ÖZET: Memurun fiilen göreve başlamadan yeniden aylıksız izin veya yıllık izin kullanıp kullanamayacakları hk. (26/06/2013-8489)

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102 inci maddesinde; “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti onyıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmü ve 103 üncü maddesinde; “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer…” hükmü yer almakta olup, mezkur hükümden de görüleceği üzere yıllık izinlerin kullanımında amirlerin takdir hakkı bulunmaktadır. Diğer taraftan, mezkur Kanunun “Bilgilerini artırmak için yabancı memlekete gönderilenlerin hak ve yükümlülükleri” başlıklı 79 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Sürelerinin bitiminde görevlerine başlamıyanlar çekilmiş sayılırlar. Bu suretle çekilmiş sayılanlar aylık ve yol giderleri de dahil olmak üzere kendilerine kurumlarca yapılmış bulunan bütün masrafları iki kat olarak ödemeye mecburdurlar.” hükmüne yer almaktadır. Öte yandan, aynı Kanunun 108 inci maddesinin (D) bendinde; “Özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kendilerine aylıksız izin verilenler de dâhil olmak üzere burslu olarak ya da bütçe imkânlarıyla yetiştirilmek üzere yurtdışına gönderilen veya sürekli görevle yurtiçine ya da yurtdışına atanan veya en az altı ay süreyle yurtdışında geçici olarak görevlendirilen memurlar veya diğer personel kanunlarına tâbi olanlar ile yurtdışına kamu kurumlarınca gönderilmiş olan öğrencilerin memur olan eşleri ile 77 nci maddeye göre izin verilenlerin memur olan eşlerine görev veya öğrenim süresi içinde aylıksız izin verilebilir.” hükmü, (E) bendinde; “Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir. Ancak, sıkıyönetim, olağanüstü hâl veya genel hayata müessir afet hâli ilan edilen bölgelere 72 nci madde gereğince belli bir süre görev yapmak üzere zorunlu olarak sürekli görevle atananlar hakkında bu bölgelerdeki görev süreleri içinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.” hükmü ve (F) bendinde; “Aylıksız izin süresinin bitiminden önce mazereti gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde, on gün içinde göreve dönülmesi zorunludur. Aylıksız izin süresinin bitiminde veya mazeret sebebinin kalkmasını izleyen on gün içinde görevine dönmeyenler, memuriyetten çekilmiş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu bağlamda, gerek mezkur 79 uncu madde gerekse de 108/F maddesi hükümlerinden de görüleceği üzere memurların bu sürelerin sonunda geçerli bir mazereti olmadıkça göreve dönmeleri yasal bir zorunluluk haline getirilmiş olup, bu zorunluluk yerine getirilmeden yeni bir izin hakkı verilmesinin mümkün olamayacaktır. Ayrıca yıllık izinler en fazla birbirini izleyen iki yıl için kullandırılabildiğinden iki yıl ve üstü ücretsiz izin sonraları için doğmaması muhtemel izin haklarının önceden bir idari onayla kullandırılmasına imkan bulunmamaktadır.

Yukarda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; -Yurtdışına yüksek lisans eğitimine gönderilen personelinize eğitime gönderilmeden önce veya eğitim sırasındayken ücretsiz izin talebinde bulunması halinde eğitim süresinin bitiminden geçerli olmak üzere ücretsiz izin verilemeyeceği,

-Benzer şekilde yurtiçinde veya yurtdışında ücretsiz izindeyken izin bitim tarihinde veya iznin kesilmesi suretiyle görevine başlamadan yıllık izin verilemeyeceği, değerlendirilmektedir.

Aday memur iken doğum nedeniyle ücretsiz izin alan memurun izinde geçen süreleri aday memurluk sürelerine sayılır mı?

ÖZET: Doğum sebebiyle verilen aylıksız izin sürelerinin adaylık süresinin hesabında sayılıp sayılmayacağı hk.(14/10/2015-6433)

Genel Müdürlüğünüzde aday memur olarak göreve başlayan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 108'inci maddesinin (B) bendi çerçevesinde doğuma binaen aylıksız izne ayrılan personelin aylıksız izinde geçirdiği söz konusu sürelerin, adaylık süresinden sayılıp sayılmayacağına ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 54'üncü maddesinde, "Aday olarak atanmış Devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz." hükmüne yer verilmiş; söz konusu Kanunun 55'inci maddesinde, "Aday olarak atanan memurların önce bütün memurların ortak vasıfları ile ilgili temel eğitime, bilahare sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmaları ve Devlet memuru olarak atanabilmeleri için başarılı olmaları şarttır.

Temel eğitim ile hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır." hükmü düzenlenmiş; anılan Kanunun 56'ncı maddesinde, adaylık süresi içinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin ilişiklerinin kesileceği hükme bağlanmış olup, adı geçen Kanunun 57'nci maddesinde adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların da ilişiklerinin kesileceği; 58'inci maddesinde ise, "Adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olan adaylar disiplin amirlerinin teklifi atamaya yetkili amirin onayı ile onay tarihinden geçerli olmak üzere asli memurluğa atanırlar. Asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez." hükmü getirilmiştir

. Aynı Kanunun 108'inci maddesinin (B) bendinde de, "Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir." hükmü mevcuttur. Öte yandan, 21/02/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilerek 27/06/1983 tarihli ve 18090 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik" in 4'üncü maddesinin (a) bendinde, temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve stajın birbirini takip eden sıra içinde devam edeceği; (b) bendinde, temel eğitimin hedefinin, aday memurlara Devlet memurlarının ortak vasıfları ile ilgili bilinmesi gereken asgari bilgileri vermek olduğu ve bu eğitimin süresinin on günden az, iki aydan çok olamayacağı; (c) bendinde, hazırlayıcı eğitimin hedefinin, aday memurların işgal ettikleri kadro ve görevleri dikkate alınarak, bu görevlerin yürütülmesi için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmak ve görevlerine intibakını sağlamak olduğu ve bu eğitimin süresinin bir aydan az, üç aydan çok olamayacağı; (d) bendinde ise, stajın hedefinin, aday memurlara hazırlayıcı eğitim döneminde verilen teorik bilgileri ve işgal ettikleri kadro ve görevleri ile ilgili diğer bilgi ve işlemleri ve kazandırılan becerileri uygulamak suretiyle tecrübe kazandırmak olduğu ve staj devresinin iki aydan az olmayacak şekilde adaylık süresi içinde tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Genel Yönetmeliğin 5'inci maddesinde, temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj dönemi konuları düzenlenmiş olup, anılan Genel Yönetmeliğin 18'inci maddesinde, temel eğitimle ilgili programların ve sınav sorularının hazırlanması amacıyla Devlet Personel Başkanlığının başkanlığında Temel Eğitim Kurulunun oluşturulacağı hükmü yer almaktadır. Aday memurların eğitiminde esas alınmak üzere, söz konusu Kurul tarafından eğitim programı hazırlanmış ve temel eğitim konuları ilköğretim, lise ve yükseköğretim grupları için ayrı ayrı ve asgari süreleri ile birlikte düzenlenmiş ve bütün kurumlara bildirilmiştir. Bahsedilen Genel Yönetmeliğin 23'üncü maddesinde de, Aday memurların askerlik hizmeti ile ilgili hususlar,1111 sayılı Askerlik Kanununun 35 nci maddesi (E) ve (F) fıkraları gözönünde bulundurularak kurumlarınca belirlenir. Aday memurların adaylık süresi içinde silah altına alınmaları durumunda tamamlanamayan eğitimleri terhislerinden sonra müracaatlarını takip eden durumlarına uygun ilk eğitim grubuna dahil edilerek tamamlattırılır." hükmü bulunmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 55 ve 58'inci maddelerinde yer alan hükümlerden, aday memurların asli memurluğa atanabilmeleri için temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj sürecini başarıyla tamamlamalarının zorunlu olduğu anlaşılmakta olup, aynı Kanunun 54'üncü maddesinde ise adaylık süresinin bir yıldan az iki yıldan çok olamayacağı hükme bağlanmıştır. Ancak bahsedilen Kanunda adaylık süresinin nasıl hesaplanması gerektiğine ilişkin herhangi bir husus bulunmamaktadır. Adaylık süresinin, aday memurun göreve başladığı tarihten itibaren bir yıl ila iki yıl sonraki tarih olarak kabul edilmesi, adaylık süresi içinde bazı özel sebeplerden dolayı adaylık eğitimlerini alamayan ya da tamamlayamayan memurlar açısından mezkûr Kanunun 55 ve 58'inci maddelerinin yerine getirilememesine yol açacaktır.

Kaldı ki, belirtilen Kanunun 56'ncı maddesinde yer alan, adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin ilişiklerinin kesileceği; 57'nci maddesinde yer verilen, adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların ilişiklerinin kesileceğine ilişkin maddeler, adaylık süresinin aday memurun hal ve hareketlerinin değerlendirildiği bir süre olarak öngörüldüğünü göstermektedir.

Bu itibarla, memurun kurumla ilişkisinin fiilen askıda olduğu ve herhangi bir şekilde eğitim verilmesinin ya da hal ve hareketlerinin değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı aylıksız izinde geçen sürelerin, adaylık süresinden sayılmaması gerektiği mütalaa edilmektedir.

Bilindiği üzere; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (C) fıkrasının 8 inci bendinde; "108 inci maddenin (B) fıkrası uyarınca kullanılan aylıksız izin süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir." hükmü yer almakta olup; mezkur bent gerekçesinde ise, "Memurların doğum sonrası aylıksız izinde geçirdikleri sürelerin kademe ve derece intibakında değerlendirilmesi öngörülmektedir." denilmektedir.

Anılan Kanunun "Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme" başlıklı 37 nci maddesinde, "Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir." hükmü, "Kademe ve kademe ilerlemesi" başlıklı 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, "Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır." hükmü, 68/B maddesinde, " Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.

Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;

a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,

b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300'den az olanlar için en az 10 yıl,

c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.

Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dahil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki hükümler çerçevesinde;

- Devlet memurunun doğum sebebiyle kullandığı aylıksız izin süresinin kazanılmış hak aylığına esas derece ve kademesinde dikkate alınması gerektiği, söz konusu intibak işleminin aylıksız izin süresinin bitimini müteakiben memurun göreve başlamasından sonra yapılması gerektiği,

Devlet memurlarının izin hakları arasında önemli bir yer tutan refakat izni, özellikle ağır hastalık veya kaza durumlarında büyük önem taşıyor. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında düzenlenen bu izinle ilgili en çok merak edilen konulardan biri ise iznin parça parça kullanılıp kullanılamayacağı ve süresinin nasıl hesaplandığıdır.

Refakat İzni Nedir?

657 sayılı Kanunun 105. maddesine göre refakat izni; memurun, bakmakla yükümlü olduğu ya da refakat etmemesi halinde hayati risk oluşacak yakınları için verilen bir izin türüdür. Bu kişiler:

• Anne ve baba
• Eş
• Çocuk
• Kardeş

olarak belirlenmiştir.

Refakat İzni Kaç Gün Verilir?

Kanun hükmüne göre:

• İlk etapta 3 aya kadar refakat izni verilebilir
• Gerekli görülmesi halinde bu süre bir katına kadar uzatılarak toplam 6 aya çıkarılabilir

Bu süreçte memurun maaşı ve özlük hakları korunur.

Refakat İzni Parça Parça Kullanılabilir mi?

Devlet Personel Başkanlığı (DPB) tarafından verilen görüşe göre:

✔ Refakat izni tek seferde kullanılmak zorunda değildir
✔ Her seferinde sağlık kurulu raporu alınması şartıyla parça parça kullanılabilir
✔ Kullanım süresi toplamda 6 ayı geçemez

Yani memur, ihtiyaca göre iznini bölerek kullanabilir ancak her kullanım için yeni bir sağlık kurulu raporu gereklidir.

Refakat İzni Yıllık mı, Süresiz mi?

Bu izinle ilgili önemli bir diğer konu da süresinin nasıl hesaplandığıdır:

• Refakat izni takvim yılı ile sınırlı değildir
• Aynı hastalık veya kazaya bağlı olarak memuriyet süresi boyunca en fazla 6 ay kullanılabilir
• Ancak farklı bir hastalık veya kaza durumunda yeniden refakat izni alınabilir

Önemli Şart: Sağlık Kurulu Raporu

Refakat izni alabilmek için:

• Hastalığın ağır olması veya uzun süreli tedavi gerektirmesi
• Refakat edilmemesi durumunda hayati risk bulunması
• Bu durumların resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi

gerekmektedir.

Memurların 657 sayılı kanununa göre kullanma hakkında sahip oldukları refakat iznini parça parça kullanabileceğine ilişkin DPB görüşü yazımız ekindedir.

ÖZET: Refakat izninin parça parça kullandırılıp kullandırılmayacağı ve söz konusu iznin bir takvim yılı içinde mi yoksa memuriyet süresi boyunca mı kullanılacağı hk. (03/08/2011-14536) Devlet Memurları Kanununun 105 inci maddesinin son fıkrasına istinaden kullanılacak olan refakat izninin parça parça kullandırılıp kullandırılmayacağı ve söz konusu iznin bir takvim yılı içinde mi yoksa memuriyet süresi boyunca mı kullanılacağı hususunda görüş talebinde bulunduğunuz ilgi yazınız incelenmiştir. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 105 inci maddesinin son fıkrasında "Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır."hükmü yer almaktadır. Mezkur hükümle refakat izninin, kimler için verileceği, hangi hallerde verileceği, ne kadar süre ile verileceği, iznin şartlarını taşıyanlara verilmesi zorunlu bir izin olduğu ve izin süresince mali haklara dokunulmadan izin verileceği düzenlenmiş bulunmaktadır.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; refakat izninin uygulanmasında;

-Sağlık kurulu raporuna dayalı olarak ve söz konusu raporda Kanunda öngörülen şartların bulunması halinde, her defasında yeni bir rapor alınması koşuluyla refakat izninin azami süre dahilinde kısım kısım kullandırılabileceği,

-Sağlık kurulu raporuna dayalı olarak aynı hastalık veya kazaya bağlı olarak memuriyet süresi içinde azami 6 ay refakat izni verilebileceği,

-Söz konusu hükümde yer alan koşulların gerçekleşmesi halinde farklı bir hastalık veya kazaya bağlı olarak yeniden refakat izni kullandırılabileceği, mütalaa edilmektedir.

Doğum yapan memurların doğumdan sonra kullanma hakları olan aylıksız ücretsiz izin kullanımına ilişkin olarak en fazla tereddüt yaşadıkları konuların başında aylıksız izne ne zaman ayrılabilecekleri ve analık izni bitiminden sonra hemen aylıksız izne başlama zorunluluğu olup olmadığı hususlarında yaşanmaktadır.Doğum yapan memurun doğumdan sonra belli bir süre çalışıp sonra aylıksız izin kullanması mümkünmüdür.Mevzuat hükümleri çerçevesinde ilgili durumu açıklamaya çalışacağız.

657 sayılı kanunun 108 inci maddesinin (B) fıkrasında,

“Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin veya aynı maddenin (F) fıkrası uyarınca verilen izin süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir.” hükmü yer almaktadır.

İlgili hükümdende anlaşılacağı üzere doğum yapan bayan memur doğum sonrası analık izin tarihinin bitiminden itibaren veya 657 sayılı yasanın 108 maddesinin F fıkrasında anlatılan yarım gün çalışma hakkını kullanarak bu sürenin bitiminden itibaren 24 aya kadar ücretsiz izin kullanma hakkına sahiptir.

Örneğin doğum yapan memurun doğum sonrası analık izninin 01.01.2019 tarihinde bittiğini varsayarsak bu bayan memur analık izninin bitiminden itibaren 31.12.2020 tarihine kadar ücretsiz izne ayrılabilir.

İlgili bayan memur yarım gün çalışma hakkından faydalanmış ise bu seferde 657 sayılı yasanın 108/f maddesinde yer alan hükme göre 01.01.2019 tarihinden itibaren Doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği hâlinde çocuğun hayatta olması kaydıyla analık izni bitiminde başlamak üzere ayrıca süt izni verilmeksizin birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda ise altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay ilave edilir" hükmü gereğince doğumun kaçıncı doğum olduğuna göre 2,4,6 ay yarım gün çalışma hakkını kullandıktan sonra 24 ay ücretsiz izne ayrılabilecektir.

Örneğimizde vermiş olduğumuz bayan memurun analık izni 01.01.2019 tarihinde bitmişti ilgili bayan memurun ilk doğumu olduğunu varsayarsak memur 01.03.2019 tarihine kadar yarım gün çalışma hakkından faydalanmış ise bu bayan memur içinde 24 aylık ücretsiz izin kullanma süresi 01.03.2019 tarihinden başlamakta ve doğumdan dolayı bayan memurun ücretsiz izin kullanma hakkı 28.02.2021 tarihinde sona ermektedir.

Bu bayan memurun doğumdan sonra aylıksız izne ayrılmadan süt izninden faydalanması durumunda aylıksız izin hesabı nasıl yapılacaktır.?

657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (D) fıkrasında, “Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.” hükmü yer almaktadır.İlgili hükme göre bayan memurun analık izin süresinin bitiminden itibaren 1 yıla kadar süt izni kullanma hakkı bulunmaktadır.

Bayan memurun ilk altı aylık süt iznini kullandıktan sonra ücretsiz izne ayrılmak istemesi halinde hesaplama şu şekilde yapılacaktır.

01.01.2019 tarihinde analık izni biten bayan memur 31.06.2019 tarihine kadar süt izni kullanıp sonra ücretsiz izne ayrılmak isterse ilgili bayan memura verilebilecek aylıksız izin süresi toplamda 18 ay olacaktır.Çünkü ilgili memurun analık izni 01.01.2019 tarihinde bitmişti ve bu tarihten itibaren 24 ay aylıksız izin hakkı vardı.

01.01.2019 tarihi ile 31.12.2020 tarihleri arasında bayan memur aylıksız izin kullanma hakkına sahiptir.Analık izni bitiminden hemen sonra ücretsiz izin almaz ise daha sonraki tarihlerde ilgili dönem içinde alacağı aylıksız izinde kalan izni kullanma hakkı bulunmaktadır.

Devlet memurları kanununa göre memurların yıllık izin süreleri belirlenirken hizmet sürelerine göre yıllık izin hakkı tanınmaktadır.Hizmet sürelerinin hesabında dikkate alınacak sürelerden biriside memurun gerek memurluktan önce gerekse memur iken yapmış olduğu askerlikte geçen süreleridir.

Memurun memurluğa başlamadan önceki dönemde yapmış olduğu askerlik hizmetinin memurluğa atandıktan sonra yıllık izin hesabında kullanılıp kullanılamacağı hususunda DPB görüşü bulunmaktadır.

Devlet Personel Başkanlığının 20/10/2011 tarihli ve 20093 sayılı görüşünde; “154 Seri Nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği gereğince, yıllık izin süresinin hesabına esas hizmet süresinin tespitinde, hangi statüde olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında geçen hizmet süreleri ile kamu kurum ve kuruluşlarında geçmese dahi Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derecelerinin hesabında değerlendirilen hizmet süreleri dikkate alınmakta olup, mezkur Kanunun 84 üncü maddesine göre muvazzaf askerlik görevini yaptıktan sonra Devlet memurluğuna atananların askerlikte geçen süreleri kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilmesi sebebiyle, toplam hizmet süresi en az 1 yıl olan Devlet memurlarının aday memur olsa dahi yıllık izin hakkının bulunduğu” belirtilmiştir.

Kamu kurumlarında memur olarak görev yapanların mesai saatleri içinde bakmakla yükümlü olup olmadığına bakılmaksızın anne baba eş veya çocuklarını hastaneye götürmesi durumunda muayane sürelerinde izinli sayılması gerektiği yönünde DPB görüşü yazımız ekindedir.

ÖZET: Hastalık ve refakat iznine ilişkin çeşitli hususlarda. (06/04/2016-2109)

17- Devlet memurunun bakmakla yükümlü olduğu veya olmadığı eşi, çocukları, anne ve babasının hastalanması sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarında bahsi geçen kişilerin muayene edilmesi sırasında bu kişilere refakat eden memura nasıl bir işlem yapılacağı hususunda;

Bilindiği üzere, 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrasında; "Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır." hükmü, anılan Yönetmelik'in "Refakat iznine ilişkin esaslar" başlıklı 10 uncu maddesinde ise,

"1) Memurlara 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun; a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin, b) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.

(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. Gerekli görülmesi hâlinde üç aylık süre aynı koşullarda bir katına kadar uzatılır.

(3) Aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz.

(4) Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplam süresi altı ayı geçemez.

(5) İzin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memur iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlar. Bu durumda veya izin süresinin bitiminde, göreve başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.

(6) Refakat izni kullanılırken memurun aylık ve özlük haklan korunur." hükmü yer almakta olup, söz konusu hükümlerde Devlet memuruna refakat izninin hangi hallerde, kimler için verileceği ve süresi ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 102 nci maddesinde, memurların hizmet yılları itibariyle yıllık izinlerini nasıl ve ne şekilde kullanacakları; değişik 104 üncü maddesinde, doğum, evlenme ve ölüm gibi hallerde ve bu hallerden başka mazerete dayalı verilecek mazeret izinlerinin süresi ve esasları; 105 inci maddesinde, memurların hastalanmaları halinde verilecek hastalık izinleri ile refakat izni; değişik 108 inci maddesinde ise, memurların bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya önemli bir hastalığa tutulmuş olması hallerinde, bu hallerini raporla belgelendirmeleri şartıyla verilecek aylıksız izinlerle, bazı durumların gerçekleşmesi halinde verilecek aylıksız izinlerin süre ve esasları hükme bağlanmıştır.

Görüldüğü üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda bakmakla yükümlü olduğu veya olmadığı eşi, çocukları, anne ve babasının hastalıkları sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek söz konusu kurum ve kuruluşlarca muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde bahsi geçen kişilere refakat eden Devlet memuruna ne şekilde izin verileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ile bakmakla yükümlü olmadığı eşi, çocukları, anne ve babasının hastalanması sebebiyle memurun ikamet ettiği veya görev yaptığı il sınırları içindeki sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek söz konusu kurum ve kuruluşlarca ilgililerin muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde bahsi geçen kişilere refakat eden Devlet memuruna izin verilmesi hususunda mevzuattan kaynaklanan bir yükümlülük bulunmamakla birlikte hizmetin yürütülmesi esas olmak kaydıyla gerekli kolaylığın sağlanabileceği ve bu iznin suistimal edilmesinin önüne geçilmesi amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarınca bahsi geçen duruma ilişkin belge istenmesinin mümkün bulunduğu mütalaa edilmektedir.

Memurların 657 sayılı Kanununda yer alan düzenlemeler çerçevesinde hizmet sürelerine göre yıllık izin kullanma hakları bulunmaktadır.Memurların kullanmak istedikleri yıllık izinlerin kullanılması süresi ve zamanında ise amirin takdir hakkı bulunmaktadır. Amirlere tanınan bu takdir yetkisi sınırsız bir yetki olmayıp mevzuatın çizdiği sınırlar içinde, adalet ve eşitlik ilkelerine uygun bir şekilde, kamu hizmet ve gerekleri ile kamu yararı göz önünde alınarak kullanılmalıdır.

Daha önceki yıllarda verilmiş bir Danıştay kararında amirlere tanınan bu yetki kapsamında yıllık izin kullanmayan memurun amirince memurun dinlenme hakkından faydalanmasının sağlanması gayesi ile memurun talebi olmasa bile yıllık izne ayırabileceği yönünde karar verilmiştir.

Danıştay 1.Dairesinin (DAN-DER, SAYI:46-47) yayınlanan 07/06/1982 tarih ve 182/119 esas, 1982/121 sayılı kararında,

“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102.maddesinde, Devlet memurları nın yıllık izin süresinin hizmeti bir yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti on yıldan çok olanlar için 30 gün olduğu, zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebileceği, 103.maddesinin birinci bendinde ise, yıllık izinlerin amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan ya da gereksinime göre bölüm bölüm kullanılabileceği, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği, bu takdirde önceki yıllara ait kullanılmamış izin haklarının düşeceği hükme bağlanmıştır.

Dinlenme hakkı, Anayasanın her çalışanın dinlenme hakkına sahip olduğu ücretli hafta ve bayram tatili ve ücretli izin hakkının yasayla düzenleneceği yolundaki 44.maddesi hükmü ile güvence altına alınmıştır. Dinlenmenin sağlığı korumanın koşullarından biri olduğu, ayrıca, dinlenen memurun çalışmaktan doğan yorgunluğu ve yıpranmayı gidermiş olmaktan dolayı iş hayatında daha verimli olacağı kuşkusuzdur.

Devlet Memurları Kanunu’nun yukarda söz konusu edilen yıllık izne ilişkin hükümlerinin bu gerekçeler de gözönüne alınarak yorumlanmasında, konunun yasa koyucunun amacına, izin müessesesinin işlevine uygun bir uygulamaya kavuşabilmesi yönünden yarar vardır. Bu durumda;

a) Memur bir istekte bulunmuş olmasa bile, amirin uygun bulması halinde, bir önceki yılda kullanılmayan iznin tamamının ya da artan kesiminin, içinde bulunulan yıl izni saklı tutularak kullanılabileceği, bunun Devlet Memurları Kanunu’nun yukarda söz konusu edilen 103.maddesinde yer alan ve amire, izinlerin kullanma zamanını saptama konusunda tanınan yetkinin ve amirin memurunu gözetme yükümünün doğal bir sonucu olduğu,

b) Birbirini izleyen iki yıl izninin tamamının içinde bulunulan yılda kullanılmaması halinde, iznin, içinde bulunulan yıl iznine tekabül eden kesiminin sonraki yıla aktarılabileceği, aksine bir uygulamanın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 103.maddesinin, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği yolundaki hükmüne açıkça aykırı olacağı” belirtilmiştir.

Bu doğrultuda, memurun talebi bulunmamasına rağmen takdir yetkisi çerçevesinde amirin kamu hizmetinin işleyiş durumuna ve kamu yararına uygun olarak, memurun hak ve menfaatleri doğrultusunda izin kullandırması mümkündür.

Sağlık raporu nedeniyle hastalık izni alan memurlar, bu izinlerini memuriyet mahalli dışında geçirebilir mi? Bu soru uzun süredir kamu personelinin gündeminde yer alıyor. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığı (DPB) tarafından verilen görüş yazısı, uygulamaya açıklık getiriyor.

Sağlık raporu nedeniyle hastalık izni alan memurun hastalık iznini memuriyet mahalli dışında geçirip geçiremeyeceği hususunda DPB görüşü yazımız ekindedir.

ÖZET: Memuriyet mahallinden alınmış hastalık raporları sonucunda memura verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılıp kullanılmayacağı hk. (22.01.2013-497)
Genel Müdürlüğünüz emrinde görev yapan memur ve 399 sayılı KHK’ya tabi sözleşmeli personelin memuriyet mahallinden almış oldukları hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanıp kullanamayacakları konusunda görüş talep eden ilgi yazı incelenmiştir.
Bilindiği üzere, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Hastalık ve doğum izni” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sözleşmeli personelin hastalık izinleri ile ücretli veya ücretsiz doğum izinleri hakkında kadroları ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen personelin tabi olduğu hükümler uygulanır. ” hükmüne yer verilmiştir.
Bu itibarla, gerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda gerekse de mezkur Kanunun 105 inci maddesine dayalı olarak çıkarılan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te memuriyet mahallinden usulüne uygun olarak alınmış hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığından söz konusu personelin hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanmasında bir sakınca bulunmamaktadır.

Bilindiği üzere Devlet Memurlarının kendilerinin veya eşlerinin doğum yapması nedeniyle 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince mazeret izni verilmektedir.Çocuğun sağ olarak doğup belli bir süre yaşadıktan sonra ölmesi ile doğum esnasında ölü olarak doğması durumlarına göre verilecek olan mazeret izinlerinin şeklide değişmektedir.

Konuya alakalı Devlet Personel Başkanlığınca verilen (19/10/2012-15984) tarih ve sayılı görüş yazısında özetle .

İlgili görüşte

- söz konusu hükümde bahsi geçen analık izni, doğum yapan memurun gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve özürlülük hallerine mahsus mazeret izni kapsamında olup, ölü doğum yapan memura da ilgili hükümde geçen analık izninin verilmesi gerektiği,

-doğum yapan memura analık izni süresinin bitiminden ve eşi doğum yapan memura ise doğum tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar verilmekte olan aylıksız iznin, çocuğa bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimi için gerekli olan anne bakımının sağlanmasını teminen kullandırıldığı hususundan hareketle, bu iznin ölü doğum yapan Devlet memurlarına ve eşlerine verilmesinin mümkün olmadığı yönünde görüş vermiştir.

İlgili görüş yazısı yazımız ekindedir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Mazeret iznini düzenleyen 104'üncü maddesinin (A) bendinde; “ Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki üç haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir.” hükmü,

aylıksız iznini düzenleyen 108 inci maddesinin (B) bendinde de; “Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmi dört aya kadar aylıksız izin verilir.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde;

- söz konusu hükümde bahsi geçen analık izni, doğum yapan memurun gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve özürlülük hallerine mahsus mazeret izni kapsamında olup, ölü doğum yapan memura da ilgili hükümde geçen analık izninin verilmesi gerektiği,

-doğum yapan memura analık izni süresinin bitiminden ve eşi doğum yapan memura ise doğum tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar verilmekte olan aylıksız iznin, çocuğa bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimi için gerekli olan anne bakımının sağlanmasını teminen kullandırıldığı hususundan hareketle, bu iznin ölü doğum yapan Devlet memurlarına ve eşlerine verilmesinin mümkün olmadığı mütalaa edilmektedir.

657 sayılı kanunda memurların ölüm evlenme çocuğu olması gibi durumlarda olayların vukuu bulması ile mazeret izni kullanma hakkı bulunmaktadır. Memurlar ilgili izinleri mazeretin vuku bulduğu tarihten itibaren kurumlarına bildirerek kullanma haklarına sahiptirler. Yazımız ekinde yer alan kararda mazereti nedeniyle işe gelmeyen memur hakkında kurumunca tutulan tutanaklar neticesinde disiplin cezası verilmiş konunun yargıya taşınması sonucunda ise memurun işe gelmediği günlerde işe gelmeme mazereti olarak eşinin babasının ölmesini gösterdiği bu nedenle memurun işe mazaretsiz olarak gelmediğinden söz edilemeyeceği yönünde karar verilerek memura verilen disiplin cezası kaldırılmıştır.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2012/4436 E. , 2015/6001 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2012/4436
Karar No : 2015/6001

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) :
Vekili :
Karşı Taraf (Davalı) :
Vekili :
İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli ve E:...; K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hâkimi :
Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği düşünüldü:
Dava;... kontrol memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca ve bir alt ceza uygulanarak 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 26.10.2010 tarihli ve 2010/238 sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, davacının 30.05.2010-04.06.2010 tarihleri arasında işe gitmediğinin günlük olarak tutulan tutanaklarla tespit edildiği, bu tarihlerde işe gitmediğinin davacı tarafından da kabul edildiği, usulüne uygun olarak verilmiş bir izin dilekçesi ve alınmış bir izin de bulunmadığı görüldüğünden, davacının sabit görülen fiiline uygun disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenip bozulması istenilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendinde; "Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek" fiili kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, aynı maddenin üçüncü fıkrasında; geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve iyi veya çok iyi derecede sicil alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanın uygulanabileceği hükme bağlanmıştır.
Öte yandan 657 sayılı Kanun'un "Mazaret izni" başlıklı 104. maddesinde 6111 sayılı Kanun ile yapılan ve 13.02.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklikle; " (...) B) Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; ... kontrol memuru olarak görev yapan davacının, eşinin babasının 30.05.2010 tarihinde vefat ettiği, bu sebeple davacının 31.05.2010-04.06.2010 tarihleri arasında herhangi bir yazılı veya sözlü izin almadan işe gitmediğinin tespiti üzerine yapılan soruşturma sonucunda getirilen teklif doğrultusunda, 26.10.2010 tarihli ve 2010/238 sayılı işlem ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca ve bir alt ceza uygulanarak 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bakılan olayda; her ne kadar davacının 31.05.2010-04.06.2010 tarihleri arasında işe gitmediği hususu sabit olsa da, söz konusu tarihlerde işe gitmemesinin eşinin babasının vefatından kaynaklandığı, geçerli bir mazereti olan davacının bu mazereti nedeniyle işe başladığı tarihte izin talebinde bulunduğu, ayrıca 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinde 6111 sayılı Kanun ile yapılan ve 13.02.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklikle; memurların kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verileceği düzenlemesinin getirildiği görülmektedir.

Bu durumda; geçerli bir mazereti nedeniyle işe gidemediği ve işe başladığı tarihte mazeretini de belirtmek suretiyle izin talebinde bulunduğu açık olan davacının, 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinde 6111 sayılı Kanun ile yapılan ve 13.02.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklikle lehine yapılan düzenleme de göz önününe alındığında, mazeretsiz olarak 5 gün boyunca işe gitmediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca ve bir alt ceza uygulanarak 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 18/11/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kamu kurumlarında görev yapan memurlar çeşitli nedenlerle haftalık çalışma saati olan 40 saatten daha fazla süre ile çalışabilmektedirler.Normal çalışma süresinden daha fazla çalışan memura yapmış olduğu bu fazla çalışma karşılığı ya fazla çalışma ücreti ödenmekte yada fazla çalışma karşılığı her 8 saatlik fazla çalışmaya karşılık 1 gün izin verilmektedir.Fazla çalışma karşılığı verilecek olan izinlerde memurun talebi ve amirinin takdiri üzerine kullanılabilmektedir.Ancak bazı durumlarda fazla çalışma karşılığı memura verilecek olan izinler çeşitli nedenlerle yıl sonuna kadar memurca kullanılamamaktadır.Yıl sonuna kadar kullanılamayan fazla çalışma karşılığı verilecek izinler ertesi yıla devreder mi? hususu idarelerde tereddüte neden olmaktadır.Fazla çalışma karşılığı verilecek olan izinler ile ilgili düzenleme 657 sayılı kanunda yapılmıştır.İlgili kanunun 178. maddesinde yer alan hükümlere baktığımızda

-Kamu kurumlarının ihtiyaç durumunda memurlarını günlük çalışma saati dışında da çalıştırabileceği ve yapılacak olan bu çalışma için ücret vermeyeceği,

-Ücret vermeden mesai saati dışında çalışan memura yapmış olduğu her sekiz saatlik kısmı için 1 gün izin verileceği,

-Fazla çalışma karşılığı verilecek olan bu izinlerin en çok 10 günlük kısmının yıllık izinle birleştirilebileceği,

hükümlerine yer verilmiştir.

657 sayılı kanunun 178. maddesinde yer alan düzenlemelere göre fazla çalışma karşılığı verilecek olan izinlerin ertesi yıla devir edip etmeyeceği yönünde bir düzenleme olmadığı anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığınca verilmiş olan 01/02/2017 ve 679 sayılı görüşte fazla çalışma karşılığı verilecek olan izinlerin devir işlemleri ile ilgili yapılan açıklamada;

-Fazla çalışma karşılığı olarak verilecek olan izinlerin fazla çalışmanın yapıldığı yıl içinde kullanılması gerektiği

-Fazla çalışma karşılığı olarak verilecek olan izinlerin ertesi yıla geçmesi durumunun ancak fazla çalışmanın yıl sonunda yapılmış olması ve ilgili yılda bu iznin kullanılmasının mümkün olmadığı durumlarda geçerli olacağını,

-Yıl sonu yapılan fazla çalışma karşılığı memura verilecek olan iznin memurca yeni yılda en kısa sürede kullanılması gerektiği yönünde görüş vermiştir.

657 sayılı kanunun ilgili maddesi ve DPB nın görüşlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde fazla çalışma karşılığı memura verilecek izinlerin ertesi yıla devretmesinin yıl sonunda yapılan çalışmalara karşılık verilecek olan izinler hariç olmak üzere mümkün olmadığı ve fazla çalışma karşılığı elde edilen izinlerin memurca ilgili yıl içinde kullanılması gerektiği düşünülmektedir.

Kanunlarla memurlara tanınan mazeret izinlerini memurlar olayın vukuu bulduğu tarihten itibaren kullanmaları gerekmektedir. Memurların bu izinleri kullanmak istediklerinde idarelerine dilekçe ile başvuru yaparak idarelerini olaydan haberdar etmeleri gerekir. Memurlara verilecek olan mazeret izinlerinde idarelerin takdir hakkı olmayıp memurca bu izin talep edildiğinde idarece izin amacına uygun olarak verilmelidir. Yazımız ekinde yer alan mahkeme kararında ölüm olayı nedeniyle işe gelmeyen memur işe başladıktan sonra işe gelmeme gerekçesi olarak eşinin babasının ölmesi nedeniyle işe gelmediğini ve işe gelmediği günler için ölüm izni talep ettiği olayda idarece memurun izni sonradan talep etmesi gerekçesi ile disiplin cezası verilmiştir. Verilen ceza ise danıştay başkanlığınca memurun mazaretsiz olarak işe gelmeme eylemini gerçekleştirmediği, mazaret nedeniyle işe gelemediği gerekçesi ile iptal edilmiştir.Sonuç olarak izin kullanıldıktan sonra talep edilen mazaret izni dilekçesi kabul edilmiştir.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2012/4436 E. , 2015/6001 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2012/4436

Karar No : 2015/6001

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) :

Vekili :

Karşı Taraf (Davalı) :

Vekili :

İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli ve E:...; K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hâkimi :

Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği düşünüldü:

Dava;... kontrol memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca ve bir alt ceza uygulanarak 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 26.10.2010 tarihli ve 2010/238 sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, davacının 30.05.2010-04.06.2010 tarihleri arasında işe gitmediğinin günlük olarak tutulan tutanaklarla tespit edildiği, bu tarihlerde işe gitmediğinin davacı tarafından da kabul edildiği, usulüne uygun olarak verilmiş bir izin dilekçesi ve alınmış bir izin de bulunmadığı görüldüğünden, davacının sabit görülen fiiline uygun disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenip bozulması istenilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendinde; "Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek" fiili kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, aynı maddenin üçüncü fıkrasında; geçmiş

hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve iyi veya çok iyi derecede sicil alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanın uygulanabileceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan 657 sayılı Kanun'un "Mazaret izni" başlıklı 104. maddesinde 6111 sayılı Kanun ile yapılan ve 13.02.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklikle; " (...) B) Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; ... kontrol memuru olarak görev yapan davacının, eşinin babasının 30.05.2010 tarihinde vefat ettiği, bu sebeple davacının 31.05.2010-04.06.2010 tarihleri arasında herhangi bir yazılı veya sözlü izin almadan işe gitmediğinin tespiti üzerine yapılan soruşturma sonucunda getirilen teklif doğrultusunda, 26.10.2010 tarihli ve 2010/238 sayılı işlem ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca ve bir alt ceza uygulanarak 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bakılan olayda; her ne kadar davacının 31.05.2010-04.06.2010 tarihleri arasında işe gitmediği hususu sabit olsa da, söz konusu tarihlerde işe gitmemesinin eşinin babasının vefatından kaynaklandığı, geçerli bir mazereti olan davacının bu mazereti nedeniyle işe başladığı tarihte izin talebinde bulunduğu, ayrıca 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinde 6111 sayılı Kanun ile yapılan ve 13.02.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklikle; memurların kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verileceği düzenlemesinin getirildiği görülmektedir.

Bu durumda; geçerli bir mazereti nedeniyle işe gidemediği ve işe başladığı tarihte mazeretini de belirtmek suretiyle izin talebinde bulunduğu açık olan davacının, 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinde 6111 sayılı Kanun ile yapılan ve 13.02.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklikle lehine yapılan düzenleme de göz önününe alındığında, mazeretsiz olarak 5 gün boyunca işe gitmediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca ve bir alt ceza uygulanarak 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare

Mahkemesine gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 18/11/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

657 sayılı devlet memurları kanununa göre 5 yılık hizmet sürelerini tamamlayan memura aylıksız izin hakkı tanınmıştır. 5 yılık hizmetini dolduran memurların aylıksız izin talebinde bulunması ve kurumlarınca kendilerine bu yönde izin verilmesi gerekmektedir. 5 yılını dolduran memurların aylıksız izin hakkı toplamda 1 yıldır. Bu 1 yıllık süreyi 2 parça halinde kullanmaları mümkündür.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 108/E maddesinde düzenlenen aylıksız izni nasıl kullanabilirim?

Memurların 5 yıllık hizmet sürelerinin dolması halinde aylıksız izin hakkında kazanmaları durumunda aylıksız izinlerini mevzuatta öngörüldüğü şekilde kullanabilirler. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 108/E maddesinde; "Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir.

108/E Maddesi uyarınca izin kullanmak için mazeret şart mıdır?

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıksız izinlerin sayıldığı 108/E deki izin mazeret sebebiyle alınan bir izin değildir. Kanunda bu iznin alınabilmesi için bir sebep de şart koşulmamıştır. Burada memurun isteği ve kurumun uygun görmesi yeterlidir.

657 Sayılı Kanun 108/E Maddesine Göre Aylıksız İzin Şartları Neler? Kimler Yararlanabilir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan 108/E maddesi, devlet memurlarına belirli şartlar altında aylıksız izin (ücretsiz izin) hakkı tanımaktadır. Kamu personelini yakından ilgilendiren bu düzenleme, özellikle uzun süreli izin ihtiyacı olan memurlar tarafından sıkça araştırılmaktadır.

657/108-E Aylıksız İzin Nedir?

657 sayılı Kanun’un 108/E maddesine göre, memurlara en fazla 24 aya kadar aylıksız izin verilebilmektedir. Bu izin, memurun talebi üzerine ve kurumun uygun görmesi hâlinde kullandırılmaktadır.

Madde kapsamında verilen aylıksız izin, diğer zorunlu hâllere dayanan izinlerden farklı olarak idarenin takdir yetkisine bağlıdır.

657/108-E Aylıksız İzin Süresi Ne Kadar?

• Toplam süre: En fazla 24 ay

• Parçalı kullanım: İdare uygun görürse birden fazla parça hâlinde kullandırılabilir

• Kadro durumu: Memurun kadrosu saklı kalır

Aylıksız izin süresince memur, maaş ve sosyal haklardan yararlanamaz; ancak izin bitiminde görevine dönme hakkı bulunmaktadır.

Kimler 108/E Maddesine Göre Aylıksız İzin Alabilir?

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlar

• Talepte bulunan ve kurumunca uygun görülen personel

• Disiplin cezası nedeniyle görevle ilişiği kesilmemiş olanlar

Her başvuru kurum tarafından ayrı ayrı değerlendirilir.

Aylıksız İzin Süresince Haklar ve Yükümlülükler

• Maaş ve ek ödemeler yapılmaz

• Sosyal yardımlar ödenmez

• Hizmet süresinden sayılmaz

• İzin bitiminde memurun göreve başlaması zorunludur

İzin süresi sonunda mazeretsiz olarak göreve başlamayanlar, mevzuat hükümlerine göre işlemle karşılaşabilir.

657/108-E Aylıksız İzin Başvurusu Nasıl Yapılır?

Aylıksız izin talebi, memurun bağlı bulunduğu kuruma yazılı dilekçe ile yapılır. Talep dilekçesinde izin gerekçesi ve talep edilen süre açıkça belirtilmelidir.

Memurların yıllık izin kullanırken veya aylıksız ücretsiz izin kullanırken izinleri bitmeden yeniden izin alıp alamayacağı hususu ile alakalı olarak daha önceki yıllarda verilmiş DPB görüşünde memurun göreve başlamadan izin esnasında yeniden izin alamayacağı yönünde görüş verilmiştir.

ÖZET: Memurun fiilen göreve başlamadan yeniden aylıksız izin veya yıllık izin kullanıp kullanamayacakları hk. (26/06/2013-8489)

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102 inci maddesinde; “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti onyıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmü ve 103 üncü maddesinde; “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer…” hükmü yer almakta olup, mezkur hükümden de görüleceği üzere yıllık izinlerin kullanımında amirlerin takdir hakkı bulunmaktadır. Diğer taraftan, mezkur Kanunun “Bilgilerini artırmak için yabancı memlekete gönderilenlerin hak ve yükümlülükleri” başlıklı 79 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Sürelerinin bitiminde görevlerine başlamıyanlar çekilmiş sayılırlar. Bu suretle çekilmiş sayılanlar aylık ve yol giderleri de dahil olmak üzere kendilerine kurumlarca yapılmış bulunan bütün masrafları iki kat olarak ödemeye mecburdurlar.” hükmüne yer almaktadır.

Öte yandan, aynı Kanunun 108 inci maddesinin (D) bendinde; “Özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kendilerine aylıksız izin verilenler de dâhil olmak üzere burslu olarak ya da bütçe imkânlarıyla yetiştirilmek üzere yurtdışına gönderilen veya sürekli görevle yurtiçine ya da yurtdışına atanan veya en az altı ay süreyle yurtdışında geçici olarak görevlendirilen memurlar veya diğer personel kanunlarına tâbi olanlar ile yurtdışına kamu kurumlarınca gönderilmiş olan öğrencilerin memur olan eşleri ile 77 nci maddeye göre izin verilenlerin memur olan eşlerine görev veya öğrenim süresi içinde aylıksız izin verilebilir.” hükmü, (E) bendinde; “Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir. Ancak, sıkıyönetim, olağanüstü hâl veya genel hayata müessir afet hâli ilan edilen bölgelere 72 nci madde gereğince belli bir süre görev yapmak üzere zorunlu olarak sürekli görevle atananlar hakkında bu bölgelerdeki görev süreleri içinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.” hükmü ve (F) bendinde; “Aylıksız izin süresinin bitiminden önce mazereti gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde, on gün içinde göreve dönülmesi zorunludur. Aylıksız izin süresinin bitiminde veya mazeret sebebinin kalkmasını izleyen on gün içinde görevine dönmeyenler, memuriyetten çekilmiş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu bağlamda, gerek mezkur 79 uncu madde gerekse de 108/F maddesi hükümlerinden de görüleceği üzere memurların bu sürelerin sonunda geçerli bir mazereti olmadıkça göreve dönmeleri yasal bir zorunluluk haline getirilmiş olup, bu zorunluluk yerine getirilmeden yeni bir izin hakkı verilmesinin mümkün olamayacaktır. Ayrıca yıllık izinler en fazla birbirini izleyen iki yıl için kullandırılabildiğinden iki yıl ve üstü ücretsiz izin sonraları için doğmaması muhtemel izin haklarının önceden bir idari onayla kullandırılmasına imkan bulunmamaktadır.

Yukarda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde;

-Yurtdışına yüksek lisans eğitimine gönderilen personelinize eğitime gönderilmeden önce veya eğitim sırasındayken ücretsiz izin talebinde bulunması halinde eğitim süresinin bitiminden geçerli olmak üzere ücretsiz izin verilemeyeceği,

-Benzer şekilde yurtiçinde veya yurtdışında ücretsiz izindeyken izin bitim tarihinde veya iznin kesilmesi suretiyle görevine başlamadan yıllık izin verilemeyeceği, değerlendirilmektedir.

Soru: "Bir kamu kurumunda uzman olarak görev yapıyorum. Analık iznimi kullanıyorum. Analık iznimi kesip göreve başlama imkanım var mı? ....."

Bir kamu kurumunda görev yapan kadın memur, doğum sonrası analık iznini kullanırken kendi isteğiyle göreve erken dönmek isteyebilir. Ancak mevcut mevzuat, bu talebe hukuken imkân tanıyor mu? İşte cevabı:

Analık İzninin Hukuki Dayanağı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/A maddesi uyarınca kadın memurlara;

• doğumdan önce 8 hafta,

• doğumdan sonra 8 hafta
  olmak üzere toplam 16 hafta analık izni verilmesi zorunludur.

Çoğul gebelik halinde doğum öncesi analık izni süresi 2 hafta artırılmaktadır.

Doğum Öncesi Sürede Sınırlı Esneklik

Kanun koyucu, yalnızca doğum öncesi analık izni bakımından sınırlı bir tercih hakkı tanımıştır. Sağlık durumunun uygun olduğunun tabip raporuyla belgelenmesi ve memurun istemesi halinde, doğumdan önceki son 3 haftaya kadar çalışılması mümkündür. Bu şekilde fiilen çalışılan süreler, doğum sonrası analık iznine eklenir.

Bu düzenleme dışında analık izninin süresi veya kullanım şekli üzerinde memura herhangi bir takdir yetkisi tanınmamıştır.

Doğum Sonrası Analık İzni Erken Bitirilemez

13 Nisan 2016 tarihli ve 29683 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6 Seri Numaralı Kamu Personeli Genel Tebliği’nde;

• Analık izninin kesintisiz kullanılması gerektiği,

• Bu iznin kısım kısım kullanılamayacağı,

• Annenin ölümü hali dışında yalnızca kadın memur tarafından kullanılabileceği

açık ve emredici biçimde düzenlenmiştir.

Bu çerçevede, doğum sonrası analık izninin memurun talebiyle dahi erken sona erdirilmesi mümkün değildir.

Analık İzni Neden Takdire Bırakılmamıştır?

Analık izni, memurun kişisel tercihine bağlı bir izin türü değildir. Bu durumun temel gerekçeleri şunlardır:

• Anayasal dayanak: Ailenin, annenin ve çocuğun korunması Anayasa ile devlete yüklenmiş bir görevdir.

• Çift yönlü koruma: Analık izni yalnızca memurun değil, doğrudan bebeğin sağlığını da güvence altına alır.

• Emredici düzenleme: İznin süresi ve kullanım şekli, memur veya idare tarafından değiştirilebilecek nitelikte değildir.

Hukuki Değerlendirme

Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; analık izninin zorunlu, kesintisiz ve emredici bir izin türü olduğu açıktır. Bu nedenle, analık izni süresi dolmadan, memurun isteği bulunsa dahi göreve başlatılmasının mümkün olmadığını değerlendirmekteyiz.

Kamuda çalışan memurların almış oldukları hastalık izinlerini çalışmış oldukları memuriyet mahalli dışında geçirip geçiremeyeceği hususu memurlar arasında merak konusu olmaktadır.

Memuriyet mahallinde sağlık raporu alan memurun hastalık iznini memuriyet mahalli dışında geçirip geçiremeyeceği hususunda Devlet Personel Başkanlığına sorulan görüşte de Devlet Personel Başkanlığı " Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te memuriyet mahallinden usulüne uygun olarak alınmış hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığından söz konusu personelin hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanmasında bir sakınca bulunmamaktadır" şeklinde görüş bildirmiştir.

DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞININ GÖRÜŞÜ

ÖZET: Memuriyet mahallinden alınmış hastalık raporları sonucunda memura verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılıp kullanılmayacağı hususunda. ( 22.01.2013-497)

Genel Müdürlüğünüz emrinde görev yapan memur ve 399 sayılı KHK’ya tabi sözleşmeli personelin memuriyet mahallinden almış oldukları hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanıp kullanamayacakları konusunda görüş talep eden ilgi yazı incelenmiştir. Bilindiği üzere, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Hastalık ve doğum izni” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sözleşmeli personelin hastalık izinleri ile ücretli veya ücretsiz doğum izinleri hakkında kadroları ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen personelin tabi olduğu hükümler uygulanır. ” hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla, gerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda gerekse de mezkur Kanunun 105 inci maddesine dayalı olarak çıkarılan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te memuriyet mahallinden usulüne uygun olarak alınmış hastalık raporları sonucunda verilen hastalık izinlerinin memuriyet mahalli dışında kullanılamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığından söz konusu personelin hastalık izinlerini memuriyet mahalli dışında kullanmasında bir sakınca bulunmamaktadır

Devlet memurlarının hastalık raporu almaları durumunda bu raporları ne kadar süre içinde idareye teslim etmeleri gerektiği, sıklıkla karışıklığa yol açan bir konudur. Bu makalede, hastalık raporlarının teslim süreleri, teslim yöntemleri ve süresinde teslim edilmeyen raporlar hakkında uygulanacak disiplin işlemleri detaylı olarak ele alınmaktadır.

Yasal Dayanak ve Düzenleme

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 105. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 29 Ekim 2011 tarihli, 28099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" (2011/2226 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) bu konudaki temel düzenlemeyi oluşturmaktadır.

Hastalık Raporunun Teslim Süresi

Yönetmeliğin 7. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenlemeye göre:

"Kamu hizmetlerinde aksamaya yol açılmaması ve bu Yönetmelik ile belirlenen usul ve esaslara uygunluğunun tespit edilebilmesi için, hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesi zorunludur."

Sürenin Hesaplanması

Örnek 1: Memur Pazartesi günü hastalık raporu aldıysa, raporu en geç Salı günü mesai saati bitimine kadar disiplin amirine ulaştırmalıdır.

Örnek 2: Memur Cuma günü rapor aldıysa, raporunu izleyen ilk iş gününün (Pazartesi) mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda disiplin amirine iletmelidir.

Örnek 3: Hafta sonu veya resmi tatil günlerinde alınan raporların, ilk iş günü mesai bitimine kadar disiplin amirine iletilmesi uygulamada kabul edilmektedir.

Önemli Not: Yönetmelik metni "takip eden günün mesai saati bitimi" ifadesini kullanmakla birlikte, uygulamada hafta sonu ve resmi tatil günlerinde mesai olmadığından, idareler genellikle "ilk iş günü mesai bitimi" yorumunu yapmakta; Danıştay ve Sayıştay kararlarında da memur aleyhine katı yorumdan kaçınılmaktadır.

Raporun Teslim Şekilleri

1. Elektronik Ortamda Teslim

Yönetmelikte "elektronik ortam veya uygun yollar" ifadesi kullanılmış olup, günümüz teknolojik imkanları çerçevesinde aşağıdaki yöntemler kullanılabilir:

• E-posta (E-mail) - En güvenilir ve ispat edilebilir yöntem
• Faks - Yazılı kayıt oluşturur
• Kurumsal elektronik belge yönetim sistemleri (EBYS)
• e-Devlet üzerinden SGK rapor sorgulama sistemi

Bildirim Amaçlı Kullanılabilecek Alternatif Yöntemler:

Elektronik ortamdan bildirim yapılabilmekle birlikte, WhatsApp, SMS gibi yöntemler bildirim amacıyla kullanılabilir; ancak esas olan raporun idareye ulaştırıldığının ispatıdır. Bu nedenle bu tür yöntemlerle bildirim yapılsa dahi, raporun aslının veya SGK rapor numarasının resmi kanallara iletilmesi önerilir.

2. Fiziksel Ortamda Teslim

• Raporun aslı veya noter onaylı örneği
• Fotokopisi (örnek olarak gönderilmesi durumunda)
• Teslim alındısı almak şarttır

3. Özel Durumlar

Rapor Örneği Gönderilmesi: Hastalık raporunun örneği elektronik ortamda gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının mutlaka teslim edilmesi gerekmektedir.

Yurt Dışında Alınan Raporlar: Yıllık iznini yurt dışında geçiren memurların aldıkları hastalık raporları, dış temsilciliklerce onaylanmalarını müteakip en geç izin bitim tarihinde disiplin amirlerine intikal ettirilmelidir.

SGK Rapor Numarası ile Sorgulama

İdareler, memurun bildirdiği SGK rapor takip numarası üzerinden hastalık raporunun aslını e-Devlet sistemi veya SGK'nın ilgili platformları üzerinden sorgulayabilir. Bu yöntem:

• Memura kolaylık sağlar
• Raporun doğruluğunun teyidini hızlandırır
• İdari işlemlerin süratini artırır
• Sahte rapor riskini ortadan kaldırır
• İspat sorunu yaşanmasını önler

Süresinde Teslim Edilmeyen Raporların Hukuki Sonuçları

1. Disiplin Sorumluluğu

657 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, devlet memurları yürürlükteki mevzuatta belirtilen esaslara uymakla sorumludur. Bu yükümlülüğe uymayanlar hakkında 124. ve 125. maddeler çerçevesinde disiplin cezası uygulanır.

2. Uygulanabilecek Disiplin Cezaları

657 sayılı Kanun'un 125. maddesi uyarınca, durumun niteliği ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki disiplin cezaları verilebilir:

a) Uyarma

En hafif disiplin cezası olup, memurun davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir.

b) Kınama

Memura görevinde ve davranışlarında kusurlu sayıldığının yazılı olarak bildirilmesidir.

c) Aylıktan Kesme

Memurun brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.

d) Kademe İlerlemesinin Durdurulması

Memurun bulunduğu kademedeki ilerlemesinin 1-3 yıl durdurulmasıdır.

e) Devlet Memurluğundan Çıkarma

En ağır disiplin cezası olup, tekrarlanan ve ağır kusurlar durumunda uygulanır.

Uygulamada Durum: Hastalık raporunun geç teslim edilmesi fiili çoğunlukla uyarma veya kınama cezası kapsamında değerlendirilmekte; daha ağır cezalar ancak kasıt, tekrar veya görevi terk hali ile birlikte söz konusu olmaktadır. İdareler, memurların özrü ve durumun niteliğini dikkate alarak orantılı ceza verme yoluna gitmektedir.

3. İzinsiz Sayılma ve Sonuçları

Yönetmeliğin 7. maddesinin 5. fıkrası gereği:

• Usule aykırı rapor alan memura bu durum yazılı olarak bildirilir
• Bildirimin yapıldığı günü takip eden gün memur göreve gelmekle yükümlüdür
• Bildirim yapıldığı halde görevine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılır
• Bu memurlar hakkında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır

Hastalık Raporu Verme Yetkileri

Tek Hekim Raporu

Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca:

• Bir defada en çok 10 gün rapor verilebilir
• Kontrol muayenesi sonrası en çok 10 gün daha verilebilir
• Bir takvim yılı içinde tek hekim tarafından verilen raporların toplamı 40 günü geçemez
• 40 günü aşan raporlar sağlık kurulu tarafından verilmelidir
• Aile hekimi ve kurum tabiplerinin raporları da tek hekim raporu kapsamındadır

Sağlık Kurulu Raporu

Aşağıdaki durumlarda sağlık kurulu raporu zorunludur:

• Tek hekim raporlarının toplamı 40 günü aşan durumlarda
• 10 günlük süreleri aşan kontrol muayenesi sonrası raporlarda
• Uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda

Önemli İstisna: O yerde sağlık kurulu bulunan SGK ile sözleşmeli bir sağlık hizmeti sunucusu bulunmaması ve hastanın tıbbi sebeplerle sağlık kurulu bulunan sağlık hizmeti sunucusuna nakline imkan bulunmaması halinde, tek hekimler en çok 10 gün daha hastalık raporu düzenleyebilir. Bu durumda raporda nakle engel olan tıbbi sebeplerin belirtilmesi ve raporun İl Sağlık Müdürlüğünün belirleyeceği sağlık kurullarınca onaylanması zorunludur.

Hastalık İzin Süreleri

Yönetmeliğin 6. maddesine göre, memura verilecek hastalık izni süreleri:

Normal Hastalıklar

• Aylık ve özlük hakları korunarak 12 aya kadar izin verilir
• Bu sürenin sonunda hastalık devam ederse, 12 ay daha uzatılabilir
• Toplam 24 ay sonunda iyileşemeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır
• Aynı hastalığa bağlı olarak fasılalarla kullanılan hastalık izinleri, iki izin arasında geçen sürenin bir yıldan az olması kaydıyla toplam sürenin hesabında dikkate alınır

Uzun Süreli Tedavi Gerektiren Hastalıklar

Kanser, verem ve akıl hastalığı gibi durumlarda:

• İlk aşamada 18 aya kadar izin verilir
• Gerekirse 18 ay daha uzatılabilir
• Toplam 36 ay sonunda emeklilik işlemleri başlatılır

Görev Kazası veya Meslek Hastalığı

• Görevi sırasında veya görevinden dolayı kaza veya saldırıya uğrayan memur
• Meslek hastalığına tutulan memur
• İyileşinceye kadar izinli sayılır (süre sınırı yoktur)

Dikkat: Memurun hastalığı sebebiyle yataklı tedavi kurumunda yatarak gördüğü tedavi süreleri, hastalık iznine ait sürenin hesabında dikkate alınır.

Rapor Alma Yerleri

Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca, hastalık raporlarının aşağıdaki sağlık hizmeti sunucularından alınması esastır:

SGK ile Sözleşmeli Kurumlar

• Devlet hastaneleri
• Üniversite hastaneleri
• SGK ile anlaşmalı özel hastaneler
• Aile hekimleri
• Kurum tabiplikleri (5283 sayılı Kanun kapsamında Sağlık Bakanlığına devredilmeyen birimler)

SGK ile Sözleşmesi Olmayan Kurumlar

Bu kurumlardan alınan raporların geçerli olabilmesi için:

• 10 günü geçmeyen raporlar: SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu hekim tarafından onaylanmalı
• 10 günü aşan raporlar: SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulunca onaylanmalı

Memuriyet Mahalli Şartı: Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanuni izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur.

Yurt Dışında Alınan Raporlar

Yönetmeliğin 5. ve 6. maddeleri uyarınca:

Sürekli Yurt Dışı Görevliler

• İlgili ülkenin mahalli mevzuatına göre rapor düzenlenir
• Tek hekim veya sağlık kurulları, o ülke mevzuatında tespit edilmiş süreler dahilinde rapor düzenleyebilir
• Raporun ve raporda belirtilen sürelerin o ülke mevzuatına uygunluğunun dış temsilcilikçe onaylanması zorunludur

Geçici Görevle Yurt Dışına Gönderilen veya Yıllık İzinde Hastalananlar

• Mahalli mevzuata göre düzenlenen rapor alınır
• Dış temsilciliklerce onaylanır
• Yıllık izinde hastalananların raporları, en geç izin bitim tarihinde disiplin amirine iletilir

Yıllık İzinde Hastalık Raporu Alınması

Yönetmeliğin 8. maddesi, yıllık izin kullanan memurların hastalık raporu alması durumunu düzenler:

Durum 1: Hastalık İzni Yıllık İzinden Önce Biterse

Memur kalan yıllık iznini kullanmaya devam eder.

Örnek: Memur 15 günlük yıllık izinde iken 5 günlük hastalık raporu alırsa, hastalık izni bittikten sonra kalan 10 günlük yıllık iznini kullanmaya devam eder.

Durum 2: Hastalık İzni Yıllık İzinden Uzunsa

Hastalık izninin bitimini müteakiben memur göreve başlar.

Örnek: Memur 15 günlük yıllık izinde iken 20 günlük hastalık raporu alırsa, 20 günlük hastalık izni bitiminde göreve başlar.

Durum 3: Her İki İzin Aynı Tarihte Biterse

Memur izinlerin bittiği tarihte görevine başlar.

Önemli: Hastalık izinleri sebebiyle kullanılamayan yıllık izinler, 657 sayılı Kanunun 103. maddesine göre kullandırılır.

Memurun İyileştiğine Dair Rapor

Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca:

657 sayılı Kanunun 105. maddesinde belirtilen süreleri (12 ay veya 18 ay) kadar izin kullanan memurun, bu iznin sonunda işe başlayabilmesi için iyileştiğine dair resmi sağlık kurulu raporunu ibraz etmesi zorunludur.

İzin süresinin sonunda hastalığının devam ettiği resmi sağlık kurulu raporu ile tespit edilen memurun izni uzatılır; bu sürenin sonunda da iyileşemeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır.

Refakat İzni ve Rapor Gerekliliği

Yönetmeliğin 10. maddesi, refakat izni için sağlık kurulu raporu şartını düzenler:

Refakat İzni Verilebilecek Kişiler

Bakmakla yükümlü olunan:

• Ana
• Baba
• Eş
• Çocuklar

Bakmakla yükümlü olunmasa da refakat edilmezse hayatı tehlikeye girecek:

• Ana, baba, eş, çocuklar
• Kardeşler

Bu kişilerin ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.

Raporda Bulunması Gereken Bilgiler

• Refakati gerektiren tıbbi sebepler
• Refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunup bulunmadığı
• Sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği
• Refakat süresi (en çok 3 ay)
• Varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler

Refakat İzni Süreleri ve Kuralları

• İlk aşamada en çok 3 ay verilir
• Gerekli görülmesi halinde 3 ay daha uzatılabilir
• Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı toplam süre 6 ayı geçemez
• Aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz
• İzin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması halinde memur iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlar
• Refakat izni kullanılırken memurun aylık ve özlük hakları korunur

Fenne Aykırı Rapor Şüphesi

Yönetmeliğin 7. maddesinin 7. fıkrası uyarınca:

Hastalık raporlarının fenne aykırı olduğu konusunda tereddüt bulunması halinde:

• Memur hastalık izni kullanıyor sayılır
• Sağlık Bakanlığınca belirlenen ve memurun bulunduğu yere yakın bir hakem hastaneye sevk edilir
• Hakem hastane sağlık kurulları bu nitelikteki başvuruları öncelikle sonuçlandırır
• Sonucuna göre işlem yapılır

İdarelere Öneriler

1. Bilgilendirme Yükümlülüğü

İdareler, personelini aşağıdaki konularda bilgilendirmelidir:

• Hastalık raporlarının teslim süresi ve şekli
• SGK rapor numarası ile sorgulama imkanı
• Elektronik ortamda rapor iletme yöntemleri
• Süresinde teslim etmemenin sonuçları
• İlk iş günü hesabı (hafta sonu ve tatil durumları)

2. Teknik Altyapı

İdareler, personelin raporlarını kolayca iletebilmesi için:

• E-posta sistemlerini aktif tutmalı
• Kurumsal elektronik belge yönetim sistemi (EBYS) oluşturmalı
• SGK rapor sorgulama yetkilerini ilgili birimlere vermeli
• Acil durumlarda 7/24 ulaşılabilir iletişim kanalları sağlamalı
• Personele SGK e-Devlet rapor sorgulama hakkında bilgilendirme yapmalı

3. Süreç Yönetimi

• Rapor takip sistemleri kurmalı
• Süreleri takip etmeli
• Geç teslim edilen raporları tespit etmeli
• Gerekli yazılı bildirimleri zamanında yapmalı
• Orantılılık ilkesine uygun disiplin cezası uygulamalı

4. Hukuki Güvenlik

• Teslim alındılarını düzenli tutmalı
• E-posta ve EBYS kayıtlarını saklamalı
• Memur aleyhine yorumlardan kaçınmalı
• İyileşme raporlarını takip etmeli

Memurlara Tavsiyeler

Rapor Alınır Alınmaz Yapılması Gerekenler

1. Hemen Bildirim Yapın: Hastalık raporunu aldığınız gün, mümkünse aynı gün disiplin amirinize bildirimde bulunun

2. E-posta ile İletin: En güvenilir yöntem, raporu e-posta ile göndermek ve alındı onayı istemektir

3. SGK Numarasını Paylaşın: Raporunuzun SGK sistemindeki takip numarasını mutlaka bildirin

4. Yazılı Kayıt Altına Alın: Raporu fiziksel olarak teslim ediyorsanız, teslim alındısı istemeyi unutmayın

5. Yedekleme Yapın: E-posta ile gönderirken, bir de WhatsApp veya SMS ile bilgilendirme yapmanız ek güvence sağlar (ama ispat için asıl yöntem e-posta veya EBYS'dir)

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Hafta sonu alınan raporlar: İlk iş günü (Pazartesi) mesai saati bitimine kadar iletilmelidir
• Resmi tatil günleri: Tatilden sonraki ilk iş günü akşamına kadar süre vardır
• Yurt dışı raporları: Mutlaka dış temsilcilik onayı alınmalıdır
• Rapor uzatma: 40 günlük sınırı aşacak raporlar için sağlık kurulu raporu şarttır
• İspat yükü: Raporun zamanında teslim edildiğini ispat yükü memurdadır

Sonuç ve Öneriler

Devlet memurlarının hastalık raporlarını zamanında ve usulüne uygun şekilde teslim etmesi:

✅ Kamu hizmetlerinin aksamaması için gereklidir ✅ Memurun hukuki güvencesi altında olmasını sağlar ✅ Disiplin sorumluluğunu ortadan kaldırır

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), jandarma personelinin yıllık izni içine denk gelen resmi tatil günlerinin izinden düşülmesine ilişkin şikayeti reddetti. Karar, jandarma personelinin özel mevzuata tabi olduğu gerekçesine dayandırıldı.

Başvurunun Detayları

Ankara İl Jandarma Komutanlığında Jandarma Astsubay Üstçavuş olarak görev yapan bir personel, 2025 yılı kurban bayramı tatilinin yıllık izninden düşülmemesi talebiyle Ombudsmanlığa başvurdu.

Başvurucu, 12 Mayıs - 13 Haziran 2025 tarihleri arasında 32 gün yıllık izin kullandığını, ancak bu süre içindeki 5-9 Haziran 2025 tarihleri arasındaki kurban bayramı tatilinin (5 gün) yıllık izninden düşüldüğünü belirtti.

Personelin Talebi Neydi?

Başvuran, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'nün 1 Şubat 2023 tarihli görüş yazısına atıfta bulunarak, bu yazıda yer alan "yıllık izin süreleri içerisine denk gelen ulusal bayram ve genel tatil günlerinin yıllık izne dahil edilmemesi" yönündeki uygulamanın jandarma personeli için de geçerli olmasını istedi.

Ombudsmanlık Kararının Gerekçesi

Kamu Denetçiliği Kurumu, 18 Aralık 2025 tarihli kararında başvuruyu reddetti. Kararda şu gerekçeler öne sürüldü:

Yasal Dayanak

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 1. maddesine göre subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar özel kanunlara tabi
• Jandarma personelinin izinleri 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ve Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği ile düzenleniyor
• Bu özel kanuna göre, diğer kanunlarda düzenlenen izin hükümleri jandarma personeline uygulanmıyor

Mevcut Uygulama

Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre, yıllık izin kullanırken sadece sağlık raporu verilen personelin yıllık izni kesiliyor. Bu düzenlemenin tersten yorumundan, resmi tatillerin yıllık izinden düşüleceği anlaşılıyor.

Jandarmanın Özel Durumu

Kararda, jandarmanın emniyet ve asayiş hizmetlerini ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de sürdürmekle yükümlü olduğu, dolayısıyla hizmetin işleyişinde tatil günü ayrımının olmadığı vurgulandı.

Bu nedenle yıllık izinlerin personel tarafından talep edilen süreler dahilinde kesintisiz olarak kullanılmasının esas olduğu belirtildi.

Sonuç

Ombudsmanlık, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna vardı.

T.C.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI :2025/17332-S.25.24448

BAŞVURU NO : 2025/18194

KARAR TARİHİ : 18/12/2025

RET KARARI

JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI

Başvuranın, 2025 yılı kurban bayramındaki resmi tatil günlerinin yıllık izninden düşülmemesine yönelik talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 07/10/2025

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran özetle; Ankara İl Jandarma Komutanlığı İlçe Jandarma Komutanlığında Jandarma Astsubay Üstçavuş olarak görev yapmakta iken 2025 yılı yıllık iznini 12.05.2025-13.06.2025 tarihleri arasında 30+2 gün olarak kullandığını, ancak yıllık izin süresi içine denk gelen 2025 yılı kurban bayramı kapsamındaki resmi tatil günlerinin (05-09 Haziran 2025) yıllık izninden düşüldüğünü belirterek, resmi tatillerin yıllık izinlere dahil edilip edilmeyeceği hususundaki Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 01.02.2023 tarihli ve E- - - sayılı görüş yazısındaki talimatların Jandarma personelleri için de uygulanarak, 2025 yılı kurban bayramındaki resmi tatil günlerinin yıllık izninden düşülmemesini talep etmektedir.

II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 03.11.2025 tarihli ve S. sayılı yazımız ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinden, 03.11.2025 tarihli ve S. sayılı yazımız ile de Jandarma Genel Komutanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlügünün 07.11.2025 tarihli ve E- --sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;

2.1.Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlügünce

tesis edilen 01.02.2023 tarihli ve E- - - sayılı görüş yazısının bir örneğinin ekte

sunulduğu,

2.2.Söz konusu görüşün mahiyetinde değişiklik yapan yeni bir yazı bulunmadığı,

2.3.Jandarma Genel Komutanlığı mensubu subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşların izinlerine ilişkin hususların 10.03.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile 09.12.2022 tarihli ve 32038 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliğinde düzenlenmekte olduğu,

2.4.Ankara Valiliği İl Jandarma Komutanlığının 17.11.2025 tarihli ve E- - -sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;

2.4.1.Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 01.02.2023 tarihli ve E- - - sayılı görüş yazısında belirtilen, “Yıllık izin süreleri içerisine denk gelen ulusal bayram, genel tatil ve idari izin günlerinin yıllık izne dahil edilmemesi ” yönündeki görüşün 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi devlet memuru personeli hakkında düzenlenmiş olduğu ve rütbeli personele uygulanmasına ilişkin mevcut mevzuat hükmünün bulunmadığı,

2.4.2.657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin genel olarak devlet memurlarını kapsadığı, anılan Kanunun 1 inci maddesinde subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş/erlerin özel kanun hükümlerine tabi olduklarının ifade edildiği, bahse konu personelin tabi olduğu statü (astsubay) itibarıyla yıllık izin uygulamasının 657 sayılı Kanun hükümleri kapsamında değil, özel kanun ve yönetmelikler çerçevesinde yürütülmekte olduğu,

2.4.3.Jandarma Genel Komutanlığı personelinin izin işlemlerinin, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği kapsamında belirtilen mevzuat hükümlerine göre yürütülmekte olduğu, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun “İzinler” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar için bu Kanun dışında diğer kanunlarda düzenlenen izin hükümlerinin uygulanmayacağının belirtildiği,

2.4.4.Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliğinin 6 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, yıllık izin kullanmakta iken sağlık raporu verilen personelin yıllık izninin kesileceği hususunun hükme bağlandığı, bu hükmün mefhumu muhalifinden, yıllık izin süresi içerisine denk gelen ulusal bayram veya genel tatil günlerinin yıllık izinden düşülemeyeceğinin anlaşılmakta olduğu,

2.4.5. Jandarma Genel Komutanlığının tüm birimlerinde de uygulamanın bu şekilde olduğu ve izinlerin kullanılmasına ilişkin bu uygulamanın çok uzun yıllardan beri süregeldiği, tüm personel tarafından bilinen ve uygulanan bir teamül halini aldığı, tüm personel için aynı şekilde uygulandığı, bu uygulamanın sebebinin, tüm resmi ve idari tatillerde jandarmanın görevinin devam ediyor olmasından kaynaklandığı, diğer bir deyişle, jandarmanın, emniyet ve asayiş hizmetlerini ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatillerinde de sürdürmekle mükellef olduğu, dolayısıyla hizmetin işleyişinde tatil günü /tatil olmayan gün ayrımının olmadığı, bu nedenle yıllık izinlerin personel tarafından talep edilen süreler dahilinde ve izin onayında belirtilen tarih aralığında kesintisiz olarak kullanılmasının esas olduğu,

2.4.6. Bu kapsamda; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde J.Asb.Üçvş. ( ) 2025 yılı yıllık izin süresine denk gelen kurban bayramı resmi tatil günlerinin yıllık izninden düşülmemesi yönündeki talebinin uygun bulunmadığı,

2.4.7. Şikayet konusu ile ilgili olarak yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıkların olup olmadığının tespit edilemediği ve başvurana ait söz konusu izin formunun ekte gönderildiği,

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III.İLGİLİ MEVZUAT

3.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;

3.1.“Cumhuriyetin nitelikleri ” başlıklı 2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”;

3.2.“Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinde, “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”;

3.3.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”;

4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”;

5.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır. ...subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensupları özel kanunları hükümlerine tabidir.”;

6.2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun “İzinler” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde, “Subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşların yıllık izinleri ve yıllık mazeret izinleri aşağıdaki gibidir:

... Subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar için bu Kanun dışında diğer kanunlarda düzenlenen izin hükümleri uygulanmaz. İzinlerin verilme usul ve esasları, izin vermeye yetkili makamlar ve sair hususlar ile ilgili ve görgülerini artırmak üzere yabancı memleketlere izinli gideceklerin seçilmeleri, yollanma tarzları, o yerdeki yaşama ve çalışmalarının ne şekilde takip ve kontrol edilecekleri, ne gibi hallerde geri çağırılacakları ile ilgili hususlar İçişleri Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelik ile belirlenir. ”;

7.09.12.2022 tarihli ve 32038 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliğinin;

7.1.“Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik, 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun ek 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. ”;

7.2.“Yıllık izin ve yıllık mazeret izinleri” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, “ Yıllık iznini kullanmakta iken sağlık raporu verilen personel;

1)İstirahat süresi, yıllık izninin bittiği tarihten önce sona ermesi halinde, yıllık izninin bitiş tarihinde,

2)İstirahat süresi, yıllık izninin kalan kısmından daha fazla olması halinde, istirahat süresinin bitimini müteakip,

3)İstirahat süresi ile yıllık izninin aynı tarihte bitmesi halinde, bu iznin bittiği tarihte,

göreve başlar. İstirahat süresi ile yıllık iznin kesişen kısmında geçen izin süresi, izin sıra çizelgesini onaylayan makamın uygun göreceği bir tarihte kullandırılır. ”;

8.Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün “Görüş Talebi” konulu 01.02.2023 tarihli ve E- - - sayılı görüş yazısında, “... Bu itibarla; yıllık izin süreleri içerisinde kalan cumartesi ve pazar günlerinin yıllık izne dahil edilmesi; yıllık izin verilirken yıllık izin süreleri içerisinde kalan ve mesai günlerine denk gelen ulusal bayram, genel tatil günleri ile Cumhurbaşkanlığınca idari izinli sayılan sürelerin yıllık izne dahil edilmemesi;.” ;

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV.KAMU DENETÇİSİ ERTUNÇ ERKAN BALTA’NIN KAMU BAŞDENETÇİSİ'NE ÖNERİSİ

8.İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden

9.Başvuran özetle; Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 01.02.2023 tarihli ve E- - - sayılı görüş yazısındaki talimatların Jandarma personelleri için de uygulanarak, 2025 yılı kurban bayramındaki resmi tatil günlerinin yıllık izninden düşülmemesini talep etmektedir.

10. İlgili idarece Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; başvuranın 2025 yılı yıllık iznini 12.05.2025-13.06.2025 tarihleri arasında 30+2 gün olarak kullandığı, ancak yıllık izin süresi içine denk gelen 2025 yılı kurban bayramı kapsamındaki resmi tatil günlerinin (05-09 Haziran 2025) yıllık izninden düşülmemesi için idareye başvurduğu, ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1 inci maddesinde, bu kanunun uygulanması bakımından, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensuplarının özel kanunları hükümlerine tabi oldukları, bu kapsamda, Jandarma Genel Komutanlığına mensup personelin izin işlemlerinin 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmekte olduğu, anılan Kanunun “İzinler” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar için bu Kanun dışında diğer kanunlarda düzenlenen izin hükümlerinin uygulanmayacağının belirtildiği, ayrıca anılan yönetmeliğin 6 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise yıllık izin kullanmakta iken sadece sağlık raporu verilen personelin yıllık izninin kesileceği hususunun hükme bağlandığı, bu hükmün mefhumu muhalifinden, yıllık izin süresi içerisine denk gelen ulusal bayram veya genel tatil günlerinin yıllık izinden düşülemeyeceğinin anlaşılmakta olduğu gerekçeleri ile başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

11.Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde;

11.1.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, bu kanunun uygulanması bakımından, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensuplarının özel kanunları hükümlerine tabi oldukları,

11.2.Jandarma Genel Komutanlığına mensup personeli izinlerini 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği esaslarına göre kullandıkları,

11.3.2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun “İzinler” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde, subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar için bu Kanun dışında diğer kanunlarda düzenlenen izin hükümlerinin uygulanmayacağı,

11.4. 09.12.2022 tarihli ve 32038 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliğinin 6 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, jandarma personelinden yalnızca yıllık izin kullanmakta iken sadece kendisine sağlık raporu verilen personelin yıllık izninin kesildiği hususlarının hüküm altına alındığı tespit edilmiştir.

12.“Hukuk devleti; insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.” (Anayasa Mahkemesi E.2013/44, K.2013/59, Resmi Gazete Tarihi: 02/05/2013)

13.İdare, eylem ve işlemlerinde kanunun çizdiği sınırlar içerisinde kalmak zorundadır. Anayasanın 8 inci maddesinde bu husus yürütme yetkisi ve görevi Anayasa ve Kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir denilerek ifade edilmiştir. (Kemal Gözler, Gürsel Kaplan İdare Hukukuna Giriş Ekin Basın Yayın Dağıtım Ağustos 2017, s.28)

14.Somut olayda, başvuranın Jandarma Astsubay Üstçavuş olarak görev yaptığı, 2025 yılı yıllık iznini 12.05.2025-13.06.2025 tarihleri arasında 30+2 gün olarak kullandığı, ancak yıllık izin süresi içine denk gelen 2025 yılı kurban bayramı kapsamındaki resmi tatil günlerinin (05-09 Haziran 2025) idare tarafından yıllık izninden düşüldüğü, başvuran tarafından idareye itiraz edildiği, yapılan itirazın ise ayrıntıları 11 numaralı paragrafta verilen konuya ilişkin mevcut mevzuata göre mümkün olmadığı belirtilerek başvuranın talebinin reddedildiği görülmüştür. Bu itibarla, başvuranın 2025 yılı kurban bayramı kapsamındaki resmi tatil günlerinin yıllık izninden düşülmesine yönelik idari işlemde herhangi bir hukuka aykırılığa rastlanılmamıştır.

15. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Jandarma Astsubay Üstçavuş olarak görev yaptığı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 01.02.2023 tarihli ve E¬-……. sayılı görüş yazısında belirtilen hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi devlet memuru personeli hakkında düzenlenmiş olduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun uygulanması bakımından, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensuplarının özel kanunları hükümlerine tabi oldukları, Jandarma Genel Komutanlığına mensup personelin izin işlemlerinin 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği esaslarına göre yürütülmekte olduğu, anılan Kanuna göre subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar için bu Kanun dışında diğer kanunlarda düzenlenen izin hükümlerinin uygulanmayacağı ve anılan Yönetmeliğe göre de jandarma personelinden yıllık izin kullanmakta iken sadece kendisine sağlık raporu verilen personelin yıllık izninin kesileceği hususları birlikte dikkate alındığında, başvuranın söz konusu talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16.İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İyi yönetim ilkeleri" başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir.

VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

17.14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecektir. İlgili İdarenin işlemine karşı yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açıktır.

VII.KARAR

Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi

Kamu kurumlarında görev yapan memurların naklen veya açıktan bir göreve atanmalarında göreve başlama sürelerine ilişkin düzenleme 657 sayılı kanunun 62. maddesinde açılanmıştır. Mehil müddetine ilişkin yapılan düzenlemeye göre herhangi bir mazaret olmaksızın belirlenen sürelerde göreve başlamayan memurların memurluktan çekildiğine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.Memurun mehil müddeti içinde tutuklanması ve görev yerinde işe başlamaması durumunda yapılacak işlemleri kısaca açıklamaya çalışalım.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 62 nci maddesinde; "İlk defa veya yeniden veyahut yer değiştirme suretiyle; a) Aynı yerdeki görevlere atananlar atama emirlerinin kendilerine tebliğ gününü, b) Başka yerdeki görevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini, izleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadırlar. Savaş ve olağanüstü hallerde bu süre Bakanlar Kurulu Kararı ile kısaltılabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Aynı Kanunun 63 üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise; "Başka yerdeki bir göreve atananlardan 62 nci maddedeki süre içinde hareket ederek belli yol süresi sonunda yeni görevlerine başlamıyanlara, eski görevlerinden ayrılış ve yeni görevlerine başlayış tarihleri arasında aylık verilmemek şartı ile 10 günlük bir süre daha verilebilir. Belge ile isbatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın bu süre sonunda da yeni görevlerinde işe başlamıyanlar memuriyetten çekilmiş sayılırlar." hükmü mevcuttur. Anılan düzenlemelerden; yeniden veya yer değiştirme suretiyle atanan personel için belli sürelerle mehil müddetinin öngörüldüğü, bu müddetin aylık verilmemek şartıyla bazı durumlarda bir defaya mahsus olmak üzere 10 gün daha uzatılabileceği ve belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın belirlenen süreler içinde göreve başlamayanların memuriyetten çekilmiş sayılacakları anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin olarak, Devlet Personel Başkanlığının 07.03.2016 tarihli ve 1405 sayılı görüşünde; naklen atama işleminin tutuklu olan ilgiliye tebliğine engel bir hal bulunmamakla birlikte ilgilinin yeni göreve başlaması tutukluluk hali nedeniyle fiilen imkânsız olduğundan, yeni görev yerine hareket etme ve göreve başlamaya ilişkin sürelerin tutukluluk halinin ortadan kalktığı andan itibaren başlatılması gerektiği, salıverilmesinden 15 gün sonra göreve başlamaz ise 10 gün aylıksız süre verilebileceği ve bu süre sonunda da başlamaması halinde memuriyetten çekilmiş sayılacağı belirtilmektedir.

Yukarıda ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere mehil müddeti içinde tutuklanan memur için bir mazeret oluştuğundan DPB görüşünde yer aldığı şekilde işlem yapılması gerekmektedir.