Cevap-9: Doğum yapan kadın memurun yarım zamanlı çalışma dönemi, doğum sonrası analık izninin veya 657 sayılı Kanunun 104'üncü maddesinin (F) fıkrası gereğince kullanılan iznin bitiminden itibaren çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar olan dönemdir.

"657 sayılı Kanunun 104'üncü maddesinin (F) fıkrasına göre; doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği halinde çocuğun hayatta olması kaydıyla analık izni bitiminde başlamak üzere ayrıca süt izni verilmeksizin 1.doğumda 2 ay, 2.doğumda 4 ay, sonraki doğumlarda ise 6 ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay ilave edilir. Çocuğun engelli doğması veya doğumdan sonraki 12 ay içinde çocuğun engellilik durumunun tespiti hallerinde bu süreler 12 ay olarak uygulanır. 3 yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi halinde memur olan eşleri de istekleri üzerine (A) fıkrası uyarınca verilen 8 haftalık iznin bitiminden itibaren bu haktan aynı esaslar çerçevesinde yararlanır. Memurun çalışacağı süreler ilgili kurum tarafından belirlenir."

"657 sayılı Kanunun 104'üncü maddesinin (A) fıkrasına göre; kadın memura, doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi 8 haftalık analık izni süresine 2 hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği halinde doğumdan önceki 3 haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile analık izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası analık iznine ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü halinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir. 3 yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi halinde memur olan eşlerine, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta süre ile izin verilir. Bu izin evlatlık kararı verilmeden önce çocuğun fiilen teslim edildiği durumlarda da uygulanır."

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında refakat izni kullanan kamu görevlilerinin en çok merak ettiği konulardan biri, aynı kişi için ikinci kez refakat izni alınıp alınamayacağıdır. Mevzuat hükümlerine göre gerekli şartların sağlanması halinde memura ikinci kez de refakat izni verilmesi mümkündür. Ancak aynı kişi ve aynı hastalık veya vakaya ilişkin refakat izninin toplam süresi 6 ayı geçemez.

657 Sayılı Kanuna Göre Refakat İzni Şartları

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 105'inci maddesine göre memurun;

• Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin,
• Ya da bakmakla yükümlü olmasa bile refakat edilmediği takdirde hayati tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk veya kardeşlerinden birinin,

ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması halinde, sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla memura 3 aya kadar refakat izni verilebilmektedir.

İhtiyaç duyulması halinde bu süre bir katına kadar uzatılabilir.

Refakat İzni İçin Sağlık Kurulu Raporunda Neler Bulunmalı?

29 Ekim 2011 tarihli Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca sağlık kurulu raporunda;

• Refakati gerektiren tıbbi neden,
• Refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunup bulunmadığı,
• Hastanın sürekli ve yakın bakım ihtiyacının olup olmadığı,
• Refakat süresi (en fazla 3 ay),
• Gerekliyse refakatçinin taşıması gereken özel nitelikler

açıkça belirtilmek zorundadır.

Aynı Kişi İçin İkinci Kez Refakat İzni Alınabilir mi?

Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, memurun Yönetmeliğin 10'uncu maddesinde belirtilen şartları taşıyan yeni bir sağlık kurulu raporu ibraz etmesi halinde aynı kişi için ikinci kez 3 aya kadar refakat izni verilmesi mümkündür.

Ancak burada önemli bir sınırlama bulunmaktadır.

Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak kullanılacak refakat izninin toplam süresi hiçbir şekilde 6 ayı geçemez.

Refakat İzninde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Yönetmelik hükümlerine göre;

• Aynı kişi için aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz.
• Refakati gerektiren durum ortadan kalkarsa memur izin süresinin bitmesini beklemeden görevine dönmek zorundadır.
• İzin süresi sona erdiği halde mazeretsiz olarak göreve başlamayanlar hakkında 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
• Refakat izni süresince memurun aylık ve özlük hakları korunur.

Sonuç

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre, gerekli şartları taşıyan sağlık kurulu raporunun sunulması halinde memura ikinci kez refakat izni verilmesi mümkündür. Ancak aynı kişi ve aynı hastalık ya da olaya ilişkin refakat izninin toplam süresi 6 ay ile sınırlıdır. Bu nedenle idarelerin refakat izni taleplerini değerlendirirken hem sağlık kurulu raporunun içeriğini hem de daha önce kullanılan izin sürelerini dikkate alması gerekmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Hastalık ve refakat izni" başlıklı, 105 inci maddesinin son fıkrasında; “Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.” hükmü, 29/10/2011 tarihli ve 28099 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Refakat iznine ilişkin esaslar” başlıklı 10 uncu maddesinde de,

“(1) Memurlara 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun;

a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin,

b)Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.

(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. Gerekli görülmesi hâlinde üç aylık süre aynı koşullarda bir katına kadar uzatılır.

(3) Aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz.

(4) Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplam süresi altı ayı geçemez.

(5) İzin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memur iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlar. Bu durumda veya izin süresinin bitiminde, göreve başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.

(6) Refakat izni kullanılırken memurun aylık ve özlük hakları korunur." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ile ilgilinin durumu birlikte değerlendirildiğinde; adı geçenin mezkur Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen şartları haiz bir sağlık kurulu raporu sunmuş olması halinde ilgiliye 2 nci kez 3 aya kadar refakat izni verilebileceği, aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplamının 6 ayı geçemeyecektir.

Danıştay 12. Dairesi, eşinin yurt dışı görevi nedeniyle aylıksız izin kullanan bir memurun, izne esas mazeretin ortadan kalkmasına rağmen görevine dönmemesi halinde memuriyetten çekilmiş sayılabileceğine hükmetti.

Olayda, Orman ve Su İşleri Bakanlığında makine mühendisi olarak görev yapan davacı, eşinin yurt dışındaki görevi nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında aylıksız izin kullandı. Ancak davacının eşi 22 Kasım 2016 tarihinde meslekten çıkarıldı ve böylece yurt dışı görevine bağlı izin gerekçesi ortadan kalktı.

Davacı daha sonra istifa dilekçesi verdiğini, ancak dilekçesinin işleme alınmadığını belirterek memuriyetten çekilmiş sayılmasına ilişkin işlemin iptalini istedi.

İdare Mahkemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca aylıksız izin kullanan memurun, izni gerektiren mazeretin izin süresi dolmadan ortadan kalkması halinde 10 gün içinde görevine başlamak zorunda olduğunu, aksi halde memuriyetten çekilmiş sayılmasının kanuni sonuç olduğunu belirtti. Mahkeme, davacının eşinin meslekten çıkarılmasıyla birlikte izin gerekçesinin sona erdiğini, buna rağmen süresi içinde görevine başlamadığını tespit ederek davayı reddetti.

Bölge İdare Mahkemesinin bu kararı Danıştay 12. Dairesi tarafından da hukuka uygun bulundu. Daire, temyiz istemini reddederek memuriyetten çekilmiş sayılmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olduğuna kesin olarak hükmetti.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6141
Karar No : 2023/5568

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Orman ve Su İşleri Bakanlığında Makina Mühendisi olarak görev yapmakta iken eşinin yurtdışı görevinde bulunması nedeniyle aylıksız izne ayrılan davacı tarafından, 28/07/2017 tarihli istifa dilekçesinin işleme konulmayarak istifasının kabul edilmemesi sonucu memuriyetten çekilmiş sayılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacının izin süresinin bitiminden önce mazereti gerektiren sebebin ortadan kalkması halinde 10 gün içerisinde göreve dönmesinin zorunlu olduğu, dönmemesi üzerine memuriyetten çekilmiş sayılacağı açık olup, eşinin 22/11/2016 tarihinde meslekten çıkarılması üzerine davacının geçerli mazeretinin son bulduğu anlaşıldığından, bu tarihten itibaren göreve başlamayan davacının memuriyetten çekilmiş sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin usul ve yasaya aykırı olduğu, eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde verilen kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ...İdare Mahkemesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Devlet Memurları Kanununda yer alan ve memurların yıllık izinlerini kullanırken kullanabileceği izinlerden biriside DMK nın 102. maddesinde yer alan yol izni hakkıdır.Memurların yol iznini hangi durumlarda kullanabileceği,yol izninin gelecek yıla devir edip etmeyeceği,yol izninin verilmesinin zorunlu olup olmadığı v.b durumları yazımızda açıklamaya çalışacağız.

Memurun 1 Yılda Kullanabileceği Yol İzin Hakkı Kaç Gündür?

657 sayılı kanunun 102.maddesinde memurların hizmet sürelerine göre 20 ve 30 gün yıllık izin hakkından bahsedildikten sonra bu sürelere zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebileceği hükmüne yer verilmiştir.Kanun maddesinde gidiş ve dönüş için öngörülen 2 şer günlük izinler memurun her izine ayrılmasında verilecek bir izin olmayıp yılda memur iznini 3-4 parça halinde kullansa bile toplam kullanılabilecek olan yol izni 4 günü geçemeyecektir.

Memura Yol İzni Vermede Amirin Takdir Hakkı Varmı ?

Yol iznine ilişkin düzenlemeye baktığımızda 657 sayılı yasanın 102 . maddesinde yol izni "Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir." şeklinde tanımlanmıştır.Kanun maddesinde zorunlu hallerde eklenebilir denmek suretiyle izin vermeye yetkili amire takdir hakkı tanındığı görülmektedir.

Amirler Hangi Durumlarda Memura Yol İzni Verebilir?

Memura verilebilecek olan yol iznine ilişkin 62 Seri No'lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğin "A - Yıllık
İzinler" başlıklı bölümün 3 numaralı sırasında, ''Yasanın 102 nci maddesinde, zorunlu durumlarda memurlara yıllık izinlerine ek olarak gidiş ve dönüş için en çok dört gün izin verilebileceği öngörülmüştür. Bu iznin, bulundukları belediye ve köy sınırları dışında izinlerini geçiren memurlara, çok zorunlu ve çok ender durumlarda yetkili amirin gerek ve uygun görmesi halinde kullandırılması doğru olacaktır.'' hükmü yer almaktadır.

İlgili açıklamaya göre memurun yol izni kullanması için iznini kullanacağı yere belli bir süre yolculuk sonunda ulaşacak olması gerektiği anlaşılmaktadır.Amirlerde memurun izne giderken yolda geçireceği sürelere göre bu izni verebilirler.

Memur Yol İzni Parça Parça Kullanılabilir mi?

Memurlar yıl içinde gerek bir defada gerekse parçalı olarak yıllık izinlerini kullanırken gidiş ve dönüş için kullanabileceği ikişer günlük yol izninin bir defada gidiş için iki gün ve dönüş için iki gün toplam dört gün olarak kullanılabileceği gibi ilk alınan yıllık izinde gidiş ve dönüş için birer gün daha sonra alınan yıllık izinde gidiş ve dönüş için birer gün veya sadece gidişte ya da dönüşte ikişer gün gibi farklı alternatiflerin kullanılması izin vermeye yetkili amirin onay vermesi halinde mümkündür.

Memurun Kullanmadığı Yol İzinleri Ertesi Yıla Devreder mi?

Memura verilecek olan yol izinleri amirlerin takdiri sonucunda verilebilen bir izin olduğundan yıl içinde izin yerine giderken yolda geçecek süreler için amirin izni ile kullanılması mümkün iken amirin izin vermemesi veya memurun yol izni talebinde bulunmaması hallerinde bu iznin ertesi yıla devretmesi mümkün değildir.

NATO Zirvesi Nedeniyle İdari İzinli Sayılacak Personel İçin İl Dışı Engeli Var mı?

Soru: "Ankara'da bir bakanlıkta görev yapıyorum. NATO Zirvesi nedeniyle 6-12 Temmuz haftasında idari izinli sayılacağım. İzin yazısında il dışına çıkış yasağı var mı, yoksa serbestçe seyahat edebilir miyim?"

Ankara'da 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi nedeniyle bazı kamu görevlilerinin 6-12 Temmuz 2026 tarihleri arasında idari izinli sayılması öngörülürken, söz konusu personelin il dışına çıkıp çıkamayacağı da merak konusu oldu. Mevzuatta ve ilgili yazıda il dışına çıkışı yasaklayan bir düzenleme bulunmuyor.

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün ilgili yazısı ile Ankara'nın Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle ilçelerinde bulunan kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan personelin, zirvede görevli olanlar ile kritik hizmet alanlarında çalışanlar hariç olmak üzere, 6-12 Temmuz 2026 tarihleri arasında idari izinli sayılması öngörüldü.

İdari İzin İl Dışına Çıkış Yasağı Anlamına Gelmiyor

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda "idari izin" adı altında düzenlenmiş bir izin türü bulunmamaktadır. İdari izin uygulaması, idarenin belirli durumlarda personeli geçici olarak görevden muaf tutmasına yönelik bir idari tasarruftur.

Kanunda idari izinli personelin il dışına çıkmasını yasaklayan veya önceden izin alınmasını zorunlu kılan herhangi bir hüküm yer almamaktadır. NATO Zirvesi nedeniyle yayımlanan yazıda da şehir dışına çıkışı sınırlandıran bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

İl Dışına Çıkmayı Disiplin Suçu Sayan Hüküm Kaldırıldı

657 sayılı Kanun'un 125'inci maddesinin (C) bendinin (g) alt bendinde daha önce "ikamet ettiği ilin hudutlarını izinsiz terk etmek" fiili aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplin suçları arasında sayılıyordu.

Ancak söz konusu hüküm, 13 Şubat 2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun'un 111'inci maddesi ile yürürlükten kaldırıldı. Böylece memurun ikamet ettiği ilin sınırları dışına çıkması, tek başına disiplin cezasını gerektiren bir fiil olmaktan çıkarıldı.

Danıştay Sekizinci Dairesi de benzer uyuşmazlıklarda, il dışına çıkma nedeniyle disiplin cezası uygulanabilmesi için açık bir yasal dayanak bulunması gerektiğini vurgulayarak, yürürlükten kaldırılan hükme dayanılarak tesis edilen işlemleri hukuka aykırı bulmuştur.

Kurumların Özel Talimatları Saklı

Bununla birlikte kamu kurumlarının hizmetin sürekliliğini sağlamak amacıyla personele ulaşılabilir olma, iletişim bilgilerini güncel tutma veya ihtiyaç halinde göreve çağrılabilmeye ilişkin bazı yükümlülükler getirmesi mümkündür.

Bu nedenle idari izinli personelin kurumlarınca ayrıca yayımlanan duyuru ve talimatları da dikkate alması gerekmektedir.

Sonuç

NATO Zirvesi kapsamında idari izinli sayılacak kamu görevlilerinin il dışına çıkmasını yasaklayan bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Ayrıca geçmişte il dışına çıkmayı disiplin suçu olarak düzenleyen 657 sayılı Kanun'un 125/C-g bendi de 6111 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle kurum tarafından ayrıca bir kısıtlama veya yükümlülük getirilmediği sürece idari izinli personelin il dışına çıkmasının önünde genel bir hukuki engel bulunmadığını değerlendirmekteyiz.

Devlet memurlarının yıllık izinlerinin Kurban Bayramı, resmi tatil veya idari izin günlerine denk gelmesi halinde bu sürelerin yıllık izinden düşülüp düşülmeyeceği uzun süredir merak edilen konular arasında yer alıyor. Devlet Personel Başkanlığı tarafından verilen 29.04.2016 tarihli görüş yazısında konu ayrıntılı şekilde açıklığa kavuşturuldu.

Resmi Tatil ve İdari İzin Günleri Yıllık İzinden Düşülmez

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında verilen görüşe göre;

• Yıllık izin süresi içinde kalan Cumartesi ve Pazar günleri yıllık izne dahil edilir.
• Ancak yıllık izin süresine denk gelen:
  • Kurban Bayramı,
  • Ramazan Bayramı,
  • Ulusal bayramlar,
  • Genel tatil günleri,
  • Başbakanlık/Cumhurbaşkanlığı tarafından verilen idari izinler

mesai gününe denk geliyorsa yıllık izin süresinden düşülmez.

Bu nedenle Kurban Bayramı tatiline denk gelen resmi tatil günleri memurun yıllık izin hakkından mahsup edilmez.

ÖZET: Devlet memurunun yıllık veya mazeret izin süresinin Başbakanlıkça verilen idari izin ile Ulusal Bayram ve genel tatil günlerine rastlaması durumunda, bu sürelerin yıllık veya mazeret izin sürelerinden düşülüp düşülemeyeceği ile yıllık iznini yarıda keserek göreve dönmek isteyen personelin talebinin yerine getirilmesinde idarenin takdir yetkisinin bulunup bulunmadığı hk. (29.04.2016 - 2635)

Devlet memurunun yıllık veya mazeret izin süresinin Başbakanlıkça verilen idari izin ile Ulusal Bayram ve genel tatil günlerine rastlaması durumunda, bu sürelerin yıllık veya mazeret izin sürelerinden düşülüp düşülemeyeceği ile yıllık iznini yarıda keserek göreve dönmek isteyen personelin talebinin yerine getirilmesinde idarenin takdir yetkisinin bulunup bulunmadığı hususlarında görüş talep eden ilgi yazı incelenmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Çalışma şartları ve dinlenme hakkı" başlıklı 50 nci maddesinde; "Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedenî ve ruhî yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "İzin" başlıklı 23 üncü maddesinde; "Devlet memurları, bu kanunda gösterilen süre ve şartlarla izin hakkına sahiptirler." hükmü, "Çalışma saatleri" başlıklı 99 uncu maddesinde; "Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
Ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.
Bakanlar Kurulu, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir." hükmü, "Yıllık izin" başlıklı 102 nci maddesinde; "Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir." hükmü, "Yıllık izinlerin kullanılışı" başlıklı 103 üncü maddesinde; "Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.
Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez.
Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir." hükmü, "Mazeret izni" başlıklı 104 üncü maddesinde;
"A) Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki üç haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir.
B) Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni;
kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir.

C) (A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usûlle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür.

D) Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.

E) Memurlara; en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun (çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması kaydıyla) hastalanması hâlinde hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar mazeret izni verilir.

F) Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz." hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan, 17/03/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda Ulusal Bayram, genel tatil günleri (resmi bayram günleri, dini bayram günleri, yılbaşı tatili ve 1 Mayıs günü) ile hafta tatiline yer verilmektedir.

Ayrıca, Başbakanlık Genelgeleri ile Cumhuriyet, Ramazan ve Kurban Bayramı Tatili gibi belirli dönemlerde hizmetlerin aksatılmaması, zorunlu hizmetlerin yürütülmesi için asgari seviyede eleman bulundurulması kaydıyla, kamu kurum ve kuruluşundaki bütün çalışanlar idari izinli sayılabilmektedir.

Bu itibarla; - Yıllık izin süreleri içerisinde kalan Cumartesi ve Pazar günlerinin yıllık izne dahil edilmesi; yıllık izin verilirken yıllık izin süreleri içerisinde kalan ve mesai günlerine denk gelen Ulusal Bayram, genel tatil günleri ile Başbakanlıkça idari izinli sayılan sürelerin yıllık izne dahil edilmemesi; yıllık izin verildikten sonra Başbakanlıkça idari izinli sayılan sürelerin yıllık izin süreleri içerisinde kalması ve mesai günlerine denk gelmesi halinde ise bu sürelerin yıllık izin süresinden düşülmesi ve daha sonra amir tarafından uygun görülen zamanlarda memura 657 sayılı Kanunun 103 üncü maddesine göre kullandırılması gerektiği,

- 657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinde belirlenen mazeret izinlerinin izin hakkını doğuran olayı müteakiben kullanılması gerektiği değerlendirildiğinden, kullanılmayan izinlerin daha sonra başka bir zamanda kullandırılmasının mümkün bulunmadığı,

- Yıllık iznin amirin uygun bulacağı zamanlarda verileceği hususu göz önünde bulundurulduğunda, yıllık iznini yarıda keserek göreve dönmek isteyen memurun talebinin karşılanmasında da amirin takdir yetkisinin bulunduğu, mütalaa edilmekted

Devlet Memuru olarak çalışanların doğum yapmaları halinde yapmış oldukları doğumdan dolayı kullanacakları analık iznine ilişkin genel açıklamalar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104. maddesinde yapılmıştır.İlgili kanun maddesinin uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla da 6 sıra nolu Kamu personeli genel tebliği yayımlanmıştır.Ölü doğum yapan memurun analık izninden yararlanıp yararlanmayacağı hususunda kanun maddesinde her hangi bir açıklama yapılmamışken konuya ilişkin açıklama 6 sıra nolu tebliğde yapılmıştır.İlgili tebliğde yer alan konuya ilişkin açıklamalara baktığımızda

-Memurun yapmış olduğu doğumun ölü doğum olması ile sağ doğum olması arasında analık izni bakımından her hangi bir ayrım yapılmamıştır.Memura verilen analık izni doğum sebebiyle memurun sağlığında meydana gelen rahatsızlıkların iyileşmesi nedeniyle verildiğinden doğum yapan memur yapmış olduğu doğum ölü olsa bile memur analık izninden sağ doğum yapanların yararlandığı gibi yararlanabilecektir.

Ölü doğum yapan memurun doğum öncesi analık izninden doğum sonrası analık iznine aktarılacak kullanmadığı analık izin süreleri varsa bunlarda doğum sonrası analık izin sürelerine aktarılacaktır.

Ölü Doğum Yapan Memur Hakkında DPB Görüşü

Konuya alakalı Devlet Personel Başkanlığınca verilen (19/10/2012-15984) tarih ve sayılı görüş yazısında da doğum yapan memurun çocuğunun ölü doğması halinde de analık izninden yararlanması gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir.Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken husus ölü doğum yapan memurun analık iznine ilişkin hususta sağ doğum yapan memurlarla aynı hakka sahip olduğu hususudur.Memurun doğum nedeniyle kullanma hakkına sahip olduğu aylıksız izinde ise izin hakkı ölü doğum yapan memurlara tanınmamıştır.

www.kamumevzuatı.com sitesinden alınmıştır

Danıştay 5. Dairesi’nin verdiği önemli bir karar, memur olmadan önce özel sektörde sigortalı olarak çalışan kişilerin bu sürelerinin yıllık izin hesabında dikkate alınıp alınmayacağı konusuna açıklık getirdi.

2013/6378 Esas ve 2015/8788 Karar sayılı kararda, özel sektörde SGK primi ödenerek geçirilen sürelerin her memur açısından otomatik olarak yıllık izin hesabına dahil edilemeyeceği vurgulandı.

Olayın Özeti

Davaya konu olayda, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde sekreter olarak görev yapan personel, özel sektörde sigortalı olarak çalıştığı sürelerin de hesaba katılmasını isteyerek yıllık izin süresinin 20 günden 30 güne çıkarılmasını talep etti.

Davacı personel, 1994 yılından itibaren özel sektörde SGK primi ödeyerek çalıştığını, toplam hizmet süresinin 10 yılı geçtiğini belirterek 30 gün yıllık izin hakkı istedi.

İlk derece mahkemesi, SGK’ya prim ödenen toplam hizmet süresi 10 yılı geçtiği için davacının 30 gün yıllık izin kullanabileceğine hükmetti.

Ancak karar temyiz edilince dosya Danıştay 5. Dairesi tarafından incelendi.

Danıştay’ın Değerlendirmesi

Danıştay kararında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/C maddesine dikkat çekildi.

Kararda, memuriyetten önce özel sektörde geçen çalışma sürelerinin yalnızca kanunda açıkça belirtilen meslek grupları açısından kamu hizmetinden sayılabileceği ifade edildi.

Özellikle şu meslek grupları için önceki hizmetlerin belirli oranlarda değerlendirilebildiği belirtildi:

• Teknik hizmetler sınıfı
• Sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı
• Basın kartı sahipleri
• Özel okul öğretmenleri ve yöneticileri
• Bazı kooperatif çalışanları

Buna karşılık, “sekreter” kadrosunun 657 sayılı Kanun’un 36/C maddesi kapsamında yer almadığı vurgulandı.

Emsal Niteliğinde Karar

Danıştay, özel sektörde sigortalı olarak geçirilen sürelerin davacı açısından yıllık izin hesabında dikkate alınamayacağına hükmetti.

Kararda şu sonuca ulaşıldı:

“Devlet Memurları Kanunu’nun 36/C maddesi kapsamında yer almayan çalışma sürelerinin kamu hizmetinden sayılmasına imkan bulunmamaktadır.”

Bu nedenle davacının 30 gün yıllık izin talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtildi.

Memurlar İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu karar, memur olmadan önce özel sektörde çalışan kişilerin hizmet sürelerinin yıllık izin hesabında otomatik olarak dikkate alınamayacağını ortaya koyuyor.

Özel sektör hizmet sürelerinin yıllık izinde değerlendirilebilmesi için:

• Görevin 657 sayılı Kanun’un 36/C maddesinde sayılan meslek gruplarından biri olması,
• Önceki çalışmaların ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor.

Aksi halde, yalnızca memuriyette geçen süre yıllık izin hesabında esas alınıyor.

Kararın Künyesi

• Karar Veren: Danıştay Beşinci Dairesi
• Esas No: 2013/6378
• Karar No: 2015/8788
• Karar Tarihi: 10.11.2015

Sonuç

Danıştay’ın bu kararı, memur olmadan önce özel sektörde geçen sigortalı çalışma sürelerinin yıllık izin hesabında değerlendirilmesi konusunda önemli bir içtihat niteliği taşıyor. Özellikle kamu personeli açısından, görev yapılan hizmet sınıfının 657 sayılı Kanun kapsamındaki yerinin büyük önem taşıdığı bir kez daha ortaya konulmuş oldu.

Genelgede, 16 Ekim 2025 tarihi dahil olmak üzere bu tarihten sonra doğum yapan ve 1 Nisan 2026 itibarıyla doğumun üzerinden 24 hafta geçmemiş olan personelin 8 haftalık ilave analık/doğum izninden yararlanabileceği belirtildi.

İlave doğum izninde başvuru süreleri

Memur statüsündeki personelin en geç 15 Mayıs 2026 Cuma günü mesai bitimine kadar, sözleşmeli personelin ise en geç 22 Mayıs 2026 Cuma günü mesai bitimine kadar başvuruda bulunması gerekiyor.

Süt izni ile yarım gün izni ilave 8 haftalık iznin bitiminden itibaren başlayacak

Cumhurbaşkanlığı yazısına göre, Sekiz haftalık ilave analık/doğum izni kullanan personelin süt izni ile yarım gün izni, ilave sekiz haftalık iznin bitiminden itibaren başlayacaktır.

İşte 9 Maddelik Uygulama Esasları

1. Halihazırda analık/doğuma bağlı aylıklı (ücretli) izni devam edenlerin bu izinleri başka bir işleme gerek kalmaksızın yirmi dört haftaya uzayacaktır.

2. 7578 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi ile Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların geçici 30 uncu maddesi, 16.10.2025 tarihi dahil olmak üzere bu tarihten sonra doğum yapan (01.04.2026 tarihi itibariyle doğumunun üzerinden yirmi dört hafta geçmemiş) personeli kapsamaktadır.

3. 7578 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinden yararlanacak ilgilinin, 7578 sayılı Kanunun yayım tarihinden (01.05.2026) itibaren 10 iş günü içerisinde (en geç 15.05.2026 Cuma günü mesai bitimine kadar) başvuruda bulunması gerekmektedir. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına ilişkin Esasların geçici 30 uncu maddesinden yararlanacak personelin ise Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esasların yayım tarihinden (08.05.2026) itibaren 10 iş günü içerisinde (en geç 22.05.2026 Cuma günü mesai bitimine kadar) başvuruda bulunması gerekmektedir.

4. Sekiz haftalık ilave analık/doğum izninin personelin dilekçe verdiği tarihten sonra en kısa sürede başlayacak şekilde verilmesi gerekmektedir.

5. Sekiz haftalık ilave analık/doğum izni ileri bir tarihte kullanılamayacağı gibi iznin geriye yürütülmesi de mümkün değildir. Bu kapsamda, 16.10.2025 tarihi ile 7578 sayılı Kanunun veya Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların yürürlüğe girdiği tarih arasında kullanılan yıllık izin, hastalık izni, süt izni, yarım gün izin, aylıksız/ücretsiz izin ile yarım zamanlı/kısmi süreli çalışılan süreler sekiz haftalık ilave analık/doğum izin süresinden mahsup edilmeyecektir.

6. Halen süt izni, yarım gün izin, aylıksız/ücretsiz izin kullanmakta olan ya da yarım zamanlı/kısmi süreli çalışmadan faydalanmakta olan personel, anılan geçici maddelerde hüküm altına alınan şartları taşımaları kaydıyla başvuruda bulunarak sekiz haftalık ilave analık/doğum izninden yararlanabilir. İstekleri halinde sekiz haftalık ilave analık/doğum izin sonrası yeniden süt izni, yarım gün izin, aylıksız/ücretsiz izin ya da yarım zamanlı/kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilirler. Bunların sekiz haftalık ilave analık/doğum izni öncesinde kullanmış oldukları süt izni, yarım gün izin, aylıksız/ücretsiz izin ve yarım zamanlı/kısmi süreli çalışma süreleri ilgili mevzuatta düzenlenen süt izni, yarım gün izin, aylıksız/ücretsiz izin ya da yarım zamanlı/kısmi süreli çalışma sürelerinden mahsup edilmez.

7. Sekiz haftalık ilave analık/doğum izni kullanan personelin süt izni ile yarım gün izni, ilave sekiz haftalık iznin bitiminden itibaren başlayacaktır.

8. Sekiz haftalık ilave analık/doğum izni kullanan personelin aylıksız/ücretsiz izni, ilave sekiz haftalık iznin bitimi veyahut sekiz haftalık izin sonrası yarım gün izin kullanması halinde yarım gün iznin bitiminden itibaren başlayacaktır.

9. Ölü doğum yapan personel de başvurması halinde sekiz haftalık ilave analık/doğum izninden faydalanacaktır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 103 maddesinde devlet memurlarının izin haklarına ilişkin düzenlemeler yapılmış olup memurun yıllık izin hakkından yararlandırılmasına imkan tanınmıştır. Bazı durumlarda amirler memurların yıllık izin taleplerini kabul etmemekte veya istenen izin süresinden daha az izin verebilmektedirler. Amirin memurun yıllık izni hangi sürelerde kullanacağına dair takdir hakkı bulunmakla birlikte amirin bu takdir hakkını hakkaniyet çerçevesinde kullanması önem arz etmektedir. Amirin bu hakkını mobbing aracı olarak kullanması idare aleyhine tazminat davalarına sebebiyet vermektedir.Konuya ilişkin olarak verilen bir danıştay kararında amirin yıllık izindeki takdir hakkını hangi şekilde kullanabileceği ayrıntılı şekilde açıklanmıştır.

Danıştay kararında bu durum şöyle ifade edilmiştir:

“… 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun yıllık izinlerin kullanılış şeklini düzenleyen 103. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, yıllık izinlerin amirin uygun bulacağı zamanlarda kullanılabilmesi mümkün olup, ihtiyaca göre toptan veya kısım kısım kullandırılacaktır. Bu düzenleme ile, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi için izin konusunda amirlere takdir yetkisi tanınmıştır. Bu takdir yetkisini kullanan amirlerin, memurların isteklerini de dikkate almak suretiyle yıllık izinlerin hangi zamanlarda ve ne şekilde kullanılacağı, kısım kısım kullanılacak ise kullanma süre ve tarihlerini de belirlemek suretiyle hizmetin aksamasına mahal vermeyecek biçimde bir planlamaya gitmeleri gerekmektedir. Bu planlamanın doğal sonucu olarak, tüm personelin istediği zamanda ve istediği biçimde izin kullanmasına imkan verilmemesi de söz konusu olabilecektir. Ancak, hizmet gerekleri gözetilerek yapılacak planlamanın doğuracağı bu tür kısıtlamaların, hukuka aykırı olmaması ve ilgililerin mağduriyetine sebebiyet vermemesi gerekir…” (16. Daire, 2016/3687 K.)

Cumhurbaşkanı imzasıyla yayımlanan 11307 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile sözleşmeli personelin doğum izni sürelerinde önemli iyileştirmelere gidildi. Yeni düzenleme ile doğum izni 16 haftadan 24 haftaya yükseltilirken, koruyucu aile olan sözleşmeli personele de 10 gün ek izin verilmesi öngörüldü.

7 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile, 6 Haziran 1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da önemli değişikliklere gidildi.

Doğum izni 24 hafta oldu

Yapılan değişiklikle, Esaslar'ın 9. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenleme güncellendi. Buna göre:

- "Doğumdan sonra sekiz hafta" ibaresi "doğumdan sonra on altı hafta" olarak,

- "Toplam on altı hafta" ibaresi "toplam yirmi dört hafta" olarak,

- "Doğumdan önceki üç haftaya kadar" ibaresi "doğumdan önceki iki haftaya kadar" olarak değiştirildi.

Böylece sözleşmeli personel için toplam doğum izni süresi 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmış oldu. Ayrıca doğum öncesi kullanılabilecek izin süresi 3 haftadan 2 haftaya indirilirken, doğum sonrası izin süresi 8 haftadan 16 haftaya yükseltildi.

Koruyucu aileye 10 gün izin

Düzenlemenin bir diğer önemli ayağını koruyucu aile izni oluşturdu. Esaslar'ın 9. maddesine onuncu fıkrasından sonra gelmek üzere yeni bir fıkra eklendi. Yeni fıkraya göre:

"Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan sözleşmeli personel, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün izin verilir."

Bu hükümle, koruyucu aile statüsü kazanan sözleşmeli personele, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren talep etmeleri halinde 10 gün izin kullanma hakkı tanındı.

Geçiş hükmü: 1 Nisan 2026'dan itibaren doğum yapanları kapsıyor

Düzenlemeye ayrıca geçici bir madde eklendi. Geçici Madde 30 ile öngörülen geçiş hükmü şu şekilde:

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, mevcut mevzuat gereğince doğum izni süresi dolmuş ancak 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreyi henüz tamamlamamış olan sözleşmeli personele, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 iş günü içerisinde talep etmeleri halinde sekiz hafta ilave doğum izni verilecek.

CUMHURBAŞKANI KARARI

Karar Sayısı: 11307

Ekli “Sözleşmeli Personel Çalıştınlmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın yürürlüğe konulmasına, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası gereğince karar verilmiştir.

7 Mayıs 2026

Recep Tayyip ERDOĞAN

CUMHURBAŞKANI

SÖZLEŞMELİ PERSONEL ÇALIŞTIRILMASINA İLİŞKİN ESASLARDA

DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR ESASLAR

MADDE 1- 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştınlmasına İlişkin Esaslann 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “doğumdan sonra sekiz hafta” ibaresi “doğumdan sonra on altı hafta” şeklinde, “toplam on altı hafta” ibaresi “toplam yirmi dört hafta” şeklinde, “doğumdan önceki üç haftaya kadar” ibaresi “doğumdan önceki iki haftaya kadar” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye onuncu fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan sözleşmeli personel çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün izin verilir.”

MADDE 2- Aynı Esaslara geçici 29 uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 30- Bu maddeyi ihdas eden Esaslar ile doğum izni süreleri yeniden düzenlenen ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilgili mevzuatı gereğince öngörülen doğum izni süresi dolmuş ancak 1/4/2026 tarihi itibanyla doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren yirmi dört haftalık süreyi henüz tamamlamamış olan sözleşmeli personele, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 iş günü içerisinde talep etmeleri halinde sekiz hafta ilave doğum izni verilir.”

MADDE 3- Bu Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 4- Bu Esasları Cumhurbaşkanı yürütür.

ÖZET: Memurun fiilen göreve başlamadan yeniden aylıksız izin veya yıllık izin kullanıp kullanamayacakları hk. (26/06/2013-8489)

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102 inci maddesinde; “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti onyıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmü ve 103 üncü maddesinde; “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer…” hükmü yer almakta olup, mezkur hükümden de görüleceği üzere yıllık izinlerin kullanımında amirlerin takdir hakkı bulunmaktadır. Diğer taraftan, mezkur Kanunun “Bilgilerini artırmak için yabancı memlekete gönderilenlerin hak ve yükümlülükleri” başlıklı 79 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Sürelerinin bitiminde görevlerine başlamıyanlar çekilmiş sayılırlar. Bu suretle çekilmiş sayılanlar aylık ve yol giderleri de dahil olmak üzere kendilerine kurumlarca yapılmış bulunan bütün masrafları iki kat olarak ödemeye mecburdurlar.” hükmüne yer almaktadır. Öte yandan, aynı Kanunun 108 inci maddesinin (D) bendinde; “Özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kendilerine aylıksız izin verilenler de dâhil olmak üzere burslu olarak ya da bütçe imkânlarıyla yetiştirilmek üzere yurtdışına gönderilen veya sürekli görevle yurtiçine ya da yurtdışına atanan veya en az altı ay süreyle yurtdışında geçici olarak görevlendirilen memurlar veya diğer personel kanunlarına tâbi olanlar ile yurtdışına kamu kurumlarınca gönderilmiş olan öğrencilerin memur olan eşleri ile 77 nci maddeye göre izin verilenlerin memur olan eşlerine görev veya öğrenim süresi içinde aylıksız izin verilebilir.” hükmü, (E) bendinde; “Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir. Ancak, sıkıyönetim, olağanüstü hâl veya genel hayata müessir afet hâli ilan edilen bölgelere 72 nci madde gereğince belli bir süre görev yapmak üzere zorunlu olarak sürekli görevle atananlar hakkında bu bölgelerdeki görev süreleri içinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.” hükmü ve (F) bendinde; “Aylıksız izin süresinin bitiminden önce mazereti gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde, on gün içinde göreve dönülmesi zorunludur. Aylıksız izin süresinin bitiminde veya mazeret sebebinin kalkmasını izleyen on gün içinde görevine dönmeyenler, memuriyetten çekilmiş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu bağlamda, gerek mezkur 79 uncu madde gerekse de 108/F maddesi hükümlerinden de görüleceği üzere memurların bu sürelerin sonunda geçerli bir mazereti olmadıkça göreve dönmeleri yasal bir zorunluluk haline getirilmiş olup, bu zorunluluk yerine getirilmeden yeni bir izin hakkı verilmesinin mümkün olamayacaktır. Ayrıca yıllık izinler en fazla birbirini izleyen iki yıl için kullandırılabildiğinden iki yıl ve üstü ücretsiz izin sonraları için doğmaması muhtemel izin haklarının önceden bir idari onayla kullandırılmasına imkan bulunmamaktadır.

Yukarda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; -Yurtdışına yüksek lisans eğitimine gönderilen personelinize eğitime gönderilmeden önce veya eğitim sırasındayken ücretsiz izin talebinde bulunması halinde eğitim süresinin bitiminden geçerli olmak üzere ücretsiz izin verilemeyeceği,

-Benzer şekilde yurtiçinde veya yurtdışında ücretsiz izindeyken izin bitim tarihinde veya iznin kesilmesi suretiyle görevine başlamadan yıllık izin verilemeyeceği, değerlendirilmektedir.

Aday memur iken doğum nedeniyle ücretsiz izin alan memurun izinde geçen süreleri aday memurluk sürelerine sayılır mı?

ÖZET: Doğum sebebiyle verilen aylıksız izin sürelerinin adaylık süresinin hesabında sayılıp sayılmayacağı hk.(14/10/2015-6433)

Genel Müdürlüğünüzde aday memur olarak göreve başlayan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 108'inci maddesinin (B) bendi çerçevesinde doğuma binaen aylıksız izne ayrılan personelin aylıksız izinde geçirdiği söz konusu sürelerin, adaylık süresinden sayılıp sayılmayacağına ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 54'üncü maddesinde, "Aday olarak atanmış Devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz." hükmüne yer verilmiş; söz konusu Kanunun 55'inci maddesinde, "Aday olarak atanan memurların önce bütün memurların ortak vasıfları ile ilgili temel eğitime, bilahare sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmaları ve Devlet memuru olarak atanabilmeleri için başarılı olmaları şarttır.

Temel eğitim ile hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır." hükmü düzenlenmiş; anılan Kanunun 56'ncı maddesinde, adaylık süresi içinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin ilişiklerinin kesileceği hükme bağlanmış olup, adı geçen Kanunun 57'nci maddesinde adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların da ilişiklerinin kesileceği; 58'inci maddesinde ise, "Adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olan adaylar disiplin amirlerinin teklifi atamaya yetkili amirin onayı ile onay tarihinden geçerli olmak üzere asli memurluğa atanırlar. Asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez." hükmü getirilmiştir

. Aynı Kanunun 108'inci maddesinin (B) bendinde de, "Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir." hükmü mevcuttur. Öte yandan, 21/02/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilerek 27/06/1983 tarihli ve 18090 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik" in 4'üncü maddesinin (a) bendinde, temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve stajın birbirini takip eden sıra içinde devam edeceği; (b) bendinde, temel eğitimin hedefinin, aday memurlara Devlet memurlarının ortak vasıfları ile ilgili bilinmesi gereken asgari bilgileri vermek olduğu ve bu eğitimin süresinin on günden az, iki aydan çok olamayacağı; (c) bendinde, hazırlayıcı eğitimin hedefinin, aday memurların işgal ettikleri kadro ve görevleri dikkate alınarak, bu görevlerin yürütülmesi için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmak ve görevlerine intibakını sağlamak olduğu ve bu eğitimin süresinin bir aydan az, üç aydan çok olamayacağı; (d) bendinde ise, stajın hedefinin, aday memurlara hazırlayıcı eğitim döneminde verilen teorik bilgileri ve işgal ettikleri kadro ve görevleri ile ilgili diğer bilgi ve işlemleri ve kazandırılan becerileri uygulamak suretiyle tecrübe kazandırmak olduğu ve staj devresinin iki aydan az olmayacak şekilde adaylık süresi içinde tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Genel Yönetmeliğin 5'inci maddesinde, temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj dönemi konuları düzenlenmiş olup, anılan Genel Yönetmeliğin 18'inci maddesinde, temel eğitimle ilgili programların ve sınav sorularının hazırlanması amacıyla Devlet Personel Başkanlığının başkanlığında Temel Eğitim Kurulunun oluşturulacağı hükmü yer almaktadır. Aday memurların eğitiminde esas alınmak üzere, söz konusu Kurul tarafından eğitim programı hazırlanmış ve temel eğitim konuları ilköğretim, lise ve yükseköğretim grupları için ayrı ayrı ve asgari süreleri ile birlikte düzenlenmiş ve bütün kurumlara bildirilmiştir. Bahsedilen Genel Yönetmeliğin 23'üncü maddesinde de, Aday memurların askerlik hizmeti ile ilgili hususlar,1111 sayılı Askerlik Kanununun 35 nci maddesi (E) ve (F) fıkraları gözönünde bulundurularak kurumlarınca belirlenir. Aday memurların adaylık süresi içinde silah altına alınmaları durumunda tamamlanamayan eğitimleri terhislerinden sonra müracaatlarını takip eden durumlarına uygun ilk eğitim grubuna dahil edilerek tamamlattırılır." hükmü bulunmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 55 ve 58'inci maddelerinde yer alan hükümlerden, aday memurların asli memurluğa atanabilmeleri için temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj sürecini başarıyla tamamlamalarının zorunlu olduğu anlaşılmakta olup, aynı Kanunun 54'üncü maddesinde ise adaylık süresinin bir yıldan az iki yıldan çok olamayacağı hükme bağlanmıştır. Ancak bahsedilen Kanunda adaylık süresinin nasıl hesaplanması gerektiğine ilişkin herhangi bir husus bulunmamaktadır. Adaylık süresinin, aday memurun göreve başladığı tarihten itibaren bir yıl ila iki yıl sonraki tarih olarak kabul edilmesi, adaylık süresi içinde bazı özel sebeplerden dolayı adaylık eğitimlerini alamayan ya da tamamlayamayan memurlar açısından mezkûr Kanunun 55 ve 58'inci maddelerinin yerine getirilememesine yol açacaktır.

Kaldı ki, belirtilen Kanunun 56'ncı maddesinde yer alan, adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin ilişiklerinin kesileceği; 57'nci maddesinde yer verilen, adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların ilişiklerinin kesileceğine ilişkin maddeler, adaylık süresinin aday memurun hal ve hareketlerinin değerlendirildiği bir süre olarak öngörüldüğünü göstermektedir.

Bu itibarla, memurun kurumla ilişkisinin fiilen askıda olduğu ve herhangi bir şekilde eğitim verilmesinin ya da hal ve hareketlerinin değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı aylıksız izinde geçen sürelerin, adaylık süresinden sayılmaması gerektiği mütalaa edilmektedir.

Bilindiği üzere; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (C) fıkrasının 8 inci bendinde; "108 inci maddenin (B) fıkrası uyarınca kullanılan aylıksız izin süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir." hükmü yer almakta olup; mezkur bent gerekçesinde ise, "Memurların doğum sonrası aylıksız izinde geçirdikleri sürelerin kademe ve derece intibakında değerlendirilmesi öngörülmektedir." denilmektedir.

Anılan Kanunun "Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme" başlıklı 37 nci maddesinde, "Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir." hükmü, "Kademe ve kademe ilerlemesi" başlıklı 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, "Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır." hükmü, 68/B maddesinde, " Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.

Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;

a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,

b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300'den az olanlar için en az 10 yıl,

c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.

Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dahil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki hükümler çerçevesinde;

- Devlet memurunun doğum sebebiyle kullandığı aylıksız izin süresinin kazanılmış hak aylığına esas derece ve kademesinde dikkate alınması gerektiği, söz konusu intibak işleminin aylıksız izin süresinin bitimini müteakiben memurun göreve başlamasından sonra yapılması gerektiği,

Devlet memurlarının izin hakları arasında önemli bir yer tutan refakat izni, özellikle ağır hastalık veya kaza durumlarında büyük önem taşıyor. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında düzenlenen bu izinle ilgili en çok merak edilen konulardan biri ise iznin parça parça kullanılıp kullanılamayacağı ve süresinin nasıl hesaplandığıdır.

Refakat İzni Nedir?

657 sayılı Kanunun 105. maddesine göre refakat izni; memurun, bakmakla yükümlü olduğu ya da refakat etmemesi halinde hayati risk oluşacak yakınları için verilen bir izin türüdür. Bu kişiler:

• Anne ve baba
• Eş
• Çocuk
• Kardeş

olarak belirlenmiştir.

Refakat İzni Kaç Gün Verilir?

Kanun hükmüne göre:

• İlk etapta 3 aya kadar refakat izni verilebilir
• Gerekli görülmesi halinde bu süre bir katına kadar uzatılarak toplam 6 aya çıkarılabilir

Bu süreçte memurun maaşı ve özlük hakları korunur.

Refakat İzni Parça Parça Kullanılabilir mi?

Devlet Personel Başkanlığı (DPB) tarafından verilen görüşe göre:

✔ Refakat izni tek seferde kullanılmak zorunda değildir
✔ Her seferinde sağlık kurulu raporu alınması şartıyla parça parça kullanılabilir
✔ Kullanım süresi toplamda 6 ayı geçemez

Yani memur, ihtiyaca göre iznini bölerek kullanabilir ancak her kullanım için yeni bir sağlık kurulu raporu gereklidir.

Refakat İzni Yıllık mı, Süresiz mi?

Bu izinle ilgili önemli bir diğer konu da süresinin nasıl hesaplandığıdır:

• Refakat izni takvim yılı ile sınırlı değildir
• Aynı hastalık veya kazaya bağlı olarak memuriyet süresi boyunca en fazla 6 ay kullanılabilir
• Ancak farklı bir hastalık veya kaza durumunda yeniden refakat izni alınabilir

Önemli Şart: Sağlık Kurulu Raporu

Refakat izni alabilmek için:

• Hastalığın ağır olması veya uzun süreli tedavi gerektirmesi
• Refakat edilmemesi durumunda hayati risk bulunması
• Bu durumların resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi

gerekmektedir.

Memurların 657 sayılı kanununa göre kullanma hakkında sahip oldukları refakat iznini parça parça kullanabileceğine ilişkin DPB görüşü yazımız ekindedir.

ÖZET: Refakat izninin parça parça kullandırılıp kullandırılmayacağı ve söz konusu iznin bir takvim yılı içinde mi yoksa memuriyet süresi boyunca mı kullanılacağı hk. (03/08/2011-14536) Devlet Memurları Kanununun 105 inci maddesinin son fıkrasına istinaden kullanılacak olan refakat izninin parça parça kullandırılıp kullandırılmayacağı ve söz konusu iznin bir takvim yılı içinde mi yoksa memuriyet süresi boyunca mı kullanılacağı hususunda görüş talebinde bulunduğunuz ilgi yazınız incelenmiştir. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 105 inci maddesinin son fıkrasında "Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır."hükmü yer almaktadır. Mezkur hükümle refakat izninin, kimler için verileceği, hangi hallerde verileceği, ne kadar süre ile verileceği, iznin şartlarını taşıyanlara verilmesi zorunlu bir izin olduğu ve izin süresince mali haklara dokunulmadan izin verileceği düzenlenmiş bulunmaktadır.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; refakat izninin uygulanmasında;

-Sağlık kurulu raporuna dayalı olarak ve söz konusu raporda Kanunda öngörülen şartların bulunması halinde, her defasında yeni bir rapor alınması koşuluyla refakat izninin azami süre dahilinde kısım kısım kullandırılabileceği,

-Sağlık kurulu raporuna dayalı olarak aynı hastalık veya kazaya bağlı olarak memuriyet süresi içinde azami 6 ay refakat izni verilebileceği,

-Söz konusu hükümde yer alan koşulların gerçekleşmesi halinde farklı bir hastalık veya kazaya bağlı olarak yeniden refakat izni kullandırılabileceği, mütalaa edilmektedir.

Doğum yapan memurların doğumdan sonra kullanma hakları olan aylıksız ücretsiz izin kullanımına ilişkin olarak en fazla tereddüt yaşadıkları konuların başında aylıksız izne ne zaman ayrılabilecekleri ve analık izni bitiminden sonra hemen aylıksız izne başlama zorunluluğu olup olmadığı hususlarında yaşanmaktadır.Doğum yapan memurun doğumdan sonra belli bir süre çalışıp sonra aylıksız izin kullanması mümkünmüdür.Mevzuat hükümleri çerçevesinde ilgili durumu açıklamaya çalışacağız.

657 sayılı kanunun 108 inci maddesinin (B) fıkrasında,

“Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin veya aynı maddenin (F) fıkrası uyarınca verilen izin süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir.” hükmü yer almaktadır.

İlgili hükümdende anlaşılacağı üzere doğum yapan bayan memur doğum sonrası analık izin tarihinin bitiminden itibaren veya 657 sayılı yasanın 108 maddesinin F fıkrasında anlatılan yarım gün çalışma hakkını kullanarak bu sürenin bitiminden itibaren 24 aya kadar ücretsiz izin kullanma hakkına sahiptir.

Örneğin doğum yapan memurun doğum sonrası analık izninin 01.01.2019 tarihinde bittiğini varsayarsak bu bayan memur analık izninin bitiminden itibaren 31.12.2020 tarihine kadar ücretsiz izne ayrılabilir.

İlgili bayan memur yarım gün çalışma hakkından faydalanmış ise bu seferde 657 sayılı yasanın 108/f maddesinde yer alan hükme göre 01.01.2019 tarihinden itibaren Doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği hâlinde çocuğun hayatta olması kaydıyla analık izni bitiminde başlamak üzere ayrıca süt izni verilmeksizin birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda ise altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay ilave edilir" hükmü gereğince doğumun kaçıncı doğum olduğuna göre 2,4,6 ay yarım gün çalışma hakkını kullandıktan sonra 24 ay ücretsiz izne ayrılabilecektir.

Örneğimizde vermiş olduğumuz bayan memurun analık izni 01.01.2019 tarihinde bitmişti ilgili bayan memurun ilk doğumu olduğunu varsayarsak memur 01.03.2019 tarihine kadar yarım gün çalışma hakkından faydalanmış ise bu bayan memur içinde 24 aylık ücretsiz izin kullanma süresi 01.03.2019 tarihinden başlamakta ve doğumdan dolayı bayan memurun ücretsiz izin kullanma hakkı 28.02.2021 tarihinde sona ermektedir.

Bu bayan memurun doğumdan sonra aylıksız izne ayrılmadan süt izninden faydalanması durumunda aylıksız izin hesabı nasıl yapılacaktır.?

657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (D) fıkrasında, “Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.” hükmü yer almaktadır.İlgili hükme göre bayan memurun analık izin süresinin bitiminden itibaren 1 yıla kadar süt izni kullanma hakkı bulunmaktadır.

Bayan memurun ilk altı aylık süt iznini kullandıktan sonra ücretsiz izne ayrılmak istemesi halinde hesaplama şu şekilde yapılacaktır.

01.01.2019 tarihinde analık izni biten bayan memur 31.06.2019 tarihine kadar süt izni kullanıp sonra ücretsiz izne ayrılmak isterse ilgili bayan memura verilebilecek aylıksız izin süresi toplamda 18 ay olacaktır.Çünkü ilgili memurun analık izni 01.01.2019 tarihinde bitmişti ve bu tarihten itibaren 24 ay aylıksız izin hakkı vardı.

01.01.2019 tarihi ile 31.12.2020 tarihleri arasında bayan memur aylıksız izin kullanma hakkına sahiptir.Analık izni bitiminden hemen sonra ücretsiz izin almaz ise daha sonraki tarihlerde ilgili dönem içinde alacağı aylıksız izinde kalan izni kullanma hakkı bulunmaktadır.

Devlet memurları kanununa göre memurların yıllık izin süreleri belirlenirken hizmet sürelerine göre yıllık izin hakkı tanınmaktadır.Hizmet sürelerinin hesabında dikkate alınacak sürelerden biriside memurun gerek memurluktan önce gerekse memur iken yapmış olduğu askerlikte geçen süreleridir.

Memurun memurluğa başlamadan önceki dönemde yapmış olduğu askerlik hizmetinin memurluğa atandıktan sonra yıllık izin hesabında kullanılıp kullanılamacağı hususunda DPB görüşü bulunmaktadır.

Devlet Personel Başkanlığının 20/10/2011 tarihli ve 20093 sayılı görüşünde; “154 Seri Nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği gereğince, yıllık izin süresinin hesabına esas hizmet süresinin tespitinde, hangi statüde olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında geçen hizmet süreleri ile kamu kurum ve kuruluşlarında geçmese dahi Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derecelerinin hesabında değerlendirilen hizmet süreleri dikkate alınmakta olup, mezkur Kanunun 84 üncü maddesine göre muvazzaf askerlik görevini yaptıktan sonra Devlet memurluğuna atananların askerlikte geçen süreleri kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilmesi sebebiyle, toplam hizmet süresi en az 1 yıl olan Devlet memurlarının aday memur olsa dahi yıllık izin hakkının bulunduğu” belirtilmiştir.

Kamu kurumlarında memur olarak görev yapanların mesai saatleri içinde bakmakla yükümlü olup olmadığına bakılmaksızın anne baba eş veya çocuklarını hastaneye götürmesi durumunda muayane sürelerinde izinli sayılması gerektiği yönünde DPB görüşü yazımız ekindedir.

ÖZET: Hastalık ve refakat iznine ilişkin çeşitli hususlarda. (06/04/2016-2109)

17- Devlet memurunun bakmakla yükümlü olduğu veya olmadığı eşi, çocukları, anne ve babasının hastalanması sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarında bahsi geçen kişilerin muayene edilmesi sırasında bu kişilere refakat eden memura nasıl bir işlem yapılacağı hususunda;

Bilindiği üzere, 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrasında; "Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır." hükmü, anılan Yönetmelik'in "Refakat iznine ilişkin esaslar" başlıklı 10 uncu maddesinde ise,

"1) Memurlara 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun; a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin, b) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.

(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. Gerekli görülmesi hâlinde üç aylık süre aynı koşullarda bir katına kadar uzatılır.

(3) Aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz.

(4) Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplam süresi altı ayı geçemez.

(5) İzin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memur iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlar. Bu durumda veya izin süresinin bitiminde, göreve başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.

(6) Refakat izni kullanılırken memurun aylık ve özlük haklan korunur." hükmü yer almakta olup, söz konusu hükümlerde Devlet memuruna refakat izninin hangi hallerde, kimler için verileceği ve süresi ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 102 nci maddesinde, memurların hizmet yılları itibariyle yıllık izinlerini nasıl ve ne şekilde kullanacakları; değişik 104 üncü maddesinde, doğum, evlenme ve ölüm gibi hallerde ve bu hallerden başka mazerete dayalı verilecek mazeret izinlerinin süresi ve esasları; 105 inci maddesinde, memurların hastalanmaları halinde verilecek hastalık izinleri ile refakat izni; değişik 108 inci maddesinde ise, memurların bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya önemli bir hastalığa tutulmuş olması hallerinde, bu hallerini raporla belgelendirmeleri şartıyla verilecek aylıksız izinlerle, bazı durumların gerçekleşmesi halinde verilecek aylıksız izinlerin süre ve esasları hükme bağlanmıştır.

Görüldüğü üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda bakmakla yükümlü olduğu veya olmadığı eşi, çocukları, anne ve babasının hastalıkları sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek söz konusu kurum ve kuruluşlarca muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde bahsi geçen kişilere refakat eden Devlet memuruna ne şekilde izin verileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ile bakmakla yükümlü olmadığı eşi, çocukları, anne ve babasının hastalanması sebebiyle memurun ikamet ettiği veya görev yaptığı il sınırları içindeki sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek söz konusu kurum ve kuruluşlarca ilgililerin muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde bahsi geçen kişilere refakat eden Devlet memuruna izin verilmesi hususunda mevzuattan kaynaklanan bir yükümlülük bulunmamakla birlikte hizmetin yürütülmesi esas olmak kaydıyla gerekli kolaylığın sağlanabileceği ve bu iznin suistimal edilmesinin önüne geçilmesi amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarınca bahsi geçen duruma ilişkin belge istenmesinin mümkün bulunduğu mütalaa edilmektedir.

Memurların 657 sayılı Kanununda yer alan düzenlemeler çerçevesinde hizmet sürelerine göre yıllık izin kullanma hakları bulunmaktadır.Memurların kullanmak istedikleri yıllık izinlerin kullanılması süresi ve zamanında ise amirin takdir hakkı bulunmaktadır. Amirlere tanınan bu takdir yetkisi sınırsız bir yetki olmayıp mevzuatın çizdiği sınırlar içinde, adalet ve eşitlik ilkelerine uygun bir şekilde, kamu hizmet ve gerekleri ile kamu yararı göz önünde alınarak kullanılmalıdır.

Daha önceki yıllarda verilmiş bir Danıştay kararında amirlere tanınan bu yetki kapsamında yıllık izin kullanmayan memurun amirince memurun dinlenme hakkından faydalanmasının sağlanması gayesi ile memurun talebi olmasa bile yıllık izne ayırabileceği yönünde karar verilmiştir.

Danıştay 1.Dairesinin (DAN-DER, SAYI:46-47) yayınlanan 07/06/1982 tarih ve 182/119 esas, 1982/121 sayılı kararında,

“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102.maddesinde, Devlet memurları nın yıllık izin süresinin hizmeti bir yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti on yıldan çok olanlar için 30 gün olduğu, zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebileceği, 103.maddesinin birinci bendinde ise, yıllık izinlerin amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan ya da gereksinime göre bölüm bölüm kullanılabileceği, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği, bu takdirde önceki yıllara ait kullanılmamış izin haklarının düşeceği hükme bağlanmıştır.

Dinlenme hakkı, Anayasanın her çalışanın dinlenme hakkına sahip olduğu ücretli hafta ve bayram tatili ve ücretli izin hakkının yasayla düzenleneceği yolundaki 44.maddesi hükmü ile güvence altına alınmıştır. Dinlenmenin sağlığı korumanın koşullarından biri olduğu, ayrıca, dinlenen memurun çalışmaktan doğan yorgunluğu ve yıpranmayı gidermiş olmaktan dolayı iş hayatında daha verimli olacağı kuşkusuzdur.

Devlet Memurları Kanunu’nun yukarda söz konusu edilen yıllık izne ilişkin hükümlerinin bu gerekçeler de gözönüne alınarak yorumlanmasında, konunun yasa koyucunun amacına, izin müessesesinin işlevine uygun bir uygulamaya kavuşabilmesi yönünden yarar vardır. Bu durumda;

a) Memur bir istekte bulunmuş olmasa bile, amirin uygun bulması halinde, bir önceki yılda kullanılmayan iznin tamamının ya da artan kesiminin, içinde bulunulan yıl izni saklı tutularak kullanılabileceği, bunun Devlet Memurları Kanunu’nun yukarda söz konusu edilen 103.maddesinde yer alan ve amire, izinlerin kullanma zamanını saptama konusunda tanınan yetkinin ve amirin memurunu gözetme yükümünün doğal bir sonucu olduğu,

b) Birbirini izleyen iki yıl izninin tamamının içinde bulunulan yılda kullanılmaması halinde, iznin, içinde bulunulan yıl iznine tekabül eden kesiminin sonraki yıla aktarılabileceği, aksine bir uygulamanın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 103.maddesinin, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği yolundaki hükmüne açıkça aykırı olacağı” belirtilmiştir.

Bu doğrultuda, memurun talebi bulunmamasına rağmen takdir yetkisi çerçevesinde amirin kamu hizmetinin işleyiş durumuna ve kamu yararına uygun olarak, memurun hak ve menfaatleri doğrultusunda izin kullandırması mümkündür.

Sağlık raporu nedeniyle hastalık izni alan memurlar, bu izinlerini memuriyet mahalli dışında geçirebilir mi? Bu soru uzun süredir kamu personelinin gündeminde yer alıyor. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığı (DPB) tarafından verilen görüş yazısı, uygulamaya açıklık getiriyor.

Sağlık raporu nedeniyle hastalık izni alan memurun hastalık iznini memuriyet mahalli dışında geçirip geçiremeyeceği hususunda DPB görüşü yazımız ekindedir.

ÖZET: Memuriyet mahallinden alınmış hastalık raporları sonucunda memura verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılıp kullanılmayacağı hk. (22.01.2013-497)
Genel Müdürlüğünüz emrinde görev yapan memur ve 399 sayılı KHK’ya tabi sözleşmeli personelin memuriyet mahallinden almış oldukları hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanıp kullanamayacakları konusunda görüş talep eden ilgi yazı incelenmiştir.
Bilindiği üzere, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Hastalık ve doğum izni” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sözleşmeli personelin hastalık izinleri ile ücretli veya ücretsiz doğum izinleri hakkında kadroları ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen personelin tabi olduğu hükümler uygulanır. ” hükmüne yer verilmiştir.
Bu itibarla, gerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda gerekse de mezkur Kanunun 105 inci maddesine dayalı olarak çıkarılan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te memuriyet mahallinden usulüne uygun olarak alınmış hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığından söz konusu personelin hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanmasında bir sakınca bulunmamaktadır.