, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-f maddesinde yer alan "Amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak" fiili kapsamında değerlendirilerek Devlet memurluğundan çıkarma cezasının verilmesinin uygun görüldüğü, ancak iyi sicilden dolayı kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının teklif edildiği, disiplin kurulunda teklif edilen cezanın olayda işçi ……'ın da kusuru bulunduğundan bahisle oyçokluğu ile reddedildiği, bunun üzerine disiplin amirince davacıya aylıktan kesme cezası verildiğinin anlaşıldığı, bu durumda davacının, yapılan disiplin soruşturması sonucunda disiplin kurulunca ceza verilmesi uygun bulunmayarak reddedilmesi sonucunda disiplin amirince söz konusu fiili 657 sayılı Kanun'un 125.maddesinin C bendine göre aylıktan kesme cezası verildiği görülmekte ise de, davacının fiil ve eylemi 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin C bendinde belirtilen hangi fiil ve davranış kapsamında olduğu belirtilmeksizin disiplin amirince 1/8 oranında aylıktan kesme cezası ile tecziye edilmesine ilişkin işlemde şekil yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Davalı idare, işlemin 657 sayılı Yasanın 126. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tesis edilmesi nedeniyle bent belirtme zorunluğunun bulunmadığını, işlemin hukuk ve usule uygun olduğunu ileri sürmekte ve İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasına karar verilmesini istemektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-f maddesinde, amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak fiilinin Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği, aynı maddenin son bölümünde ise, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve iyi veya çok iyi derecede sicil alan memurlar için, verilecek cezalarda bir derece hafif olanın uygulanabileceği, kuralı düzenlenmiştir.

Aynı Kanunun 126. maddesinde ise; "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir. Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler. Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır." kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda sözü edilen düzenlemelerle uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarmaya ilişkin disiplin cezalarının hangi makamlar tarafından karara bağlanacağı, karara bağlanan bu disiplin cezalarının ise hangi makamlar tarafından onaylanacağı belirlenmiştir. Bu kapsamda, disiplin kurullarının ayrı bir ceza tayinine yetkisi olmadığı hususu açık olmakla birlikte, Devlet memurluğundan çıkarma veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren eylem nedeniyle yapılan soruşturma sonucu soruşturmacı tarafından önerilen cezayı değerlendiren yetkili disiplin kurullarının eylemi sabit görmesi, fakat geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olanlar ve iyi veya çok iyi derecede sicil alanlar için bir alt ceza uygulanması yönünde kanaate varması halinde; disiplin kurullarının bu yetkilerini kendilerinin kullanacağı, verecekleri kararların ise Kanun'da belirtilen makamlar tarafından onaylanacağı kuşkusuzdur.

Olayda; disiplin kurulunca davacının 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması talebi reddedilmiş olduğundan, atamaya yetkili amirce 657 sayılı Yasa'nın 126. maddesinin tanıdığı yetki doğrultusunda disiplin cezası verildiği açık olup, bu aşamada söz konusu kusurlu fiilin aylıktan kesme cezasıyla cezalandırılmasını gerektiren fiiller kapsamında tekrar tanımlanması konusunda yetkili amire yükümlülük yüklenemeyeceğinden İdare Mahkemesince 657 sayılı Yasa'nın hangi maddesinin hangi bendi uyarınca ceza verildiği belirtilmediğinden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Ancak, dosyanın incelenmesinden, davacının, şube müdürlüğüne vekalet ettiği sırada aynı şubeye bağlı işçi ……'a, görevi olmadığı halde şubede muhafaza edilen evrakı karıştırdığı gerekçesiyle tartıştığı ve ……'ın rapor almasını gerektirecek şekilde fiili hareketi sonucu yaralanmasına sebep olduğu, söz konusu olay üzerine disiplin soruşturması açıldığı, kurum müfettişince yapılan soruşturmada davacının eylemi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-f maddesinde yer alan "Amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak" fiili kapsamında değerlendirilerek, fiili Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektirmekle beraber geçmiş hizmetlerinin ve sicilinin iyi olmasından dolayı bir alt ceza olan kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi gerektiği belirterek dosyanın yüksek disiplin kurulu yerine kurum disiplin kurulunda sevk edildiği ve disiplin kurulunca teklif edilen cezanın olayda işçi ……'ın da kusuru olduğu, onun için de ceza teklif edilmesi gerektiğinden bahisle oyçokluğu ile reddedildiği, bunun üzerine disiplin amirince davacıya aylıktan kesme cezası verildiği görülmüştür.

Soruşturma sırasında davacının sabit görülen eylemi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-f maddesinde düzenlenen, amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak fiili olup bu cezanın Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği ve bu cezayı verip vermeme, fiilin sübuta erdiği sonucuna varılması halinde cezayı kabul etme ve kişinin geçmiş hizmetleri ve sicili iyi ise yine bir alt cezanın uygulanıp uygulanmayacağına karar verme, yine suçun sabit olmadığı veya başka nedenlerle öneriyi reddetme yetkisi yüksek disiplin kuruluna ait olup; olayda, müfettişçe yüksek disiplin kuruluna ait olan bu yetkinin kullanılarak soruşturma dosyasının yüksek disiplin kurulu yerine kurum disiplin kuruluna sevk edildiğinin ve disiplin kurulunca da eylemin karşılığı olan cezanın Devlet memurluğundan çıkarma cezası olduğu ve bu konuda karar verme yetkisinin yüksek disiplin kurulunda olduğu gözetilmeksizin önerinin incelenerek karar verildiği ve önerinin reddi üzerine disiplin amirince ceza verildiğinin anlaşılması nedeniyle işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu durumda, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olması nedeniyle iptali gerekirken, İdare Mahkemesince disiplin amirinin bent belirtmesi gerektiği gerekçesiyle iptalinde hukuki isabet bulunmamakla birlikte karar sonucu itibariyle yerindedir.

Açıklanan nedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesi'nce verilen 12.12.2007 günlü, E:2006/2341, K:2007/2480 sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanmasına, 23.2.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Memur hakkında iddia edilen suçların zamanaşımına uğramış olsa bile disiplin soruşturması yapılması gerektiği disiplin soruşturması sonunda suçun işlenip işlenmediğinin tespit edilmesi gerektiği yönünde danıştay kararı yazımız ekindedir.

İlgili kararda "Soruşturma dosyasının, isnad edilen fiilin hiç işlenmediği gerekçesiyle işlemden kaldırılması ile zaman aşımı sebebiyle işlemden kaldırılmasının ilgili kamu görevlisi yönünden hukuki etki ve sonuçları birbirinden farklı olacağı kuşkusuzdur. Zira, hukuk aleminde var olmayan ve hiç gerçekleşmemiş bir fiil hakkında ceza verme yetkisinin zaman aşımına uğradığından bahsetmek mümkün değildir." şeklinde hüküm verilmiştir.

T.C.

DANIŞTAY

5. DAİRE BAŞKANLIĞI

ESAS NO: 2016/6751

KARAR NO : 2017/12835

KARAR TARİHİ: 16.5.2017

Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı): İçişleri Bakanlığı / ANKARA

Vekili : I. Hukuk Müşaviri

Karşı Taraf (Davacı) :

Disiplin Cezalarına İlişkin Cezalarda Zaman Aşımı Sürelerinin Geçmiş Olması Durumunda Dahi Zaman Aşımı Gerçekleştiğinden Dolayı Disiplin Cezası VerilmeseDe Söz Konusu Disiplin Suçunun İşlenip İşlenmediğinin Tespitinin Yapılması Gerekir.

İstemin_Özeti : İdare Mahkemesinin 22.4.2016 tarih ve E:2016/170, K:2016/769 sayılı kararının, dilekçede yazılı nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : Murat Daştan

Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Beşinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

Dava,...... Emniyet Müdürlüğü emrinde Emniyet Amiri olarak görev yapan davacının, .... Emniyet Müdürlüğü'nde görev yaptığı döneme ilişkin hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, S...A... isimli şahsın iletişiminin dinlenmesine gerekçe gösterilen faaliyetle/örgütle dinlemeyi gerektirecek ölçüde irtibat ve iltisakının olmamasına rağmen, gerçekçi sebeplere dayanmayan, hakim kararına esas teşkil eden belgelerin düzenlenmesi ya da bu belgelerde imzasının/parafının bulunması davranışıyla "kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" suçunu işlediğinden bahisle, Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 8/12. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası verilmesi gerekmekte ise de, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi gereğince zaman aşımı nedeniyle soruşturma dosyasının işlemden kaldırılmasına ilişkin 16.2.2015 tarih ve 2015/34 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesinin 22.4.2016 tarih ve E:2016/170, K:2016/769 sayılı kararıyla; davacıya isnat edilen suçlamalar için zaman aşımı süresinin dolduğunun saptanması halinde, salt bu saptamayla yetinilmesi ve fiilin sübuta erip ermediği hususu irdelenmeden dosyanın zaman aşımı nedeniyle ortadan kaldırılması gerekirken, disiplin kurulunca suçun işlendiğinin tespiti ve bu durumun karara geçirilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Davalı idare, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğunu öne sürmekte ve İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Zamanaşımı" başlıklı 127. maddesinde;

"Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;

a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında

bir ay içinde disiplin soruşturmasına,

b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına,

başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." hükmü yer almıştır.

Yukarıda metnine yer verilen hükümle düzenlenen ve ilgililer bakımından güvence niteliği taşıyan zamanaşımı süreleri, kamu düzenine ilişkin olmaları nedeniyle uyulması zorunlu süreler olduğundan, disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin tespit edilerek ve bu tespit sonrası fiilin işlenip işlenmediği ortaya konularak, fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi geçirildikten sonra disiplin cezası verilemeyeceği açıktır.

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. Buna göre, disiplin cezası verilebilmesi için öncelikle kusurlu halin tespiti gerekmektedir. Kusurlu halin tespitinden kasıt ise, disiplin cezasına konu edilen fiil veya halin zamanı, yeri, şekli gibi tüm unsurların ortaya konulması, böylelikle fiilin kim tarafından, ne zaman, nerede ve ne şekilde işlendiğinin net ve açık bir şekilde belirlenmesidir.

Soruşturma dosyasının, isnad edilen fiilin hiç işlenmediği gerekçesiyle işlemden kaldırılması ile zaman aşımı sebebiyle işlemden kaldırılmasının ilgili kamu görevlisi yönünden hukuki etki ve sonuçları birbirinden farklı olacağı kuşkusuzdur. Zira, hukuk aleminde var olmayan ve hiç gerçekleşmemiş bir fiil hakkında ceza verme yetkisinin zaman aşımına uğradığından bahsetmek mümkün değildir.

Dosyanın incelenmesinden;.... Emniyet Müdürlüğü emrinde Emniyet Amiri olarak görev yapan davacının,..... Emniyet Müdürlüğü'nde görev yaptığı döneme ilişkin hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, "kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" suçunu işlediğinden bahisle, Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 8/12. maddesi gereğince meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, fiilin işleniş tarihi itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca idarenin ceza verme yetkisine dair zamanaşımı süresi dolduğundan soruşturma dosyasının işlemden kaldırılmasına ilişkin 16.2.2015 tarih ve 2015/34 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının S...A... adlı şahsın iletişimin dinlenmesi olayı ilgili kısmının iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırılmış dosya içeriği fiillerin davacı tarafından işlenip işlenmediği, fiil gerçekleşmiş ise hangi tarihte işlendiğinin ve bu fiillerin meslekten çıkarma cezasını gerektirip gerektirmediğinin, başka bir ifadeyle öncelikle, fiilin sübüta erip ermediğinin incelenmesi ve bu sonuca göre isnad edilen fiillerin işlendiğinin tespitinden sonra, fiilin işlendiği tarihin esas alınarak Disiplin Kurullarının ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı tespit edilerek, ilgili emniyet personeli hakkında tesis edilen işlemin hukuka uygun olup olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, davacının meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiilinin sübüta erip ermediği irdelenmeden ve fiilin hangi tarihte işlendiği hususu tespit edilmeden, doğrudan ceza verme zamanaşımı sebebiyle dosyanın işlemden kaldırılması gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle İdare Mahkemesinin 22.4.2016 tarih ve E:2016/170, K:2016/769 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun geçici 8. maddesi gereğince uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Yasa ile değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca BOZULMASINA, yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 16.5.2017 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Kararın Özeti:
Sayıştay 1. Dairesi, bir üniversite tarafından yürütülen danışmanlık hizmeti kapsamında öğretim üyelerine yapılan döner sermaye ek ödemelerinin, “doğrudan mesleki katkı bulunmadığı” gerekçesiyle kamu zararı oluşturduğu iddiasını incelemiş; somut olayda kamu zararı bulunmadığına karar vermiştir. Karar, akademik katkının kapsamının belirlenmesi bakımından denetim pratiğine yönelik ölçütler içermektedir.

İddianın Çerçevesi

Uyuşmazlık, üniversite ile üçüncü bir taraf arasında imzalanan danışmanlık hizmet alımı sözleşmesi kapsamında yürütülen işten elde edilen gelirlerin dağıtımına ilişkindir.

İş kapsamında; çok sayıda ilde bulunan yapıların zemin etüdü, deprem performans analizi ve güçlendirme raporlarının hazırlanmasına yönelik faaliyetler yürütülmüş; sondaj ve laboratuvar testleri gibi teknik işlemler hizmet alımı yoluyla gerçekleştirilmiştir.

Sorgu konusu iddia, öğretim üyelerinin bu faaliyetlerde doğrudan üretici rol üstlenmediği, yalnızca koordinasyon sağladığı ve bu nedenle döner sermaye gelirine katkı şartını karşılamadığı yönündedir.

Mevzuat Çerçevesi

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinde, döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılabilmesi için “gelire katkı” veya “hizmetin ifası” kriterleri esas alınmıştır.

Düzenleme, katkının niteliğine ilişkin açık bir sınırlama getirmemekte; uygulamada bu hususun somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesini gerektirmektedir.

Sayıştay Değerlendirmesi

Daire kararında, katkının varlığı değerlendirilirken işin bütünlüğü esas alınmış ve aşağıdaki unsurlar belirleyici kabul edilmiştir:

• İşin niteliği: Faaliyetlerin yalnızca fiziki üretim süreçlerinden ibaret olmadığı; bilimsel analiz, teknik değerlendirme ve raporlama aşamalarını içerdiği,

• Akademik katkı: Öğretim üyelerinin verilerin yorumlanması, teknik raporların hazırlanması ve sürecin bilimsel sorumluluğunun üstlenilmesinde aktif rol aldığı,

• Hizmet alımı ile ilişki: Dışarıdan temin edilen hizmetlerin, nihai teknik çıktının hazırlanmasına yönelik veri üretimiyle sınırlı olduğu,

• Katma değer unsuru: Nihai ürünün (analiz ve raporlar) akademik değerlendirme süreci sonucunda ortaya çıktığı

tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, öğretim üyelerinin katkısı “yardımcı” değil, işin sonucunu belirleyen esaslı mesleki katkı olarak nitelendirilmiştir.

Mali Sürece İlişkin Tespit

Kararda ayrıca ödeme sürecinin mali yönü de incelenmiş;

• Gelirden kanuni kesintilerin (%15 kurum payı, %5 BAP payı, %1 Hazine payı) yapıldığı,

• Hizmet alım giderlerinin düşüldüğü,

• Kalan tutarın katkı oranına göre dağıtıldığı

tespit edilerek mali işlemlerin mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç

Daire, yukarıdaki değerlendirmeler doğrultusunda kamu zararı bulunmadığına hükmetmiştir.

Karar, denetim uygulamaları bakımından şu ilkeleri ortaya koymaktadır:

• “Doğrudan katkı” kavramı, yalnızca fiziki üretim faaliyetleriyle sınırlı değildir; bilimsel değerlendirme ve analiz süreçleri de bu kapsamda yer alabilir.

• Hizmet alımı yapılmış olması, kamu personelinin katkısını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

• Katkının varlığı, işin nihai çıktısına olan etkisi üzerinden değerlendirilmelidir.

• Ek ödeme süreçlerinde mali hesaplama ve kesinti usullerine uygunluk, ayrıca ve öncelikle denetlenmelidir.

KARAR

Döner Sermaye Ek Ödemesi

… ile Üniversite arasında … tarihinde imzalanan … TL sözleşme bedelli … Danışmanlık Hizmeti Alımı İşi’nde görevli öğretim üyelerine doğrudan mesleki katkılarının bulunmadığı faaliyetler için ek ödeme yapıldığı iddia edilmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin;

(c) fıkrasında,

“Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 950’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 750’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini,

2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 750’sini, … diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 225’ini, (…) geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır…” hükmü,

(d) fıkrasında,

“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” hükmü ve

(e) fıkrasında,

“Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.

…” hükmü

yer almaktadır.

Bu hükümlere göre;

Bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına,

Yükseköğretim kurumlarının diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden, hizmeti veren öğretim elemanlarına

döner sermaye ek ödemesi yapılır.

Yapılan incelemede;

- … tarihinde … ile Üniversite arasında imzalanan sözleşmenin bedelinin …TL, işe başlama tarihinin … ve işin süresinin … gün olduğu,

- İşe ait Sözleşmenin, Elazığ, Tunceli, Malatya, Adıyaman, Trabzon, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane, Erzurum, Kars, Bayburt, Şırnak, Diyarbakır, Batman, Mardin, Siirt, Bitlis, Ağrı, Iğdır, Muş, Van ve Hakkâri illerinde bulunan 154 adet lojman ve hizmet binasını kapsadığı,

- İşin aşağıda yer alan sekiz kalemden oluştuğu:

1) Her zeminde ve derinlikte sondaj yapılması (11.550 adet x …= …TL),

2) Laboratuvar ve saha deneylerinin yapılması (Her bina için bir set, şartnamede belirtilen tüm deneyler-154 adet x …= … TL),

3) Mevcut binalarda projesi bulunmayan binaların rölevelerinin çıkarılması ve projesi bulunanlar için projenin yerinde kontrolü (154 adet x …= …TL),

4) Beton kalitesi ve donatı durumunun belirlenmesi (154 adet x …= …TL),

5) Sondaj veri raporu hazırlanması (Her yapı için ayrı ayrı hazırlanacaktır-154 adet x …= …TL),

6) Geoteknik değerlendirme raporu hazırlanması (154 adet x …= …TL),

7) Mevcut binaların deprem değerlendirme analizlerinin yapılması (154 adet x …= …TL),

8) Güçlendirme öneri raporunun hazırlanması (154 adet x …= …TL),

- İş programını, yapılan çalışmaları ve iş tamamlanma sürecini gösteren … Genel Müdürlüğü Çalışmalarına Ait Çalışma Programı Detaylarına göre işin iller bazında altı gruba ayrıldığı ve çalışmanın ön inceleme, zemin analizi, mimari proje, performans analizi ve raporlama olmak üzere beş aşamada … gün içinde tamamlandığı,

- İşin yerine getirilmesi sırasında idare bünyesinde yaptırılamayacak bazı iş ve işlemlerin (zemin analizine yönelik sondajların alınması, laboratuvar testlerinin yapılması, raporların yazılması, mimari projeye ilişkin mimari röleve için binaların gezilmesi, mimari rölevelerin alınması ve detay çizimlerin hazırlanması, performans analizine yönelik statik rölevenin alınması, detay çizimlerin hazırlanması, binaların sonlu eleman modellerinin hazırlanması ve belirlenen malzeme özellikleri ile binaların performans analizlerinin yapılması) hizmet alımı yapılmak suretiyle yerine getirildiği,

- … yılında iş kapsamında elde edilen KDV hariç … TL’lik gelirin, dışarıdan temin edilen hizmet bedelleri ile kanuni kesintiler (%15 kurum payı, %5 bilimsel araştırma projeleri payı ve %1 Hazine payı) minha edildikten sonra kalan … TL’sinin öğretim üyelerine işe olan katkıları dikkate alınmak suretiyle belirlenen oranlar üzerinden ek ödeme olarak ödendiği,

görülmüş olup yapılan savunmalardan ve savunma eki belgelerden anılan iş kapsamında yapılan faaliyetlerin/işlerin tamamının mesleki birikim ve yetkinlik gerektiren faaliyetler olduğu, bütün raporların sorumlu öğretim üyeleri tarafından bilimsel ve teknik değerlendirmeler yapılarak hazırlandığı, adı geçen öğretim üyelerinin hizmet alımı konusu işlerde de gerekli yönlendirmeleri yaparak koordinasyonu sağladıkları ve sahada bilfiil çalıştıkları, elde edilen gelirden yürürlükteki mevzuat uyarınca yapılması gereken kanuni kesintilerin yapıldığı ve bu kesintiler ile iş kapsamında yapılan hizmet alımı bedelleri düşüldükten sonra kalan tutarın öğretim üyelerine işe olan katkıları dikkate alınmak suretiyle belirlenen oranlar üzerinden döner sermaye ek ödemesi olarak ödendiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, sorguda kamu zararı olduğu iddia edilen … TL için ilişilecek husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.

Danıştay 12. Daire, icra müdür yardımcısına verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasının iptaline ilişkin kararı onadı. Daire, ceza yargılamasında “rüşvet” kapsamında değerlendirilmeyen ve “hediye kabulü” niteliğinde görülen eylemin, 657 sayılı Kanun’un 125/E-g maddesi uyarınca memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaştı.

Danıştay 12. Daire’nin 25/10/2023 tarihli, E.2021/160, K.2023/5277 sayılı kararı, disiplin hukukunda fiilin niteliği ile uygulanan yaptırım arasındaki orantılılık denetimi bakımından dikkat çekici tespitler içeriyor.

Olayın arka planı

Davacı, icra müdür yardımcısı olarak görev yapmakta iken, daha önce icra müdür yardımcısı olarak görev yaptığı döneme ilişkin disiplin soruşturması sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamında “Devlet memurluğundan çıkarma” cezasıyla cezalandırıldı.

Disiplin işlemine dayanak fiiller, aynı zamanda ceza yargılamasına da konu edildi. Davacı hakkında “rüşvet almak ve vermek” suçlamasıyla açılan davada ağır ceza mahkemesi; dosyada herhangi bir usulsüzlük, suistimal veya işin yapılmasından önce çıkar sağlanmasına yönelik bir anlaşma bulunmadığı, olayın işin bitiminden sonra verilen paranın alınması ve paylaşılması şeklinde gerçekleştiği gerekçesiyle beraat kararı verdi. Mahkeme, söz konusu eylemi özünde hediye kabulü olarak değerlendirdi. Bu karar, bölge adliye mahkemesince onanarak kesinleşti.

İlk derece mahkemesinin yaklaşımı

İdare Mahkemesi, davacının eyleminin disiplin hukuku bakımından tamamen yaptırımsız bırakılabilecek nitelikte olmadığını kabul etti. Bununla birlikte mahkeme, “yapılması gereken bir işin yapılmasından dolayı hediye kabul etme” fiilinin, 657 sayılı Kanun’un 125/E-g maddesinde düzenlenen, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirtti.

Mahkemeye göre, söz konusu davranış disiplin yaptırımı gerektirebilirse de, bunun doğrudan en ağır disiplin cezası olan devlet memurluğundan çıkarma sonucunu doğurması hukuka uygun değildir. Bu gerekçeyle dava konusu işlem iptal edildi; ayrıca davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedildi.

İstinaf ve temyiz süreci

Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka ve usule uygun bularak davalı idarenin istinaf başvurusunu reddetti. Bu karar davalı idarece temyiz edildi.

Danıştay 12. Daire ise temyiz incelemesinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirinin bulunmadığını belirterek temyiz istemini reddetti ve Bölge İdare Mahkemesi kararını onadı.

Kararın öne çıkan hukuki yönü

Karar, disiplin hukukunda uzun süredir tartışılan iki temel noktaya yeniden işaret ediyor:

İlki, ceza yargılamasındaki maddi olgu tespitlerinin, disiplin hukuku bakımından tamamen bağlayıcı olmamakla birlikte, fiilin niteliğinin belirlenmesinde güçlü bir referans oluşturduğu gerçeğidir. Somut olayda ceza mahkemesinin “rüşvet” değil “hediye kabulü” değerlendirmesi, idari yargı mercilerinin disiplin cezasının ağırlığını denetlerken dikkate aldığı temel unsurlardan biri oldu.

İkincisi ise, her disiplin aykırılığının mutlaka memuriyetten çıkarma cezasını haklı kılmayacağıdır. Danıştay’ın onadığı kararda, fiilin disiplin hukuku bakımından yaptırım gerektirebileceği kabul edilmekle birlikte, uygulanan cezanın fiilin ağırlığıyla uyumlu olması gerektiği vurgulandı.

Uygulama bakımından ne ifade ediyor?

Karar, özellikle kamu görevlileri hakkında tesis edilen ağır disiplin yaptırımlarında, idarenin fiili yalnızca soyut kavramlarla değil, somut olayın özellikleri, ceza yargılamasındaki tespitler ve ölçülülük ilkesi çerçevesinde değerlendirmesi gerektiğini gösteriyor.

Bu yönüyle karar;

• 125/E-g bendinin uygulama alanının sınırları,
• hediye kabulü ile rüşvet ayrımı,
• disiplin cezasında ölçülülük,
• ceza yargılaması ile disiplin hukuku arasındaki ilişki

bakımından uygulamacılar açısından kayda değer bir içtihat niteliği taşıyor.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/160
Karar No : 2023/5277

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:............................ilçesi icra müdür yardımcısı olarak görev yapan davacının, Kocaeli icra müdür yardımcısı olduğu dönemde hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili kapsamında "Devlet memurluğundan çıkarılma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile mahrum kaldığı parasal haklarının, görevden el çektirme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; uyuşmazlıkta, disiplin cezasına konu olan fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacı hakkında "Rüşvet almak ve vermek" suçlamasına ilişkin olarak yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesi"nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "...davacının da aralarında bulunduğu sanıkların yaptıkları işlemlerde ve iflas dosyasında herhangi bir usulsüzlük ve suistimal bulunmadığı, olayın mağdurunun olmadığı, iş sahibinden mevzuata uygun şekilde yapılan işlemin bitiminden sonra, iş sahibine yönelik olarak Kanun'da belirtilen boyut ve nitelikte herhangi bir zorlama olmaksızın verilen paranın alınıp paylaşılması şeklinde gerçekleşen olayda, belirli bir işin yapılması karşılığında çıkar sağlanacağı konusunda taraflar arasında işin yapılmasından önce gerçekleştirilmiş bir anlaşma bulunmadığı, esasen çıkarın sağlandığı, hediye kabulü olarak değerlendirilebilecek bu eylemin TCK'da uygulamasını gerektirebilecek nitelikte olduğu anlaşılmakla CMK 223/2-a. maddesi gereğince ayrı ayrı beraatlerine" karar verildiği, yapılan itiraz üzerine anılan kararın, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiğinin görüldüğü; davacının hem ceza davasına hem de disiplin soruşturmasına konu olan eyleminin yapılan yargılama sonucunda "hediye alma" olarak değerlendirildiği, davacının görevinin önemi ve niteliği gereği bu davranışının disiplin mevzuatına aykırı olduğu ve disiplin cezası gerektirdiği sonucuna varılmakla birlikte, yapılması gereken bir işin yapılmasından dolayı "hediye kabul etme" eyleminin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamında değerlendirilebilecek nitelik ve ağırlıkta bulunmadığı, bir başka ifadeyle memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici bir davranış niteliğinde olmadığı, bununla birlikte; davalı idare tarafından, davacının eylemine uygun bir disiplin cezası verebilmesine engel bir durum da bulunmadığı, bu durumda davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, yapılan yargılama ile hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 28/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Danıştay, bir disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davada, yargı mercilerinin disiplin otoritesinin yerine geçerek “hangi ceza verilmeliydi” şeklinde bir belirleme yapamayacağına hükmetti. Kararda, mahkemelerin yalnızca hukukilik denetimi yapabileceği, yerindelik denetiminin ise disiplin otoritesinin takdir alanında kaldığı vurgulandı.

Yargı, disiplin otoritesinin yerine geçemez

Yüksek mahkeme, disiplin cezasına konu eylemin sübut bulup bulmadığını, soruşturma usulüne uygun yapılıp yapılmadığını ve eylemin hangi disiplin kuralına uyduğunu (tipiklik) denetlemenin yargının görevi olduğunu belirtti. Ancak mahkemenin, disiplin otoritesinin takdir yetkisi çerçevesinde belirlediği ceza yerine, “başka bir disiplin cezası verilmeliydi” şeklinde bir tespit yapmasının, yetki alanını aşmak anlamına geleceğinin altı çizildi.

“Öğrencilerin disipline aykırı fiillerine verilecek cezanın tayininde yetkili olan makam ilgili disiplin otoritesidir. Mahkemece davacının eylemine uyan disiplin cezasının tespitinin yapılması yerinde değildir.”

Kararda, disiplin otoritesinin takdir yetkisi bulunan alanda mahkemelerin ancak hukuka aykırılık olup olmadığını denetleyebileceği; cezanın türünün ve ağırlığının belirlenmesinin ise idarenin sorumluluğunda olduğu ifade edildi.

‘Tipiklik’ ilkesi disiplin hukukunda da geçerli

Danıştay ayrıca, ceza hukukunun temel ilkelerinden “kanunsuz suç ve ceza olmaz” (tipiklik) ilkesinin disiplin hukukunda da uygulanması gerektiğini yineledi. Bir eylemin hangi disiplin cezasını gerektirdiğinin mevzuatta açıkça tanımlanmış olması gerektiğini belirten mahkeme, tanıma uymayan bir eylem için verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağını vurguladı.

Hukukilik – yerindelik ayrımı yeniden hatırlatıldı

Uzmanlara göre bu karar, idari yargının temel işlevi olan hukukilik denetimi ile idarenin takdir yetkisi alanındaki yerindelik denetimi arasındaki çizgiyi yeniden çizmesi açısından önem taşıyor. Kararda, mahkemelerin disiplin cezasını iptal edebileceği, ancak iptal gerekçesinde “neyin verilmesi gerektiğine” karar veremeyeceği; aksi halde yargı organının idarenin yerine geçmiş olacağı belirtildi.

T.C.

D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE

Esas No : 2023/4224

Karar No : 2024/4081

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Emniyet Genel Müdürlüğü

VEKİLİ : Av.

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

VEKİLİ : Av. .

İSTEMİN KONUSU : Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince verilen 11/09/2020 günlü, E:2020/2272, K:2020/1906 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava Konusu İstem : Dava, Karabük Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi iken 03/05/2016 günlü dilekçesiyle kendi isteğiyle eğitim merkezinden ayrılan davacı tarafından; 26/07/2016 günlü, 2016/34 sayılı Karabük POMEM Öğrenci Disiplin Kurulu kararının, davacının sarf ettiği "Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" cümlesi ile Polis Akademisi Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin birinci fıkrasının (e) bendinin (17) numaralı alt bendinde yer alan "Eğitim kurumu içinde veya dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Emniyet Teşkilatı polis amirlerine, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına,

memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak" fiilini işlediğinden bahisle eğitim kurumundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Ankara 14. İdare Mahkemesinin 26/12/2017 günlü, E:2017/1040, K:2017/3719 sayılı kararıyla; davacı hakkında olay günü düzenlenen tutanağı tanzim eden ders görevlileri ve öğrencilerin meydana gelen olayın belli bölümlerine şahit oldukları, görmüş oldukları bölüm itibariyle bilgilerinin olduğu, davacının 20/04/2016 tarihinde yaşanan zincirleme olay ekseninde eğitim faaliyetini yerine getirmekte iken davacıyı uyaran Başpolis Memuru …'ye hitaben "Bana bak hoca...Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" ifadesini kullandığı hususunun soruşturma dosyasındaki tanık ifadelerince doğrulandığı, olayın oluş yeri, şekli ve zamanı dikkate alındığında birden fazla kişi tarafından doğrulanarak sübuta eren fiilden dolayı davacının Yönetmeliğin 40/E- 17. maddesinde düzenlenen fiili işlediği görülmekle, dava konusu edilen eğitim kurumundan çıkarma cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından; ilk derece mahkemesi kararının istinaf yoluyla incelenmesinin talep edilmesi üzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 03/10/2018 günlü, E:2018/2814, K:2018/2468 sayılı kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunması nedeniyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/06/2020 günlü, E:2019/861, K:2020/2694 sayılı kararıyla; temyiz istemine konu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararla; bakılan uyuşmazlıkta, davacının eğitim esnasında hocasıyla arasında gerçekleşen konuşmalarda "Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" ifadesi dava konusu edilmiş olduğundan, davacının söz konusu eylemlerinden yalnızca belirtilen bu eylemi dikkate alınarak dava konusu işlemin incelendiği, bu kapsamda "Cumhurbaşkanı..." ifadesini kullandığı hususu soruşturma dosyasındaki tanık ifadelerince doğrulanmış ise de, söz konusu ifadenin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun hakaret başlıklı hükmü kapsamına girmediği, hakaret fiili çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, ancak, amirine karşı saygısızlık olarak değerlendirilebileceğinin açık olduğu, davacı hakkında ilgili Yönetmeliğin

40. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (22) numaralı alt bendinde yer alan "Amir, üst ve öğretim elemanlarına karşı ciddiyetini bozmak, söz ve tavır veya davranış ile saygısızlık yapmak" hükmü kapsamında eğitim kurumundan uzaklaştırma cezası uygulanabileceği sonucuna varıldığı, bu durumda davacının fiil ve davranışlar ile uygulanan cezanın örtüşmediğinin anlaşılması nedeniyle zikredilen eylem nedeniyle "Eğitim Kurumundan Çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda davacının işlediği fiillerden dolayı hakkında dört ayrı meslekten çıkarma cezası verildiği ve anılan cezaların Genel Müdürlük makam olurlarıyla kesinleştiği, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : Muhammet Yılmaz

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT :

25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 17 ve 30’uncu maddeleri, 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun Ek-24’üncü maddesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 65’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Polis Akademisi Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 40. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde "e) Eğitim kurumundan çıkarma: Öğrencinin, bir daha Polis Akademisine bağlı hiçbir eğitim öğretim kurumu öğrenciliğine alınmamak üzere ilişiğinin kesilmesidir. Eğitim kurumundan çıkarma cezası gerektiren tutum ve davranışlar şunlardır:... 17) Eğitim kurumu içinde veya

dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Emniyet Teşkilatı polis amirlerine, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına, memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak,..." hükmü yer almaktadır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "hakaret" başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasında "Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

"Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir eylemin tanımının yapılması ve yasanın ne tür eylemleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur.

Söz konusu eylem, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır. Bu itibarla, davacının eğitim esnasında hocasıyla arasında gerçekleşen konuşmalarda "Cumhurbaşkanı gelse bana bu hareketleri yaptıramaz" ifadesini kullandığı hususu soruşturma dosyasındaki tanık ifadelerince doğrulanmış ise de; söz konusu ifadenin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "hakaret" başlıklı 125. maddesinin kapsamına girmediği, hakaret fiili çerçevesinde değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, davacının fiilinin "Eğitim kurumu içinde veya dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Emniyet Teşkilatı polis amirlerine, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına, memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak," şeklindeki suç tanımına uymadığı, anılan fiil yönünden disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının gerçekleşmediği ve davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezası verilebileceği açık olmakla birlikte öğrencilerin disipline aykırı fiillerine verilecek cezanın tayininde yetkili olan makamın ilgili disiplin

otoritesi olduğu gözetildiğinde, Mahkemece davacının eylemine uyan disiplin cezasının da tespitinin yapılmasının yerinde olmadığı, disiplin cezasının uyuşmazlık konusu yapıldığı durumlarda yargı yerlerince, disiplin soruşturmasının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, ilgilinin fiilinin sübut bulup bulmadığı, sübut bulmuş ise eylemine uyan disiplin cezasıyla cezalandırılıp cezalandırılmadığı yönünden hukukilik denetimi yapılabileceği, ayrıca ilgilinin eylemine uyan disiplin cezasının tespitinin de yapılmasının, disiplin otoritesinin yetki alanına girilmesi ve hukukilik denetiminin sınırlarının aşılması sonucunu doğuracağı hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında da sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,

2. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince verilen 11/09/2020 günlü, E:2020/2272, K:2020/1906 sayılı kararın yukarıda belirtilen GEREKÇE İLE ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara ve bir örneğinin de Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın, kararı veren Ankara 14. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 17/09/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), %58 oranında engelli bir memurun, 8. Dönem Toplu Sözleşme ile engelliler için lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarıldığına ilişkin hükmün uygulanması talebini reddeden Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nü haksız buldu. Kurum, idareye “başvuranın lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılması” yönünde tavsiye kararı verdi.

Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü’nde mühendis olarak görev yapan ve %58 oranında doğuştan ve sürekli engelli olduğunu sağlık raporuyla belgelendiren başvuran, 7 Aralık 2021’de sıra tahsisli lojmana yerleşti.

27 Ağustos 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme’nin 62. maddesi uyarınca, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarılmasını talep etti. Ancak Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun 10. maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hüküm konulamaz” gerekçesiyle talebi reddetti.

Başvuran bunun üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurdu.

İdarenin Savunması

Meteoroloji Genel Müdürlüğü savunmasında özetle şunları belirtti:

• 2946 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır” hükmü kesin olarak yer almaktadır.

• Aynı Kanun’un 10. maddesi, toplu iş sözleşmelerine bu Kanun’a aykırı hüküm konulamayacağını amir şekilde düzenlemektedir.

• Engelli personel için zaten lojman puanlamasında +40 puan avantajı sağlanmaktadır.

• Tarım ve Orman Bakanlığı’nın farklı uygulaması, kurumların teşkilat yapılarının farklı olması nedeniyle hukuki tutarsızlık oluşturmaz.

Ombudsmanlığın Değerlendirmesi

Kamu Denetçiliği Kurumu kararında kritik tespitlerde bulundu:

1. Toplu sözleşme kanunun üstünde değil ama mali/sosyal haklarda saklı tutuluyor
Anayasa’nın 128. maddesine göre memurların özlük işleri kanunla düzenlenir, ancak mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Dolayısıyla lojman süresi sosyal hak kapsamında olduğundan toplu sözleşme ile düzenlenebilir.

2. 2946 sayılı Kanun’un 10. maddesi toplu sözleşmeyi kapsamıyor
Kanun’da “toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere” atıf yapılmıştır. Kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme bu kapsamda sayılmadığından, sınırlama burada uygulanamaz.

3. Yetkili kurullar uygulanması gerektiği yönünde görüş bildirdi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantıda, Hakem Kurulu Kararı’nın 62. maddesinin uygulanması gerektiği, bu hükmün idarelere takdir hakkı tanımadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başka bir kurumda uygulanmış olması tutarlılık gerektirir
Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı bir enstitüde aynı toplu sözleşme hükmü uygulanarak engelli personelin lojman süresi 6 yıla çıkarılmıştır. Ombudsmanlık, toplu sözleşme hükümlerinin tüm kamu kurumlarını bağladığını, farklı uygulamanın hukuki tutarsızlık oluşturduğunu vurguladı.

5. Lojmanlarda bekleyen engelli personel bulunmuyor
İdarenin kendi verilerine göre, başvuranın bulunduğu 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerde lojman sırasında bekleyen engelli, şehit yakını veya gazi personel bulunmamaktadır. Bu nedenle başvuranın talebinin kabulü başka bir personelin hakkını ihlal etmeyecektir.

Karar

Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca başkanlığında alınan kararla:

• BAŞVURUNUN KABULÜNE,

• Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne, başvuranın lojman oturma süresinin bir yıl daha uzatılması yönünde TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

• İdarenin karar üzerine tesis edeceği işlemin 30 gün içinde Kurum’a bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

hükmedildi.

T.C.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2026/5386-S.26.7514

BAŞVURU NO : 2025/20755

KARAR TARİHİ : 01/04/2026

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN

Adres

BAŞVURUYA KONU İDARE : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/11/2025

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.1. ………………. (T.C. Kurumumuza başvuru yaptığı 18.11.2025 tarihli dilekçesi ve eki yazışmalarda özet olarak;

1.2.Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü'nde “Mühendis (Sicil: olarak görev yaptığını, %58 oranında doğuştan ve sürekli olmak üzere nörolojik, ortopedik engelli olduğunu, 7.12.2021 tarihinde kurum lojmanına sıra tahsisli olarak yerleştiğini, 27.08.2025 tarihli 32999 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62. maddesine dayanarak, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla güncellenmesini talep etmek üzere 06.11.2025 tarihinde dilekçeyle başvurduğunu, Bölge Müdürlüğünün 17.11.2025 tarihli cevabında, Genel Müdürlüğün aynı durum için açılmış bir başka dilekçeye cevabını ilgi göstererek ve 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hükümler konulamayacağı” gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, Anayasanın 53’üncü maddesinde “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu sözleşme hükmünde olduğu” ve 128. maddesinde “Memurların özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde amir hükümlerin bulunduğunu, lojman oturma süresinin sosyal hak kapsamında olup, Anayasa bu konuda toplu sözleşme hükümlerinin saklı tutulduğunu, 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesinin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini ve “ % 40 ve üzeri engelli kamu görevlileri için lojman oturma süresinin 6 yıl olacağı” şeklinde düzenleme yapıldığını, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, İstanbul Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü'nde görevli engelli personelin aynı Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesine dayanarak yaptığı başvuruyu 24.09.2024 tarihinde kabul ettiğini ve lojman oturma süresinin 6 yıla çıkarıldığını, bu kararın, Toplu Sözleşmenin 62’nci maddesinin uygulanabilir olduğunu ve 2946 sayılı Kanun ile çatışmadığını açıkça gösterdiğini, bir başka ifade ile idareler arasında tutarsızlık bulunduğunu, Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için hükmü uygularken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygulamadığını, Resmi Gazete’de yayımlanan ve Anayasal güvence altındaki bir hükmün uygulanmamasının hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu, diğer yandan Anayasanın "özel koruma" yükümlülüğünün bu noktada engelliler lehine yorumlanması gerektiğini gösterdiğini, Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesi ile engelli kamu görevlileri için getirilmiş özel düzenleme olduğunu, aynı hükmün Tarım Bakanlığı tarafından uygulanırken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün reddetmesi yönündeki idari işleme ilişkin hukuki gerekçelerin tutarsız olduğunu iddia ve ifade ederek 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.

1.3………………………tarafından yukarıda bahis konusu edilen iddia ve talep ile ilgili olarak 06.11.2025 tarihli dilekçe ile idareye başvuruda bulunulmuş, idarenin 17.11.2025 tarih ve sayılı cevap yazısında özet olarak; “… Genel Müdürlüğümüzün İlgi (b) sayılı yazısı ve 30.10.2025 tarihindeki (İntranet sayfamızda duyurulan) Meteoroloji Genel Müdürlüğü Kurum İdari Kurul Kararlarının 5. maddesinde de belirtildiği üzere Kamu Konutları Kanununun “Yasaklı Hükümler” başlıklı 10. maddesinde "Toplu İş Sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümler konulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz" hükmü mevcut olup anılan kanunun 4.maddesinde belirtildiği üzere "sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır" hükmü –kanunda değişiklik yapılmadığı müddetçe- engelli personel için de uygulanmaya devam edilecektir.” şeklinde olumsuz cevap verdiği anlaşılmakla, idari başvuru yolları tüketilen başvuru ile ilgili Kurumumuzca esastan inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.

II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Başvuranın iddia ve taleplerine ilişkin olarak, 03.12.2025 tarih ve ………………………………… sayılı yazımız ile Ege Üniversitesi Rektörlüğü’nden ve 11.02.2025 tarih ve …………………………. sayılı yazımız ile Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden bilgi ve belge talep edilmiştir.

2.1. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan 31.12.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak;

2.1.1………………………………. Genel Müdürlük 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğüne bağlı Atatürk Havalimanı Meteoroloji Müdürlüğünde kadrolu memur (mühendis) olarak görev yaptığı, dolayısıyla 01.01.2024 – 31.12.2025 tarihleri arasında uygulanan 7. Dönem Toplu Sözleşmeye tâbi olduğu,

2.1.2.2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı Hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinin amir hükmü karşısında ve sundukları gerekçeler doğrultusunda Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Dostane Çözüm" başlıklı 33/A maddesi kapsamında İdaremizce yapılacak bir işlem bulunmadığının değerlendirildiği,

2.1.3.Meteoroloji 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğü ve bağlı Meteoroloji Müdürlüklerinde toplam 40 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 9 adedinde görev tahsisli personel, 28 adedinde sıra tahsisli personel oturmakta olup 3 adedi ise yapılan bina performans analizi sonucunda riskli olarak tespit edildiğinden boş durumda olduğu, Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatında toplam 524 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 113 adedinde görev tahsisli personel, 353 adedinde sıra tahsisli personel, 19 adedinde hizmet tahsisli personelin oturduğu, diğer lojmanların ise boş olup komisyonların karar alma ve tahsis, teslim işlemleri devam ettiği,

2.1.4………………………… 'in de dâhil olduğu “sıra tahsisli konut” türüne ilişkin puanlama cetvelinin; Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli “Sıra Tahsisli Konutların Puanlama Cetveli” başlıklı 4 Sayılı Cetvel olduğu, bu Cetvel'in k maddesi “Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta şeklindedir. birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan” şeklinde olduğu ve dolayısıyla yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren personellerimize lojman tahsis ederken oluşturulan puanlamada doğrudan +40 puan verildiği, hatta personellerin kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi için de ayrı ayrı +40 puan verildiği, ^^^ ’in de bu kapsamda puanlamada +40 puan aldığı, bahsedilen uygulama idarelerindeki lojman tahsis talebinde bulunan tüm personeli hakkında uygulandığı, nitekim Genel Müdürlüğümüz merkez birimlerine ait Ankara ili, ^ ilçesinde bulunan 50 adet lojmanda 7 (yedi) engelli personel ve engelli yakını olan personel ikamet etmekte olup bu sayının oran olarak %14'ü bulduğu,

2.1.5.Ülkemizde 2010 yılında yapılan Anayasa Değişikliği ile işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine ilk defa toplu sözleşme hakkı tanındığı, hukuka ve kanuna aykırı olmadığı sürece toplu sözleşme hükümlerinin, geçerli olduğu sürede, taraflar açısından bağlayıcı olduğunun kuşkusuz olduğu, toplu sözleşmenin hukuki niteliği konusunda farklı görüşler bulunduğu, bir görüşe göre toplu sözleşmenin memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, mali ve sosyal haklarını düzenleyen düzenleyici bir idarî işlem olduğu, toplu sözleşme yapma hakkının ise idarenin kanuniliği ilkesinin Anayasa ile öngörülmüş bir istisnası olup mali ve sosyal haklar konusunda idare ile birlikte kural koyma yetkisinin kullanımından ibaret olduğu belirtilmiş iken diğer bir görüşe göre ise usulüne göre imzalanmış olan toplu sözleşme hükümlerinin, taraflar açısından kanun gibi bağlayıcı olduğu ve maddi anlamda kanun gibi kabul edilmesi gerektiği; toplu sözleşmenin adı üstünde bir “sözleşme” olduğu ve belirli bir süre için geçerli olduğu, bu nedenle de toplu sözleşme hükmünün kanun hükmünde olmasının onun kanun olduğu anlamına gelmeyeceği ve sözleşmelerin kanun olarak nitelendirilemeyeceği, toplu sözleşmeyle kanunların değiştirilemeyeceği, yasama organının çıkardığı kanunları yürürlükten kaldıramayacağı ve toplu sözleşme hakkının kanunların uygulanmaz hale getirilmesi amacıyla kullanılamayacağı, kanunlara aykırı sözleşme hükümlerinin yargı yolu ile kanuna aykırılığının tespit edilmesi durumunda bunların “hükümsüz” kabul edilmesi gerektiğini söylendiği, dolayısıyla İdarelerince, bir toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, normlar hiyerarşisi bakımından ise toplu sözleşmenin kanunun altında yer aldığının düşünüldüğü,

2.1.6.Toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, dolayısıyla 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda düzenlenmeyen bir konuda 4688 sayılı Kanun ve buna istinaden Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren toplu sözleşme ile düzenleme yapılması durumunda, bu düzenleme başka bir ennedici kanım hükmüne aykırılık teşkil etmiyorsa düzenlemenin uygulanabileceği, aksi halde uygulanamayacağının düşünüldüğü, yasa koyucu tarafindan konulmuş olan 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı "Toplu İş Sö:1 eşin eleriıı e ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümlerkonulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz. ” şeklindeki 10’uncu maddesi hükmü ve “Oturma sineleri” başlıklı 4’üncü maddesinde yer alan "sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır" şeklindeki amir hükümlerinin hâlihaznda yürürlükte olduğu, diğer taraftan mezkûr Kanıma dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli Sıra Tahsisli Puanlama Cetveli başlıklı 4 Sayılı Cetvel'de "kamu personelinin, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendirmesi halinde ise kendisine doğrudan +40puan verilmesi ” düzenlemesi yer aldığı, bu çerçevede engelli bir kamu personelinin, diğer kamu personeline kıyasla doğrudan +40 puan ahnak suretiyle öncelikli ve ayrıcalıklı bir konumda bulunduğu, bu doğrultuda engelli kamu personeline +40 puan verilmek suretiyle engelli personelin, ekonomik ve sosyal refah düzeyinin artırılmasının ve devletin sağladığı imkânlardan daha verimli bir şekilde yararlanabilmesinin dolayısıyla Anayasa'nın 10’uncu maddesi kapsammda engellilere dönük pozitif ayrımcılığın sağlanmasının amaçlandığımn değerlendiıildiği,

2.1.7.Başvuran tarafından emsal verilen Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için bahse konu hükmü uygularken, yasa değişikliği gerektiği için uygulanmamasımn hukuken tutarsızlık oluşturduğu iddialarına ilişkin Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve görevlerinin 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kunıhışların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 261-282 maddelerinde düzenlendiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı, genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nm iç işleyişinde uyguladığı bir hususa dair idarelerinin bilgi sahibi olmamakla birlikte idaıelerinin anılan Bakanlıktan ayıı bir kamu kurumu olması karşısında söz konusu uygulama açısmdan hukuki tutarsızlıktan bahsedilemeyeceğinin düşünüldüğü,

2.1.8.Aynı uygulamadan kaynaklı İdareleri aleyhine İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 2025/1347 Esas sayısma kayden açılmış bir dava bulunduğu ve henüz karara bağlanmadığı, diğer yandan söz konusu davada İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nin 05.09.2025 tarihli ve 2025/315 Y.D. İtiraz sayılı karaııyla davacmm yürütmenin duıdurulması isteminin reddine kesin olarak karar verildiği açıklamalarına yer verilmiştir.

2.2.Başvuru ekinde yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde;

2.2.1.Mevcut durumda Meteoroloji Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatlarında ikamet eden “Şehit yakını personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 19 adet personelin bulunduğu, 2,3,4 ve 7. Bölge Müdürlükleri ve bağlı illerindeki lojmanlarda ikamet eden engelli personel bulunmadığı, şikâyete konu başvuranın çalıştığı 1. Bölge Müdürlüğü’nde aralarında başvuranm da bulunduğu 5 adet engelli ve engelli yakını personelin lojmanda oturduğu,

2.2.2.Meteoroloji Bölge Müdürlükleri lojman puanlama listelerinde tahsis sırasını bekleyen “Şehit yakım personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde şikâyete konu başvuranm çalıştığı 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde 2025 yılı puanlama listelerinde, tahsis sırasını bekleyen personel bulunmadığı, sadece 2, 3, 6 ve 7. Bölge ve bağlı illerinde toplam 8 adet personelin bu kapsamda tahsis sırası beklediği tespit edilmiştir.

2.3.Başvuranın şikâyet konusu ettiği hususta Kamu Denetçiliği Kurumumuza 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı, “2023/1 Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında lojman ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması” talebi ile aynı konuda başvuru yapılmış olup, ilgili toplu sözleşmenin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinin 2’nci fıkrası gereğince tereddütleri gidermek ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına (Çalışma Genel Müdürlüğü) 11.02.2025 tarih ve^H sayılı yazı ile görüş sorulmuş olup, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan (Çalışma Genel Müdürlüğü) alınan 14.03.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak;

2.3.1.Bilindiği üzere, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10'uncu maddesinde, “…Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…” hükmü; 53'üncü maddesinde, “…Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükmü; 128'inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmünün yer aldığı,

2.3.2.10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 89'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, “Kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek” görevinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayıldığı,

2.3.3.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 17'nci maddesinde, “Devlet memurları, bu kanun ve diğer mevzuata göre tayin ve tesbit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” hükmüne; 18'inci maddesinde, “Kanunlarda yazılı haller dışında Devlet memurunun memurluğuna son verilmez, aylık ve başka hakları elinden alınamaz.” hükmüne; 22'nci maddesinde, “Devlet memurları, Anayasada ve özel kanununda belirtilen hükümler uyarınca sendikalar ve üst kuruluşlar kurabilir ve bunlara üye olabilirler.” hükmüne yer verildiği,

2.3.4.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 1'inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, hükmü; 2’nci maddesinde, “Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”, hükmü; 28'inci maddesinde, “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…”, hükmü; 33'üncü maddesinde, “Toplu sözleşme görüşme süreci sonunda toplu sözleşme imzalanamaması halinde, üzerinde uzlaşılan ve uzlaşılamayan konuları içeren toplantı tutanağı, tutanağın kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı ve hizmet kollarına yönelik bölümleri ilgili sendika temsilcisi ile Kamu İşveren Heyeti Başkanı tarafından imzalanır. Toplu sözleşme görüşmelerinin uzlaşmazlıkla sonuçlanması ve toplantı tutanağı imzalanamaması halinde Devlet Personel Başkanlığı tarafından görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığına dair tespit tutanağı tutulur. Toplantı tutanağı imzalanmasından veya görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığının tespit tutanağı ile belirlenmesinden itibaren üç işgünü içerisinde sözleşmenin ilgili bölümlerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından imzalamaya yetkili oldukları bölümler için Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulabilir. Toplu sözleşme kapsamına girmeyen konulara ilişkin olarak Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz." hükmü; 34'üncü maddesinde de “…Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.” hükmünün bulunduğu,

2.3.5.Bununla birlikte, 03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 1'inci maddesinde, “Bu Kararın; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmü; 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmü; 62'nci maddesinde ise “…Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır.” hükmünün getirildiği,

2.3.6.2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 4'üncü maddesinde, “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.” hükmü; 10'uncu maddesinde ise “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmünün mevcut olduğu,

2.3.7.23.09.1984 tarihli ve 18524 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20'nci maddesinde ise “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda, tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak, a) Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir. b) Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır. c) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir…” hükmünün yer aldığı,

2.3.8.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde;

2.3.8.1. Anayasa, 4688 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasına gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde mutabakat sağlanan konulara ilişkin olarak toplu sözleşme imzalandığı ve “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme”nin 03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, bahsedilen heyetler arasında uzlaşma sağlanamayan konular ise 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı” ile karara bağlanarak aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, anılan Hakem Kurulu Kararının toplu sözleşme hükmünde olduğu, toplu sözleşme hükümlerinin, mali ve sosyal haklara ilişkin olduğu ve gücünü Anayasa'dan aldığı, bununla birlikte, toplu sözleşme hükümlerinin yürürlükteki mevzuatta herhangi bir değişiklik yapmadığı, söz konusu mevzuatta düzenlenen mali ve sosyal hakların uygulamasını iki yıllık bir dönem için değiştirdiği, bu anlamda, toplu sözleşme ile getirilen mali ve sosyal hakların, ilgili personel bakımından sonraki toplu sözleşme dönemlerini de kapsayacak şekilde kazanılmış hak niteliğinde olmadığı, gerek "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme"nin 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünde, gerekse 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı”nın 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünde açıkça belirtildiği üzere, bir döneme ait toplu sözleşmede sağlanan mali ve sosyal hakkın sonraki dönemlerdeki toplu sözleşmelerde yer almaması durumunda, yürürlükte bulunan ilgili mevzuat hükümleri aynı şekilde uygulanmaya devam edeceği,

2.3.8.2. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10'uncu maddesinde yer alan “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmünde, toplu iş sözleşmeleri, özel sözleşmeler ve idari takdir yetkisinden bahsedildiği, Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasına gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşmenin zikredilmediği, nitekim yukarıda da belirtildiği üzere, toplu sözleşme hükümleri ile yürürlükteki mevzuatta yer alan mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün bulunmadığı,

2.3.8.3. 31.08.2023 tarihli ve 2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 3'üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen “Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmü gereğince; başvuru konusu somut olayda, 01.10.2020 tarihinde sıra tahsisli lojmandan yararlanmaya başlayan, ilgili mevzuat hükümlerince 01.10.2025 tarihinde lojmandan beş yıl süreyle yararlanma hakkı sona erecek olan ancak bahsedilen Hakem Kurul Kararı'nın 62’nci maddesiyle getirilen “Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır.” hükmü gereğince lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep eden personelin ve ilgili İdari Personel Sendikasının bu yöndeki talebinin idarece reddedilmesi hususundaki tereddüdün, adı geçen Kurumların temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda değerlendirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varıldığı

2.3.8.4. Bu itibarla, 19.02.2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı sonucunda; bahsedilen Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükümle yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ve Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20’nci maddesinde belirlenen beş yıllık oturma sürelerinin sonunda da söz konusu engellilik durumları devam eden ilgililerin, sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma sürelerinin bu engellilik durumlarının devam etmesi şartıyla altı yıl olarak uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ilgili personelin sıra tahsisli lojmandan ilave yararlanma süresinin, anılan Kurul Kararı'nın 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Karar, 1/1/2024-31/12/2025 tarihleri arasında uygulanır” hükmü gereğince 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyeceği, bu tarihten sonra söz konusu haktan yararlanmaya devam edilmesi hususunda ise sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği açıklama ve görüşlerine yer verilmiştir.

III.İLGİLİ MEVZUAT

3.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,

3.1.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinde; “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

(Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…)[9] kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

3.2.“A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53’üncü maddesinde; “...

İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.”

3.3.“Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinde;“…Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”,

3.4.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

3.5.“D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı bölümünün “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde; “ Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır...”

4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun;

5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”

5.2.“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “ Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”

5.3.“Toplu sözleşmenin kapsamı” başlıklı 28’inci maddesinde; “ (Değişik: 4/4/2012-6289/18 md.) Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.

Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.

Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir.

5.4.“Kamu Görevlileri Hakem Kurulu” başlıklı 34’üncü maddesinde; “... Değişik: 4/4/2012-6289/24 md.) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu her toplu sözleşme dönemi için;

a)Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Başkan, Başkanvekili, Başkan Yardımcısı veya Daire Başkanları arasından Cumhurbaşkanınca Başkan olarak seçilecek bir üye,

b)(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/197 md.) Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarından dört üye,

c)Bağlı sendikaların üye sayısı itibarıyla en fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından belirlenecek iki, bağlı sendikaların üye sayısı açısından ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlardan birer üye,

d)Üniversitelerin kamu yönetimi, iş hukuku, kamu maliyesi, çalışma ekonomisi, iktisat ve işletme bilim dallarından en az Doçent unvanını taşıyanlar arasından Cumhurbaşkanınca seçilecek bir üye,

e)Bağlı sendikaların üye sayısı itibarıyla en fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından üç, bağlı sendikaların üye sayısı açısından ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlar tarafından ikişer olmak üzere (d) bendinde belirtilen bilim dallarından en az Doçent unvanını taşımak kaydıyla, önerilecek toplam yedi öğretim üyesi arasından Cumhurbaşkanınca seçilecek bir üye,

olmak üzere onbir üyeden oluşur.

...

Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

Kurul kararları taraflara üç gün içerisinde yazılı olarak bildirilir ve Resmî Gazetede yayımlanır...”

6.2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun;

6.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”

6.2.“Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.

Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.”

6.3.“Yasak hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde; “ Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.”

7.5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun;

7.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”,

7.2.“Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde; “Bu Kanun engellileri, ailelerini, engellilere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgilileri kapsar.”,

7.3.“Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde; “Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır. Engeli olan çocuklara yönelik hizmetlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesi esastır”,

7.4.“Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde; “...Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,

8.10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;

8.1.“Çalışma Genel Müdürlüğü” başlıklı 89'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; “Kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek”,

9.23.09.1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Konutları Yönetmeliğinin;

9.1.“Konutlarda oturma süreleri” başlıklı 20’nci maddesinde; “Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda, tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.

(Değişik: 15/1/1991-91/1391 K.) Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır.

Ancak,

a)Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.

b)Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır.

c)(Değişik: 30/6/1992-92/3245 K.) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir.

d)(Ek: 31/8/1992-92/3457.K) Eşyalı görev tahsisli konutlar, boşaltıldıkları tarihte bu konutlardan yararlanacak kişilerin mevcut olmaması halinde, (2) sayılı cetvelde görev unvanları belirtilen kişilere eşyalı olarak tahsis olunabilir.”,

9.2.“Sıra tahsisli konutların puanlama cetveli” başlıklı 4 sayılı Cetvelin (k) bendinde; “...

k) (Ek:RG-11/7/2020-31182-C.K-2754/1 md.) Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan,…”,

10.27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının;

10.1.“Uyuşmazlık konusu” başlığı altında; “ 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümleri uyarınca 2026 ve 2027 yılları için kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik, 1/8/2025-19/8/2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen toplu sözleşme görüşmelerinde kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklar üzerinde taraflar arasında toplu sözleşme imzalanamaması üzerine Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna intikal ettirilen başvuruda yer alan konulardır.”

10.2.“Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “ (1) Bu Kararın; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır.

(2)Bu Kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.”

10.3. “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ (1) Bu Karar, 1/1/2026¬31/12/2027 tarihleri arasında uygulanır.

(2)Bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı görevli ve yetkilidir.”

10.4.“Engelli kamu görevlilerine yönelik düzenlemeler” başlıklı 44’üncü maddesinde; “ (1) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olan engelli kamu görevlilerine yönelik olmak üzere;

a)Yürütmekte oldukları görevlerine intibaklarını ve mesleki verimliliklerini arttırmak üzere mesleki uyum eğitimleri düzenlenmesi,

b)Engelliliklerinden kaynaklanan dezavantajlı durumların asgariye indirilmesi amacıyla fiziki çalışma koşullarının iyileştirilmesi,

c)Memuriyet mahalli dışında eğitim, kurs, seminer ve benzeri çalışmalar için görevlendirilmesi ve gerekli olması halinde kurumca refakatçi görevlendirilmesi,

ç) Kamu konutlarından yararlanmada pozitif ayrımcılık sağlanması,

amacına dönük olarak gerekli tedbirlerin alınması hususunda ihtimam gösterilir.”

10.5.“Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasında “ 16/7/1984 tarihli ve 84/8345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20 nci maddesi uyarınca sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlene beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır...” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ'NE ÖNERİSİ

11.Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

12.Başvuran özet olarak, Meteoroloji 1. Bölge Müdürlüğü'nde 657 sayılı Kanuna tabi, olarak “Mühendis” unvanında görev yaptığını, %58 oranında doğuştan ve sürekli olmak üzere nörolojik, ortopedik engelli olduğunu, 7.12.2021 tarihinde kurum lojmanına sıra tahsisli olarak yerleştiğini, 27.08.2025 tarihli 32999 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin 62’nci maddesine dayanarak, lojman oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla güncellenmesini talep ettiğini; ancak idarenin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesine atıfla “toplu sözleşme ile kanuna aykırı hükümler konulamayacağı” gerekçesiyle talebini reddettiğini iddia ve ifade ederek 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Kamu konutlarından yararlanmada engelli kamu görevlileri için ilave süre” başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.

13.İlgili idare ise özetle,

13.1.Toplu sözleşme hükmünün kanun gibi bağlayıcı olduğu kabul edilmekle birlikte kanun gibi sonuç doğurabilmesinin ancak kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunun değerlendirildiği, dolayısıyla 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda düzenlenmeyen bir konuda 4688 sayılı Kanun ve buna istinaden Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren toplu sözleşme ile düzenleme yapılması durumunda, bu düzenleme başka bir emredici kanun hükmüne aykırılık teşkil etmiyorsa düzenlemenin uygulanabileceği, aksi halde uygulanamayacağının düşünüldüğü, yasa koyucu tarafından konulmuş olan 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı “Toplu İş Sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu kanuna aykırı hükümler konulamaz ve idari yetki kullanımı yoluyla bu kanuna aykırı işlem yapılamaz.” şeklindeki 10’uncu maddesi hükmü ve “Oturma süreleri” başlıklı 4’üncü maddesinde yer alan “sıra tahsisli konutlarda oturma süresi beş yıldır” şeklindeki amir hükümlerinin hâlihazırda yürürlükte olduğu, diğer taraftan mezkûr Kanuna dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği'ne ekli Sıra Tahsisli Puanlama Cetveli başlıklı 4 Sayılı Cetvel’de “kamu personelinin, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendirmesi halinde ise kendisine doğrudan +40 puan verilmesi” düzenlemesi yer aldığı, bu çerçevede engelli bir kamu personelinin, diğer kamu personeline kıyasla doğrudan +40 puan almak suretiyle öncelikli ve ayrıcalıklı bir konumda bulunduğu, dolayısıyla Anayasa'nın 10’uncu maddesi kapsamında engellilere dönük pozitif ayrımcılığın sağlanmasının amaçlandığının değerlendirildiği,

13.2.Tarım ve Orman Bakanlığı engelli personeli için bahse konu hükmü uygularken, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygulanmamasının hukuken tutarsızlık oluşturduğu iddialarına ilişkin Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve görevlerinin 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 261-282 maddelerinde düzenlendiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı, genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nın iç işleyişinde uyguladığı bir hususa dair idarelerinin bilgi sahibi olmamakla birlikte idarelerinin anılan Bakanlıktan ayrı bir kamu kurumu olması karşısında söz konusu uygulama açısından hukuki tutarsızlıktan bahsedilemeyeceğinin düşünüldüğü gerekçesi ile başvuranın talebi reddedilmiştir.

14.Başvuranın iddiaları ve talebi ile idarenin gerekçeleri dikkate alındığında incelecek hususların, toplu sözleşmelerin hükmünün kanun gibi bağlayıcı olup olmadığı, bu kapsamda 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı 10’uncu maddesi halen yürürlükte iken 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı ile toplu sözleşmenin bu hükmünü başka kurum ve kuruluşlar uygularken şikâyete konu idarenin uygulamama gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığında toplanmaktadır.

15.Toplu sözleşmelerin hükmünün kanun gibi bağlayıcı olup olmadığı, bu kapsamda 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun “Yasaklı hükümler” başlıklı 10’uncu maddesi halen yürürlükte iken 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı ile ilgili olarak;

15.1.Anayasanın 53’üncü maddesi ile memurlar ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı verilmiştir. Ayrıca toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilmekte ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesin ve toplu sözleşme hükmünde kabul edilmektedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenleneceği belirlenmiştir. Yine Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmiş; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” denilerek, toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin düzenlemeler yapılabileceği kabul edilmiştir.

15.2.Anayasanın amir hükmü doğrultusunda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesinde, “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…” şeklinde toplu sözleşmenin usul ve esaslarına ilişkin detayları belirlenmiştir.

15.3.Kabul edilen uluslararası metinler yanında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ilgili maddeleri ile bu doğrultuda yürürlüğe giren 5378 sayılı Engelli Hakları Kanunu, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve bu kanunların uygulanmasına dair yönetmeliklerde yer alan pek çok maddede “engelli hakları” gözetilerek düzenlemeler yapılmıştır. Anayasanın 10’uncu maddesinde, “…Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…” hükmü; 61’inci maddesinde de “engelli bireylerin korunmaları ve toplum hayatına intibaklarının sağlanması” Devletin görevleri arasında sayılmıştır. Diğer yandan, 5378 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde ise engelli bireylerin diğer bireylerle eşit koşullarda, hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanması, toplumsal hayata tam ve etkin katılımlarının sağlanması amacıyla Devletin gerekli tedbirleri alacağı hüküm altına alınmış ve son olarak 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Engelli kamu görevlilerine yönelik düzenlemeler” başlıklı 44’üncü maddesinin (ç) bendinde; “... Kamu konutlarından yararlanmada pozitif ayrımcılık sağlanması...” hükmü ile engellilere dönük olarak gerekli tedbirlerin alınması hususunda ihtimam gösterilmesine vurgu yapılmıştır.

15.4.Bu kapsamda yukarıda da belirtildiği üzere, Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmiş; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde istisna getirilmiş ve toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin düzenlemeler yapılabileceği kabul edilmiştir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28’inci maddesi ile de, mali ve sosyal hakların detayları, usul ve esasları belirlenmiştir. Ayrıca toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı vurgulanmıştır. Sadece toplu sözleşme hükümlerinin, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerli olacağı şeklinde bir zaman sınırlaması getirilmiştir.

15.5.2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10'uncu maddesi ile “Toplu iş sözleşmelerine ve özel sözleşmelere bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz, idari yetki kullanımı yoluyla bu Kanuna aykırı işlem yapılamaz.” hükmü getirilerek toplu iş sözleşmeleri ve özel sözleşmeler bakımından sınırlamaya yer verilmişse de ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme bu kapsamda sayılmadığından ve hukuken tek tek sayılan sözleşmeler açısından kıyaslama yapılamayacağından, toplu sözleşme hükümleri ile yürürlükteki mevzuatta yer alan mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında hakkın kapsamını genişleten değişiklik yapılmasının mümkün bulunduğu şeklinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

15.6.Diğer yandan, toplu sözleşmelerdeki ihtilafları gidermeye yönelik olarak ilgili mevzuatında yetkili ve görevli kurum ve kuruluşlar belirlenmiştir. Buna göre, 10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ile kamu görevlileri sendikalarına ilişkin mevzuatın uygulanmasında personel konularında uygulama birliğini sağlayacak tedbirleri almak, kamu işverenini temsilen yetkili kurullar ile kamu görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları arasında yürütülen çalışmalarda danışma, destek ve koordinasyon hizmetlerini yürütmek görev ve yetkileri verilen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğü yetkili kılınmış, bunun yanında başvuruya konu 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile birlikte bu Kararın uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, görevli ve yetkili kılınmışlardır.

15.7.Bu kapsamda daha önce aynı konuda yapılan şikâyete ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nden konu ile ilgili görüş talep edilmiş ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nden alınan ve detayları 2.3. paragraf başlığı altında sunulan 14.03.2025 tarih ve M sayılı cevabi yazıda özet olarak; şikâyete konu edilen hususlarda kurumlar arasında tereddüt olduğu kanaatine varılarak, ilgili mevzuat gereğince Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda değerlendirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varılmıştır. 19.02.2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı yapılmıştır. Toplantı sonucunda; bahsedilen Hakem Kurulu Kararı'nın 62'nci maddesinde öngörülen amir hükümle yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ve Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 20'nci maddesinde belirlenen beş yıllık oturma sürelerinin sonunda da söz konusu engellilik durumları devam eden ilgililerin, sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma sürelerinin bu engellilik durumlarının devam etmesi şartıyla altı yıl olarak uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurulundan aldığı rapor ile belgelendiren ilgili personelin sıra tahsisli lojmandan ilave yararlanma süresinin, anılan Kurul Kararı'nın 3'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Karar, 1/1/2024-31/12/2025 tarihleri arasında uygulanır.” hükmü gereğince 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyeceği, bu tarihten sonra söz konusu haktan yararlanmaya devam edilmesi hususunda ise sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği şeklinde görüş belirtilmiştir.

15.8.Yukarıda da bahis konusu edilen ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 14.03.2025 tarih ve M sayılı görüş yazısına konu olan Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı başvuruya ilişkin Kurumumuzun 23.05.2025 tarih ve ^^^M sayılı Tavsiye kararında özet olarak; “... Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye yetkili kılınan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; % 69 oranında engelli sağlık raporu bulunan başvuranın engelli birey statüsünde değerlendirilmesi gerekmektedir. Anayasanın 128’inci maddesi ve bu kapsamda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kanun gereği Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme ile mali ve sosyal hakların düzenlenebileceği; ancak toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün olduğu ve İdarenin toplu iş sözleşme hükümlerine uymakla yükümlü olduğu dikkate alınarak; M nın talebi ile ilgili 2024-2025 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşmenin Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 maddesi kapsamında son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyecek şekilde sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma süresinin uzatılması, sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği, sonuç ve kanaatine varılmıştır...” şeklinde hükme varılmıştır.

15.9.Yukarıda detayları ile izah edilen uluslararası mevzuat, Anayasa ve yasanın amir hükümleri gereğince % 58 oranında engelliliği bulunan ve bu kapsamda lojmanda oturan ^^M ’in lojman süresinin 5 yıldan 6 yıla çıkarılması talebine ilişkin, Anayasanın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenleneceği yönünde genel bir hüküm getirilmekle birlikte; “ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır” şeklinde mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında hakkın kapsamına ilişkin istisna getirildiği, ayrıca 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 10’uncu maddesi ile toplu iş sözleşmeleri ve özel sözleşmeler bakımından sınırlamaya yer verilmişse de ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşmenin bu kapsamda sayılmadığı, bu konuda ilgili yasa ve toplu sözleşme gereğince tereddütleri gidermekle görevli ve yetkili kurumların yaptığı toplantı neticesinde şartları taşıyan personele Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükmün uygulanması gerektiği, söz konusu hükmün aranan şartları taşıyan personel bakımından idarelere takdir hakkı getirmediği, sadece toplu sözleşmenin süresi yönünden bir kısıtlama getirildiği; ancak bir sonraki toplu sözleşmede aynı hüküm bulunursa haktan yararlanmaya devam edebileceğinin belirtildiği ve Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 14.01.2025 tarih ve 2025/789 şikâyet numaralı başvuruya ilişkin Kurumumuzun 23.05.2025 tarih ve …………………………H sayılı Tavsiye Kararı verildiği, mevcut başvuru açısından da görevli ve yetkili kurumların görüşü ve Kurumumuzun Tavsiye Kararı’nda belirtilen şartların devam ettiği tespit edilmekle idarenin iddia ettiği üzere 2946 sayılı Kanunun ilgili maddesinde değişiklik yapılmasını gerektiren bir durum bulunmamakta ve toplu sözleşme ile engellilere yönelik verilen bu hakkın anayasa ve yasalara aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmektedir.

16.Toplu sözleşmenin bahse konu hükmünü başka kurum ve kuruluşlar uygularken şikâyete konu idarenin uygulamama gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı ile ilgili olarak; idare tarafından Meteoroloji Genel Müdürlüğünün teşkilata yapısı olarak ayrı bir kamu kurumu olması nedeniyle teşkilat yapılarındaki uygulamalardaki farklılıkların hukuki tutarsızlık oluşturmayacağı gerekçe olarak belirtilmekle birlikte, Anayasanın 128’inci maddesi, 4688 sayılı Kanunun 28’inci maddesi ve bu kapsamda 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 1’inci maddesi ile “...kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır ” şeklinde ifade edilmekle, bu hükümlerin ilgili mevzuatındaki şartları sağlayan tüm kamu personeline uygulanacağının belirtildiği, başka bir ifade ile kamu kurum ve kuruluşları arasında bir ayrıma gidilmediği, başvuranın iddia ettiği kurum ile şikayete konu edilen kurumun teşkilat yapıları farklı olmakla birlikte toplu sözleşme hükümlerinin ilgili mevzuatındaki şartları taşıyan tüm personele uygulanması gerektiği, özellikle Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının kurumlar arasındaki uygulamaya ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermek ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla yetkili ve görevli kılındığı ve yukarıda bahis konusu edildiği üzere Hakem Kurulu Kararı'nın 62’nci maddesinde öngörülen amir hükmün uygulanması konusunda yaptıkları toplantı neticesinde ihtilafı gidermeye dönük bir karara vardıkları ve ilgili mevzuat gereğince bu kararın toplu sözleşme kapsamına giren tüm kurum ve personeli kapsadığı hususunda görüş birliğine varmakla, kurumlar arasında farklı uygulamaya ilişkin ihtilafı da hukuken ortadan kaldırmaktadır.

17.Diğer yandan, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün lojman istatistikleri incelendiğinde; 1. Bölge (İstanbul) Müdürlüğü ve bağlı Meteoroloji Müdürlüklerinde toplam 40 adet lojman bulunduğu, bu lojmanların 9 adedinde görev tahsisli personelin, 28 adedinde sıra tahsisli personel oturduğu, 3 adedinin ise yapılan bina performans analizi sonucunda riskli olarak tespit edildiğinden boş durumda olduğu, 1. Bölge Müdürlüğü’nde aralarında başvuranın da bulunduğu 5 adet engelli ve engelli yakını personelin lojmanda oturduğu, tahsis sırasını bekleyen “Şehit yakını personel”, “ Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde 2025 yılı puanlama listelerinde bekleyen personel bulunmadığı, ayrıca merkez ve taşra teşkilatlarında ikamet eden “Şehit yakını personel”, “Gazi personel”, “Engelli personel” “Engelli yakını personel” statüsünde 19 adet personelin bulunduğu, tespit edilmekle, başvuruya konu lojmanlarda pozitif ayrımcılığın sadece engelli ve engelli yakınlarına uygulanmadığı, şehit yakını ve gazi personel için de uygulandığı; ancak 2025 yılı listesinde başvuranın bağlı olduğu 1. Bölge Müdürlüğü ve bağlı illerinde bu kapsamda bulunan personel bulunmadığı için yukarıda bahis konusu edilen engellilere dönük uluslararası ve ulusal mevzuatın amir hükümleri gereğince başvuran açısından olumlu şekilde değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

18.Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye görevli ve yetkili kılınan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının konuya ilişkin kararı ve Kamu Denetçiliği Kurumunun 23.05.2025 tarih ve ^^^H sayılı Tavsiye kararı birlikte değerlendirildiğinde; 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesi kapsamında başvuranın lojmanda oturma süresinin bir yıl daha uzatılması gerektiği kanaatine varılmakla, idarenin bu kararı uygulamamasına dönük işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.

B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

19.İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

20.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede görevli ve yetkili mahkemede yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın 27.08.2025 tarih ve 32999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve 1.1.2026-31.12.2027 tarihleri arasında yürürlükte bulunan 26.08.2025 tarih ve 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri

Hakem Kurulu Kararının 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılması hususunda METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi

Disiplin Hukukunda Usul ve Hukuki Güvenlik Vurgusu

Danıştay 12. Dairesi, kamu personeline aynı fiil nedeniyle ikinci kez disiplin soruşturması açılarak daha ağır ceza verilmesini hukuka aykırı buldu. Karar, disiplin hukukunda usul güvenceleri ve hukuki güvenlik ilkesinin sınırlarını yeniden çizmesi bakımından dikkat çekti.

Soruşturma Sürecinde Usulden Sapma

Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yürütülen ilk disiplin soruşturması sonucunda daha hafif bir ceza önerilmiş; ancak bu rapor, mevzuatta öngörülmeyen bir yöntemle farklı bir görevlinin değerlendirmesine sunulmuştur.

Devamında İl Disiplin Kurulu’nun önerilen cezayı uygun bulmaması üzerine izlenmesi gereken usul işletilmeyerek, aynı fiil temelinde ikinci bir disiplin soruşturması başlatılmıştır. Bu ikinci süreçte ise daha ağır bir yaptırım uygulanarak devlet memurluğundan çıkarma cezası tesis edilmiştir.

Mahkemeden Hukuki Güvenlik ve Usul Vurgusu

İlk derece mahkemesi, aynı fiil hakkında iki ayrı disiplin soruşturması yürütülmesini ve farklı sonuçlara ulaşılmasını hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmaz bulmuştur.

Kararda öne çıkan tespitler şu şekildedir:

• İlk soruşturma raporunun hukuki varlığını sürdürdüğü,

• Aynı fiil için ikinci kez soruşturma açılmasını gerektiren somut ve hukuken kabul edilebilir bir gerekçe ortaya konulamadığı,

• Disiplin sürecinde mevzuatta öngörülmeyen yöntemlerin kullanıldığı,

• Daha ağır bir cezaya ulaşmaya yönelik ikinci soruşturmanın hukuka aykırı olduğu.

Bu gerekçelerle dava konusu işlem iptal edilmiş; davacının yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmiştir.

Danıştay’dan Onama

Temyiz incelemesini yapan Danıştay 12. Dairesi, Bölge İdare Mahkemesi kararını usul ve hukuka uygun bularak onamıştır.

Daire, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşmış; böylece memuriyetten çıkarma cezasının iptali ve parasal hakların ödenmesine ilişkin hüküm kesinleşmiştir.

Kararın Uygulamaya Etkisi

Karar, disiplin hukukunda özellikle şu ilkeleri pekiştirmektedir:

• Aynı fiil nedeniyle mükerrer soruşturma açılması, açık ve meşru bir gerekçe bulunmadıkça mümkün değildir.

• Disiplin süreçlerinde usul kurallarına aykırılık, işlemin iptaline yol açabilecek ağırlıktadır.

• Kamu görevlileri bakımından hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesi, disiplin rejiminin temel güvencelerindendir.

Bu yönüyle kararın, disiplin soruşturmaları yürüten idareler ile denetim ve teftiş birimleri açısından emsal niteliği taşıdığı değerlendirilmektedir.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/5188 E. , 2023/5401 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5188
Karar No : 2023/5401

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. ... Hukuk Müşaviri ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili, Hitit Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde pratisyen hekim olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve dava konusu işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonrası hazırlanan ve davacının aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasını öngören raporun, ilgili makama sunulmasından sonra mevzuatımızda ve soruşturma usullerinde öngörülmemiş bir yöntem ile raporun üst görevli bir başka memura incelettirilmesi ve görüşünün alınarak soruşturma raporunun İl Disiplin Kuruluna sunulması açıkça hukuka aykırı olduğu gibi İl Disiplin Kurulu tarafından olayda tekerrür hükümlerinin uygulanmasının olanaklı olmadığı belirtilip dosya hakkında karar verilmeyerek ve teklif edilen cezanın reddedilmesi üzerine uygulanacak cezanın değerlendirilmesi için dosyanın atamaya yetkili amire gönderilmesi gerekirken, bu usul ve mevzuat hükmü atlanarak davacı hakkında ikinci defa disiplin soruşturması yapılmak suretiyle disiplin cezası uygulanmasında hukuka uyarlık görülmediği; diğer taraftan, davacı ile ilgili olarak hazırlanan ve tamamlanan ilk soruşturma raporundan sonra aynı fiil ile ilgili olarak ikinci kez soruşturmaya başlanmasının hangi ihtiyaç ve gereklilikten kaynaklandığı hususu hukuken kabul edilebilir gerekçelerle ortaya konulmaksızın davacı hakkında ilk soruşturma raporunda getirilen tekliften daha ağır bir cezaya maruz bırakacak şekilde açılan yeni bir disiplin soruşturması ile farklı bir muhakkik tarafından hazırlanan soruşturma raporuna istinaden ceza uygulaması cihetine gidilmiş olması ve ilk soruşturma raporunun da hukuk aleminde varlığını sürdürdüğü dikkate alındığında, aynı fiil ile ilgili olarak birbirinden farklı 2 ayrı ceza öneren iki soruşturma raporunun mevcut olması halinin kişinin hukuki güvenlik hakkının ihlaline sebep olacağı gerçeği karşısında, tesis edilen işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık görülmediği; öte yandan, Anayasa’nın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup; yapılan yargılama neticesinde hukuka aykırı görülen işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının da davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 07/07/2017 tarihinden göreve başlatıldığı tarihe kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Disiplin soruşturmasının mevzuata uygun yapıldığı, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Ceza davasından beraat etmiş olduğunu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ve davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 07/07/2017 tarihinden göreve başlatıldığı tarihe kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

KİK, teminat mektupları ile ilgili almış olduğu 12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-88 ile aynı tarihli 2026/DK.D-89 sayılı düzenleyici kurul kararlarını yayımladı.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-88 sayılı Kurul Kararı uyarınca;

- 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ve ilan veya duyuru tarihi 1/4/2026 ve bu tarihten sonra olan ihalelerde sözleşme sürecine ilişkin ek kesin, avans, kesin hesap ve geçici kabul noksanları teminatlarına ilişkin mektup ve kefalet senetleri EKAP-Takasbank entegrasyonu aracılığıyla elektronik ortamda düzenlenecektir.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-89 sayılı Kurul Kararı uyarınca;

- Yabancı para birimi cinsinden düzenlenen teminat mektubunun tazmini halinde; mektup tutarı ilgili yabancı para birimi cinsinden ödenecektir. Ancak idarenin mali mevzuatı gereği yalnızca Türk parası cinsinden tahsilatın yapılabildiği durumlarda teminat mektubunun tazmini halinde; mektup tutarı tazmin tarihinde geçerli Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden ödenecektir.

- Teminat mektuplarına ilişkin olarak kullanılan ilgili elektronik formlarda (geçici teminat mektubu, kesin teminat mektubu, avans teminat mektubu, kesin hesap teminat mektubu, geçici kabul noksanları teminat mektubu, geçici kefalet senedi, kesin kefalet senedi, avans kefalet senedi, kesin hesap kefalet senedi, geçici kabul noksanları kefalet senedi) gerekli değişiklikler yapılmıştır.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-88 sayılı karara erişim için tıklayınız.

12/03/2026 tarihli ve 2026/DK.D-89 sayılı karara erişim için tıklayınız.

"Bakanlığımızca daha önce paylaşılan sınav takvimi doğrultusunda, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamında gerçekleştirilecek "Sınavla Öğrenci Alacak Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav"ın 14 Haziran 2026 Pazar günü yapılması planlanmış ve kamuoyuna duyurulmuştu.

Açıklanan 2026 FIFA Dünya Kupası maç takvimine göre A Millî Futbol Takımımızın Avustralya millî takımıyla aynı tarihte Türkiye saatiyle 07.00'de oynayacağı müsabaka sonrasında ülke genelindeki olası kutlama etkinliklerinden doğabilecek hareketlilik, yüksek ses ve trafik yoğunluğu gibi durumların öğrencilerimizin odaklanmalarını ve sınav uygulamasının sağlıklı biçimde yürütülmesini etkileyebileceği değerlendirilmiştir.

Tüm bu hususlar doğrultusunda, 2026 yılı LGS kapsamındaki merkezî sınavın, 13 Haziran 2026 Cumartesi günü yapılması kararlaştırılmıştır.

Merkezî sınavda yer alan oturum saatlerinde herhangi bir değişiklik yapılmamış olup birinci oturum (Sözel Bölüm) saat 09.30, ikinci oturum (Sayısal Bölüm) ise saat 11.30'da başlayacaktır.

Diğer yandan öğrencilerimizin sınav öncesi süreçlerden etkilenmemesi adına sınavın gerçekleşeceği okul ve kurumlarda fiziki hazırlıkların tamamlanması amacıyla 12 Haziran 2026 Cuma günü örgün eğitim kurumlarında eğitim öğretime 1 gün süreyle ara verilecek ve bu tarihte öğretmenler 1 gün süreyle idari izinli sayılacaktır.

Öğrencilerimizin emek ve gayretlerinin karşılığını en sağlıklı ve güvenli koşullarda alabilmeleri için süreç Bakanlığımızca titizlikle yürütülecektir. Sınava girecek tüm öğrencilerimize şimdiden başarılar dileriz.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur."

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık %32,36 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %32,36 artış, ulaştırmada %34,35 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %42,06 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,25, ulaştırmada 5,45 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,04 yüzde puan oldu.

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık %1,80 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %1,80 artış, ulaştırmada %4,52 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %1,91 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,46, ulaştırmada 0,75 ve konutta 0,22 yüzde puan oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 2018 5'li Düzey) 2026 yılı Mart ayı itibarıyla, 40 alt sınıfın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 7 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı. 127 alt sınıfın endeksinde ise artış gerçekleşti.

Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) yıllık %30,11 arttı, aylık %1,45 arttı

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre %1,45 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %8,03 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %30,11 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %32,50 artış olarak gerçekleşti.

3 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle, kamu kurum ve kuruluşlarının personel servis hizmetine ilişkin önemli bir düzenleme yapıldı.

Yapılan değişiklikle, personel servis araçlarından yararlanan personelin; okul öncesi eğitim, zorunlu eğitim kapsamındaki öğrenci çocukları ile kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulüplerine devam eden çocuklarının da servis araçlarından faydalanmasının önü açıldı.

Ancak bu uygulama için üç temel şart aranacak:

1. Çocuğun personelin refakatinde bulunması,

2. İlgili trafik komisyonundan ayrıca izin alınması,

3. Okul Servis Araçları Yönetmeliği’ndeki yükümlülüklere uygun taşıma yapılması.

YÖNETMELİK

Karar Sayısı: 11153

Ekli “Kamu Kurum ve Kuruluşlan Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”in yürürlüğe konulmasına, 237 sayılı Taşıt Kanunu ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 477 nci ve 537 nci maddeleri gereğince karar verilmiştir.

KAMU KURUM VE KURULUŞLARI PERSONEL SERVİS HİZMET YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 6/2/2004 tarihli ve 2004/6801 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlan Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinin 11 inci maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Bu Yönetmelik kapsamında taşmacak personelin, okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsammda bulunan öğrenci çocuklan ile kreş, gündüz bakımevleri ve çocuk kulüplerine devam eden çocuklan; personelin refakatinde bulunması, ilgili trafik komisyonlanndan bu taşıma için aynca izin alınması ve 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Okul Servis Araçlan Yönetmeliğinde belirtilen yükümlülüklere uygun bir şekilde taşıma yapılması kaydıyla, personel servis araçlanndan yararlandınlabilir.”

MADDE 2- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Yönetmelik hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Danıştay 12. Dairesi | E. 2020/2646, K. 2023/5422 | 30 Ekim 2023

Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği mezunu olan davacı, 2017 KPSS'den 72,17 puan almış; ardından 29 Nisan 2018 tarihinde katıldığı sözleşmeli öğretmen sözlü sınavında 52 puan alarak başarısız sayılmıştır. Sınav sonucuna itiraz eden davacının itirazı ise bir üyenin izinli olması nedeniyle yalnızca komisyon başkanı ve bir asıl üyeden oluşan eksik heyetçe reddedilmiştir. Yönetmeliğin açık hükmüne karşın yedek üye toplantıya çağrılmamıştır.

Mahkemeler ne dedi?

İlk derece İdare Mahkemesi davayı reddetti. Sınav komisyonunun usule uygun kurulduğunu, değerlendirme formunun doldurulduğunu ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun tespit edilmediğini gerekçe gösterdi.

Bölge İdare Mahkemesi ise bu kararı bozarak işlemi iptal etti. Komisyon üyelerinden birinin doldurduğu değerlendirme formunda 22 kriterden 20'sinin boş bırakıldığını, yalnızca bölüm toplamlarına rakam yazıldığını ve bu durumun takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını ortaya koyduğunu vurguladı.

Danıştay 12. Dairesi ise Bölge İdare Mahkemesi'nin "form eksikliği" gerekçesini yerinde bulmadı; ancak farklı ve daha temel bir usul aykırılığını saptadı. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesinin ikinci fıkrası gereği komisyonun üye tam sayısıyla toplanması zorunlu olup asıl üyenin yokluğunda yedek üyenin çağrılması şarttır. Oysa itiraz aşamasında bu zorunluluk yerine getirilmemiş, yedek üye toplantıya dahil edilmemiştir. Danıştay, gerekçeyi düzelterek iptal kararını oybirliğiyle onadı.

Kararın önemi

Bu karar, idare hukukunda birkaç açıdan emsal niteliği taşımaktadır. Her şeyden önce, sözlü sınav itiraz süreçlerinde komisyonun yasal tam sayıyı sağlaması salt bir şekil şartı değil, işlemin geçerliliğinin ön koşuludur. Bunun yanı sıra Danıştay, alt mahkemenin gerekçesini hatalı bulmasına rağmen varılan sonucun hukuka uygun olması nedeniyle bozma yoluna gitmemiş; "gerekçe düzeltilerek onama" tekniğini uygulamıştır. Son olarak karar, idarenin takdir yetkisinin mevzuatta öngörülen usul çerçevesinde kullanılması gerektiğini bir kez daha teyit etmektedir.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2646
Karar No : 2023/5422

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Valiliği
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınava katılan davacının, başarısız sayılmasına dair işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu davada, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda, davacının bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik niteliklerinin değerlendirilmesi yönünde değerlendirme formu hazırlandığı, değerlendirme formunda davacıya sınava katılan komisyon üyelerinin verdikleri puanların aritmetik ortalamasının (52) olduğunun tespit edildiği, yapılan sınavda hizmet gereklerine aykırı davranıldığı ya da objektifliğin sağlanamadığına ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı, dolayısıyla sözlü sınav sürecinde usul hükümleri yönünden hukuka aykırılık olmadığı anlaşıldığından, 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda, davacının (52) puan alarak başarısız sayılmasına dair işleme karşı yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı doldurulması gereken sözlü sınav değerlendirme formunda toplam 22 kriterin bulunduğu, komisyon üyelerinin 22 kriterin her birine, belirlenen puan değerleri arasında takdir ettikleri puanları vererek bölüm toplamını yazmalarının ve bu suretle toplam puanı tespit etmelerinin gerektiği; bununla birlikte, davacının sözlü sınavda değerlendirilmesine ilişkin olarak, komisyon üyelerinden ... tarafından tanzim edilen sınav değerlendirme formunda, "Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisi" başlığı altında yer alan 2 kriter dışında, 20 ayrı kriterin hiç birisine puan verilmeyerek "verilen puan'' kısmının boş bırakıldığı; sadece '' bölüm toplamı'' kısmına, ne şekilde hesaplandığı belli olmayan puanlar yazılarak toplamda (52) puan takdir edildiği; buna göre, sınav değerlendirme formunda bulunan 20 kritere ayrı ayrı puan verilmeksizin, puan hanelerinin boş bırakılması suretiyle yapılan değerlendirmenin, mevzuatta öngörülen usule uygun olmadığı açık olup, sözlü sınavdaki takdir yetkisinin objektif olarak kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacının yapılan sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : İlgili Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonu kurulduğu, davacı hakkında objektif ve hakkaniyete uygun bir şekilde değerlendirme yapıldığı, dava konusu işlemin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen esaslar doğrultusunda ve kamu yararı gözetilerek tesis edildiği, sözlü sınavda tanzim edilen tutanakların usule uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Sözlü sınav değerlendirme formunun usule uygun olarak doldurulmadığı, idarenin takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği; sözlü sınavdaki idarenin takdir yetkisinin usule uygun kullanılmadığı ve objektif değerlendirmeden uzak olduğu belirtilerek, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitiim Fakültesi sınıf öğretmenliği bölümü mezunu olan ve 2017 yılında yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavından 72,17 puan alan davacı, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik kapsamında 29/04/2018 tarihinde katıldığı sözlü sınavda (52) puanla başarısız sayılmıştır.

Davacı tarafından sözlü sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işleme itiraz edilmiş; 16/07/2018 tarihinde bir başkan ve bir üyenin katılımıyla toplanan (diğer üyenin ise izinli olması nedeniyle katılmadığı) sınav komisyonunca davacının itirazı reddedilmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan Ek 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir." hükmü; ikinci fıkrasında, "Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır." hükmü ve yedinci fıkrasında da, "Sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları, atanmaları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.” hükmü yer almıştır.

Söz konusu düzenlemede verilen yetkiye istinaden, 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Sözlü sınav komisyonunun oluşumu" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir." kuralına; ikinci fıkrasında da, "Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. ..." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Sözlü sınav sonuçlarının ilanı ve itiraz" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavların tamamlanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde Bakanlıkça ilan edilir." kuralı; ikinci fıkrasında da, "Sözlü sınav sonuçlarına, sonuçların açıklanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu itirazlar sözlü sınav komisyonunca incelenerek oy çokluğu ile karara bağlanır. İtiraz sonuçları, ilgili il millî eğitim müdürlüklerince itiraz sahiplerine duyurulur." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 4. maddesiyle; Milli Eğitim Bakanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebileceği; sözleşmeli öğretmenlerin, Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanacağı; sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları ile atanmalarına ilişkin diğer hususların ise Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan yetkiye istinaden hazırlanarak 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikle sözlü sınava ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiş olup; Yönetmeliğin 9. maddesinin birinci fıkrasında, sözlü sınav komisyonunun bir başkan ve iki asıl üye ile ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşacağının belirtildiği; ikinci fıkrasında, komisyonun üye tam sayısı ile toplanmasının ve asıl üyenin bulunmadığı toplantıya da komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üyenin katılmasının kurala bağlandığı; 13. maddesinde ise, sözlü sınav sonuçlarına yapılacak itirazların sözlü sınav komisyonunca incelenerek oyçokluğuyla karara bağlanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, 29/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavın mevzuata uygun olarak oluşturulan komisyon tarafından gerçekleştirildiği; bununla birlikte, sözlü sınav sonucuna yapılan itirazın ise komisyon başkanı ve bir üye tarafından değerlendirildiği, diğer üyenin ise izinli olması nedeniyle itirazın değerlendirilmesi aşamasında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna göre; sözlü sınav komisyonun mevzuatta belirtildiği şekliyle üye tam sayısıyla toplanmadığı ve yedek üyenin de toplantıya çağrılıp katılımının sağlanmadığı dikkate alındığında; mevzuata uygun şekilde toplanmayan komisyon tarafından sözlü sınav sonucuna yapılan itirazın değerlendirmesine ilişkin dava konusu işlemde usul kurallarına ve hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde olmamakla birlikte; bu husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ortaklaşa hazırladığı yönetmelik değişikliği, 31 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. 127 maddelik düzenleme; hesap planını, bütçe sınıflandırmasını, varlık değerleme esaslarını ve mali raporlama çerçevesini eş zamanlı olarak değiştiriyor. Değişiklikler 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi; kurumların muhasebe sistemlerini yeni hükümlere uyarlaması için 31 Aralık 2026'ya kadar süre tanındı.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Değişikliği

Resmi Gazete | 31 Mart 2026 | Sayı: 33210

1. Tek Hazine Kurumlar Hesabı (135)

Madde 102/A-B-C ile getirilen yapı, kamu maliyesinde merkezi nakit yönetimi (cash pooling) modelinin mahalli idarelere uyarlanması. İşleyiş şöyle:

Kurum nakdi → Hazine hesaplarına aktarım → 135 hesabında alacak kaydı → Hazine onayıyla geri aktarım

Yardımcı hesap ayrımı da dikkat çekici. Gelir/gider bütçesine yönelik nakit hareketleri ile özel hesaplara ilişkin hareketler farklı yardımcı kodlarda izlenecek. Bu, konsolide raporlamada çok katmanlı bir izleme altyapısı gerektiriyor.

2. 610 İndirim, İade ve İskontolar Hesabı

Önceki sistemde gelir iadeleri doğrudan 600 Gelirler Hesabı'ndan düşülüyordu. Yeni yapıda gelir tablosu brüt/net ayrımına kavuşuyor:

600 Gelirler Hesabı → Brüt gelir

610 İndirim/İade → Düzeltici kalem

Net Gelir → 600 - 610

Madde 369/A-B-C-Ç ile düzenlenen işleyişe göre 610, aynı zamanda 810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı ile çift taraflı çalışıyor. Vergi indirimi, erken ödeme indirimi ve satış iadeleri bu kanaldan geçiyor. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ndeki gelir sınıflandırmasına paralel yardımcı hesap açılması zorunlu tutulmuş.

3. Değer Düşüklüğü Karşılığı: 257 ve 268 Hesaplarının Genişlemesi

257 ve 268 numaralı hesapların adı "Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı" olarak değiştirildi. Madde 35/d ve 47/ç ile getirilen mekanizma IPSAS/TFRS terminolojisine yaklaşıyor:

• Nakit üretmeyen varlıklarda geri kazanılabilir hizmet tutarı
• Nakit üreten varlıklarda geri kazanılabilir tutar
• Her ikisinde de karşılaştırma kriteri: net defter değeri

Değer düşüklüğü tespiti kuruma bırakılmış.

4. Mali Duran Varlıklarda Öz Kaynak Yöntemi (Madde 29)

Madde 177'ye eklenen fıkralarla belediye iştirakleri öz kaynak yöntemine göre muhasebeleştirilecek. Yani iştirak edilen kuruluşun öz kaynağındaki değişimin kurum payına düşen kısmı, doğrudan belediyenin bilançosuna yansıyacak.

Ek olarak, nominal tutarın üzerinde yapılan sermaye katılımlarında fazla ödenen kısım için ayrı yardımcı hesap açılabilmesi hükme bağlandı.

5. Stok Yönetimi: FIFO ve Net Gerçekleşebilir Değer

Madde 114 tamamen yeniden yazılmış. Getirilen standartlar:

• Giriş: Maliyet bedeli (faiz hariç)
• Çıkış: FIFO (ilk giren-ilk çıkar)
• Dönem sonu: Net gerçekleşebilir değer ile maliyet karşılaştırması, düşük olan esas alınır
• Düzeltme: Karşılık ayırma yöntemiyle

Ticari mal niteliğindeki stoklar için net gerçekleşebilir değer tespiti zorunlu kılınmış; ancak bu değerin nasıl hesaplanacağı tamamen kuruma bırakılmış. Piyasa fiyatı referansı, bağımsız ekspertiz zorunluluğu gibi herhangi bir metodoloji belirlenmemiş.

6. Yapılmakta Olan Yatırımlar: Proje Bazlı Raporlama

Madde 35/b'ye göre yapılmakta olan yatırımlar artık proje numarası bazında taahhüt kartıyla izlenecek. Geçici kabul tarihi olarak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 44. maddesi referans alınmış; tutanağın idarece onaylandığı tarih esas.

258 hesabından ilgili maddi duran varlık hesabına aktarım ancak geçici kabul tamamlandıktan sonra yapılabilecek. Bu, yatırım tamamlanmadan varlığın bilançoda aktifleştirilmesinin önüne geçiyor.

7. Kaldırılan Hesaplar ve Geçiş Düzenlemesi

Yürürlükten kaldırılanlar:

• 165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı
• 834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
• 906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı
• 907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı

Geçici Madde 1'e göre 2025 yıl sonu kapanış işlemleri eski kurallara göre yapılacak. 2026 açılış kayıtlarında ise 165 → 160, 906-907 → 900-901 dönüşümü yapılacak. Sistem güncellemesi için son tarih 31 Aralık 2026.

8. Nazım Hesap Yapısının Genişlemesi

990 hesabının kapsamı genişletildi: "Kiraya Verilen Duran Varlıklar" yerine "Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı."

Buna ek olarak iki yeni hesap:

• 993: Kira ve irtifak hakkı gelirlerinin sözleşme bazında izlenmesi. Tek seferlik tahsilat ve taksitli yapılar için farklı yardımcı hesap kodlaması öngörülmüş.
• 998: Yüklenme senetleri, kat karşılığı inşaat anlaşmaları gibi tanımlanmamış işlemlerin izlenmesi için genel bir kap hesabı işlevi görüyor.

Her iki hesap da 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı ile çalışıyor.

9. Gelir Yansıtma Mekanizması: 805 Hesabının Genişleyen Rolü

Madde 383 ve 389'da 805 Gelir Yansıtma Hesabı'nın kullanım alanı önemli ölçüde genişledi. Şartlı bağış ve yardımların 380/480 hesaplarına alınması, yıl sonu harcanmayan özel ödeneklerin emanete devri ve bunların sonraki yıl açılışı dahil olmak üzere neredeyse tüm bütçe geliri hareketleri 805 üzerinden geçiyor. Salt teknik bir köprü olmaktan çıkıp fiilen bir kontrol noktasına dönüşüyor.

10. Bütçe Sınıflandırması Kodlarında Yapısal Dönüşüm

Madde 85, 91, 98, 109 ve 120'de bütçe kayıt kodlaması yeniden tanımlandı. "Kurumsal ve fonksiyonel kodlar" ifadesi yerini "program, kurumsal ve finansman kodları" kombinasyonuna bıraktı. Giderler, gelirler, ödenek ve faaliyet borçları hesap gruplarının tamamında bu üçlü kod zorunlu hale getirildi. Fonksiyonel sınıflandırmanın devre dışı bırakılması, harcama analitiklerini program bazlı izlemeye yöneltiyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na devredilen yetkilerle birlikte düşünüldüğünde bu değişiklik, bütçe analitiğinin merkezi planlama perspektifine kaydığını gösteriyor.

11. Emanetler Hesabı (333) ve Şartlı Bağış Döngüsü

Madde 62 ve 66'da 333 Emanetler Hesabı'nın işleyişi köklü biçimde yeniden yazıldı. Şartlı bağış ve yardımların tahsilinden iadesine kadar tüm döngü artık net muhasebe rotalarına kavuştu:

Tahsilat → 333 veya 380/480 → Şart gerçekleşince 600 → Şart gerçekleşmezse iade → 630 + ilgili hesap

Önceki düzenlemede bu döngünün muğlak kalan kısımları özellikle denetim raporlarında sık eleştiri konusuydu. Yeni yapı bu boşluğu kapatıyor ancak şartın "gerçekleşip gerçekleşmediğine" kimin karar vereceği hâlâ tanımsız.

12. Finansal Tabloların Genişlemesi

Madde 117 ile finansal tablo setine iki yeni tablo eklendi:

• Öz kaynak değişim tablosu
• Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu

Gider tarafında ise bütçe giderlerinin faaliyet sınıflandırılması tablosu zorunlu hale getirildi. Bu üç tablo birlikte değerlendirildiğinde mahalli idarelerin mali raporlaması, IPSAS 1 ve IPSAS 24 standartlarına belirgin biçimde yaklaşıyor. Ancak bu tabloların denetim kapsamına alınıp alınmayacağı yönetmelikte belirtilmemiş.

13. Terminoloji ve Yetki Devri

Teknik görünse de iki değişiklik yapısal sonuçlar doğuruyor:

Gelir kodlarının üçüncü ve dördüncü düzeylerini belirleme yetkisi "Maliye Bakanlığı"ndan "Bakanlık" yani İçişleri Bakanlığı'na geçti. Ödenek sınıflandırması ve bütçe analitikleri ise Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na devredildi. Bu ikili yetki dağılımı, mahalli idareler üzerinde iki ayrı merkezi otoritenin eş zamanlı düzenleme yetkisi taşıdığı anlamına geliyor.