657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde sayılan bazı suçlardan mahkumiyet hali, genel af hariç kesinleşmiş bir cezayı kaldıran, cezayı hafifleten veya daha hafif bir cezaya çeviren özel af halinde memuriyete alınma konusunda bir engel olarak belirlenmişken, özel affa göre daha dar kapsamlı olan ve anılan suçlardan mahkumiyet hükmünü ortadan kaldırmayan memnu hakların iadesi halinin, memuriyete girmeye evleviyetle engel olacağı hakkında.

T.C.

D A N I Ş T A Y

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No : 2022/1141

Karar No : 2022/2318

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...

VEKİLİ : Av. ...

TARAF (DAVALI) : Gençlik ve Spor Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Ankara 13. İdare Mahkemesinin

22/12/2021 tarih ve E:2021/2354, K:2021/2311 sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava Konusu İstem: Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında hizmetli kadrosuna yerleştirilen davacının, adli sicil kaydı olduğundan bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin 18/03/2015 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Ankara 13. İdare Mahkemesinin 24/12/2015 tarih ve E:2015/1347, K:2015/1973 sayılı kararıyla; Malatya 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 24/05/2000 tarih ve E:1998/90, K:2000/428 sayılı kararı ile davacı hakkında hırsızlık suçundan sekiz ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, yine Malatya 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 02/06/1998 tarih ve E:1998/95, K:1998/298 sayılı kararı ile davacı hakkında hırsızlık suçundan 100.000 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ve kararın ertelenmesine karar verildiği, kararların temyiz edilmeksizin kesinleştiği, daha sonra davacı hakkında memnu hakların iadesine karar verildiği, memnu hakların iadesi kararının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde sayılan yüz kızartıcı suçlar dışında kalan suçlar bakımından Devlet memuru olabilme koşulları yönünden ehliyetsizliği geleceğe dönük olarak ortadan kaldırdığı, ancak anılan maddede Devlet memuru olabilmek için yüz kızartıcı suçlardan mahkum olmamak koşulu arandığından, memnu hakların iadesi kararının, yüz kızartıcı bir suçtan dolayı mahkumiyet kararı almış kişiler yönünden Devlet memuru olabilme koşullarını sağlama bakımından bir hak doğurmadığı, davacının yüz kızartıcı bir suçtan dolayı mahkum olduğu, 657 sayılı Kanun'un anılan maddesinde yer alan koşulu taşımadığı anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire Kararının Özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 12/09/2019 tarih ve E:2016/3369, K:2019/5842 sayılı kararıyla; dava konusu olayda, davacının sözü edilen mahkûmiyetine bağlı olan hak yoksunluğunun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten önce aldığı memnu hakların iadesi kararı ile ortadan kalktığı, davalı idarenin takdir yetkisini davacının memur olarak yerleştirilmesi yönünde kullandığı, bu durumda kadro ve ihtiyacın bulunduğu hususunun sabit olduğu, davacının memuriyete engel mahkûmiyetinin bulunduğundan bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, Ankara 13. İdare Mahkemesinin 24/12/2015 tarih ve E:2015/1347, K:2015/1973 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

ilk Derece Mahkemesi Israr Kararının Özeti: Ankara 13. İdare Mahkemesinin 22/12/2021 tarih ve E:2021/2354, K:2021/2311 sayılı kararıyla; davacının, işlemiş olduğu suç nedeniyle aldığı cezanın doğurduğu ehliyetsizliğin, memnu hakların iadesi kararı ile bertaraf edildiği ileri sürülmekte ise de, memnu hakların iadesi kararının, yüz kızartıcı bir suçtan dolayı mahkumiyet kararı almış kişiler yönünden Devlet memuru olabilme şartlarını sağlama bakımından bir hak doğurmayacağı, hırsızlık suçundan mahkumiyet kaydı bulunan davacının kamu görevine alınmasına yönelik hak yoksunluğunun devam ettiği açık olduğundan, atamasının

yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/10/2021 tarih ve E:2019/3092 K:2021/2001 sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçesi eklenerek davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 657 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinin sürekli bir hak mahrumiyeti yaratmadığı, memnu hakların iadesi kararının milletvekili seçilme hakkını sağlamasına karşın, Devlet memurluğuna atanamama durumunun Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde sayılan suçlar açısından süresiz hak yoksunluğu gerektirecek düzenleme yapıldığı, konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığı görüşünün bulunduğu, idare Mahkemesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ABDÜLAZİZ ULUBATLI'NIN DÜŞÜNCESİ : Memnu hakların iadesi kararının; bazı kamu haklarından yoksun kılınmadan kaynaklanan ehliyetsizlikleri gelecek için ortadan kaldırarak ilgilisine, kullanılması men edilen belli hakları kullanma yetkisini verdiği kabul edilmekle birlikte anılan bu kararın, hırsızlık suçlarından dolayı sekiz ay hapis ve ertelenen ağır para cezası ile cezalandırılması yönünde mahkumiyet kararları bulunan davacıya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinde belirtilen "...affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak" şartını taşıma bakımından bir hak doğurmadığı, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesindeki şartları taşımadığından bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davanın reddi yolundaki ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi ısrar kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında yapılan kura sonucunda Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne hizmetli kadrosuna yerleştirilen davacı hakkında, müracaat sırasında ibraz ettiği adli sicil belgesinde arşiv kaydı bulunduğundan bahisle atamasının yapılamadığına ilişkin 18/03/2015 tarihli işlem tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bu işlemin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, Devlet memurluğuna alınma şartlarının düzenlendiği 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinin; 23/01/2008 tarih ve 5728 sayılı Kanun ile değişik yürürlükteki hali; "Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak" şeklindedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kamu hizmetlerine girme hakkı" başlıklı 70. maddesinde, "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." hükmüne yer verilmiştir.

Memnu hakların iadesi, 765 sayılı (mülga) Türk Ceza Kanununun yürürlükte olduğu dönemde ve halen 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesi uyarınca 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı kısıtlılık hallerinden kaynaklanan süreli veya süresiz hak yoksunluklarının belli şartlarda sona erdirilmesine yönelik olarak getirilmiş bir müessesedir.

Anılan Anayasal kural karşısında, hakkında verilmiş bir mahkumiyet kararı sonrasında belli kamu haklarını kullanmaktan yoksun kılınan vatandaşların, memnu haklarının mahkeme kararı ile iadesi sonrasında kamu hizmetine alınmada başvuru yapma ve sınavlara katılma hususunda diğer vatandaşlardan farksız oldukları konusunda bir duraksama bulunmamaktadır.

Öte yandan kanun koyucu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinde Devlet memurluğuna başvuru koşulları bulunan vatandaşların belli şartları taşıması halinde memuriyete alınması konusundaki iradeyle bu maddenin (A) bendinde tüm memuriyetler için aranacak genel şartları belirlemiş, (B) bendinde ise yapılacak hizmetin niteliği gereği olan ve ayrıca idarelerin mevzuatında belirtilen özel şartların başvuran kişide bulunması gerektiğini belirtmiştir.

Anılan maddenin (A) bendinde memuriyete girişte, kamu haklarını kullanma konusunda hiçbir engeli bulunmayan Türk vatandaşları için yaş, öğrenim, kamu haklarından yoksun bulunmama, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya affa uğramış olsa bile belli suçlardan mahkum olmama, askerlikle ilgisi bulunmama, görevini devamlı yapmasına engel olabilecek bir akıl hastalığı bulunmama gibi şartlar getirilmiş, kanun koyucu tarafından memuriyete girişte kamu hizmetinin etkin, güvenli ve verimli şekilde yürütülmesi sağlanmaya çalışılmıştır.

Dolayısıyla memuriyete girişte kamu haklarını kullanma konusunda herhangi bir engeli bulunmayan tüm vatandaşlar için bu şartların aranması, Anayasa'nın 70. maddesine aykırı olmadığı gibi, memnu hakların iadesi kararıyla verilen kamu haklarını kullanma yetkisinin sonuçsuz kalmasına yönelik bir düzenleme değildir. Zira belli bir mahkumiyet nedeniyle kamu hakları kısıtlanan bir kişi, memnu hakların iadesi kararı sonrasında kamu personeli alımı için yapılan bir sınava başvurabilecek, ancak 657 sayılı Kanun'un 48. maddesi ile getirilen genel ve özel şartları taşıması durumunda atanabilecektir.

657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde, "Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak." şartı aranmıştır.

Hukukumuzda genel af ve özel af şeklinde iki müessese öngörülmüştür. Genel af, kamu davasını, hükmolunmuş cezaları ve mahkumiyetin tüm neticelerini ortadan kaldıran bir yasama işlemidir. Özel af ise yalnızca kesinleşmiş bir cezayı kaldıran, cezayı hafifleten veya daha hafif bir cezaya çeviren bir müessesedir.

657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde değişiklik yapan ve 08/02/2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun'un 317. maddesinin gerekçesinde, "affa uğramış olsa bile” ibaresi için şu açıklama yapılmıştır: “Keza, söz konusu alt bende, ‘devletin güvenliğine karşı suçlar’ ibaresinden önce gelmek üzere ‘affa uğramış olsa bile’ ibaresi eklenmiştir. Anayasa'da Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında genel ve özel af çıkarma yetkisi sayılmıştır. Bu iki af türünün hukuki sonuçları arasındaki fark, Türk Ceza Kanununun 65. maddesinde ortaya konmuştur. Bu durum karşısında madde metnine eklenen ‘affa uğramış olsa bile’ ibaresini özel affa özgülemek gerekir.” denilmiştir. Dolayısıyla bu gerekçeden anlıyoruz ki; 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde yer alan affa ilişkin ibareden kanun koyucu özel affı kastetmektedir.

Diğer taraftan, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinin ilk halinde ve devamı değişikliklerinde "...hükümlü bulunmamak" keyfiyeti aranmakta iken, 23/01/2008 tarihinde kabul edilen 5728 sayılı Kanun'un 317. maddesiyle getirilen ve halen yürürlükte bulunan düzenleme ile bu keyfiyet, "...mahkum olmamak" şeklinde değiştirilmiştir.

Memnu hakların iadesi, mahkumiyet kararını ortadan kaldıran değil, yalnızca yasaklanmış bazı hakların iadesine yönelik bir karardır.

Hal böyle iken kanun koyucu tarafından, "devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık" gibi suçlardan mahkumiyet hali, genel af hariç kesinleşmiş bir cezayı kaldıran, cezayı hafifleten veya daha hafif bir cezaya çeviren özel af halinde memuriyete alınma konusunda bir engel olarak belirlenmişken, özel affa göre daha dar kapsamlı olan ve mahkumiyet hükmünü ortadan kaldırmayan memnu hakların iadesi hali, memuriyete girmeye evleviyetle engel olacaktır.

Dava konusu olayda, Malatya 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 24/05/2000 tarih ve E:1998/90, K:2000/428 sayılı kararı ile davacı hakkında hırsızlık suçundan sekiz ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, yine Malatya 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 02/06/1998 tarih ve E:1998/95, K:1998/298 sayılı kararı ile davacı hakkında hırsızlık suçundan 100.000 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ve kararın ertelenmesine karar verildiği, kararların temyiz edilmeksizin kesinleştiği, daha sonra davacı hakkında memnu hakların iadesine karar verildiği; sonrasında, davacının 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde belirtilen Devlet memurluğuna atanacaklarda aranan genel şartları taşımadığından bahisle davalı idarece davacının atamasının yapılamadığına ilişkin olarak tesis edilen işlemin iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, memnu hakların iadesi kararının, bazı kamu haklarından yoksun kılınmadan kaynaklanan ehliyetsizlikleri gelecek için ortadan kaldırarak ilgilisine, kullanılması men edilen belli hakları kullanma yetkisini verdiği kabul edilmekle birlikte anılan bu karar, hırsızlık suçlarından dolayı sekiz ay hapis ve ertelenen ağır para cezası ile cezalandırılması yönünde mahkumiyet kararları bulunan davacıya 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde belirtilen "... affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak" şartını taşıma bakımından bir hak doğurmamaktadır.

Bu itibarla; davacının, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki şartları taşımadığından bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davanın reddi yolundaki ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

Davacının temyiz isteminin reddine,

Davanın reddine ilişkin Ankara 13. İdare Mahkemesinin temyize konu 22/12/2021 tarih ve E:2021/2354, K:2021/2311 sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,

Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/06/2022 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Ankara 13. İdare Mahkemesinin 22/12/2021 tarih ve E:2021/2354, K:2021/2311 sayılı ısrar kararının Danıştay Onikinci Dairesinin 12/09/2019 tarih ve E:2016/3369, K:2019/5842 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

18 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik, kamu personelinin adaylık sürecinden hizmet içi eğitimlerine kadar geniş bir alanda köklü değişiklikler getiriyor.

Aday Memurlar İçin Üç Aşamalı Zorunlu Eğitim

Yönetmelikle birlikte, ilk kez devlet memuru olarak atanan adaylar, asli memurluğa geçiş için temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj olmak üzere üç aşamadan oluşan zorunlu bir eğitim sürecinden geçecek.

- Temel eğitim süresi 10 gün ile 2 ay arasında olacak ve Atatürk ilkeleri, Anayasa, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, resmî yazışma kuralları, e-Devlet uygulamaları, insan hakları ve kamu etiği gibi ortak konuları kapsayacak.

- Hazırlayıcı eğitim 1 ila 6 ay sürecek ve adayın görev yapacağı kurumun teşkilat yapısı, mevzuatı ve görevine ilişkin özel konuları içerecek.

- Staj ise en az 2 ay olarak uygulanacak ve teorik bilgilerin sahada pekiştirilmesini hedefleyecek.

Bu üç aşamadan herhangi birinde başarısız olan aday memurlar, asli memurluğa atanamayacak ve üç yıl süreyle devlet memurluğuna alınmayacak.

Merkezi Eğitim Yapısı ve Yeni Kurullar

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği bünyesinde oluşturulan Merkez Eğitim Kurulu, temel eğitim programlarını ve sınav sorularını hazırlayacak, hizmet içi eğitimleri değerlendirecek. Kurulda bakanlıkların personel birimleri, Yükseköğretim Kurulu ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı temsilcileri yer alacak.

Ayrıca her kurumda Eğitim Yönetme Kurulları kurulacak. Bu kurullar, eğitim ihtiyaç analizleri yapmak, eğitim planlarını hazırlamak, sınav süreçlerini yürütmek ve eğitimleri denetlemekle görevli olacak.

Uzaktan Eğitim Kapısı Zorunlu Hale Geliyor

Yönetmelikle birlikte, kamu personeline yönelik eğitimlerde Uzaktan Eğitim Kapısı adı verilen merkezi dijital platformun kullanımı esas alınıyor. Kurumlar, eğitim içeriklerini bu platforma yüklemekle yükümlü olacak.

Dijital içeriklerde:
- Yetişkin öğrenmesi ilkelerine uygunluk
- Güncel mevzuatla uyum
- Erişilebilirlik (altyazı, ekran okuyucu uyumu)
- Telif haklarına uygunluk
- Teknik uyumluluk

gibi standartlar aranacak. Eğitim içeriğinin bu platform üzerinden sunulamadığı istisnai durumlarda ise Genel Müdürlük izniyle alternatif dijital platformlar kullanılabilecek.

Hizmet İçi Eğitimde Planlama Zorunluluğu

Asli memurlara yönelik hizmet içi eğitimler de sistemli hale getiriliyor. Kurumlar, her yıl Kasım ayı sonuna kadar bir sonraki yılın eğitim planını, Aralık ayı sonuna kadar ise tamamlanan eğitimlerin sonuçlarını Kamu Personeli Bilgi Sistemi üzerinden Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine bildirecek.

Hizmet içi eğitim konuları arasında:
- Bilgi tazeleme
- İntibak eğitimi (mevzuat ve teknoloji değişiklikleri)
- Uygulamalı işbaşı eğitimi
- Etik davranış ilkeleri
- Görevde yükselme ve üst görevlere hazırlık
- İletişim ve motivasyon

başlıkları yer alıyor.

Engelli Memurlar İçin Erişilebilirlik Düzenlemesi

Yönetmelikte engelli memurların eğitim ve sınav süreçlerine ilişkin özel hükümler de bulunuyor. Kurumlar, engelli aday ve asli memurların eğitimlerinden sınavlarına kadar her aşamada gerekli yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmekle yükümlü tutuldu. Ayrıca eğitim içeriklerinin erişilebilirlik standartlarına uygun hazırlanması zorunlu kılındı.

Geçiş Süreci ve Yürürlük

Yönetmelik 18 Mart 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Kurum ve kuruluşlar, kendi eğitim yönetmeliklerini altı ay içinde bu düzenlemeye uyumlu hale getirecek. Strateji ve Bütçe Başkanlığı ise Kamu Personeli Bilgi Sistemini dört ay içinde yeni sisteme uygun olarak güncelleyecek.

21 Şubat 1983 tarihli eski “Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik” ise yürürlükten kaldırıldı.

Değerlendirme

Kamu personel sisteminde uzun süredir beklenen kapsamlı eğitim düzenlemesi, adaylık sürecinden itibaren liyakati esas alan, dijital altyapıya dayalı ve denetlenebilir bir yapıyı hedefliyor. Özellikle Merkez Eğitim Kurulu ve Eğitim Yönetme Kurulları ile eğitim süreçlerinin merkezi olarak izlenmesi, uzaktan eğitim platformunun zorunlu hale getirilmesi ve engelli personel için erişilebilirlik standartlarının tanımlanması dikkat çeken yenilikler arasında.

Kamu personeli için yurtdışında görev yapmak, kariyer basamaklarında önemli bir adım olarak görülüyor. Peki yurtdışı daimî görevlere kimler başvurabilir, hangi şartlar aranıyor ve atama süreci nasıl işliyor? İşte 22 Kasım 2018 tarihli ve 359 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik çerçevesinde merak edilenler.

Yurtdışı Daimî Görev Nedir?

Yurtdışı daimî görev, Türkiye Cumhuriyeti'nin dış temsilciliklerinde (büyükelçilik, başkonsolosluk, daimî temsilcilik vb.) misyon şeflerine bağlı olarak yürütülen sürekli statüdeki görevleri ifade ediyor. Bu görevler, geçici görevlendirmelerden farklı olarak daimî atama şeklinde gerçekleştiriliyor. Yönetmelik kapsamında atama yapılacak kadro unvanları, kurumların yurtdışı teşkilat cetvellerinde belirlenmektedir.

Kapsam Dışında Kalanlar

Yönetmelik tüm kamu personelini kapsamamaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türk Silahlı Kuvvetleri personelinden dış temsilcilikler dışında NATO Antlaşmaları veya diğer uluslararası antlaşmalar çerçevesinde görevlendirilenler, Dışişleri Bakanlığı personeli, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı personeli ile dış temsilciliklerin korunmasında görevlendirilecek personel bu Yönetmelik hükümlerinin dışında tutulmaktadır.

Kimler Başvurabilir? Aranan Şartlar

Genel Memuriyet Şartları

Adayların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde belirtilen genel şartları taşıması gerekiyor. Bunlar arasında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunmak ve askerlikle ilişiği olmamak yer alıyor.

Öğrenim Şartı

En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak zorunlu. Ancak Milli Savunma Bakanlığı yurtdışı teşkilatına atanacak astsubaylar için bu şart aranmıyor.

Hizmet Süresi

Açıktan atanacaklar hariç olmak üzere, kamuda en az üç yıl hizmet süresi bulunması gerekiyor. Bu sürede unvan farkı aranmıyor, toplam hizmet süresi esas alınıyor.

Disiplin Şartı

Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için kendi mevzuatında öngörülen disiplin cezalarını almamış olmak; diğer kamu personeli için ise aylıktan kesme veya daha ağır bir disiplin cezası almamış bulunmak şartı aranıyor.

Temsil Yeteneği

Hizmetin gerektirdiği temsil yeteneğine sahip olmak da atanma şartları arasında sayılıyor.

Yabancı Dil Şartı

Personelin öncelikle görevlendirileceği ülkenin resmî dilini veya İngilizce, Almanca ve Fransızca dillerinden birini bilmesi şart. Yabancı dil bilgisi yeterliliği için YDS'den en az 70 puan alınması veya buna denk kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan bir belgeye sahip olunması gerekiyor. Yabancı dil yeterlilik belgesi üç yıl süreyle geçerli; süresi dolmuş belgeler kabul edilmiyor.

Aşağıdaki durumlarda yabancı dil belgesi aranmıyor: Belirtilen dillerin resmî dil olarak konuşulduğu ülkelerde YÖK tarafından denkliği kabul edilen lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimini tamamlayanlar ile resmî dili Türkçe ve lehçesi olan ülkelere görevlendirilecekler bu istisnadan yararlanıyor.

Atama Esasları ve Görev Süresi

Soruşturma Durumu

Haklarında ceza soruşturması, kovuşturması veya aylıktan kesme ve daha ağır bir cezayı gerektirecek disiplin soruşturması açılanların dış göreve atanmaları, soruşturma ve kovuşturma sonucuna kadar erteleniyor.

Görev Süresi

Yurtdışında daimî görev süresi kural olarak en çok üç yıl. Bu süre, hizmetin gerektirdiği hallerde bakanlıklarda bakan onayı, Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşlarda ise üst yönetici onayı ile bir yıla kadar uzatılabiliyor. Yurtdışı daimî görevlere en fazla iki kez atanılabiliyor. Ticaret Bakanlığı yurtdışı teşkilatında görevlendirilecek personel için bu süre dört yıl olarak uygulanıyor.

Yeniden Atanma Şartı

Yurtdışında daimî görevden yurtiçindeki görevine dönen kamu görevlilerinin, yeniden yurtdışına atanabilmeleri için yurtiçinde iki yıldan az olmamak üzere yurtdışındaki görev süreleri kadar hizmet yapmış olmaları zorunlu.

Göreve Son Verilme Halleri

Atama için öngörülen nitelikleri taşımadıkları sonradan anlaşılanlar veya bu nitelikleri sonradan kaybedenlerin görevi süre beklenmeden sona erdiriliyor. Haklarında soruşturma açılanların görevine de süre beklenmeden son verilebiliyor.

Eğitim ve Koordinasyon

Personel, atandığı görevin gereklerine uygun hizmet içi eğitime ve istihbarata karşı koyma ile ilgili eğitimlere tabi tutuluyor. Hizmet içi eğitimin kapsamı, kurumların görüşü alınarak Dışişleri Bakanlığınca belirleniyor. Misyon şefleri, kendilerine bağlı yurtdışı teşkilatındaki personelin amiri sayılıyor; personel bilgi toplanması ve değerlendirilmesinde misyon şefinin talimatlarına göre hareket ediyor.

Raporlama Yükümlülükleri

Personel, görevlerine ilişkin edindikleri bilgileri değerlendirerek ulaştıkları sonuçları üç aylık raporlar halinde hazırlıyor. Bu raporların bir nüshası kuruma, diğer nüshası ise misyon şefi aracılığıyla Dışişleri Bakanlığına gönderiliyor. Yurtdışı daimî görevi sona eren personel, görevde iken hazırladığı raporlar doğrultusunda özet bir rapor hazırlayarak en geç bir ay içerisinde kurumuna vermek zorunda.

Disiplin İşlemleri

Daimî temsilci yardımcısı, başmüşavir, müşavir ve ataşenin disiplin amiri misyon şefi, üst disiplin amiri ise bakanlıklarda bakan tarafından belirlenecek üst yönetici. Müşavir yardımcısı ve ataşe yardımcısının disiplin amiri ise sırasıyla bağlı olduğu üstler, üst disiplin amiri yine misyon şefi.

Görevde Uyulacak Kurallar

Yurtdışında görev yapan personel; yabancı devletler ve milletlerarası kurumlarla temaslarda millî çıkarları savunmak, Türk milletinin onur ve itibarını korumak, görev ve yetki dışı açıklamalardan sakınmak, resmî ve özel yaşamda dikkatli davranmakla yükümlü. Görevli bulunduğu ülkenin halkına karşı dostluk çerçevesinde hareket etmek, mahallî politikalara karşı tarafsız davranmak ve yerel halkın örf, adet, inanç ve değerlerine saygı göstermek de personelin temel yükümlülükleri arasında yer alıyor.

Özel Düzenlemeler

Diyanet İşleri Başkanlığı yurtdışı teşkilatında görevlendirilecek personel için yabancı diller arasına Arapça da eklenmiş durumda. İçişleri Müşavirleri için altı yıllık geçiş döneminde yabancı dil şartı uygulanmıyor ve bu şart İçişleri Bakanlığı tarafından belirleniyor.

Başvuru Süreci

Yönetmelikte merkezi bir başvuru sistemi tanımlanmamış olmakla birlikte atamalar, kurumların yurtdışı teşkilat kadrolarına göre ihtiyaç duyulan pozisyonlar için gerçekleştiriliyor. Yurtdışı göreve ilgi duyan kamu personelinin çalıştıkları kurumun insan kaynakları birimiyle iletişime geçmesi öneriliyor.

Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik | Cumhurbaşkanı Kararı No: 359 | R.G. Tarihi: 23/11/2018 | Son Değişiklik: 30/10/2022

Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde zorunlu atama ile görev yapan devlet memurları, bu bölgelerde fiilen çalıştıkları her iki yıl için bir ek kademe ilerlemesi hakkı kazanıyor. Söz konusu hak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 64. maddesiyle güvence altına alınmış durumda.

Yasal Düzenleme Ne Diyor?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 64. maddesinin 3. fıkrası şu hükmü içeriyor: "72. madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburi olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz."

Düzenlemenin özü şudur: Zorunlu atama ile bu yörelere gönderilen memur, normal kademe ilerlemesinin yanı sıra her tamamladığı iki yıl için bir kademe daha ilerlemektedir. Bu ek hak, memurun maaş derecesini doğrudan olumlu etkilemektedir.

Hangi Koşullarda Geçerli?

Ek kademe ilerlemesinden yararlanabilmek için iki koşulun birlikte sağlanması gerekiyor:

• Memurun, 657 sayılı Kanun'un 72. maddesi kapsamında yer değiştirme suretiyle kalkınmada birinci derecede öncelikli bir yöreye mecburi olarak atanmış olması,

• Bu yörede fiilen çalışmak suretiyle en az 2 tam yıl görev yapmış olması.

Kendi isteğiyle o bölgeye atanan ya da 72. madde kapsamı dışındaki bir atamayla o yörede çalışan memurlar bu haktan yararlanamaz. Hak, yalnızca zorunlu/mecburi atama kapsamındaki personele tanınmıştır.

Öncelikli Yöreler Hangileri?

83/6525 sayılı Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik, Türkiye'yi gelişmişlik sırasına göre 6 hizmet bölgesine ayırmaktadır. Kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler genel olarak V. ve VI. bölge illerini kapsamaktadır:

• V. Bölge: Artvin, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Kahramanmaraş, Malatya, Sivas, Şanlıurfa, Diyarbakır

• VI. Bölge: Adıyaman, Ağrı, Bingöl, Bitlis, Hakkari, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Tunceli, Ardahan, Iğdır, Batman, Şırnak, Gümüşhane, Bayburt, Van

Her hizmet bölgesindeki zorunlu çalışma süresi en az iki yıldır. Yer değiştirme suretiyle atamalar her yılın Haziran-Eylül döneminde gerçekleştirilmektedir.

Kademe İlerlemesi Kendiliğinden İşliyor

657 sayılı Kanun'un 64. maddesi uyarınca, şartları taşıyan memurlar hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bir ileri kademeye ilerlemiş sayılır. Memur ayrıca dilekçe vermek ya da kurumunun ek işlem yapmasını beklemek zorunda değildir.

Öte yandan yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayıldığından, yıllık izin dönemleri iki yıllık sürenin hesabını kesmemektedir. Buna karşın iki yılı doldurmayan süreler değerlendirmeye alınmamaktadır.

Sonuç

Zorunlu atama ile kalkınmada öncelikli yörelere gönderilen devlet memurları, bu görevin getirdiği güçlüklere karşılık somut bir mali kazanım elde etmektedir. Her iki tam yılda bir otomatik olarak devreye giren ek kademe ilerlemesi, memurun hem mevcut maaşını hem de emeklilik aylığını olumlu yönde etkilemektedir.

Kaynaklar: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 64, 72 | 83/6525 sayılı Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik (son değ. 6968 sayılı C

Müfettişler Artık Cumhurbaşkanı Onayıyla Atanmayacak

19 Şubat 2026 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ekindeki cetvellerde dikkat çeken bir değişikliğe gidildi. Düzenleme kapsamında, daha önce II sayılı cetvelde yer alan “Bakanlık Müfettişleri (Adalet, Mülkiye, Vergi ve İş Müfettişleri dahil)” ibaresi yeni metinde çıkarıldı.

Eski Düzenleme Ne Diyordu?

Kararnamenin önceki halinde II sayılı cetvelde açıkça:

“Bakanlık Müfettişleri (Adalet, Mülkiye, Vergi ve İş Müfettişleri dahil)”

ifadesi yer alıyordu

.

Kararnamenin 2’nci maddesine göre II sayılı cetvelde bulunan kadro, pozisyon ve görevlere Cumhurbaşkanı onayı ile atama yapılıyordu

Dolayısıyla müfettiş kadroları, üst kademe kamu yöneticileri arasında sayılıyor ve atamaları Cumhurbaşkanı onayına tabi bulunuyordu.

Yeni Düzenleme Ne Getirdi?

19 Şubat 2026 tarihli değişiklikle birlikte 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ekindeki II sayılı cetvelden müfettiş unvanı çıkarıldı.

Bu değişikliğin hukuki sonucu açık:

• Müfettiş kadroları artık II sayılı cetvel kapsamında değil.

• Dolayısıyla atamaları Cumhurbaşkanı onayına tabi olmaktan çıktı.

• Bu kadrolara yapılacak atamalar, 2’nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ilgili bakan veya atamaya yetkili amir tarafından gerçekleştirilecek.

Üst Kademe Rejimi Dışına Çıkarıldılar

Bu değişiklikle birlikte bakanlık müfettişleri, “üst kademe kamu yöneticisi” statüsünden çıkarılmış oldu. Bu durum yalnızca atama usulünü değil; görevden alma, görev süresi ve özlük rejimi bakımından da üst kademe yöneticilere özgü hükümlerin uygulanmaması sonucunu doğuracak.

Özellikle 3 sayılı Kararnamenin görev süresi ve görevden alma hükümleri artık müfettiş kadroları bakımından doğrudan uygulanmayacak.

Ne Anlama Geliyor?

Bu düzenleme, müfettişlik müessesesinin üst kademe atama rejimi dışına alınması anlamına geliyor. İdari hiyerarşi bakımından:

• Atama süreci hızlanabilecek.

• Cumhurbaşkanı onayı prosedürü ortadan kalkmış oldu.

Sonuç olarak, 19 Şubat 2026 tarihli değişiklik, müfettişlik kadrolarının statüsünde teknik ama önemli bir idari dönüşüm oluşturdu.

Taksirle işlenen suçlardan dolayı ceza alan kişilerin memur olmak istemleri halinde veya memurken taksirle işlenen suçtan ceza alan memur hakkında nasıl bir işlem yapılacağı hususunu kısaca mevzuat hükümleri ile açıklamaya çalışalım.

Bilindiği üzere Devlet Memurları Kanununun 48 . maddesinde Devlet Memuru olarak atanacak olanlarda aranan şartlar başlıklar halinde sayılmıştır.İlgili maddeye göre memurların işlemiş oldukları suçlardan dolayı almış oldukları bazı cezalar memuriyete engel teşkil ederken bazıları ise memuriyete engel teşkil etmemektedir.İlgili kanun maddesinde sayılan suçlardan biriside taksirle işlenen suçlardır.Bu yazımızla taksirle işlenen suçların memuriyete engel teşkil edip etmeyeceğini açıklamaya çalışacağız.

Taksirle işlenen suçların tanımı 5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanununun 22. maddesinde yapılmıştır.Buna göre “taksir; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir”.

Kanun maddesinde yer alan tanıma göre taksir dikkatsizlik, tedbirsizlik, meslekte acemilik veya düzene, buyruklara ve talimata uyulmadığından dolayı istemeyerek gerçekleştirilen suç demektir.Türk Ceza Kanununda yer alan taksirli suçlara aşağıda başlıklar halinde verilen suçlar örnek gösterilebilir.

– Atom enerjisi ile taksirle patlamaya sebebiyet verme (m.173/2),

– Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma (m. 180),

– Çevrenin taksirle kirletilmesi (m. 182),

– Zehirli madde katma suçunun taksirle işlenmesi (m.185/2),

– Çocuğun soy bağını değiştirme suçunun taksirle işlenmesi (m.231/2),

– Taksirle askeri tesislerin tahribine neden olmak (m.307/3),

– Savaş zamanında yükümlülükleri taksirle yerine getirmeme ( m. 322/2),

– Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri taksirle açıklama (m. 329/3),

– Yasaklanan bilgileri taksirle açıklama (m. 336/3) ve

– Taksir sonucu casusluk fiillerinin işlenmesi (m.338)

Yukarıda başlıklar halinde saymış olduğumuz suçlar kişinin dikkatsizlik,tedbirsizlik v.b nedenlerle işlemiş olduğu suçlar olup bu suçları işleyen kişiler işlenen suçun sonucunda meydana çıkan durumu istememektedirler.Ancak işlenen fiil sonucunda meydana gelen durum sebebiyle duruma göre ceza alabilmektedirler.

Devlet Memurları kanununda yer alan düzenlemeye göre ise takirle işlenen suçlardan dolayı alınan cezaların memuriyete girişte veya memur iken işlenmiş ise memuriyetten çıkarılma da her hangi bir etkisinin olmadığıdır. Yani, taksirli suçlardan dolayı bir yıldan fazla bir hapis cezası alınmış olsa dahi memur olunabilmektedir.

Memur İken Taksirli Suçtan Ceza Alan Memurun Durumu

Memur iken taksirli suçtan dolayı ceza alanların durumuna gelince böyle bir suç işleyen memur da cezasını çektikten sonra memuriyetine geri dönebilecektir. Zira DMK 48/A–5 nolu alt bentte kasten işlenen suçtan bahsedildiğinden taksirle işlenen suçlar memuriyete engel olmamaktadır. Taksirli bir suçtan dolayı hüküm giymiş olan kişi hakkında, cezaevinde bulunduğu sürede, DMK 137 maddeye göre işlem tesis edilerek, infazın bittiği tarihten sonra göreve dönebilmesi sağlanır.

Konuya ilişkin olarak daha önceki yıllarda verilen Danıştay Kararlarında da ilgili durumlara açıklık getirilmiştir.

Danıştay 12.Dairesinin 11.10.1999 tarih ve E.1997/3319, K.1999/1785 nolu kararında “Taksirli suçtan dolayı hükmedilmiş cezanın infaz edilmesinden sonra, hükümlünün aynı göreve iade edilmesi gerektiği ” yönünde karar verilmiştir.

Yine Devlet personel Başkanlığınca verilen bir görüşte (12/10/2016-6078)” işlemiş olduğu suçun 657 sayılı Kanunun 48/A-5 inci maddesinde sayılan nitelikli suçlar kapsamında sayılmaması ve almış olduğu cezanın 1 yıldan az olması sebebiyle, ilgilinin, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle hapis cezasının infazı süresince memuriyetinin askıda olduğu, ancak söz konusu cezanın infaz edilmesinden sonra tekrar göreve başlatılması gerektiği mütalaa edilmektedir.” şeklinde görüş verilmiştir.

İlgili Danıştay Kararı ile Devlet Personel Başkanlığı görüşünden de anlaşılacağı memur iken taksirli suçtan dolayı cezaevine giren memurun memurluğu sona ermemekte cezanın çekilmesi süresince memurluk askıda kalmakta ceza çekildikten sonra ise memur tekrardan görevine dönebilmektedir.

Taksirli Suçtan Dolayı Ceza Alan Memurun Özlük ve İzin Hakları

Memur iken taksirli suçtan dolayı hapse giren memurun maaş alıp alamayacağı ve varsa hapiste yattığı dönemlerde izin kullanıp kullanamayacağı hususu Danıştay 1.Dairesinin 13.01.2004 tarih ve E.2003/170, K.2004/3 nolu kararı ile açıklığa kavuşturulmuştur.İlgili karar da “Devlet memurlarının hükümlü bulundukları Devlet memurluğuna engel nitelik taşımayan hapis cezalarının infazı süresince, göreve devamsızlıkları nedeniyle memuriyetlerine son verilemeyeceği, bu kişilerin sözü edilen cezalarının infazı süresince hastalık ve yıllık izin kullanamayacakları ve bununla bağlantılı olarak maaş alamayacaklarına karar vermiştir.

İlgili kararda da yer aldığı üzere taksirli suçtan dolayı hapis cezası alan memurlara hapiste bulundukları süre boyunca maaş ödenmesi mümkün değildir.Ayrıca memurun hapiste yatmış olduğu dönemlerde yıllık izin ile hastalık izni kullanması mümkün değildir.

1. Giriş

Kamu görevlilerinin sendikal hakları, 1995 Anayasa değişikliği ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu ile anayasal ve yasal güvence altına alınmıştır. Nitekim mevzuatta da belirtildiği üzere kamu görevlileri, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacıyla sendika kurma ve sendikaya üye olma hakkına sahiptir .

Ancak bu hak mutlak değildir. 4688 sayılı Kanun’un 15. maddesi bazı kamu görevlilerini sendika üyeliği dışında bırakmıştır. Bu kapsamda özellikle “merkezi denetim elemanları”nın sendika üyesi ve kurucusu olamayacağı hükme bağlanmıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.10.2025 tarihli kararı, bu yasağın kapsamını belediye müfettişleri bakımından netleştirmesi açısından önem taşımaktadır.

Bu çalışmada, mevzuat hükümleri ile söz konusu Yargıtay kararı birlikte değerlendirilerek denetim elemanlarının sendika üyeliği meselesi incelenecektir.

2. Sendika Hakkının Kapsamı ve Sınırları

4688 sayılı Kanun, kamu görevlisini; işçi statüsü dışında çalışan ve kamu kurum ve kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında istihdam edilen kişiler olarak tanımlamaktadır .

Kanunun temel yaklaşımı, kamu görevlilerine sendika kurma ve üye olma hakkı tanımaktır. Ancak aynı Kanun’un 15. maddesinde bazı görev grupları açıkça istisna tutulmuştur. Bu gruplar arasında:

• Hakim ve savcılar,

• Mülki idare amirleri,

• TSK ve MİT personeli,

• Emniyet hizmetleri sınıfı,

• Ceza infaz kurumu personeli,

• Ve merkezi denetim elemanları

yer almaktadır .

Dolayısıyla mesele, “merkezi denetim elemanı” kavramının kapsamının nasıl belirleneceği noktasında düğümlenmektedir.

3. “Merkezi Denetim Elemanı” Kavramı

4688 sayılı Kanun’da merkezi denetim elemanlarının tanımı açıkça yapılmamış, ancak bu statüye sahip olanların sendika üyesi ve kurucusu olamayacağı belirtilmiştir.

Genel olarak merkezi denetim elemanları; kurumların teftiş, inceleme, soruşturma ve denetim faaliyetlerini yürütmekle görevli; bağımsız ve doğrudan üst makama bağlı çalışan müfettiş, başmüfettiş, denetçi gibi personeli ifade eder.

Bu personelin sendika dışında bırakılmasının temel gerekçesi:

• Denetim faaliyetinin tarafsızlığı,

• Kurum içi hiyerarşi ve disiplinin korunması,

• Denetim yetkisinin sendikal faaliyetle çatışma ihtimali,

• Üst düzey yönetsel fonksiyonlara yakınlık

olarak değerlendirilmektedir.

4. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.10.2025 Tarihli Kararı

Uyuşmazlık, Kartal Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğünde görev yapan 4 belediye müfettişinin sendika üye sayısına dahil edilip edilemeyeceği noktasında ortaya çıkmıştır.

İlk derece mahkemesi, bu müfettişlerin doğrudan belediye başkanına bağlı çalıştıkları gerekçesiyle “merkezi denetim elemanı” sayılmayacaklarını kabul etmiş ve sendika üyeliklerinin geçerli olduğuna karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı onamıştır.

Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi farklı bir değerlendirme yapmıştır. Daire;

• 4688 sayılı Kanun’un 15. maddesi,

• Kartal Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü Yönetmeliği’nin görev ve yetkilere ilişkin hükümleri

birlikte değerlendirildiğinde, belediye müfettişlerinin merkezi denetim elemanı statüsünde olduğunu kabul etmiştir.

Bu nedenle söz konusu 4 müfettişin sendika üyesi olarak kabul edilmelerinin isabetli olmadığına hükmedilmiş; Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

Bu karar ile Yargıtay, belediye müfettişlerinin de 4688 sayılı Kanun’un 15. maddesi kapsamında sendika yasağına tabi olduğunu açıkça ortaya koymuştur.

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2025/6069

Karar No: 2025/7705

Tarihi: 13.10.2025

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve dahili davalılar Kartal Belediye Başkanlığı ve Buca Belediye Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

DAVA

Davacı Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası (Tüm Bel-Sen Sendikası) vekili dava dilekçesinde; 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun (4688 sayılı Kanun) 30. maddesi uyarınca 02.07.2022 gün ve 31884 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kamu Görevlileri Sendikalarının ve Konfederasyonlarının Üye Sayılarına İlişkin 2022 Temmuz İstatistikleri Hakkında Tebliğ" kapsamında Kartal Belediyesi ile Buca Belediyesi kamu işyerlerinde görev yapan kamu görevlilerinin sendika üyeliklerinin tespitine yönelik düzenlenen 16.05.2022 tarihli tutanakların hukuka aykırı olarak düzenlenmesi nedeniyle, müvekkili Sendikaya üye olan bir kısım çalışanların dikkate alınmadığını ve müvekkili Sendikanın üye sayısının hatalı olarak tespit edildiğini, Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde görev yapan 4 müfettiş ile ücretsiz izinli 2 kamu çalışanının üye sayılarına eklenmesi gerektiğini, yine Buca Belediye Başkanlığı kamu işyerinde çalışan üye sayılarının tespitine yönelik olarak düzenlenen 16.05.2022 tarihli tutanakta yer alan sendika üye sayılarının 15.05.2022 tarihli değil de 13.05.2022 tarihli kesinti listesinin esas alınarak belirlenmesinden kaynaklı olarak müvekkili Sendika üyesi 9 çalışanın dikkate alınmadığını ve müvekkili Sendikanın üye sayısının hatalı olarak tespit edildiğini, söz konusu 9 çalışanın üye sayılarına eklenmesi gerektiğini beyanla itirazlarının kabulü ile müvekkili Sendikanın toplam üye sayısının 26.171 olarak tespitini, 4688 sayılı Kanun'un 32. maddesi kapsamında Kartal Belediye Başkanlığı ile Buca Belediye Başkanlığı bünyesinde en fazla üyeye sahip sözleşme imzalamaya yetkili sendikanın müvekkili olarak belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde; Bakanlığın 4688 sayılı Kanun'un 30. maddesi gereğince hazırlanan istatistikte Kurumlardan gelen tutanakları esas aldığını, kendilerinde başkaca bilgi ve belge bulunmadığını, söz konusu kanun maddeleri uyarınca sendika üyesi kamu görevlilerinin üye ve üyelikten çekilme formları ile üye kesinti listelerine ait bilgi ve belgelerin kayıtlarında yer almadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

Davalı Tüm Yerel Yönetim Çalışanları Sendikası (Tüm Yerel-Sen Sendikası) vekili cevap dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun'da Kurumlarca yapılan tespitlere karşı herhangi bir itiraz yoluna yer verilmediğini, itiraza konu Belediyelerin davada taraf gösterilmesi gerektiğini, davaya konu işlemleri tesis etmeyen müvekkili Sendikanın davada taraf gösterilmesinin hatalı olduğunu, 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca müfettişlerin sendika üyesi olamayacağını, 15 Mayıs tarihi itibarıyla maaşından üyelik aidat kesintisi yapılmayan kamu görevlilerinin yapılacak tespitte dikkate alınamayacağını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

Dahili Davalı Kartal Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; yargı yolunun caiz olmadığını, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, müvekkili Belediyede görev yapan müfettişlerin "yasa gereği sendikaya üye olamayan çalışanlar" kapsamında bulunduğu hususunda davacı Sendikanın da itirazı olmadığını, 4688 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca sendika üye sayılarının belirlenmesinde aidat kesintisi yapılan üyelerin dikkate alınacağının düzenlendiğini, üyelik aidat kesintisi yapılmayan kamu görevlilerinin yapılacak tespitte dikkate alınamayacağını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

Dahili Davalı Buca Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun'da Kurumlarca yapılan tespitlere karşı herhangi bir itiraz yoluna yer verilmediğini, müvekkilinin davada taraf gösterilmesinin hatalı olduğunu, yetkili sendikanın belirlenmesi işlemlerinin usul ve yasaya uygun olarak tesis edildiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde 15.05.2022 tarihi itibarıyla Kartal Belediye Başkanlığı Teftiş Kurulu Müdürlüğü nezdinde çalışan 4 müfettiş kamu görevlisi ile birlikte sendika üyelik kesinti listesinde yer alması gereken üye sayısının davacı Tüm Bel-Sen Sendikası için 192 (188+4), davalı Tüm Yerel-Sen Sendikası için 191 olduğu, böylelikle Kartal Belediye Başkanlığında kamu işyerinde en fazla üyeye sahip ve sözleşme imzalamaya yetkili sendikanın davacı olduğu, davalı Buca Belediye Başkanlığında 15.05.2022 tarihi itibarıyla sendika üyelik kesinti listesinde yer alması gereken üye sayısının davacı Tüm Bel-Sen Sendikası için 121(112+9), davalı Tüm Yerel-Sen Sendikası için 113(121-8) olduğu, böylelikle Buca Belediye Başkanlığı nezdinde en fazla üyeye sahip ve sözleşme imzalamaya yetkili sendikanın davacı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bakanlık ile dahili davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ

Temyiz Sebepleri

Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesi gereğince belediye müfettişlerinin kamu görevlileri sendikalarına üye olamayacağını, müvekkili nezdinde son tutanak dışında hiçbir üyelik bilgisi bulunmadığını, buna göre işlem tesis edildiğini, müvekkiline atfedilecek bir kusur bulunmadığını, müvekkili aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Dahili Davalı Kartal Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca müfettişlerin sendika üyesi olamayacağını, müvekkili nezdinde görev yapan 4 müfettişin dikkate alınmasının ve kendilerine vekalet ücreti yüklenmesinin hatalı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Dahili Davalı Buca Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf itirazlarını tekrar ederek Kurumca yapılan tespite karşı bir dava yolu öngörülmediğini, müvekkiline dava yöneltilmesinin hatalı olduğunu beyanla ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 4688 sayılı Kanun kapsamında sendika üye sayılarına ilişkin tespitin ve istatistiğin düzeltilmesi istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili tarafından, davalı Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde müfettiş olarak görev yapan 4 kamu çalışanının, üye sayılarının belirlenmesi bakımından dikkate alınmamasının hatalı olduğu gerekçesiyle üye sayılarına ve 02.07.2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmış istatistiklere itiraz edilmiş; davalılar ise davanın reddini talep etmişlerdir.

İlk Derece Mahkemesince; davalı Kartal Belediye Başkanlığında müfettiş olarak görev yapan Y.A'nın açmış olduğu idari davada verilen karara atıfla aralarında Y.A'nın da bulunduğu 4 belediye müfettişinin doğrudan belediye başkanına bağlı olarak, başkanın emir ve talimatları doğrultusunda görev yaptıklarından bahisle 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesi kapsamında merkezi denetim elemanı sayılmayacağı, buna göre Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde davacı Sendikanın üye sayısının 192 olduğu ve davacının Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde en fazla üyeye sahip yetkili sendika olduğu kabul edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve dahili davalılar Kartal Belediye Başkanlığı ve Buca Belediye Başkanlığı vekillerinin istinaf başvuruları esastan reddedilmiştir.

İnceleme konusu davada; uyuşmazlık konusu kamu görevlilerinin, Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde belediye müfettişi olarak görev yaptıkları görülmektedir.

4688 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde " Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların merkezi denetim elemanları"nın sendika üyesi ve kurucusu olamayacağı belirtilmiştir. İlk Derece Mahkemesince sendika üyesi olabilecekleri kabul edilen 4 belediye müfettişinin Kartal Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğünde belediye müfettişi olarak görev yaptıkları uyuşmazlık dışıdır. İlgili Kanun hükmü ile Kartal Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü Yönetmeliği'nin Teftiş Kurulu Müdürlüğünün görev ve yetkilerini düzenleyen 6. maddesinin kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 4 belediye müfettişinin "merkezi denetim elemanı" olduğu anlaşılmakta olup davacı Sendikanın üyesi olarak kabul edilmeleri isabetli değildir.

İlk Derece Mahkemesince anılan hususlar gözetilmeksizin, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde dahili davalılara iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

5. Kararın Hukuki ve Pratik Sonuçları

a) Belediyelerdeki Denetim Personeli Bakımından

Karar, yalnızca Kartal Belediyesi ile sınırlı olmayıp tüm belediyelerin teftiş kurullarında görev yapan müfettişler açısından emsal niteliği taşımaktadır. Belediyelerde görev yapan müfettişler, sendika üyesi olamayacak; mevcut üyelikler hukuken geçersiz sayılabilecektir.

b) Yetkili Sendikanın Belirlenmesi Süreci

4688 sayılı Kanun uyarınca her yıl 15 Mayıs tarihi itibarıyla üyelik aidatı kesilen personel üzerinden yetkili sendika belirlenmektedir .

Merkezi denetim elemanlarının üye sayısına dahil edilmemesi, özellikle sınırda çoğunluk bulunan işyerlerinde yetkili sendikanın değişmesine yol açabilecektir. İnceleme konusu davada da uyuşmazlık doğrudan bu çoğunluk hesabından kaynaklanmıştır.

c) Sendikal Hakların Sınırlandırılması Bakımından

Karar, sendika hakkının geniş yorumlanması yerine, kanuni sınırlamaların lafzına ve amacına bağlı kalınması gerektiğini göstermektedir. Yargıtay, “merkezi denetim elemanı” kavramını daraltıcı değil, fonksiyonel bir yorumla genişletici şekilde ele almıştır.

6. Değerlendirme ve Sonuç

4688 sayılı Kanun, kamu görevlilerine sendikal hak tanımakla birlikte, bazı görevlerin niteliği gereği bu hakkı sınırlandırmıştır. Merkezi denetim elemanlarının sendika dışında bırakılması, denetim fonksiyonunun bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile gerekçelendirilmektedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.10.2025 tarihli kararı, belediye müfettişlerinin de merkezi denetim elemanı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini açık biçimde ortaya koymuştur. Böylece uygulamada tereddüt yaratan bir alan yüksek yargı içtihadı ile netleştirilmiştir.

Sonuç olarak:

• Belediyelerde görev yapan müfettişler sendika üyesi ve kurucusu olamaz.

• Bu personel yetkili sendika tespitinde üye sayısına dahil edilemez.

• Karar, sendika çoğunluk tespitlerinde emsal teşkil edecek niteliktedir.

Denetim elemanlarının sendikal hakları ile kamu yönetiminde tarafsızlık ilkesi arasındaki denge, önümüzdeki dönemde de hem öğretide hem yargı kararlarında tartışılmaya devam edecektir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda kamu görevlerine ilk kez atanacaklar açısından aday memurluk esas alınmıştır. Bu süreçte personel temel ve hazırlayıcı eğitimlere tabi tutulmakta, yapılan değerlendirmeler sonucunda başarılı olanlar asli memurluğa geçirilmektedir. Bununla birlikte, mevcut mevzuat yapısı ve yerleşik yargı içtihatları doğrultusunda bazı atamalarda adaylık hükümleri uygulanmamaktadır.

Adaylık süreci işletilmeksizin asli memur statüsünde yapılan atamalar dört başlık altında toplanmaktadır:

İstisnai Kadrolara Yapılan Atamalar

657 sayılı Kanun’un 59. maddesinde düzenlenen istisnai kadrolar bakımından sınav ve adaylık şartları aranmadığından, bu görevlere atananlar memuriyet görevine asli statüde başlamaktadır.

Sözleşmeli Statüden Memur Kadrosuna Geçenler

Özel kanunlarla sözleşmeli personelden memur kadrolarına geçirilenler hakkında adaylık hükümleri uygulanmamaktadır.

Aynı şekilde 4/B statüsünde görev yaparken 3+1 sistemi kapsamında memur kadrosuna geçen personel de aday memurluk sürecine tabi tutulmamaktadır.

Farklı Personel Rejimlerinden Geçiş Yapanlar

Öğretim elemanı, askerî personel veya yargı mensubu statüsünde görev yaptıktan sonra istifa eden ve 657 sayılı Kanun’un 92. maddesi uyarınca memur kadrosuna atananlar, Danıştay kararları doğrultusunda adaylık süreci dışında bırakılmaktadır. Bu kişiler açısından kendi statülerinde tamamlanan mesleki yeterlilik sürecinin esas alınması gerektiği kabul edilmektedir.

Üst Düzey Kamu Görevlerine Dış Kaynaktan Atananlar

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri kapsamında belirlenen üst kademe kamu görevlerine kamu dışından yapılan atamalarda da adaylık hükümleri uygulanmamaktadır.

Genel Değerlendirme

Güncel uygulamada aday memurluk, sınırlı sayıda personel için geçerli bir aşama hâline gelmiştir. Adaylık sürecinin asli amacının, kamu personelini devlet teşkilatı ve kamu hizmetinin temel ilkeleriyle tanıştırmak olduğu dikkate alındığında, bu durumun personel rejimi açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Cumhurbaşkanı imzasıyla yayımlanan 10895 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda önemli değişiklikler yapıldı. Karar, 21 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Yapılan düzenlemeyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 43’üncü maddesinde devlet memurlarına tanınan doğum veya evlat edinme sonrası yarım zamanlı çalışma hakkı, sözleşmeli personele de kıyasen uygulanacak.

Bu kapsamda, Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmelik hükümleri, sözleşmeli personel açısından da geçerli olacak. Ancak hangi sözleşmeli personelin bu haktan yararlanamayacağı; pozisyon unvanı, kurum veya teşkilat bazında belirlenmek üzere Cumhurbaşkanlığı yetkisine bırakıldı.

Öte yandan karar ile Savunma Sanayii Başkanlığı bünyesinde istihdam edilecek sözleşmeli personel için de özel bir düzenleme yapıldı. Buna göre, KPSS (B) grubu puan sıralaması esas alınarak, alım yapılacak her pozisyon için üç katı aday çağrılabilecek ve Başkanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre sözlü ya da uygulamalı sınav sonucunda personel istihdam edilebilecek.

Ayrıca, sözleşmeli personelin istihdamına ilişkin bazı istisna hükümlerinin kapsamı genişletilerek Anayasa Mahkemesi Başkanlığı ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu da düzenleme kapsamına alındı.

Karar hükümleri, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

CUMHURBAŞKANI KARARI

Karar Sayısı: 10895

Ekli “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına ilişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın yürürlüğe konulmasına, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası gereğince karar verilmiştir.

21 Ocak 2026

Recep Tayyip ERDOĞAN

CUMHURBAŞKANI

SÖZLEŞMELİ PERSONEL ÇALIŞTIRILMASINA İLİŞKİN ESASLARDA

DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR ESASLAR

MADDE 1- 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ek 2 nci maddesinin on beşinci fıkrasına “İçişleri Bakanlığı ve bağlı kuruluşları,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Anayasa Mahkemesi Başkanlığı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu,” ibaresi eklenmiş, aynı maddeye otuz yedinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Savunma Sanayii Başkanlığında bu Esaslar kapsamında istihdam edilmek üzere alınacak sözleşmeli personel, yukarıdaki hükümlere bağlı olmaksızın KP8S (B) grubu puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyon sayısının üç katma kadar çağırılacak adaylar arasından, anılan Başkanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre yapılacak sözlü ya da sözlü ve/veya uygulamalı sınav sonucuna göre çalıştırılabilir.”

MADDE 2- Aynı Esaslara ek 9 uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“EK MADDE 10- Devlet memurları için 657 sayılı Kanunun ek 43 üncü maddesinde düzenlenen doğum veya evlat edinme sonrası yarım zamanlı çalışma hakkının kullanımına ilişkin hüküm ile söz konusu maddeye dayanılarak 17/7/2025 tarihli ve 10108 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmelik hükümleri, sözleşmeli personele de aynı usul ve esaslar çerçevesinde kıyasen uygulanır. Ancak yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanamayacak sözleşmeli personeli; pozisyon unvanı, kurum veya teşkilat bazında birlikte veya ayrı ayrı belirlemeye Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.”

MADDE 3- Bu Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 4- Bu Esasları Cumhurbaşkanı yürütür.

2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 54. maddesi kapsamında hakim ve savcılarla birlikte nöbet tutan adliye personeline ödenecek nöbet ücretleri, 8. dönem toplu sözleşme hükümleri ve 2026 yılı memur maaş katsayısına göre yeniden hesaplandı.

Yasal Düzenleme

24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun "Çalışma saatleri" kenar başlıklı 54. maddesine göre, hâkim ve savcılar haftalık çalışma süresi ve günlük çalışma saatleri yönünden Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi tutulmuştur. Hizmetin gerekleri ile görevin özelliklerinden doğan hallerde mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde nöbet tutmaları gerekmektedir.

Bu madde kapsamında hakim ve savcılarla birlikte adliyede görev yapan diğer personele de nöbet görevi verilmektedir. Görevlendirilen personele 657 sayılı Kanunun 178. maddesi gereğince işlem yapılmaktadır.

8. Dönem Toplu Sözleşme Düzenlemesi

8. dönem toplu sözleşmesinin "Nöbet ücreti" başlıklı 20. maddesinde önemli değişiklikler yapılmıştır. Buna göre:

• 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 54. maddesi çerçevesinde nöbet tutan hakim veya savcılarla birlikte normal mesai saatleri dışında fiilen çalışanlara, çalıştıkları her saat için 25 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarda nöbet ücreti ödenmektedir.

• Bir günde yapılabilecek ödeme tutarı 125 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçememektedir.

• Her ay en fazla 10 gün için ödeme yapılabilmektedir.

• Bu şekilde nöbet ücreti verilenlere aynı süreler için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 17. maddesi uyarınca ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmemektedir.

2026 Yılı Nöbet Ücreti Hesaplaması

2026 yılı memur maaş katsayısı: 1,1387871

Günlük Nöbet Ücreti (Gelir Vergisi %15):

• Brüt tutar: 125 × 1,1387871 = 142,35 TL
• Damga vergisi (0,00759): 142,35 × 0,00759 = 1,08 TL
• Gelir vergisi (%15): 142,35 × 0,15 = 21,35 TL
• Toplam kesinti: 22,43 TL
• Net tutar: 142,35 - 22,43 = 119,92 TL
• Aylık maksimum (10 gün): 119,92 × 10 = 1.199,20 TL

Günlük Nöbet Ücreti (Gelir Vergisi %20):

• Brüt tutar: 125 × 1,1387871 = 142,35 TL
• Damga vergisi (0,00759): 142,35 × 0,00759 = 1,08 TL
• Gelir vergisi (%20): 142,35 × 0,20 = 28,47 TL
• Toplam kesinti: 29,55 TL
• Net tutar: 142,35 - 29,55 = 112,80 TL
• Aylık maksimum (10 gün): 112,80 × 10 = 1.128,00 TL

Kimler Yararlanabilir?

2802 sayılı Kanunun 54. maddesi kapsamında hakim ve savcılarla birlikte normal mesai saatleri dışında fiilen çalışan tüm adliye personeli bu düzenlemeden yararlanabilmektedir. Nöbet görevi 657 sayılı Kanunun 178. maddesinin (B) fıkrasının 1. ve 2. bentleri çerçevesinde yaptırılmaktadır.

Yarım Zamanlı Çalışmada İlkokula Başlama Tarihi Esas Alınacak

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderilen görüş yazısında, doğum sonrası yarım zamanlı çalışma hakkının sona erme tarihine ilişkin uygulamada yaşanan tereddütler giderildi.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 43’üncü maddesinde yer alan “mecburi ilköğretim çağının başladığı tarih” ibaresinin uygulamasına açıklık getirilen görüş yazısında, yarım zamanlı çalışma hakkının sona erme tarihinin belirlenmesinde çocuğun fiilen ilkokula başladığı tarihin esas alınması gerektiği belirtildi.

Bu kapsamda, çocuğun erken yaşta ilkokula başlaması veya okul kaydının mevzuata uygun şekilde ertelenmesi gibi durumların, yarım zamanlı çalışma hakkının sona erme tarihini doğrudan etkileyeceği ifade edildi. Yarım zamanlı çalışmanın, çocuğun ilkokula fiilen başladığı tarihi izleyen ay başına kadar devam edeceği vurgulandı.

Görüş yazısında, yarım zamanlı çalışma süresinin belirlenmesinde yalnızca çocuğun yaşı esas alınarak değerlendirme yapılmasının doğru olmayacağı, Millî Eğitim Bakanlığı mevzuatı uyarınca fiili ilkokul başlangıç tarihinin dikkate alınması gerektiği kaydedildi.

Bu çerçevede, doğum sonrası yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanan memurların, çocuklarının ilkokula fiilen başladığı tarihi izleyen ay başından itibaren normal zamanlı çalışmaya dönmeleri gerektiği, bu tarihten sonra yarım zamanlı çalışma uygulamasının sona ereceği ifade edildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü tarafından memurlara yapılacak giyecek yardımına ilişkin 4 sıra numaralı Genelge yayımlandı.

08/01/2026 tarihli ve 27998389-010.06.02 sayılı Genelge ile Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinin uygulanmasına ilişkin açıklamalara yer verildi.

Genelgenin Ana Hatları

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 211’inci maddesi uyarınca yürürlüğe konulan Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan düzenlemelere ilişkin olarak, uygulama birliğinin sağlanması ve tereddütlerin giderilmesi amacıyla açıklamalar yapıldı.

Ayni ve Nakdi Giyecek Yardımı Ayrımı

Genelgeye göre; Yönetmeliğe ekli

• (I) sayılı Cetvelin 17-24 numaralı sıralarında,

• (II) sayılı Cetvelin Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfına ait bölümünün 3 ve 4 numaralı sıralarında

yer alan personele yapılacak giyecek yardımları ayni olarak verilmeye devam edecek. Bu kapsam dışında kalan personele verilmesi öngörülen giyim eşyalarının bedeli ise nakden ödenecek.

Azami Birim Fiyatlar

Kurum ve kuruluşlar, ayni olarak verecekleri giyim eşyalarında Ek-1’de belirlenen azami birim fiyatları aşmamak kaydıyla ihale mevzuatına göre işlem yapacak. Nakdi olarak yapılacak giyecek yardımlarında ise Ek-2’de yer alan fiyatlar esas alınacak.

Örnek Uygulamalar

Genelgede yer alan örneklere göre; kadro unvanı şoför olan personele takım elbise, tulum, ayakkabı, yağmurluk, atkı ve eldiven için toplam 1.995,85 TL ödeme yapılacak. Yardımcı Hizmetler Sınıfında bulunan personele ise takım elbise ve ayakkabı karşılığı nakdi ödeme gerçekleştirilecek.

Vergi Kesintisi ve Muhasebe Kaydı

Nakdi olarak yapılacak giyecek yardımı ödemelerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılacak. Ayni giyecek yardımı giderleri bütçede “Giyecek Alımları” veya “Diğer Giyim ve Kuşam Alımları” ekonomik kodlarına, nakdi yardımlar ise “Sosyal Haklar” ekonomik koduna gider kaydedilecek.

Dağıtım Listesi Düzenlenecek

Kurumlar, personelin kadro unvanı, sınıfı, sayısı ve hizmet yerlerine göre dağıtım listesi düzenleyecek. Ayni ve nakdi yapılan giyecek yardımları için bu listeler ayrı ayrı hazırlanacak ve gerektiğinde yetkililere ibraz edilecek.

Not: Genelgeye ekli azami birim fiyat listeleri ile dağıtım listesi örneği genelge eklerinde yer almaktadır.

T.C.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI

Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü

Sayı : 27998389-010.06.02-08/01/2026

Konu : Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı

GENELGE

(Sıra No: 4)

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 211 inci maddesi uyarınca 14/9/1991 tarihli ve 91/2268 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde, kurum ve kuruluşların verecekleri giyim eşyalarını Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek standart fiyatları göz önünde bulundurmak suretiyle ihale mevzuatına göre karşılayacakları belirtilmiştir.

Diğer taraftan, anılan Yönetmeliğin Ek 1 inci maddesi ile bazı personele yapılacak giyecek yardımının nakdi olarak gerçekleştirilmesi öngörülmüş bulunmaktadır.

Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan düzenlemelere ilişkin olarak farklı uygulamaların önlenmesi, uygulama birliğinin sağlanması ve oluşabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

1) Yönetmeliğe ekli (I) ve (II) sayılı Cetvellerdeki giyim eşyaları esas alınarak hazırlanan “Ayni Olarak Yapılacak Giyecek Yardımına İlişkin Azami Birim Fiyat Listesi” Ek 1 'de yer almaktadır. Kurum ve kuruluşlar, ayni olarak verecekleri giyim eşyalarında belirlenmiş olan bu fiyatları aşmayacak şekilde ihale mevzuatına göre işlem yapacaklardır.

2) Yönetmeliğe ekli (I) sayılı Cetvelin 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23 ve 24 numaralı sıraları ile (II) sayılı Cetvelin Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfına ait bölümün 3 ve 4 numaralı sıralarında sayılan personele yapılacak giyecek yardımları ayni olarak yapılmaya devam edilecek, diğer personele verilmesi öngörülen giyim eşyalarının bedeli ise nakden ödenecektir.

3) Yönetmeliğe ekli (I) ve (II) sayılı Cetvellerdeki giyim eşyaları esas alınarak hazırlanan “Nakdi Olarak Yapılacak Giyecek Yardımına İlişkin Azami Birim Fiyat Listesi” Ek 2’de yer almaktadır. Nakdi olarak yapılacak giyecek yardımının ödenmesinde bu fiyatlar esas alınacaktır. Ancak, ilgili personele daha önce nakdi giyecek yardımı kapsamında verilmiş olan bir giyim eşyası için belirlenen kullanma süresi dolmadan yenisi için ödeme yapılmayacaktır.

ÖRNEK 1- Yönetmeliğe ekli (I) sayılı Cetvelde, kadro unvanı şoför olan personele verilecek giyim eşyası; takım elbise, tulum, ayakkabı, yağmurluk, atkı ve eldiven olarak belirlenmiştir. Kullanma süreleri ise yağmurluk için iki, atkı için üç ve diğer giyim eşyaları için bir yıldır. Buna göre ilgili personele Ek 2’de belirlenmiş olan;

tutarında ödeme yapılacaktır.

ÖRNEK 2- Yönetmeliğe ekli (II) sayılı Cetvelde, Yardımcı Hizmetler Sınıfında bulunan personele verilecek giyim eşyası; takım elbise ve ayakkabı olarak belirlenmiştir. Buna göre ilgili personele Ek 2^!de belirlenmiş olan;

tutarında ödeme yapılacaktır.

1) Ayni olarak yapılacak giyecek yardımına ilişkin giderler, idare bütçelerinin ilgisine göre ‘'03.02.50.01- Giyecek Alımları” ya da “03.02.50.90- Diğer Giyim ve Kuşam Alımları” ekonomik kodlarına, nakdi olarak yapılacak giyecek yardımları ise “01.01.40.01- Sosyal Haklar” ekonomik koduna gider kaydedilmek suretiyle gerçekleştirilecektir.

2) Nakdi olarak yapılacak giyecek yardımı gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılmak suretiyle ilgili personele ödenecektir.

3) Yönetmeliğin 9 uncu maddesi uyarınca kurumlar tarafından, giyim eşyalarının verilmesinde Yönetmeliğe ekli Cetveller esas alınarak personelin kadro unvanı, sınıfı, sayısı ve hizmet yerlerine göre bir örneği Ek 3’dc yer alan dağıtım listesi düzenlenecektir. Bu listeler ayni ve nakdi olarak yapılan giyecek yardımları için ayrı ayrı düzenlenecektir. Listeler ilgili kurumlar tarafından muhafaza edilecek ve talep etmeleri halinde yetkililere ibraz edilecektir.

Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Mehmet ŞİMŞEK

Hazine ve Maliye Bakanı

EK :

1- Fiyat Listesi (2 sayfa)

2- Dağıtım Listesi (1 sayfa)

(EK 1)

AYNİ OLARAK YAPILACAK GİYECEK YARDIMINA
İLİŞKİN AZAMİ BİRİM FİYAT LİSTESİ

(EK 2)

NAKDİ OLARAK YAPILACAK GİYECEK YARDIMINA
İLİŞKİN AZAMİ BİRİM FİYAT LİSTESİ

Ek 3'Ü İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

Danıştay Onikinci Dairesi, Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan temyiz başvurusunu reddederek, alt derece mahkemelerinin iptal kararlarını onadı.

Davanın Özeti

...........................................Büyükelçiliğinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli personel statüsünde kavas (hizmetli) olarak görev yapan davacının sözleşmesi, 31 Mart 2018 tarihi itibarıyla feshedildi. Fesih gerekçesi olarak, davacının büyükelçilik kampüsü içerisinde kaldığı müştemilattaki odanın “pislik içerisinde ve insan sağlığına aykırı” olduğu ileri sürüldü.

Davacı tarafından açılan davada, söz konusu işlemin hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali talep edildi.

Yargı Kararları ve Danıştay’ın Tespitleri

İlk derece idare mahkemesi, sözleşme feshi işlemini iptal etti. Bölge İdare Mahkemesi de istinaf başvurusunu reddederek iptal kararını hukuka uygun buldu. Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine dosya Danıştay 12. Dairesi tarafından incelendi.

Danıştay, alt mahkeme kararlarını onayarak şu tespitlerde bulundu:

• Davacının kaldığı oda, büyükelçilik kampüsü içerisinde bulunsa dahi kişisel özel yaşam alanı niteliğindedir ve konut dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilmelidir.

• Odanın temizlik durumu ile davacının yürüttüğü kamu görevi arasında doğrudan ve somut bir bağ kurulamadığı anlaşılmaktadır.

• Davacı ile imzalanan hizmet sözleşmesinde, kaldığı yerin temizliğine ilişkin olarak personele açık bir yükümlülük yükleyen bir hüküm bulunmamaktadır.

• Bu nedenle, hizmet sözleşmesinde yer alan “sözleşme hükümlerine uymama” halinin somut olayda gerçekleşmediğinden söz edilemez.

Danıştay ayrıca, fesih işlemine dayanak alınan düzenlemenin üst normunun daha önce yargı kararıyla iptal edilmiş olmasını da hukuka aykırılık gerekçeleri arasında değerlendirdi.

Bakanlığın Temyiz İddiaları

Dışişleri Bakanlığı temyiz başvurusunda; Irak’taki güvenlik koşulları nedeniyle büyükelçilik kampüsünde hijyenin hayati önem taşıdığını, kampüs içinde yer alan devlet mülkleri üzerinde idarenin denetim yetkisi bulunduğunu ve davacının bu yükümlülüklere aykırı davrandığını ileri sürdü.

Ancak Danıştay, bu iddiaların sözleşmenin feshi gibi ağır bir yaptırımı haklı kılacak nitelikte olmadığı sonucuna ulaştı.

Sonuç

Danıştay 12. Dairesi, 13 Haziran 2023 tarihli ve oybirliğiyle verilen kararıyla (E:2019/1476, K:2023/3455), sözleşme feshi işleminin iptaline ilişkin alt mahkeme kararlarını usul ve hukuka uygun bularak temyiz talebini reddetti.

Karar, özellikle yurtdışı teşkilatlarında görev yapan 4/B’li sözleşmeli personelin özel yaşam alanına müdahalenin sınırları ve sözleşme fesih sebeplerinin yorumlanması açısından emsal nitelik taşımaktadır.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/1476 E. , 2023/3455 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2019/1476

Karar No : 2023/3455

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı

…

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: ................................ Büyükelçiliğinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesine göre sözleşmeli personel statüsünde kavas (hizmetli) olarak görev yapan davacının, 31/03/2018 tarihi itibarıyla sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 22/02/2018 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E: …, K: … sayılı kararla; davalı idarece, dava konusu sözleşme feshi işleminin sebep unsuru bakımından, davacının Büyükelçilik kampüsü içerisindeki müştemilatta kaldığı odanın pislik içerisinde ve insan sağlığına aykırı olduğunun tespit edildiği ve davacının bu hususta üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediği hususuna dayanıldığı; işlemin konu unsuru bakımından ise 2018 yılı Hizmet Sözleşmesi'nin 13/a-4 maddesine dayanıldığı görülmekte olup; davacının Büyükelçilik kampüsü içerisindeki müştemilatta kaldığı odanın kendisinin özel alanı olduğu ve konut dokunulmazlığı sınırları içerisinde kaldığı, buraya yönelik olarak tespit olunduğu belirtilen ve dava konusu işleme dayanak alınan durumun davacının görevi ile bağlantısının veya kamunun sağlığı bakımından doğurduğu iddia olunan sıkıntıların idarece ortaya konulamadığı, davacının idare ile imzaladığı hizmet sözleşmesinde, kaldığı yerin temizliğine ilişkin olarak davacıya yükümlülük yükleyen herhangi bir hüküm olmadığı, bu nedenle davacının, 2018 yılı Hizmet Sözleşmesi'nin 13/a-4 maddesinde belirtildiği şekilde "hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymama" halinden bahsedilemeyeceği; kaldı ki, Hizmet Sözleşmesi'nin dayanak üst normu olan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek-6/ç maddesinin Danıştay Onikinci Dairesi kararıyla iptal edildiği göz önüne alındığında, aynı yönde düzenleme niteliğinde olan 2018 yılı Hizmet Sözleşmesi'nin 13/a-4 maddesine dayanılarak işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının Büyükelçilik kampüsü içerisindeki müştemilatta kaldığı odanın pislik içerisinde ve insan sağlığına aykırı olduğu iddiasıyla yapılan iki ayrı soruşturmada verdiği savunmalarda isnat edilen hususları inkar etmediği ve bu soruşturmalar sonucunda davacının iki defa uyarma cezası ile cezalandırıldığı; ................................'taki güvenlik koşulları sebebiyle kampüs düzeninde kurulu olan ve çalışanların beraber yaşam sürdürdüğü ................................ Büyükelçiliğinde hijyenin büyük önem arz ettiği, burada barınan davacının ilgili Yönerge hükümlerine uymak ve hijyeni sağlamak zorunda olduğu, kullanım şekli Yönerge ile düzenlenmiş olan bir Devlet mülkünde idarenin her türlü inceleme ve denetleme yetkisinin bulunduğu, davacının, yükümlülüğünü yerine getirmediği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İşlemin dayanağı olarak isnat olunan Büyükelçilik kampüsü içerisindeki müştemilatta kaldığı odanın pislik içerisinde ve insan sağlığına aykırı olduğu iddiasının gerçek olmadığı, daha önce bu hususta idare ile hiç sorun yaşamadığı, kaldığı odanın temizliğinden ve bakımından kendisinin değil, idare görevlilerinin sorumlu olduğu, yaşadığı yerin kendisinin özel alanı olduğu ve göreviyle ilgisinin bulunmadığı, idarenin bu alanda yaptığı denetimle konut dokunulmazlığını ihlal etmek suretiyle yetkisini aştığı, imzaladığı sözleşmede kaldığı yerin temizliğine ilişkin bir hüküm olmadığı, sözleşmenin hiçbir maddesinin işten çıkarılmasına dayanak oluşturamayacağı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,

2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E: …, K: … sayılı kararının ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde b................................ılmasına,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 13/06/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Giriş: Yer Değiştirme Süreçlerinde Merkezi Prim Ödemelerinin Yeri

Devlet Memurlarının yer değiştirme suretiyle atanma süreçlerinde, aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği (eş durumu tayini) talepleri, ilgili Yönetmelik hükümleri kapsamında değerlendirilmektedir. Özellikle memurun eşinin özel sektörde görev yaptığı ve birden çok ilde işyeri bulunan ticari işletmelerde çalıştığı durumlarda, eşin sosyal güvenlik primlerinin (SGK) fiilen çalıştığı il yerine, şirket merkezi üzerinden toplu olarak yatırılması uygulaması, tayin taleplerinin hukuki geçerliliği açısından önemli bir belirsizlik yaratmaktadır.

Bu makale, 17/08/2016 tarihli ve 4785 sayılı Resmi Görüş (Mütalaa) temel alınarak, bu merkezi ödeme uygulamasının Devlet Memurları Yönetmeliği ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu karşısındaki hukuki durumunu analiz etmektedir.

I. Yasal Dayanak ve Tayin Şartının Kapsamı

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'in 14. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, kamu personeli olmayan eş sebebiyle tayin talep eden memur için eşin sağlaması gereken şartları kesin olarak belirler:

"Kamu personeli olmayan eşin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması..."

Bu hüküm, eş durumu tayini talebinin kabulü için prim ödeme yükümlülüğünün, sadece süre ve miktar olarak değil, aynı zamanda coğrafi konum olarak da memurun atanmak istediği yer ile uyumlu olmasını şart koşmaktadır.

II. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) Sigortalılık Yükümlülüğü Görüşü

Resmi mütalaanın dayanağını oluşturan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı görüşü, prim ödeme yeri konusundaki hukuki standardı netleştirmektedir:

1. Fiili Çalışma Yeri İlkesi: 5510 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca, işverenler, sigortalı çalıştırdıkları işyerlerini işin fiilen yapıldığı yeri görev bölgesine alan SGK birimine tescil ettirmek zorundadır.
2. Prim Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi: Bu doğrultuda, sigortalıların fiilen istihdam edildikleri işyerlerinin bulunduğu yerdeki tescilli dosyalardan Kuruma bildirimlerinin yapılması yasal bir zorunluluktur.
3. Merkezi Bildirimin Hukuki Durumu: Birden çok ilde şubesi olan firmaların, çalışanlarının primlerini fiilen çalıştıkları il yerine tek bir merkezden bildirmesi, SGK mevzuatına uygun değildir. Bu tip uygulamalar, ihbar ve şikayet üzerine denetim mekanizmaları ile incelenmekte ve tescil işlemleri güncellenmektedir.

III. Hukuki Sonuç ve Değerlendirme

SGK'nın bu açık görüşü ışığında, 4785 sayılı Resmi Görüş, idari birimlerin tayin taleplerini değerlendirmesinde esas alması gereken kesin yargıları belirlemiştir:

• Mevzuata Aykırılık Tespiti: Çok şubeli ticari işletmelerde çalışanların sigorta primlerinin fiilen görev yapılan yer dışında tek bir merkezden yatırılması eylemi, SGK mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, idarece SGK'ya bilgi verilerek mevzuata uygunluğun sağlanması talebiyle gerekli işlemlerin başlatılmasına gerekçe oluşturabilir.
• Tayin Talebinin Reddi Gerekçesi: Genel Yönetmeliğin 14/d bendi gereğince, memurun eş durumu tayini talebinin kabulü, eşin primlerinin "talep edilen yerde" yatırılmış olmasına bağlıdır. SGK'ya göre fiilen çalışılan yer işyeri sayıldığı ve prim yükümlülüğünün buradan yerine getirilmesi gerektiği için; primlerin şirket merkezi üzerinden başka bir ilde yatırılması, bu yasal şartın ihlal edildiği anlamına gelir.

Sonuç

Kamu idarelerinin, aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme başvurularını incelerken, kamu personeli olmayan eşin SGK hizmet dökümlerindeki prim ödeme yerinin, memurun atanmak istediği fiili çalışma yeri ile kesin olarak örtüşüp örtüşmediğini titizlikle kontrol etmesi gerekmektedir. Primlerin, eşin fiilen çalıştığı il dışındaki bir merkezden yatırılması halinde, Yönetmelik'teki temel şartın sağlanmadığı kabul edilecek ve memurun yer değişikliği talebi hukuken reddedilecektir.

Prim Ödeme Yeri ve Tayin Talebinin Hukuki Sonuçları

Aşağıdaki tablo, Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği taleplerinde Sosyal Güvenlik primlerinin ödeme yerine ilişkin hukuki çelişkiyi ve idari sonucu özetlemektedir:

Özet​

Aile birliği mazeretine bağlı tayinlerde, kamu personeli olmayan eşin primlerinin mutlaka fiilen çalıştığı yerde yatırılmış olması gerekir. Primlerin şirket merkezi üzerinden topluca ödenmesi mevzuata uygun değildir. Bu nedenle, eşin gerçekten çalıştığı yerde son iki yıl içinde 360 gün prim ödenmiş olması şarttır. Aksi durumda, memurun eş durumu tayin talebi geçerli kabul edilmez.

Resmî Görüş Metni​

Bakanlığınızda, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik kapsamında aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği yapacak personel bulunduğunu, söz konusu personel eşlerinin özel şirkette görev yaptığını ve sosyal güvenlik primlerinin ilgililerin çalıştığı il dışında tek bir merkezden ödendiğini belirterek bahse konu personel eşlerinin çalıştığı işyeri tarafından sosyal güvenlik primlerinin kendileri tarafından ödendiğine ve ilgililerin şirket merkezi dışında başka bir ilde çalıştığına dair yazılı olarak beyan vermesi halinde, bu durumun eş durumu yer değişikliği kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda görüş talep eden ilgi (a) yazınız incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin (Genel Yönetmeliğin) “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, memurun aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değişikliğinin yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Birden çok ilde işyeri bulunan bir ticari işletmede çalışanların sigorta primlerinin işyerlerinin bulunduğu yerlerden mi, yoksa bütün çalışanların primlerinin tek bir merkezden mi yatırıldığına ilişkin olarak Başkanlığımıza ait ilgi (b) yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından görüş talep edilmiş olup, adı geçen Başkanlığa ait ilgi (c) yazıda ise:

*"… Buna göre, 5510 sayılı Kanunun ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin yukarıda bahsi geçen maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde, işin yapıldığı yeri görev bölgesine alan sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezlerinde işyerlerinin tescil edilmesi gerekmekte olup, işyerlerinde 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalıştırılan sigortalıların ise söz konusu personelin tabi tutulacakları sigorta kolları ve prim oranları üzerinden işyerlerinin bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüklerinde/sosyal güvenlik merkezlerinde tescil edilen işyeri dosyalarından diğer bir ifadeyle sigortalıların istihdam edildikleri işyerlerinden Kurumumuza bildirimlerinin yapılması gerekmektedir.

Bu bakımdan, sigortalının fiilen çalıştığı yer işyeri sayıldığından, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran ve birden çok ilde işyeri olan firmaların sigortalıların fiilen çalıştırıldığı yerdeki Kurum ünitesinde/ünitelerinde işyeri tescili yaptırmaları dolayısıyla çalışanların sigorta yükümlülüklerinin de fiilen çalıştıkları işyerlerinden yerine getirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, işverenlerin birden çok ilde şubesi bulunmakla birlikte, bu şubelerde fiilen çalışan sigortalıların, işverene ait tek bir ilden veya merkezden bildirmeleri durumunda bu hususta yapılacak ihbar ve şikayete istinaden yapılacak denetimler sonucu hazırlanacak raporlara göre tescil işlemleri güncellenmektedir."* denilmiştir.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde:

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ait ilgi (c) yazıda birden çok ilde işyeri bulunan firmaların sigortalıların fiilen çalıştırıldığı yerdeki Sosyal Güvenlik Kurumu ünitelerinde işyeri tescili yaptırmaları gerektiği, dolayısıyla çalışanların sigorta yükümlülüklerinin de fiilen çalıştıkları işyerlerinden yerine getirilmesi gerektiği ifade edildiğinden, birden çok ilde işyeri bulunan ticari işletmede çalışanların sigorta primlerinin fiilen görev yaptıkları işyerlerinin bulunduğu yerlerden değil de tek bir merkezden yatırılmasının mevzuata uygun olmadığı ve bu sebeple oluşan veya oluşabilecek mağduriyetlerin önlenmesi adına Sosyal Güvenlik Kurumuna bilgi verilerek gerekli işlemlerin başlatılabileceği,

Genel Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin (d) bendinde zorunlu yer değiştirmeye tabi memurun kamu personeli olmayan eş sebebiyle aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinin yapılabilmesi için “talep edilen yerde” başvuru tarihi itibarıyla eşinin son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması gerektiği ifade edildiğinden, sosyal güvenlik primlerinin talep edilen yerde yatırılmış olması gerektiği,

mütalaa edilmektedir.

Devlet memurlarının başka bir ile atanmaları halinde göreve başlamadan önce verilen “mehil müddeti / mehil izni” sıkça karıştırılan bir konudur. Bu süre 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 62 ve 63. maddeleri ile düzenlenmiştir.

Mehil süresi, memurun atandığı yere taşınması, hazırlık yapması ve göreve başlaması için tanınan yasal süre anlamına gelir. Ancak “kaç gün, nasıl hesaplanır, hafta sonu ve bayramlar dahil mi, izinle birleştirilebilir mi?” gibi birçok soru uygulamada sorun yaratmaktadır.

Memurun mehil müddeti ile ilgili açıklama 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 62 – 63 de açıklanmıştır.İlgili kanun metnine aşağıda yer verilmiştir.

Madde 62: Başka bir yere naklen atanan memur, tebligatın yapıldığı tarihten itibaren 15 gün içinde yeni görev yerine hareket etmek zorundadır.
Madde 63: Yol süresi ayrıca eklenir. Bu süreye “mehil müddeti” denir.
Mehil süresi atama yapılan kurum tarafından belirlenebilir, zorunlu hallerde bir katına kadar artırılabilir.

İlgili kanun maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde mehil müddeti ile alakalı olan hususları açıklamaya çalışalım.

Mehil Süresi Nasıl Hesaplanır?

Memurun kullanabileceği mehil süresi kanun maddesine göre 15 gündür.

📌 Hafta sonu + resmi tatiller mehil süresine dahildir.
📌 Memur istemese bile bu süre kendiliğinden başlar.
📌 İzinle birleşebilir – ancak izin mehil süresinden sonra başlar.

Mahkeme Kararlarında Mehil Süresi

Danıştay 5. Daire – 2018/2234 E., 2020/3116 K.

“Mehil süresi memur açısından bir hak değil, aynı zamanda göreve başlama yükümlülüğünün süresidir.”

Danıştay 12. Daire – 2016/7852 E., 2019/2419 K.

“Tebligat tarihi kesin olarak belirlenmeden mehil süresi işlemeye başlayamaz.”

Uygulamada Görülen Örnek Sorunlar

Örnek mehil müddeti hesaplaması

Memura atama tebligatının 10 Mart 2025 tarihinde yapıldığını varsayarsak memurun 25 mart tarihi mesai bitimine kadar yeni görev yerinde iş başı yapmış olması lazımdır. Bu sürenin resmi tatil günlerine denk gelmesi halinde ilk mesai günü işe başlanması gerekmektedir.Sık Sorulan Sorular

1. Mehil süresi izinle birleştirilir mi?
Evet. Ancak izin kullanımı mehil süresi bittikten sonra başlar.

2. Ayın ortasında tebligat geldiyse süre nasıl hesaplanır?
Tebligat tarihinden itibaren takvim günü olarak sayılır.

3. Mücbir sebep olursa ne olur?
Kurum yazılı talep üzerine sürenin bir katına kadar uzatılmasına karar verebilir.

4. Yurt dışı atamalarda mehil süresi geçerli mi?
Evet, ancak süre daha uzun tanınabilir. Dışişleri uygulaması farklıdır.

5. Göreve başlamadım, ama tayin iptali istedim?
Tayin iptal edilirse göreve başlama yükümlülüğü ortadan kalkar.

Sözleşmeli personel statüsünde ''inşaat mühendisi'' olarak görev yapan bir personel, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.

Davaya bakan ilk derece mahkemesi; taraflar arasında imzalanan hizmet sözleşmesinin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, personel harcamalarının bütçe gelirinin %30'unu aştığı hususu da dikkate alındığında, takdir yetkisinin gerekçeli ve objektif olarak kullanıldığının anlaşıldığı; ayrıca yargı kararıyla da idarenin sözleşme imzalamaya zorlanamayacağı hususu gözetildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusu yapılmıştır.

Bölge idare mahkemesi istinaf başvurusu neticesinde; idarelerin sözleşmeli personel istihdamı konusunda takdir yetkileri bulunmakta ise de, bu yetkinin sınırsız, soyut ve mutlak nitelikte olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin gerekçesi olarak, davalı idarenin mali yetersizliği gösterilmiş ise de, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin sekizinci fıkrasındaki düzenlemenin idareye yeni alınacak personeli kapsayıp, mevcut personeli kapsamaması nedeniyle hukuken kabul edilebilir geçerli bir neden olarak kabulünün mümkün olmadığı, diğer yandan, davalı idarenin, ihtiyaç duyulan personel listesine ilişkin 07/12/2016 tarihli yazısında, iki adet inşaat mühendisine ihtiyaç duyulduğunun belirtildiği, bu durumda, sözleşmenin yenilenmemesi işleminin hukuken kabul edilebilir bir nedene dayanmadığı, davacının görevinde yetersiz veya başarısız olduğuna ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline hükmetmiştir

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/6116 E. , 2023/2572 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2021/6116

Karar No : 2023/2572

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …'yi temsilen, … Emekçileri Sendikası

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: ....................... Büyükşehir Belediye Başkanlığı, ..........................................Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünde sözleşmeli personel statüsünde ''inşaat mühendisi'' olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; taraflar arasında imzalanan hizmet sözleşmesinin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, personel harcamalarının bütçe gelirinin %30'unu aştığı hususu da dikkate alındığında, takdir yetkisinin gerekçeli ve objektif olarak kullanıldığının anlaşıldığı; ayrıca yargı kararıyla da idarenin sözleşme imzalamaya zorlanamayacağı hususu gözetildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Danıştay Onikinci Dairesinin 12/11/2020 tarih ve E:2019/7898, K:2020/3704 sayılı bozma kararına uyularak; idarelerin sözleşmeli personel istihdamı konusunda takdir yetkileri bulunmakta ise de, bu yetkinin sınırsız, soyut ve mutlak nitelikte olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin gerekçesi olarak, davalı idarenin mali yetersizliği gösterilmiş ise de, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin sekizinci fıkrasındaki düzenlemenin idareye yeni alınacak personeli kapsayıp, mevcut personeli kapsamaması nedeniyle hukuken kabul edilebilir geçerli bir neden olarak kabulünün mümkün olmadığı, diğer yandan, davalı idarenin, ihtiyaç duyulan personel listesine ilişkin 07/12/2016 tarihli yazısında, iki adet inşaat mühendisine ihtiyaç duyulduğunun belirtildiği, bu durumda, sözleşmenin yenilenmemesi işleminin hukuken kabul edilebilir bir nedene dayanmadığı, davacının görevinde yetersiz veya başarısız olduğuna ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığı hususları gözönüne alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, hukuka aykırı olduğu tespit edilen dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının davacıya ödenmesine hükmedilmesinin gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, tazminat isteminin kabulü ile işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Sözleşme süresinin sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda, sözleşme süresi dolmadan sözleşme feshinin de mümkün olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta, personel harcamalarının bütçe gelirinin %30'unu aşmış olduğu hususu da dikkate alındığında, takdir yetkisinin gerekçeli ve objektif olarak kullanıldığı, yargı kararıyla idarenin sözleşme imzalamaya zorlanamayacağı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Usul yönünden; temyiz isteminin süresi içinde yapılmamış olması durumunda reddinin gerekeceği, esas yönünden; hizmet sözleşmesinin hiçbir haklı ve somut gerekçe sunulmaksızın yenilenmediği, salt takdir yetkisine dayanılmasının, hukuka aykırılık teşkil ettiği, inşaat mühendisi olarak hizmetine halen ihtiyaç duyulduğu, işe başlarken hakkında meclis kararı alınmasına rağmen, sözleşmesinin belediye başkanınca tek başına feshinin yetkide paralellik ilkesine aykırı olduğu, görev yaptığı dönemde hakkında açılan bir disiplin soruşturması veya verilmiş bir disiplin cezasının bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Bölge İdare Mahkemesi kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde yeniden verilecek kararlara karşı yapılacak temyiz başvurularının Bölge İdare Mahkemesince bozma esaslarına uyulmuş olup olmadığı yönünden incelenmesi mümkündür.

Olayda, Bölge İdare Mahkemesince Danıştay Onikinci Dairesince verilen 12/11/2020 tarih ve E:2019/7898, K:2020/3704 sayılı bozma kararında belirtilen esaslara uyulduğu anlaşılmıştır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, istinafa konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, tazminat isteminin kabulü ile işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi ve özlük haklarının iadesi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak 16/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Soru: "................................ kurumunda görev yapıyorum. Kurumumuza açılan davalardan birisinde idaremiz kusurlu bulunarak ................................... TL tazminat ve diğer giderleri ödemeye mahkum edildik. Kurum yetkilisi olarak, ödediğimiz bu tazminatı ilgililerine rücu etme hakkımız var mı? ....."

Cevap: Bize gönderdiğiniz mail ve ekinde kurumunuza karşı açılan karşı açılan bazı davalar sonucunda idarenizin kusurlu bulunduğu ve bu davalar sonucunda tazminat ve yargılama giderleri ödemeye mahkum edildiğiniz anlaşılmaktadır.

Bildiğiniz üzere, kamu personelinin mali sorumluluğuna ilişkin düzenlemeler öncelikle Anayasa olmak üzere ilgili kanunlarında yer almaktadır. Anayasa’nın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’ıncı maddesinin ek fıkrası; “...Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.” hükmünü içermektedir.

Kamu görevlilerinin görev ve sorumluluklarını düzenleyen Anayasa'nın 129’uncu maddesinin beşinci fıkrası da memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve

Kanun’un gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceğini ifade etmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesinde; devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesinin esas olduğu ve zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümlerin uygulanacağı, “Kişilerin uğradıkları zararlar” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacakları ve kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkının saklı olduğu ifade edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmıştır. Aynı maddede kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edileceği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlar Kurulunca hazırlanıp 19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 7’nci maddesinin (a) fıkrasında da kontrol, denetim veya inceleme sonucu tespit edilen kamu zararına ilişkin yazı, tutanak, rapor, ilâm ve benzeri belgelerin ilgili kamu idaresine gönderileceği ifade edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; kamu görevlilerinin hatalı eylem ve işlemlerinden doğan tazminat ve benzeri yükümlülüklerinin öncelikle ilgili kamu kurumu tarafından ödenmesi, ödenen tazminat ve benzeri zararların kamu üzerinde bırakılmaması, zarara neden olan kişilere kusurları oranında rücu edilmesi gerekmektedir.

Netice itibariyle, idarenize ek mali külfetler yüklemeyi önlemek için personelinizin görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmesinin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirleri almanız, personelinizin hukuka aykırı idari işlemleri nedeniyle idare aleyhine sonuçlanan davalarda yapılan tüm ödemeler için mutlaka inceleme yapmanız ve varsa kusurlu olan sorumluların tespit ederek, sorumluların tespit edilemediği durumlarda yargı yoluna gidilerek bu tutarlar için rücu davası açmanız gerekmektedir.

İlkokulda hizmetli kadrosunda aday memur olarak görev yapan bir personel, belirli aralıklarla toplamda 54 gün izinsiz ve mazeretsiz olarak göreve gelmediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca Devlet memurluğundan ilişiğinin kesilmiştir. Söz konusu işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Davaya bakan ilk derece mahkemesi; aday memur olarak görev yapan ilgilinin, Mersin Valiliğine yapılan ilk atamasının, Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesine karşın, görevine son verilmesine ilişkin işlemin Mersin Valiliği tarafından tesis edildiği; bu durumda, 657 sayılı Kanun'un 56. maddesindeki usule uygun olarak disiplin amirinin teklifi üzerine üzerine atamaya yetkili amir olan Bakanlık yetkili merciileri tarafından işlem tesis edilmesi gerekirken, Valilik tarafından tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 05/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesine karşı yapılan istinaf başvurusu reddedilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün, "Yetki devri güncellemesi" konulu yazısı ile taşra teşkilatında görev yapan hizmetli personelin müstafi iş ve işlemlerinin valiliklere devredildiği, davacının atamaya yetkili amirinin gerek 02/01/2014 tarihli yetki devri güncellemesi konulu yazı gerekse 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu gereği görev yaptığı ilin Valisi olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz başvurunda bulunulmuştur,

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/920 E. , 2023/2235 K. sayılı kararında; personelin ilk atamasının Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirildiği, görevine son verilmesine ilişkin işlemin atamaya yetkili amir olan Bakanlık yetkili mercileri tarafından tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ve tazminat isteminin kabulü ile davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyiz konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığını belirterek temyiz talebini kabul etmiştir.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2018/920

Karar No : 2023/2235

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: ...........................Toroslar İlçesi, ... İlkokulunda hizmetli kadrosunda aday memur olarak görev yapan davacının, belirli aralıklarla toplamda 54 gün izinsiz ve mazeretsiz olarak göreve gelmediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca Devlet memurluğundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin … tarih ve E:… sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; aday memur olarak görev yapan davacının, Mersin Valiliğine yapılan ilk atamasının, ... tarih ve ... sayılı işlemle Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesine karşın, görevine son verilmesine ilişkin işlemin Mersin Valiliği tarafından tesis edildiği; bu durumda, 657 sayılı Kanun'un 56. maddesindeki usule uygun olarak disiplin amirinin teklifi üzerine üzerine atamaya yetkili amir olan Bakanlık yetkili merciileri tarafından işlem tesis edilmesi gerekirken, Valilik tarafından tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 05/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Yetki devri güncellemesi" konulu yazısı ile taşra teşkilatında görev yapan hizmetli personelin müstafi iş ve işlemlerinin valiliklere devredildiği, davacının atamaya yetkili amirinin gerek 02/01/2014 tarihli yetki devri güncellemesi konulu yazı gerekse 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu gereği görev yaptığı ilin Valisi olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY :

Mersin ili, Toroslar ilçesi, ... İlkokulunda hizmetli kadrosunda aday memur olarak görev yapan davacının, belirli aralıklarla göreve gelmediğinin tespit edilmesi üzerine, hakkında idari soruşturma açılmış ve soruşturma raporunda davacının aday memur olduğu, toplamda (54) gün izinsiz ve mazeretsiz olarak göreve gelmediği ve adaylık sürecinde hal ve hareketlerinin Devlet memurluğuyla bağdaşmadığı değerlendirilerek disiplin amirinin teklifi üzerine 657 sayılı Kanun'un 56. maddesi uyarınca Devlet memurluğundan ilişiği kesilmiştir.

Bunun üzerine, davacı tarafından Devlet memurluğundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Adaylık devresi içinde göreve son verme" başlıklı 56. maddesinde "Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilir. İlişkileri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanun veya 5395 sayılı Kanun uyarınca haklarında korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olup fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dâhil iki yıldan az olmamak üzere, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşit olduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerin işe yerleştirilmeleri aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde yapılır: a) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun serbest kadro ve pozisyonları toplamının binde biri, bu madde kapsamında istihdam edilecekler için ayrılır ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilir. Serbest kadro ve pozisyon toplamının binden az olması hâlinde dahi kamu kurum ve kuruluşlarında en az bir hak sahibi istihdam edilir. b) Bu hükümden yararlanmak isteyenler, 18 yaşını doldurdukları ve korunma veya bakım tedbir kararının sona erdiği tarihten itibaren iki yıl içinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına başvururlar. İşe yerleştirmede öncelik, sırasıyla lisans, ön lisans ve ortaöğretim mezunlarına verilir. c) Bu maddede belirtilen istihdam hakkından yararlanacak kişilerin yerleştirilmesinde, Devlet memurluğuna alınacaklar için yapılacak merkezî sınav sonuçlarının kullanılması esastır. İhtiyaç duyulması hâlinde bu madde kapsamına giren hak sahiplerinin yerleştirilmesinde esas alınmak üzere ayrı bir merkezî sınav yaptırılabilir. Ancak öğrenim durumu itibarıyla yapılacak merkezî sınava giremeyeceklerin yerleştirilmelerinde kura usulü uygulanır. ç) Yerleştirme yapılacak kadro sayısı 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumların serbest memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadro sayısının toplamının binde biridir. Toplam kadro ve pozisyon sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınır. Devlet Personel Başkanlığınca bu madde kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurum için tespit edilerek yerleştirme yapılacak yılın şubat ayı sonuna kadar kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bu kadroları merkez ve taşra teşkilatları itibarıyla dağıtımını yaparak nisan ayı sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirir. Bu madde kapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğrenim ve daha üst öğrenim mezunları için memur unvanlı kadrolara, diğer öğrenim mezunları için ise yardımcı hizmetler sınıfında yer alan kadrolara Devlet Personel Başkanlığınca yapılır veya yaptırılır. Kurumlarca teşkilat bazında yapılacak dağıtımın bildirilmemesi hâlinde Devlet Personel Başkanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde resen yerleştirme yapılır..." hükmü yer almıştır.

Anılan maddenin dördüncü fıkrasında, "Bu madde kapsamında yapılacak yerleştirmelerde; yerleştirilen kişinin atama onayının alınması ile birlikte diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın teklif yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına kadrolar ihdas, tahsis ve vize edilmiş ve ilgili kurumun 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki ilgili cetvel ve bölümlerine eklenmiş sayılır. Bu şekilde ihdas edilen kadrolar, herhangi bir şekilde boşalması hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır." ; beşinci fıkrasında ise, "Yerleştirilen hak sahiplerine ilişkin bilgiler, göreve başlama tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." hükümlerine yer verilmiştir.

12/06/2014 tarih ve 29028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Hizmetler Kanunu Kapsamında Tanınan İstihdam Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmelik'in "Atama ve göreve başlama" başlıklı 13. maddesinin üçüncü fıkrasında, adayların kamu kurum ve kuruluşlarınca doğrudan atanacağı, kurumlarca ayrıca bir sınav yapılmayacağı; beşinci fıkrasında ise, atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunun, kamu kurum ve kuruluşları tarafından işlemlerin tamamlanmasını takip eden bir ay içinde Bakanlık ve Başkanlığa bildirileceği hükme bağlanmıştır.

03/05/2002 tarih ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik'in 25. maddesinin ikinci fıkrasında ise kamu kurum ve kuruluşlarının, atamaya yetkili amirin onayı ile beş kişiden oluşan bir sınav değerlendirme komisyonu kuracağı, bu komisyonun, atanmak üzere bildirilen adayları, aranılan nitelikler yönünden inceleyerek, nitelikleri uyanların atamalarının yapılmasını teklif edeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 2828 sayılı Kanun kapsamında yerleştirme işlemi, kura ile 20/05/2015 tarihinde Devlet Personel Başkanlığınca gerçekleştirilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı yazısı ile Mersin Valiliğine yerleştirilen hak sahiplerine ilişkin liste gönderilmiş, ayrıca atanmaları uygun görülen hak sahiplerine ilişkin atama iş ve işlemlerinin Valilikçe yapılacağı ve atama yapılırken izlenecek usul ve esaslar bildirilmiştir.

Davalı idare tarafından dava dosyasına sunulan Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı "Yetki devri güncellenmesi" konulu yazısı ile taşra teşkilatında, hizmetli kadrosunda görev yapan personelin de bulunduğu bir kısım kadrolara ilişkin özlük haklarına yönelik her türlü işlemlerin (izin, istifa, müstafi, emeklilik vb.) Valiliklerce yürütüleceği bildirilmiştir.

Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik'in 25. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenleme uyarınca Mersin Valiliğinin ... tarih ve E:... sayılı yazısı ile komisyon oluşturulmuş ve davacının da aralarında bulunduğu adayların evrakları komisyonca değerlendirilerek atamalarının uygun görüldüğünün bildirilmesi üzerine, Mersin Valiliğinin ... tarih ve E:... sayılı yazısı ile davacı Toroslar İlçesi, ... İlkokuluna atanmıştır.

Bu durumda; 2828 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi kapsamında Mersin Valiliğine yerleştirilen ve Mersin Valiliğinin ... tarih ve E:... sayılı işlemi ile atanan davacının, görevine son verilmesine ilişkin Mersin Valiliği tarafından tesis edilen ... tarih ve E... sayılı işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, davacının ilk atamasının ... tarih ve E:... sayılı işlemle Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirildiği, görevine son verilmesine ilişkin işlemin atamaya yetkili amir olan Bakanlık yetkili mercileri tarafından tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ve tazminat isteminin kabulü ile davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyiz konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,

2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, tazminat isteminin kabulü ile davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma tarihinden (05/05/2016) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/04/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapanların belediyelerde münhal bulunan hangi kadrolara atanabileceğine dair görüş yazısı yayımladı.

Bakanlığın görüşünde; polis memuru olarak görev yapanların belediyelerde münhal bulunan bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar ve şoför unvanlı kadrolara öğrenim durumu, sertifika gibi diğer şartları taşıması halinde atanmasının mümkün olduğu belirtildi.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-10708618 16/10/2024

Konu: Görüş (Polis Memurunun Hangi Kadroya Atanacağı)

……… BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: …………. tarihli ve ………………… sayılı yazınız.

Emniyet Genel Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta olan ilgilinin Belediyenizde münhal bulunan hangi idari kadrolara atanabileceği hususunda görüş talep edilen ilgi yazı ve eki incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır.

Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir.

Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.

13/12/1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarla bu Kanuna tabi kurumlar arasındaki nakillerde de yukarıdaki hükümler uygulanır. Aynı kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarda çalışıp 657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden, hizmete giriş dereceleri 36 ncı madde ile tespit edilen giriş derecelerinin üzerinde olanların ilk ilerleme ve yükselmeleri için kanuni bekleme sürelerine yukarıda yazılı dereceler arasındaki sürelere tekabül eden süre kadar ilave edilir.” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, 2/7/2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin "Sınav şartı" başlıklı 10 uncu maddesinde, "(1) Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir." hükmü ile "Naklen atamalar" başlıklı 23 üncü maddesinde, "(1) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlardan, bu Yönetmelikte belirtilen aynı unvana, bu unvanla aynı düzeydeki veya daha alt düzeydeki diğer unvanlara, söz konusu unvanlar için mevzuatla aranan öğrenim ve sertifika gibi belgelere sahip olma şartlarını taşımaları kaydıyla, genel hükümlere göre naklen atama yapılabilir. Söz konusu personelden doktora öğrenimini bitirmiş olanlar hakkında 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (d) ve (f) bentlerindeki hükümler de uygulanabilir.

(2) Diğer personel kanunlarına tabi olanların bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanmalarında ihraz ettikleri unvanlar, aynı unvanın bulunmaması halinde öğrenim durumu, ihraz ettikleri unvanlar ve ilgili mevzuatı dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerdeki personel ihtiyacının giderilmesi amacıyla diğer personel kanunlarına tabi personelin gerek nakli ve gerekse

açıktan atanmaları mümkün bulunmaktadır. Bu personelin hangi kadrolara atanacakları hususu ise mülga Devlet Personel Başkanlığı ve halen Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı (Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü) görüşleri ile yerleşik hale gelmiştir.

Bu itibarla, polis memuru olarak görev yapan ilgilinin Belediyenizde münhal bulunan mezkûr Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar ve şoför unvanlı kadrolara öğrenim durumu, sertifika gibi diğer şartları taşıması halinde atanmasının mümkün olduğu mütalaa edilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Bakan a.

Yerel Yönetimler Genel Müdürü V.

Belediyede çalışan memur ve sözleşmeli personele nakdi kumanya yardımının mevzuatında öngörülen sınır aşılarak ödenmesi suretiyle kamu zararına sebep olunduğu hk.

TEMYİZ KURULU KARARI

Tarih : 07.05.2025

No : 57961

Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesi sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

55 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle; Belediyede çalışan memurve sözleşmeli personele nakdi kumanya yardımının mevzuatında öngörülen sınır aşılarak ödenmesi suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.

Sorumlu tarafından 55 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile ilgili temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Konu ile ilgili birincil ve ikincil mevzuat hükümleri ile değerlendirme

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde;

“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmü,

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesi ikinci fıkrasında;

“Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in Geçici 2’nci maddesinde (Ek: RG-8/4/2022-31803-C. K-5418/1 md.);

25/8/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin Üçüncü Kısmının Dördüncü Bölümünde yer alan Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “İtfaiye ve zabıta personeline yiyecek yardımı” başlıklı 12’nci maddesinde ve “Yerel yönetimlerde çalışan kamu görevlilerine yemek yardımı” başlıklı 16’ncı maddesinde, kumanya yardımı; bu Yönetmeliğin uygulanamayacağı durumlarda ve 2022 ve 2023 yılları ile sınırlı olarak, günlük 100 gösterge rakamım geçmemek üzere belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılması şeklinde uygulanabilir. Bu şekilde yapılan ödeme aylık 2100 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçemez.”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden; 6. Dönem Toplu Sözleşmenin memur ve sözleşmeli personeli kapsadığı, kumanya yardımının 08.04.2022 tarihinden itibaren nakdi olarak da verilebileceği ve fakat azami tutarının, günlük 100 gösterge rakamını geçmemek üzere belirlenen gösterge rakamının, memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı, aylık ise 2100 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçemeyeceği anlaşılmaktadır.

Fiili durum ve değerlendirme

… Belediyesinde istihdam edilen memur ve sözleşmeli personele nakdi kumanya yardımı, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde öngörülen azami sınır aşılarak yapılmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmede birbirinden bağımsız 18 madde yer almakta olup, bu maddelerin her biri ayrı bir mali hakkı düzenlemektedir.

Söz konusu Toplu Sözleşme’nin 1’inci maddesinde; “Sosyal denge tazminatı” başlığına, 16’ncı maddesinde ise “Yerel yönetimlerde çalışan kamu görevlilerine yemek yardımı “ başlığına yer verilmiştir. İdarelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri ilgili maddelerde belirtilen şartları sağlıyorsa her bir maddede düzenlenen mali ve sosyal haklardan ayrı ayrı yararlanabilecektir.

Dolayısıyla Toplu Sözleşmenin 16’ncı maddesine göre ödenmesi mümkün olan kumanya yardımının, Sosyal Denge Sözleşmesinde yer verilmek suretiyle ödenmesinin ve bu minvalde sosyal denge tazminatının bir unsuru olduğunun ileri sürülmesi, hukuken kabul edilemez.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde düzenlenen yiyecek yardımı, devlet memurlarına sağlanan hak ve yardımlar içinde sayılmış ve mesai saatleri içinde personelin beslenme ihtiyacına binaen düzenlenmiştir. Aslında söz konusu yardım, maaş/ücretin bir parçası olarak değil, ayni yardım olarak verilmekte idi.

Ancak, çalışmakta olduğu kamu kurumunda/kuruluşunda yemekhanesi olmayanların, yemek ihtiyaçlarına yönelik uygulamalarda ortaya çıkan mağduriyetin giderilmesi maksadıyla, 08.04.2022 tarihli değişiklik ile kumanya yardımının “nakdi” şekilde verilebilmesi imkânı getirilmiştir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının «Nakdi Kumanya Yardımının Uygulanması” konulu 13/6/2022 tarih ve E-53773008-622.02- 3857682 sayılı görüşünde de; gerek yiyecek yardımının ve gerekse kumanya yardımının nakdi ödenmesi hususunun fiilen mesaide olan personele ilişkin olduğu, izinli (resmi tatil, yıllık izin vs.) ve raporlu olunan personelin bu haktan yararlanma imkânı bulunmadığı, ifade edilmiştir.

Bu itibarla, 55 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,