Kamuda çalışan memurların naklen memuriyet mahalli dışındaki yerlere atanmaları ve atanmış oldukları yere evlerini taşımaları ve bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocuklarını atandıkları yere götürmeleri durumunda harcırah almaları mümkündür. Memurun eşinin özel sektörde çalışıyor olması durumunda memura eşi için sürekli görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılamayacağını açıklamaya çalışalım.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 10 uncu maddesinde, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışın­daki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki me­muriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerle­rine kadar sürekli görev yolluğu olarak yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı verileceği, hükme bağlanmıştır.

Bu hükme göre sürekli görev yolluğu, memuriyet mahalli değişen­lere evvelce yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet yerlerine gitmelerine ve aynı zamanda ev eşyalarının taşıtılmasına ve diğer zorunlu giderlerine karşılık verilmektedir.

Diğer taraftan, anılan Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde ise;

"Aile fertleri: Memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerekti­ren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yü­kümlü olduğu usul ve füruu ve erkek ve kız kardeşlerini;" hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre, bir göreve naklen atanan memur ve hizmetliye, ai­le fertleri için harcırah ödenebilmesi, bunların ikamet amacıyla me­mur veya hizmetlinin atandığı mahalle fiilen götürülmesine bağlı bulunmaktadır.

Dolayısıyla, sürekli görevle başka yere atanan memur ve hizmetli­lerin harcıraha müstehak aile fertlerinin yeni memuriyet mahallini fiilen götürülmesi halinde, harcırah verilmesi gerektiği, ancak yeni memuriyet mahalline götürülmeyen aile fertleri için hiç bir şekilde harcırah ödenmesinin mümkün değildir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açık­lamalar çerçevesinde özel sektörde çalışan eş Harcırah Kanunu açı­sından aile ferdi kapsamında yer aldığından, özel sektörde çalışan eşin, memur tarafından fiilen yeni memuriyet mahalline götürülmesi halinde sürekli görev yolluğunun ödenmesi gerekmektedir

Memur hangi yakınları için harcırah alabilir

6245 sayılı Kanuna göre ödenecek olan harcırahta Memur ve hizmetlilerin aile fertleri harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruu, erkek ve kız kardeşlerini olarak tanımlanmıştır. Bu tanım daha önce, “yardım etmemesi halinde zarurete düşecek olan usul ve füruu ile erkek ve kız kardeş…” olarak açıklanmışken 2562 sayılı Kanun değişikliği ile “…bakmakla yükümlü olduğu” şekline dönüştürülmüştür.Kanun maddesinde bakmakla yükümlü olma kavramının içeriğinin ne olduğuna ise yer verilmemiştir.

Bakma Yükümlü Kavramından Ne Anlamalıyız?

Medeni Kanuna göre; herkes yardım etmediği takdirde zarurete düşecek olan usul ve füruuna ile erkek ve kız kardeşine yardım etmekle yükümlüdür.Medeni kanuna göre yardım yükümlülüğü zarurete düşme koşuluna bağlanmıştır.

Konuya ilişkin olarak Yargıtay Başkanlığı ise zarurete düşme halini " ülkenin ekonomik durumu, yaşam şartları ve kazanç düzeyi dikkate alınması gerekir. Yoksulluğa düşme hali, başkasının yardımı olmadan günlük yiyeceğini bile sağlayamama durumunu ifade eder." şeklinde tanımlamıştır.

Sayıştay , 17.6.1957 tarih ve 2355/1 sayılı Genel Kurul Kararı ve Sayıştay Temyiz Kurulunun 31.1.1986 tarih ve 20809 sayılı kararında ise "zaruret halinin ya da bakmakla yükümlü olma halinin ne şekilde belgelendirileceği konusunda, mevzuatta açık bir düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla bu konuda memurun beyanının esas alınması gerektiği yönünde karar vermiştir.

İlgili Sayıştay kararlarında yer alan açıklamalar neticesinde ; dul ve yetim maaşı alan anne ve kız kardeşler için de memurun beyanı üzerine harcırah ödenebileceği Sayıştay‟ca kabul edilmiştir.

Kanunun söz konusu düzenlemesi benimsenecek yorum yöntemine bağlı olarak farklı anlamlandırılmaya müsaittir. Sayıştay‟a göre; “6245 sayılı Harcırah Kanununun 3’üncü maddesinde aile fertleri; memurun eşi ve harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruu ile erkek ve kız kardeşleri olarak tanımlanmaktadır.

Sayıştay; başka bir kararında “Memurun bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için harcırah ödenmesinde, memurun beyanı dışında, bakmakla yükümlü olmanın ne şekilde değerlendirileceğine dair herhangi bir ölçü getirilmemiş olduğundan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 206'ncı maddesi ile ilgilendirilmesi mümkün bulunmadığından memurun 25 yaşını aşmış okuyan oğluna harcırah verilmesinde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığına” hükmetmiştir.

İlgili sayıştay kararlarına göre sürekli görev yolluğu ödemelerinde bakmakla yükümlü olma kavramının değerlendirilmesinde memurun beyanı esas alınmalı ve bakmakla yükümlü kapsamında değerlendirilen kişilerin dul yetim veya emekli maaşı almaları veya çocuklar için belli bir yaşı geçmelerinin bir önemi olmadığı anlaşılmaktadır.

Yine konu ile alakalı olarak memurun yanında yaşayan eşinin anne ve babasına bakma yükümlülüğü bulunmamaktadır.Bu nedenle memurun sürekli görev yolluğunda kaynana ve kayınbabası için sürekli görev yolluğu alması mümkün değildir.

Ancak memurun eşide memur ise memurun eşi kendi anne babası için sürekli görev yolluğu alabilecektir.

Sürekli Görev Yolluğunda Bakmakla Yükümlü Olma Durumu ile İlgili Sayıştay Kararları

Üvey çocuklar için 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3. maddesi uyarınca harcırah ödenmemesi gerekir. (Sayıştay 1. Daire 1971-4.12.1974/464 sayılı Kararı ve .3. Dairenin 3.Da.20/6/1992 Tut No: 125.3. Def tarih ve sayılı kararı),

Memurun 25 yaşını aşan ve öğrenim gören çocuğu için harcırah ödenmesinde sakınca yoktur. Say. 8.Da. 17/3/1998 Tut. No: 4033

"Memur tarafından bakılmadığı zaman zarurete düşeceği yine memur tarafından beyannamede gösterilmek kaydı ile, usul ve füru ile erkek ve kız kardeşlerin emekli, dul ve yetim aylığı almakta bulunması halinde bile bunlar için harcırah verilir, aksi sabit oluncaya kadar memurun beyanına itibar olunur." (Sayıştay G.K.Karan 20.02.1956/2271)

Kamu kurum ve kuruluşlarınca çeşitli zamanlarda memurların mesleki bilgilerini artırmak için kurs ve seminerler düzenlenmektedir.Yapılan bu eğitimler genellikle 5-10 gün gibi sürelerde yapılmaktadır.Ancak bazı durumlarda yapılan eğitimler daha uzun sürelerde yapılmakta ve yapılan bu eğitim sürelerinin 90 günü geçtiği hallerde 90 günü geçen eğitim süreleri için verilecek olan geçici görev yolluğu ödemelerinde bazı tereddütler yaşanmaktadır.

Konuya ilişkin olarak düzenleme harcırah kanununun 37. maddesinde yapılmıştır.6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 37. maddesinin ilk fıkrasında, mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere bu Kanun'a göre geçici görev gündeliğinin verileceği" hükmüne yer verilmiştir.Kanun maddesine bakıldığında kurs ve seminer için geçici görev ile başka yere gidenlere harcırah verilebileceği hüküm altına alınmış ve ödenecek harcıraha ilişkin herhangi bir süre kısıtı getirilmemiştir.Kanun koyucu ödenecek harcırahın bu kanuna göre ödenmesi gerektiği yönünde de bir hüküm koyarak kurs ve seminerlere ilişkin harcırahın ödenmesindeki usulü diğer geçici görevlerden ayrı tutmamıştır.

Bu nedenle kurs ve seminer görevi dahi olsa 37. madde kapsamında yapılacak geçici görev yolluğu ödemeleri 6245 sayılı kanunun 42. maddesinde yer alan sınırlamalara tabi olarak ödenmek zorundadır.6245 sayılı harcırah kanununun "Geçici Görev Gündeliğinin Verilebileceği Azami Süre" başlıklı 42. maddesinin (a) bendinde, geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna göre verilecek gündeliklerin, yurt içinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla olamayacağı, ilk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödeneceği hükmü getirilmiştir.

Ayrıca 42. maddenin son fıkrasında bu maddeyle getirilen genel kurala tabi tutulmayacaklar açıkça belirtilmiş ve sayılanlar arasında memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere yer verilmemiştir. Bu durumda; 6245 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca mesleki bilgilerini arttırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere ödenecek geçici görev gündelikleri aynı Kanun'un 42. maddesindeki sınırlamalara tabi olarak ödenmek zorundadır.

Geçici görevli olarak görevlendirilen memurların geçici görevli oldukları yerlerde hastalanmaları ve sağlık raporu almaları durumunda geçici görev yolluklarının nasıl ödeneceği memurlar arasında merak konusu olmaktadır.

Bilindiği üzere kamu kurumlarında çalışan memurlar geçici görevli olarak memuriyet mahalli dışında görevlendirildiklerinde harcırah kanunu çerçevesinde geçici görev yolluğu almaktadır.Geçici görev mahallinde hastalanan memurların alabilecekleri geçici görev yevmiyelerinde ise harcırah kanununda sınırlama getirilmiştir.

6245 sayılı harcırah kanununun Muvakkat vazife mahallerinde hastalananlara verilecek yevmiye başlıklı 19 maddesinde " Muvakkat vazife mahallinde hastalanmaları sebebiyle vazife ifa edemeyen memur ve hizmetlilere, bu sebeple vazife göremedikleri günlerin en çok yedi günü için yevmiye verilebilir. Hastanede yatırılmak suretiyle tedavi masraflarının kurumlarınca ödenmesi halinde bu günler için yevmiye verilmez." hükmü yer almaktadır.

İlgili hüküm doğrultusunda geçici görevli iken geçici görev mahallinde hastalanan kişiler hastalık izni alırlar ise hastalık izininde geçirdikleri 7 gün için yevmiye ve konaklama bedeli alabilecekler, 7 günü aşan süreler için ise yevmiye ve konaklama bedeli alamayacaklardır.Bu şekilde geçici görev mahallinde hastalanıp hastaneye yatan ve hastane masrafları kurumlarınca(SGK) karşılananlar ise bugünler için yevmiye harcırah alamayacaklardır.

Bilindiği üzere kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve harcırah kanununa göre harcırah alabilecek olanların çalışmış oldukları memuriyet mahallinden başka yerdeki yerlere atanmaları durumunda 6245 sayılı Harcırah Kanununun 5. maddesinde sayılan yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masraflarından duruma göre bunlardan birini, bir kaçını veya tamamını almaları mümkündür.

Ancak bazı durumlarda ataması yapılan kişiler yeni görev yerlerinde göreve başlamadan atamaları iptal edilmektedir.Bu şekilde atamaları iptal edilen kişilerin harcırah alıp alamayacağı alacaksa ne kadar alacağı harcırah kanununun İzamından sarfınazar olunanların harcırahları başlıklı 26. maddesinde açıklanmıştır.Harcırah kanunun 26. maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda ataması yapıldıktan sonra ataması iptal edilenlerin alabilecekleri harcırahı bu kanun maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda açıklamaya çalışacağız..

-Ataması yapılan kişinin atama iptal işlemi yeni görev yerine hareket etmeden ve harcırah ödenmeden önce iptal edilmişse ilgili memura herhangi bir ödeme yapılmaz.

-Memurun ataması yapılıp ilgili memura harcırahı ödendikten sonra atamaları iptal edilirse bu kanuna göre müstahak bulundukları yer değiştirme masrafını alınmamak kaydıyla harcırah hesabına esas tutulan aylık veya ücretleri tutarının 1/4 ü nispetinde bir tazminat ödenir.İlgililerin peşin ödemiş olduğu ve geri alınması mümkün olmayan ulaşım masraflarıda memura ödenecek tazminata eklenir.

-Ataması yapılan memur hareket ettikten sonra atamalarından vazgeçilirse , iptal edilen atama onaylarının kendilerine tebliğ edildiği mahalle ve oradan da asıl vazife mahallerine atanmışlar ise bu son mahalle kadar hesap olunacak harcırahları kendilerine ödenir geri alınması kısmen veya tamamen imkansız bulunmuş olan bilet ücretleri de yol masrafına kendilerine ödenir.

Danıştay Beşinci Dairesi, geçici görev harcırahına ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza attı. Mahkeme, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 42. maddesinde yer alan “bir yıllık süre” ibaresinin takvim yılı esas alınarak değil, geçici görevin başladığı tarihten itibaren hesaplanması gerektiğine hükmetti.

Kararın Memurlar Açısından Önemi

Karar, özellikle yılı aşan geçici görevlendirmelerde harcırah hesabının nasıl yapılacağı konusunda emsal niteliği taşıyor. Buna göre;

• 180 günlük süre her takvim yılında yeniden başlamayacak,
• Süre, geçici görevin ilk başladığı tarihten itibaren hesaplanacak,
• Aynı yerde ve aynı iş için bir yıllık dönem içinde en fazla 180 gün harcırah ödenebilecek.

Bu kararın, kamu personelinin geçici görev yolluğu uygulamalarında idarelere yol gösterici olması bekleniyor.

T.C.
DANIŞTAY
Beşinci Daire

Esas No : 2008/5714 Karar No : 2010/2164

Özeti : Harcırah Kanunu'nun 42. maddesinde yer alan "bir yıllık süre"nin, "takvim yılı" olarak değil, "geçici görevin başlangıç tarihinden başlayan bir yıllık süre" olarak kabul edilmesi gerektiği hakkında.
Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) ; Maliye Bakanlığı
Karşı Taraf : ...
İsteğin Özeti : Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 29.5.2008 günlü, E:2007/1654, K:2008/975 sayılı kararının dilekçede yazılı nedenlerle temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
Cevabın Özeti : Cevap verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi: Serap Erkan

Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.
Danıştay Savcısı: İsa Yeğenoğlu

Düşüncesi : İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyizen incelenerek bozulabilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen nedenlerin bulunması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, söz konusu maddede yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, istemin reddi ile temyiz edilen Mahkeme kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir,

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Beşinci Dairesi'nce işin gereği düşünüldü:

Sinop Defterdarlığı Boyabat Mal Müdürlüğü'nde görev yapmakta iken Ankara Mesleki Eğitim Kurs Müdürlüğü'nde mesleki eğitim kursuna katılan davacı, geçici görev gündeliğinin kurs süresince tam olarak ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 22.5.2007 günlü, 259 sayılı işlemin iptali ve söz konusu yolluğun yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle dava açmıştır.

Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 29.5.2008 günlü, E:2007/1654, K:2008/975 sayılı kararıyla; davacının 18.9.2006-17.5.2007 tarihleri arasında gördüğü eğitim kursu nedeniyle kendisine 2007/Şubat ayına kadar (2007 yılında 52 gün olmak üzere) geçici görev yolluğu ödendiği, 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca geçici görev gündeliğinin azami 180 gün ödenecek olması karşısında, 2007 yılında eksik ödenen süreler için davacıya anılan yolluğunun ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiş ve söz konusu yolluğun yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine hükmedilmiştir.

Davalı idare, 6245 sayılı Kanun'un 42. maddesinde yer alan 180 ünlük sürenin takvim yılı esas alınarak hesaplanmaması gerektiğini ileri sürmekte ve idare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun "Geçici Görev Gündeliğinin Verilebileceği Azami Süre" başlıklı 42. maddesinin (a) bendinde, geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna göre verilecek gündeliklerin, yurt içinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla olamayacağı, ilk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödeneceği hükmü getirilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Sinop Defterdarlığı Boyabat Malmüdürlüğü'nde görev yapan davacının, 18.9.2006-17.5.2007 tarihleri arasında eğitim amacıyla görevlendirildiği ve bu görevlendirmeden kaynaklanan geçici görev yolluğunun, geçici görev tarihinden başlamak üzere, 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 42. maddesinde yer alan esaslar çerçevesinde hesaplanarak kendisine ödendiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, 6245 sayılı Kanun'un 42. maddesinde yer alan 180 günlük sürenin hesabında geçici görevlendirmenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki sürenin mi esas alınacağı, yoksa diğer yıllara sarkan görevlendirmelerde her yıl için ayrı bir 180 günlük hesaplama mı yapılacağından doğmaktadır.

Yurt içinde ve dışında aynı şahsın geçici görev halinin üç aydan fazla devam etmesi halinde uzun süreli yevmiye ödenmesini engellemek amacıyla 6245 sayılı Kanun'un 42, maddesinde aynı yerde, aynı iş için, aynı şahsa 180 günden fazla yevmiye verilemeyeceği hükmü yer almış olup, maddenin getiriliş amacı göz önünde bulundurulduğunda, maddede yer alan bir yıllık sürenin takvim yılı olarak değil, geçici görevin başlangıç tarihinden başlayan bir yıllık süre olarak dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davacının 2006 yılında başlayıp 2007 yılında son bulan geçici görevlendirmesi nedeniyle geçici görev yolluğunun, geçici görevin başlangıç ve bitiş tarihleri arasında, 6245 sayılı Kanun'un 42. maddesinde belirtilen sınırlar içinde ödenmiş olması karşısında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle, Samsun 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 29.5.2008 günlü, E:2007/1654, K:2008/975 sayılı kararın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin l/b fıkrası uyarınca bozulmasına, aynı maddenin 3622 sayılı Kanun'la değişik 3. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkeme'ye gönderilmesine, 13.4.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Kamu hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla, ilgili kamu personelinin görev yaptığı yerden başka bir yere görevlendirilmesi her zaman söz konusu olabilmektedir. Mevzuat kapsamdaki bu görevlendirme ve ödemeler ise, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre yapılmaktadır. Söz konusu Kanun çerçevesinde, yol gideri tabiri, bir görevin yapılması amacıyla bulundukları yerden (memuriyet mahallinden) başka bir yere sürekli veya geçici görevle gönderilen memur ve hizmetlilerin yolculuk edecekleri taşıt araçlarına ödeyecekleri ücreti ifade etmektedir. Bu çerçevede, yol masrafı; yolculukta kullanılacak nakil vasıtası ücretlerini anlatmaktadır. Bu ücret, yolculuğun muayyen tarifeli nakil vasıtası ile yapılması halinde memuriyet derecesine göre Kanuna bağlı (1)sayılı cetvelin birincisütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazife aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda gösterilen mevkie ait bilet parasından, gayri muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte ise aynı cetvelin üçüncü sütunundaki nakil vasıtaları için ödenen veya yasada açıkça belirtilmek koşulu ile istisnai olarak yolculuk edilen herhangi bir vasıta için yapılan gerçek giderden oluşmaktadır. Harcırah Kanunu’nun 6’ncı maddesinin birinci fıkrası, harcırah esas itibarıyla “gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden” verilmesine amirdir. Bu hükümle kanun koyucu sadece muayyen tarifeli ve genellikle kamuya ait taşıt araçlarını ve bunların işletildiği yolu kastetmemiş; yolculuk için birden fazla yol ve taşıt aracı kullanılabiliyorsa yerel uygulamaya göre o yerdeki vatandaşların çoğunluğunun tercihlerinin de dikkate alınmasını öngörmüştür. Bunagöre,memuriyetmahallidışına sürekliveyageçicigörevlegönderilenkişilereverilecekharcırahın hesaplanmasında, aynı yere giden diğer vatandaşların çoğunluğunun izlediği yol ve kullandığı taşıt hangisi ise o esas alınacaktır. Ancak kullanılması mutat olan (yani alışılmış, çoğunluğun tercih ettiği) yolda hem muayyen tarifeli, hem de gayri muayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise, harcırah muayyen tarifeli taşıta göre hesaplanacaktır. Yurt içinde yapılacak yolculuklarda ödenecek yol giderinin Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilen esaslara göre ödeneceği 27’nci maddede öngörülmüştür. Aynı maddede, yolculuk yapılan aracın muayyen tarifeli olup olmaması hallerinde yol masraflarının ne şekilde hesaplanacağı da gösterilmiştir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 6’ncı maddenin 4’üncü fıkrasında ise, birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur ve hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emrinin bulunmasına bağlıdır kuralına yer verilmiştir. 6245 sayılı Kanun’un 27’nci maddesinde, yurt içinde yol masrafının, muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin 3 numaralı sütununda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp edeceği hükme bağlanmış olup, Yasanın 27’nci maddesine bağlı (1) sayılı cetvelde ise, 33’üncü maddenin (b) bendine dahil olanların gayrımuayyen tarifeli taşıtla seyahatinde, mutat ve ekonomik olan yol masrafı ve icap ve zaruret halinde kullanılacak diğer taşıtlara göre hakiki yol masrafı olarak belirlenmiştir. Bahse konu cetvelin “Açıklama” başlığı altındaki 5’nci maddesinde ise, özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstahak oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı kuralına yer verilmiştir. Öte yandan, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14’üncü maddesinde, Kanun kapsamında bulunanlardan kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla memuriyet mahalli dışında geçici olarak görevlendirilenlere ödenmesi gereken yol gideri, gündelik ve taksi ücretleri düzenlenmiş, buna karşın, kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere ödenecek yol masrafı ise anılan Kanunun “Memuriyet mahalleri içinde yol masrafı” başlıklı 28’inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan 28’inci madde ise; “Memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin (48’inci madde kapsamına girenler hariç) yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilir. Acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraf yol masrafı olarak ödenir.” hükmüne amirdir. Söz konusu maddede yer aldığı üzere; memuriyet mahalli içinde yapılacak görevlendirmelerde öncelikle mutat taşıt araçlarının kullanılacağı, acele ve zorunlu hallerde de daire amirinin onayı ile (acele ve zorunlu hallerin önceden belirlenerek onay alınmasının mümkün olamadığı hallerde, sonradan alınacak bir onayın harcırah beyannamelerine eklenmesi şartıyla) mutat taşıt dışındaki araçların kullanılabileceği bu durumda da bu taşıt için yapılan masrafın yol masrafı olarak ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Bu düzenleme ile hizmet araçları bulunmayan veya yeteri kadar hizmet aracı olmayan kamu kurum ve kuruluşlarının hizmetlerinin yürütülmesi ve görevin gecikmeksizin yerine getirilmesinin amaçlandığını söyleyebiliriz. Hazine ve Maliye Bakanlığınca bu konuda ayrıca açıklayıcı yazı düzenlenmiş olup, söz konusu yazıda ise A) Mutat taşıtın işlediği bir yere; mutat taşıt, mutat olmayan bir taşıt veya özel otomobil ile gidilmesi halinde, mutat ve ekonomik olan taşıta ait yol masrafının ödenmesi, B) Mutat taşıtın işlemediği bir yere; a) Daire amirinin onayı ile acele ve zorunlu hallerde, mutat olmayan taşıt ile gidilmesi durumunda, bu taşıta ait yol masrafının ödenmesi, b) Daire amirinin onayı ile acele ve zorunlu hallerde, özel otomobil ile gidilmesi durumunda, belediyelerden veya yetkili mercilerden alınacak taksi rayicine göre bekleme süresi dikkate alınmaksızın belirlenecek ücretin 2/3’ünün ödenmesi, gerektiği hususu yer almaktadır. Ayrıca, aynı yazıda, hem memuriyet mahalli dışında hem de memuriyet mahalli içinde göreve mutat olmayan taşıt veya özel otomobil ile grup halinde gidilmesi halinde, hesaplanan yol giderinin grupta bulunan görevli sayısına bölündükten sonra hisselerine düşen giderin yol masrafı olarak ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Harcırah Bildirimlerinin e-Yolluk uygulaması üzerinde yürütülmesi durumunda ise, yukarıda ifade edilen hususlar ışığında, mevcut uygulamanın (e-Yolluk) hatalı bildirimleri de kabul ettiği dikkate alınarak, beyanda bulunulması uygun olacaktır. Yani ödenmemesi gereken bir giderin beyan edilmesi halinde bu hususta program tarafından bir uyarı gelmemekte olup, ilgilinin beyanı esastır

Memurların naklen başka bir yere atanmaları durumunda sürekli görev yolluğu alma hakları bulunmaktadır. Özellikle eşlerin her ikisinin de memur olduğu ve aynı dönemde tayinlerinin çıktığı durumlarda, çocuklar için sürekli görev yolluğunu hangi eşin alacağı konusu zaman zaman tereddütlere neden olmaktadır.

Peki, hem anne hem de babanın memur olması halinde çocuklar yalnızca baba tarafından mı beyan edilir? Anne tarafından çocukların harcırah kapsamında gösterilmesinde bir engel var mıdır? İşte konuya ilişkin merak edilen detaylar…

Sürekli Görev Yolluğunda Aile Fertleri Kimlerdir?

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 3/e maddesinde harcırah kapsamında değerlendirilecek “aile fertleri” açık şekilde belirtilmiştir. İlgili maddede;

“Memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruunu ve erkek ve kız kardeşlerini”

ifadesine yer verilmiştir.

Bu düzenlemeye göre memurun bakmakla yükümlü olduğu çocukları için de sürekli görev yolluğu ödenebilmektedir.

Çocukları Anne mi Baba mı Beyan Edebilir?

Uygulamada en çok karşılaşılan sorulardan biri, her iki eşin de memur olması halinde çocukların yalnızca baba tarafından mı beyan edileceğidir. Konuya ilişkin daha önce verilmiş Danıştay kararlarında önemli değerlendirmeler bulunmaktadır.

Danıştay tarafından verilen bir kararda;

“Bu maddede geçen ‘bakma yükümlülüğü’ sözcüklerinin 6245 sayılı Yasanın uygulanmasında harcıraha müstehak memur ya da hizmetlinin velayeti altında bulunanları ifade ettiği kuşkusuzdur. Türk Medeni Kanunu’nun 262 ve 263. maddelerinde ise çocukların ana ve babanın velayetine tabi olduğu ve velayetin beraberce icra edileceği hükme bağlanmıştır.”

ifadelerine yer verilmiştir.

Bu değerlendirme doğrultusunda çocukların bakım yükümlülüğünün yalnızca babaya ait olmadığı, anne ve babanın ortak sorumluluğunda bulunduğu açık şekilde ortaya konulmuştur.

Memur Eşlerden Herhangi Biri Çocukları Beyan Edebilir

İlgili mevzuat ve Danıştay kararları birlikte değerlendirildiğinde, her iki eşin de memur olması halinde çocukların sürekli görev yolluğu kapsamında anne veya baba tarafından beyan edilmesinde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Ancak uygulamada aynı çocuk için iki ayrı harcırah ödenmesi mümkün değildir. Bu nedenle çocukların hangi eş tarafından beyan edileceği konusunda kurumlara tek beyan verilmesi gerekmektedir.

Naklen atama sürecinde hak kaybı yaşanmaması adına memurların kurumlarının harcırah birimleriyle iletişim halinde hareket etmeleri önem taşımaktadır.

6245 sayılı Kanun’un “Ehliyet tespiti, imtihan ve hava değişimi için başka yere gönderilenler” başlıklı 18’nci maddesi; “Memurlar, yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel ve kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlardan, memuriyet mahalli dışına; a. Görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere, gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenir. b. Hava değişimi maksadıyla gönderilenlere gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ile yalnız yolda geçen süre için gündelik ödenir. c. (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)” Hükmüne amirdir. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14’üncü maddesinde, kurumlara ait bir vazifenin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilen memur ve hizmetlilere geçici görev yolluğu olarak yol gideri ve gündelik verileceği hususu hükme bağlanmıştır. Buna karşın, Yasanın yukarıdaki 18’nci maddesinde görüldüğü üzere, yeterlik tespiti veya sınavı için görevlendirilen personele harcırah ödenmesinin koşulları kapsamında, öncelikle söz konusu görevlendirmenin, yeterlik tespiti veya sınavın ilgilinin görevine ait olması veya kurumlarca görülecek lüzum üzerine sınava girilmesi şartına bağlı bulunmaktadır. Bu bağlamda, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)’nin kariyer meslekler için yaptığı eleme sınavlarına katılan ve mesleki yeterliğe yönelik olmayan sınavlara iştirak edenlere harcırah ödenmeyecektir

Öte yandan, bu görevlendirmelerin sıhhi yeterlik kapsamında da yapılması mümkündür. Özellikle fiziki kriterlerin ön plana çıktığı (güvenlik gibi) meslek gruplarında, sıhhi yeterliklerin tespiti bazen mevzuatın zorunlu kıldığı bir durum olabilir. Böyle bir durumun varlığı halinde, yapılan görevlendirmelerde de gidiş ve dönüş yol gündeliği ile nakil vasıta giderlerinin haricinde, ayrıca bu amaçla gönderildikleri yerde en çok yedi gün için gündelik ödenmesi söz konusudur. Bu hususta son olarak, yasa maddesinde, kapsama girenlerden hangilerine harcırah ödeneceğinin sayılarak belirlenmesi nedeniyle, söz konusu kapsamın genişletici bir şekilde yorumlanmasının mümkün olmadığını belirtebiliriz. Dolayısıyla, işçi veya geçici personelin bu kapsamda yararlandırılması olanaklı değildir. Keza, maddede, “Memurlar, yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel ve kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlardan..” şeklinde yasal bir sınırlandırma söz konusudur. Diğer bir anlatımla, sınav kapsamında yapılacak yolculuklar nedeniyle, sınav için giden kimsenin memur, yardımcı hizmetlersınıfı personeli ve ödenek karşılığı çalışan personelden biri olması gerekir. Dolayısıyla, üzerlerinde herhangi bir resmi görevi olmayan bir kimseye bu kapsamda başka yere gönderilse de yolluk verilmemesi gerekmemektedir. Ayrıca,sınav amacıyla yapılan yolculuğun ilgili personelin çalıştığı kurumca gerekli görülmesi de ayrı bir gerekliliktir. Yani, kurumuyla ilgili olsa bile, çalıştığı idarece bu hususta bir gereklilik görülmezse veya başka bir kuruma ait sınava girilmesi söz konusu ise, bu kapsamda ödeme yapılmayacaktır. Örneğin, açık öğretim sınavına girmek için başka bir ile giden personele bu kapsamda harcırah ödenmeyecektir. 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde hava değişimi olarak adlandırılan durumun ise, günümüz için sağlık izni şeklinde yorumlanması mümkündür. Söz konusu bend uyarınca, hava değişimi maksadıyla gönderilenlere gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ile yalnız yolda geçen süre için gündelik ödenmesi gerekmektedir. Ancak personel mevzuatı açısından sağlık izni, 657 sayılı Yasa’nın hastalık iznini düzenleyen 105’inci maddesinde yer almaktadır. Bu hususta, Memurların Hastalık Raporlarını Verecek Hekim Ve Sağlık Kurulları Hakkında Yönetmelik bulunmaktadır. Ayrıca, 6245 sayılı Yasa’nın 19’uncu maddesinde, geçici görevle bulundukları yerde hastalananlara en çok yedi gün için geçici görev gündeliği ödenebileceği öngörülmektedir. Ancak, bu kapsamda geçici görev gündeliği ödenebilmesi için, ilgili personelin bu iznini memuriyet mahalli dışında geçirmesi gerekmektedir. Yasanın yukarıda yer verilen hükmü çerçevesinde çeşitli sınavların harcırah mevzuatı karşısındaki durumunu inceleyecek olursak;

43.1. YDS sınavına katılan memurlara harcırah ödenir mi? 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Ehliyet tespiti, imtihan, hava değişimi ve tedavi için başka yere gönderilenler” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere,gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme göre, sınav amacıyla başka bir yere gidenlere harcırah verilebilmesi, personelin sınava katılması ve kurumlarınca gerek görülmesi halinde mümkün bulunmaktadır. Aksi halde geçici görev yolluğu verilmesi söz konusu değildir. Diğer taraftan, anılan Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde; bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya yurt dışında başka bir yere gönderilenlere, geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, harcırah ödenmesinin altında yatan gerekçe, Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla ilgili personelin “geçici” olarak başka bir yere gönderilmesi nedeniyle, asli görev yerinde yapmak zorunda olmadığı taşıt giderleri, yemek ve konaklama ücretleri gibi bazı zorunlu giderlere karşılık verilmektedir. Dolayısıyla Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS) kurumlara ait bir sınav olmadığından söz konusu sınava katılan kişilere geçici görev yolluğu ödenmesine imkân bulunmamaktadır.

43.2. Mali hizmetler uzmanlığı sınavına girenlere harcırah ödenir mi? 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere, gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenir.” hükmüne yer verilmiştir. Ancak, mali hizmetler uzman yardımcılığı sınavına sadece bir kurumun personeli değil diğer kurumların personeli de girmekte ve sınav sonucunda da farklı kurumlardaki kadrolara atama yapılabilmektedir. Diğer bir ifadeyle, söz konusu sınavın sadece bir kurumu ilgilendiren bir sınav olmaması, genel mahiyette bir sınav olması ve sınav sonucunda ilgililerin kendi kurumlarına atanma zorunluluklarının bulunmaması nedeniyle, mali hizmetler uzman yardımcılığı sınavının anılan maddede yer alan sınav kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından söz konusu sınava katılanlara harcırah ödenmesinin olanaklı olmadığını ifade edebiliriz.

43.3. Gelir uzman yardımcılığı ve milli emlak uzman yardımcılığı (vb.) özel sınavlarına katılanlara harcırah ödenir mi? Konu ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca verilen görüş yazılarında yer aldığı üzere; 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Ehliyet tespiti, imtihan, hava değişimi ve tedavi için başka yere gönderilenler” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere, gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme göre, sınav amacıyla başka bir yere gidenlere harcırah verilebilmesi, personelin sınava katılmasının kurumlarınca gerek görülmesi halinde mümkün bulunmaktadır. Bununla birlikte, milli emlak uzmanı ve muhasebe uzmanı (vb.) olunabilmesi için sadece buna ilişkin özel sınavlara girme zorunluluğu bulunmamaktadır. Çünkü, söz konusu özel sınavlar haricinde kariyer meslek sınavları sonucunda da gelir uzmanı, milli emlak uzmanı ve muhasebe uzmanı (vb). olabilme imkanı bulunmaktadır. Bu itibarla, anılan uzmanlıklara katılan personele geçici görev yolluğu ödenmesinin mümkün bulunmadığını anılan Bakanlık görüşü ışığında ifade edebiliriz.

43.4. Kurumların yükselme sınavına katılan personele harcırah ödenir mi? 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 18’inci maddesinin (a) fıkrasında, “Görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere, gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenir.” hükmü yer almaktadır. Bu hukuki düzenleme uyarınca, İstanbul Ticaret İl Müdürlüğü’nde görev yapan bir personelin Ankara’da yapılan şeflik yazılı sınavına katılmasından dolayı adı geçene 6245 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinin (a) bendi hükmü dikkate alınarak yol gideri ve gündelik ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak bu hükme göre, kurumlarınca yükselme sınavına girmek üzere memuriyet mahalli dışına gönderilenlere gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Raporlu olan personelin görevde yükselme sınavına katılması durumunda ise, yapılan görevde yükselme sınavına katılan ancak bu tarihte raporlu bulunan personelin raporlu olduğu sürede memuriyetle olan ilişkisi devam ettiğinden söz konusu sınava katılmış olması koşuluyla 6245 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinin (a) fıkrası hükmünün uygulanarak kendisine geçici görev yolluğu ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak harcırah alınabilmesi için sınavın memuriyet mahalli dışında yapılmış olması gerekliliğine de dikkat edilmesi gerekir.

43.5. Kursa kayıt amacıyla gidilmesi veya kurs sürecinde aralarda gidiş-dönüş yapılması durumlarında gündelik ödenir mi? 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 18’inci maddesinde; memurlardan, kurumlarınca görülecek gerek üzerine sınav için başka yerlere gönderilenlere gidiş-dönüş için yol gideri ve yolda geçen günler ile gidilen yerde kalınan günlerin en çok yedi gün için gündelik ödeneceği belirtilmiş, 37’nci maddesinde ise, mesleki bilgilerini artırmak amacıyla görev yerlerinden başka yerlerde açılan kurs veya okullara gönderilenlere verilecek gündeliklere ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Bu duruma göre, kursun öğretim süresi içinde yapılmakta olan dönem sınavları nedeniyle sınava başka yerlerden gelip katılanlara, geliş-dönüş yol gideri ve yolda geçen günler için gündelik verilmekle beraber sınav süresince de kurs gündeliğinin ödenmesi gerekir. Ancak, söz konusu 18’inci madde hükmüne göre, gündelik ve yol gideri verilebilmesi için ilgililerin kurumlarınca görülecek gerek üzerine sınav için başka yerlere gönderilmesi şartı arandığında, kesin kayıt yaptırmak için gerekli belgeleri tamamlamak üzere görev yerlerine gidip-gelen kursiyerlere geçici görev yolluğu ödenmesi mümkün değildir. Bunlara ilave olarak, harcırah ödenebilmesine konu sınavların memuriyet mahalli dışı sayılan ve başka yer olarak adlandırılan yerlerde yapılması gerekliliğidir. Yoksa, memuriyet mahalli içinde yapılan sınavlara katılanlara diğer koşullar sağlansa bile harcırah ödenmesi söz konusu olmayacaktır. Ayrıca, 31.12.2005 tarihli ve 26040 3’üncü mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ile yurt içi geçici görev yolluklarının ödenmesinde; görevlendirme yazısının ve yurt içi geçici görev yolluğu bildiriminin ödeme belgesine bağlanması gerektiği belirtilmiştir.

43.6. Kursa iştirak halinde ödeme aşamasında belge ibrazı yapılır mı? Yukarıda yer verilen yasa maddesinde görüldüğü üzere, görevleri ile ilgili mesleki yeterliliğin tespiti ya da kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan (sınav) için gönderilenlere gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenmesi gerekmektedir. Süreçte, bu ödemelerin sınav günü/günleri ile yolda geçen sürelerle sınırlı tutulması gerekmektedir. Ayrıca, sınavına katılan personele harcırah ödenebilmesi için memurun ilgili sınava katılmış olması gerekmektedir. Nitekim Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 27’nci maddesinde “Yolluklara ilişkin diğer hükümlere” de yer verilmiş olup, Yönetmeliğin 22’nci maddesinde açıklanan hususlara ilave olarak, aynı Yönetmeliğin 27’nci maddesinde sayılan belgelerin de harcama belgeleri arasına eklenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, söz konusu maddede; “…e) Görevine ait mesleki ve sıhhi yeterliliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine sınav için gönderilenler ile yurt içinde mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlerin söz konusu sınav veya kursa katıldığını gösteren belgenin,” ödeme belgesine bağlanması gerektiğine yönelik düzenlemede de açık bir şekilde söz konusu belgenin ödeme sürecinde gerekliliğine dikkat çekildiğini görmekteyiz.

Tedviren görevlendirmede geçici görev yolluğu ödenir mi?

Geçici görev yolluğu memur veya hizmetlinin bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak başka bir yere gönderilmesi nedeniyle, asli görev yerinde yapmak zorunda olmadığı taşıt giderleri, yeme ve yatma ücretleri gibi bir takım zorunlu giderlere karşılık verilmektedir. Bu çerçevede, geçici olarak memuriyet mahalli dışına usulüne uygun olarak yapılacak vekâleten görevlendirmelerde, 6245 sayılı Kanun'un 42'nci maddesinde belirtilen süreler de dikkate alınarak geçici görev yolluğu ödenmesi mümkün bulunmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 175'inci maddesinde, “Bulundukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekâlet suretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevle başka yere gönderilenlere ilişkin hükmü uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 14'üncü maddesinin 1'inci fıkrasında ise, kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev yolluğu olarak yol masrafı ve gündelik ödeneceği hükme bağlanmış olup, söz konusu hükme göre, bulundukları il dışında başka bir ifadeyle memuriyet mahalli dışında tedviren görevlendirilenlere bu görevlendirmeden dolayı geçici görev yolluğu ödenmesi gerekmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince, asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunmadığı takdirde hizmetin aksamadan yürütülmesi bakımında herhangi şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren görülmesi mümkün olup, anılan Kanunun vekâlet ücreti ödenmesine ilişkin 175'inci maddesine göre ise tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, 99 Seri No'lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği'nde ise; “bir görevin vekâleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve niteliği değişmeyeceğinden bu görevi vekâleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olması gerekmektedir. ... Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı taktirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları, yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir. ... 657 sayılı Kanunun vekâlet ücreti ödenmesine ilişkin 175'inci maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır.” denilerek konuya açıklık getirilmiştir.

Ayrıca, 99 Seri No'lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği, vekâlet nedeniyle ödeme yapılmasını tamamen vekilin asilde aranan şartları taşıması kuralına bağlamıştır. Nitekim Sayıştay Başkanlığının 21/4/1996 tarihli ve 28141 sayılı Kararıyla “tedvir” kurumu kabul edilmiş ve “vekilin asilde aranan şartları taşımadığı durumlarda tedviren atama söz konusu olduğundan bu şekilde atanan memura zam ve tazminat farklarının da ödenmeyeceği” belirtilmiştir.

Bununla birlikte, her ne kadar tedviren memuriyet mahalli dışına görevlendirilenlere çeşitli yargı kararlarına yansıdığı üzere yasal dayanaktan yoksun olması nedeniyle, memura zam ve tazminat farklarının da ödenmesi mümkün olmamakla birlikte, bu durumda olanlara geçici görev yolluğu ödenmesi mümkündür.

Harcırah bildirimlerinin e-Yolluk uygulaması üzerinde doldurulması durumunda ise, yukarıda ifade edilen hususlar ışığında, mevcut uygulamanın (e-Yolluk) hatalı bildirimleri de kabul ettiğini dikkate alarak, beyanda bulunması gerekmektedir. Bu itibarla, görevlendirilen personele ait özlük bilgilerinin sisteme doğru girilmesi önem arz etmektedir.

Kamuda çalışan memurların naklen memuriyet mahalli dışındaki yerlere atanmaları ve atanmış oldukları yere evlerini taşımaları ve bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocuklarını atandıkları yere götürmeleri durumunda harcırah almaları mümkündür. Memurun eşinin özel sektörde çalışıyor olması durumunda memura eşi için sürekli görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılamayacağını açıklamaya çalışalım.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 10 uncu maddesinde, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışın­daki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki me­muriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerle­rine kadar sürekli görev yolluğu olarak yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı verileceği, hükme bağlanmıştır.

Bu hükme göre sürekli görev yolluğu, memuriyet mahalli değişen­lere evvelce yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet yerlerine gitmelerine ve aynı zamanda ev eşyalarının taşıtılmasına ve diğer zorunlu giderlerine karşılık verilmektedir.

Diğer taraftan, anılan Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde ise;

"Aile fertleri: Memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerekti­ren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yü­kümlü olduğu usul ve füruu ve erkek ve kız kardeşlerini;" hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre, bir göreve naklen atanan memur ve hizmetliye, ai­le fertleri için harcırah ödenebilmesi, bunların ikamet amacıyla me­mur veya hizmetlinin atandığı mahalle fiilen götürülmesine bağlı bulunmaktadır.

Dolayısıyla, sürekli görevle başka yere atanan memur ve hizmetli­lerin harcıraha müstehak aile fertlerinin yeni memuriyet mahallini fiilen götürülmesi halinde, harcırah verilmesi gerektiği, ancak yeni memuriyet mahalline götürülmeyen aile fertleri için hiç bir şekilde harcırah ödenmesinin mümkün değildir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açık­lamalar çerçevesinde özel sektörde çalışan eş Harcırah Kanunu açı­sından aile ferdi kapsamında yer aldığından, özel sektörde çalışan eşin, memur tarafından fiilen yeni memuriyet mahalline götürülmesi halinde sürekli görev yolluğunun ödenmesi gerekmektedir

Kamu kurum ve kuruluşlarında memur,şef ve müdür v.b kadrolarda görev yapanlara 657 sayılı devlet memurları kanunu kapsamında disiplin soruşturması ve 4483 sayılı kanun kapsamında ise ön inceleme görevleri verilmektedir.Verilen bu inceleme ve soruşturma kapsamında bazı durumlarda soruşturma görevini yürütenlerin memuriyet mahalli dışındaki yerlerde de çalışma yapmaları icap etmekte ve bu şekilde memuriyet mahalli dışında yürütülen soruşturma ve inceleme faaliyetleri için memurlara geçici görev yolluğu ödenmektedir.Kadrosu denetçi,müfettiş, denetmen v.b kadrolarda yer almayıp inceleme ve soruşturma görevi ile görevlendirilen memurlar geçici görev yolluğun da denetim elemanları için öngörülen tutarlardan faydalanabilir mi?. Bu yazımızda bu hususu incelemeye çalışacağız. Bilindiği üzere 6245 sayılı yasa kapsamında geçici görevli olarak görevlendirilen memurlar yılı bütçe kanununda yer alan tutarlar doğrultusunda geçici görev yolluğu almaktadır.6245 sayılı harcırah kanununun Yurt içinde verilecek gündeliklerin miktarı başlıklı 33. maddesinin b fıkrasında "Devamlı ikamet ettikleri yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi, mıntıka merkezi ve grup merkezi dışına teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile gönderilen...." diye başlayan madde de çeşitli unvanlar sayılmış ve bu unvanlarda görev yapanların alacak oldukları gündelikler yapılan görevin ülke düzeyinde,bölge düzeyinde ve il düzeyinde yapılmış olmasına bağlı olarak farklı gündelik tutarları belirlenmiştir.

Yine harcırah kanununun Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği: başlıklı 39. maddesinde "Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir." hükmü yer almaktadır.

6245 sayılı kanununun 33 maddesinin b fıkrası ile 39. maddesinde yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde kanununun 33. maddesinde sayılan unvanların denetim,inceleme,soruşturma ve denetim işleri için ayrı bir yevmiye belirlendiği ilgili personellerin diğer kurs ve idari görev v.b durumlarda bu madde de belirlenen gündelik tutarlarından faydalanamayacağı anlaşılmaktadır.

Yine ilgili madde de kadroları 33. maddenin b fıkrasında sayılmamakla birlikte denetim,inceleme ve soruşturma yapanlara ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığı görülmektedir.Dolayısıyla kadrosu 33 maddenin b fıkrasında sayılmayan memur,şef ve müdür kadrolarında bulunanların denetim,inceleme ve soruşturma faaliyetleri kapsamında geçici görev yolluğu ödenmesi gerektiği durumlarda ilgililere 6245 sayılı kanunun 39. maddesinde yer alan düzenlemeler kapsamında ilgili memurların memuriyet derecelerine karşılık gelen gündelik tutarlarının ödenmesi gerekmektedir.Konuya ilişkin olarak geçmiş yıllarda verilmiş olan sayıştay 3. dairesinin 13.07.2006 tarih ve 43 sayılı kararlarında da 6245 sayılı kanunun 33 maddesinin b fıkrasında sayılanlar dışındaki memurların inceleme ve soruşturma işleri dolayısıyla denetim elemanı harcırahı almasının mümkün olmadığı yönünde karar verilmiştir.

Harcırah kanununa göre memur ve işçiler naklen memuriyet mahalli dışına atanmları ve atandıkları yere evlerini taşımaları durumunda sürekli görev yolluğu almaktadırlar.Memurun naklen atanmış olduğu dönemde eşi için harcırah alabilmesi için resmi evlilik bağı ile evli olmak zorundadır. Memurun evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi herhangi bir yerde çalışmıyorsa ve yasal evlilik bağı ile evlilik devam ediyorsa bu eş için harcırah alınabilir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus memurun eşi ile arasında resmi evlilik bağının olmasıdır. Evlilik bağı olmadan memur ile birlikte yaşayan eş için naklen atanma durumunda yolluk ödenmesi mümkün değildir. Memurun eşinin kamu görevlisi ise çalışan eşin sürekli görev yolluğu kendi kurumunca ödeneceğinden memurun kamu görevlisi olan eşten dolayı harcırah alması mümkün değildir. Harcırah ödenecek memur ya da hizmetlinin kişinin eşi esnaf ise memurla birlikte yeni görev yerine bu eşin gelmesi durumunda esnaf olan eş için de harcırah ödenir.

Memurun eşi emekli ise sürekli görev yolluğunda emekli olan eş içinde harcırah alınmasında herhangi bir engel bulunmamaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken memurun emekli olan eşini yeni atanmış olduğu yere götürmesidir.

İl İçi Naklen Atamada Mehil Müddeti Kullanılabilir mi?

Çalışmış olduğu il merkezindeki başka bir birime atanan memurun il içinde yapılan naklen atamada mehil müddeti kullanıp kullanamayacağı hususunda Devlet Personel Başkanlığına sorulan soruya Devlet Personel Başkanlığınca verilen cevap yazısı yazımız ekindedir.

İlgili yazı incelendiğinde;

-657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer alan hüküm doğrultusunda "Başka yerdeki görevlere atananların mehil müddeti kullanabileceği,

-657 sayılı Kanunda başka yer kavramının kapsamı konusunda açıklama yapılmamış olması sebebiyle, başka yer kavramının harcırah kanunda yer alan hükümler doğrultusunda belirlenmesi gerektiği,

-Harcırah kanununa göre sürekli görev yolluğu alınması durumunda mehil müddetinin kullanılması gerektiği yönünde görüş bildirmiştir.

Devlet Personel Başkanlığı Görüşü

ÖZET: Aynı il içinde başka bir yere atanan memura mehil müddeti verilip verilmeyeceği hakkında.(09/03/2015-1674)

Başkanlığınızca yapılan görevde yükselme sınavı sonucu il merkezinde görev yapmakta iken tercihleri alınarak aynı ilde yer alan sosyal güvenlik merkezlerine ataması yapılan personelin 15 günlük mehil müddetini kullanıp kullanamayacağı hususunda görüş talep eden ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Atamalarda görev yerine hareket ve işe başlama süresi" başlıklı 62 nci maddesinde, "İlk defa veya yeniden veyahut yer değiştirme suretiyle;

a) Aynı yerdeki görevlere atananlar atama emirlerinin kendilerine tebliğ gününü,

b) Başka yerdeki görevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini, İzleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadırlar.

Savaş ve olağanüstü hallerde bu süre Bakanlar Kurulu Kararı ile kısaltılabilir.

Yukarıdaki süreler;

1 - Kanuni izinlerin kullanılması veya geçici bir görevin yapılması sırasında başka bir göreve atanan memurlar için iznin veya geçici görevin bitimi,

2 - Hesaplarını, yerlerine gelenlere devir zorunda bulunan sayman ve sayman mutemetleri için devrin sona ermesi,

3 - Eski görevlerine devamları kurumlarınca yazılı olarak tebliğ edilenler için yerlerine atanan memurların gelmesi veya yeni görev yerlerine hareketlerinin kurumlarınca tebliği, tarihinde başlar. Yer değiştirme suretiyle yapılan atamalarda memurlara atama emirleri tebliğ edilince yollukları, ödeme emri aranmaksızın, saymanlıklarca derhal ödenir. Memurun izinli ve raporlu olması tebligata engel olmamakla beraber (a) ve (b) bentlerindeki süreler izin ve rapor müddetinin bitmesinde başlar. Bu maddede geçen "yer" deyiminin kapsamı İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca birlikte belirtilir." hükmüne yer verilmiş, söz konusu hükümde "aynı yerdeki görevlere" atananların ve "başka yerdeki görevlere" atananların mehil müddetleri belirlenmiş, "aynı yer" ve "başka yer" kavramlarının ise İçişleri ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirleneceği ifade edilmiştir. Ancak "aynı yerdeki" veya "başka yerdeki" görev tanımları İçişleri ve Maliye Bakanlığınca yapılmamıştır.

Uygulamada söz konusu boşluk, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendindeki "memuriyet mahalli" ve (h) bendindeki "başka yer" ifadeleriyle doldurulmuştur.

Bilindiği üzere, 6360 sayılı "On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Van il belediyeleri, sınırları il mülki sınırları olmak üzere büyükşehir belediyesine dönüştürülmüş, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun illerindeki büyükşehir belediyelerinin sınırları da il mülki sınırı haline getirilmiştir.

Söz konusu Kanun ile tüm büyükşehir belediyelerinde belediye sınırının il mülki sınırı haline getirilmesi 6245 sayılı Harcırah Kanununun uygulanması açısından memuriyet mahalli kavramının büyükşehir belediyelerinde farklı bir şekilde tanımlanması gereğini ortaya çıkarmıştır. Bu sebeple, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "memuriyet mahalli" tanımı 11/9/2014 tarihli ve 29116 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6552 sayılı "İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun"un 89 uncu maddesi ile;

"Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri," şeklinde değiştirilmiştir.

Yapılan düzenleme ile büyükşehir belediyeleri dışında kalan belediyelerde eski uygulamanın devamı sağlanmış, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde görev yapan memur ve hizmetliler için yeni bir memuriyet mahalli tanımı yapılmıştır. Aynı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde ise "başka yer" ibaresi "Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri" şeklinde tanımlanmıştır. Ayrıca, yapılan bu değişiklikler neticesinde memuriyet mahalli kavramının tanımına ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilebilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla Maliye Bakanlığınca 39 Seri Nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğ hazırlanmış olup, söz konusu Tebliğ 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Söz konusu Tebliğde büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde memuriyet mahalli kavramının nasıl anlaşılması gerektiği uygulama örneklerine de yer verilmek suretiyle açıklanmıştır. Bu itibarla, Başkanlığınız taşra teşkilatı il merkezinde görev yapmakta iken aynı il sınırları içinde yer alan sosyal güvenlik merkezlerine ataması yapılan personelin, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca harcıraha hak kazanmaları halinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 62 nci maddesinde öngörülen mehil müddetinden yararlanmalarının mümkün bulunduğu değerlendirilmektedir şeklinde görüş vermiştir.

İlgili görüşte Harcırah kanununa atıfta bulunulmuş ve mehil izni kullanılıp kullanılamayacağı hususunun harcırah kanununa göre belirlenmesi gerektiğini bildirmiştir.

Konuya harcırah kanunu açısından bakıldığında memuriyet mahalli

"Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri," şeklinde tanımlanmıştır.

Yapılan tanımlamaya bakıldığında büyükşehir olmayan illerde il merkezinde yapılan tayinlerde sürekli görev yolluğu verilmeyeceği ve mehil müddeti kullanılmayacağı kanun maddesinden açık olarak anlaşılmaktadır.

Büyükşehir olan illerde şehir merkezinde yapılan atamalarda sürekli görev yolluğu ödenip ödenmeyeceği hususunda ise 39.sıra nolu Harcırah Genel Tebliğinde yer alan hususlara bakmak gerekecektir.

İlgili tebliğde büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde görev yapan memur ve hizmetliler için yeni bir memuriyet mahalli tanımı yapılmıştır.

Söz konusu düzenleme ile büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla;

1. Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler,
2. İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller,
3. Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir.

Böylece büyükşehir olan illerde; ilçe sınırları içinde ilçe belediye merkezi ile yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, aynı ilçe sınırları içinde belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibarıyla bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek harcırah ödenmesi imkanı getirilmiş, ayrıca ilçe belediyelerinin yerleşim yerlerinin birbirlerine yakınlaşması hatta birbirleri ile sınır oluşturacak şekilde iç içe girmesi nedeniyle ilçe sınırları dışına çıkmakla birlikte birinci fıkrada belirtilen yerler ile bütünlük arz eden ve aralarında yerleşim özellikleri bakımından ayrım bulunmayan yerler de memuriyet mahalli olarak kabul edilmiştir.

Bu nedenle; 30/3/2014 tarihinden sonra yapılan görevlendirmelere ilişkin olarak, idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.

İlgili harcırah tebliğinde büyükşehir olan illerde hangi durumlarda harcırah ödenip hangi durumlarda harcırah ödenmeyeceği hususu örneklerle ayrıntılı olarak anlatılmıştır.Özellikle büyükşehir olan illerde il içi ataması yapılan memurlar aşağıda yer alan örneklere göre kendi durumlarını değerlendirmeli ve ona göre sürekli görev yolluğu alma ve mehil müddeti kullanma durumlarını belirlemelidirler.

Uygulama örneklerinde geçici görevlendirmelere ilişkin örnekler verilmiş olsa bile geçici görev yolluğunda ve sürekli görev yolluğunda memuriyet mahalli kavramı aynı olduğundan verilen örnekler sürekli görev yolluğunda da kullanılabilmketedir.

UYGULAMA ÖRNEKLERİ:

A) Farklı ilçeler arasında görevlendirme yapılması:

Örnek 1. Ankara’nın Çankaya İlçesinin İlker Mahallesinde görev yapan memura; Yenimahalle İlçesinin OstimMahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin yerleşim özellikleri bakımından İlker mahallesi ile bütünlük arz etmesi ve bu yerin devamı niteliğinde olması nedeniyle kendisine harcırah ödenmemesi, aynı memurun yerleşim özellikleri bakımından İlker Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen Yenimahalle İlçesinin Karacakaya Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 2. Adana’nın Seyhan İlçesinin Yeşiloba Mahallesinde görev yapan memura; Sarıçam İlçesinin Balcalı Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin yerleşim özellikleri bakımından Yeşiloba mahallesi ile bütünlük arz etmesi ve bu yerin devamı niteliğinde olması nedeniyle kendisine harcırah ödenmemesi, aynı memurun yerleşim özellikleri bakımından Yeşiloba Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen Sarıçam İlçesinin Kılıçlı Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 3. İstanbul’un Tuzla İlçesinin Yayla Mahallesinde görev yapan memura; Başakşehir İlçesinin Altınşehir, Başak Mahallelerinde bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin yerleşim özellikleri bakımından Yayla mahallesi ile bütünlük arz etmesi ve bu yerin devamı niteliğinde olması nedeniyle kendisine harcırah ödenmemesi, aynı memurun yerleşim özellikleri bakımından Yayla Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen Başakşehir İlçesinin Şamlar Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 4. Balıkesir’in Altıeylül İlçesinin Bahçelievler Mahallesinde görev yapan memura; Karesi İlçesininPaşaalanı Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin yerleşim özellikleri bakımından Bahçelievler Mahallesi ile bütünlük arz etmesi ve bu yerin devamı niteliğinde olması nedeniyle kendisine harcırah ödenmemesi, aynı memurun yerleşim özellikleri bakımından Bahçelievler Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen Karesi İlçesininKocaavşar Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 5. Samsun’un İlkadım İlçesinin Kale Mahallesinde görev yapan memura; Canik İlçesinin Gazi Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin yerleşim özellikleri bakımından Kale Mahallesi ile bütünlük arz etmesi ve bu yerin devamı niteliğinde olması nedeniyle kendisine harcırah ödenmemesi, aynı memurun yerleşim özellikleri bakımından Kale Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen Canik İlçesinin Gökçepınar Mahallesinde bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

B) Aynı ilçe içerisinde görevlendirme yapılması:

Örnek 1. Ankara’nın Altındağ İlçesinin Aydınlıkevler Mahallesinde görev yapan memura; yine Altındağ İlçesinde Siteler, Karapürçek gibi yerleşim özellikleri bakımından Aydınlıkevler Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Kavaklı, Peçenek gibi yerleşim özellikleri bakımından Aydınlıkevler Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 2. Adana’nın Pozantı İlçesinin Cumhuriyet Mahallesinde görev yapan memura; yine Pozantı İlçesinde İstiklal, Kurtuluş, Gökbez gibi yerleşim özellikleri bakımından Cumhuriyet Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Alpu, Fındıklı gibi yerleşim özellikleri bakımından Cumhuriyet Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 3. İstanbul’un Beykoz İlçesinin Kanlıca Mahallesinde görev yapan memura; yine Beykoz İlçesinde Gümüşsuyu, Yalıköy gibi yerleşim özellikleri bakımından Kanlıca Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Poyraz, Göllü, Paşamandıra gibi yerleşim özellikleri bakımından Kanlıca Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 4. Balıkesir’in Altıeylül İlçesinin Gümüşçeşme Mahallesinde görev yapan memura; yine Altıeylül İlçesinde Gaziosmanpaşa gibi yerleşim özellikleri bakımından Gümüşçeşme Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Pamukçu, Selimiye gibi yerleşim özellikleri bakımından Gümüşçeşme Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 5. Samsun’un Alaçam İlçesinin Yenicami Mahallesinde görev yapan memura; yine Alaçam İlçesinde Çeşme gibi yerleşim özellikleri bakımından Yenicami Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Soğukçamgibi yerleşim özellikleri bakımından Yenicami Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Örnek 6. Mardin’in Onüçmart Mahallesinde görev yapan memura; Artuklu İlçesinde Yalım gibi yerleşim özellikleri bakımından Onüçmart Mahallesi ile bütünlük arz eden bir yerde görevlendirilmesi halinde bu yerin memuriyet mahalli kapsamı içerisinde kalması nedeniyle harcırah ödenmemesi, aynı memurun Gökçe gibi yerleşim özellikleri bakımından Onüçmart Mahallesi ile bütünlük arz etmeyen bir yerde görevlendirilmesi halinde ise harcırah ödenmesi,

Mehil Müddeti Hakkında Merak Edilenler

lk defa veya yeniden ya da yer değiştirme suretiyle (naklen) atamalarda “mehil müddeti”, atama işleminin kendisine tebliğ edildiği (ya da tebliğ edilmiş sayıldığı) tarihi izletn günden başlamak üzere göreve başlanması gereken son gün mesai saati bitimine kadar olan süredir.

*Aynı yerdeki (ikamet mahallerindeki) bir göreve atananlar için mehil müddeti, atama emrinin kendilerine tebliğ gününü izleyen iş günü mesai bitiminde sona ermektedir.

*Başka yerdeki (ikamet mahalli dışındaki) bir göreve atananlar için ise mehil müddeti, atama emrinin kendilerine tebliğ gününü izleyen 15 gün ve takip eden belli yol süresini izleyen iş günü mesai bitiminde sona ermektedir.

Mehil süresinin başlangıç tarihi

657 sayılı Kanunda yer alan düzenlemeye göre;

-İlk defa, yeniden veya naklen atanan memurların mehil süresi, atama emirlerinin kendilerine tebliğ edildiği (veya tebliğ edilmiş sayıldığı) günü izleyen iş günü başlar.

-Yasal izinlerini kullanırken veya geçici bir görevde bulunurken başka bir göreve atanan memurların mehil süresi, izin veya geçici görevin bitiminden itibaren başlar.

-Hesaplarını yerlerine gelenlere devir zorunda bulunan sayman ve sayman mutemetlerinin başka bir göreve atanmaları durumunda haklarında uygulanacak mehil müddeti süresi, yapılacak devrin sona ermesinden itibaren başlar.

-Başka bir göreve atanan ancak eski görevlerine devamları kurumlarınca yazılı olarak bildirilenler haklarında uygulanacak mehil müddeti süresi, yeni görev yerlerine hareketlerinin kurumları tarafından tebliğ edilmesinden veya yerlerine atananların gelmesinden itibaren başlar.

Memurun mehil müddeti içinde hastalanması

657 sayılı Kanuna göre memurun izinli ve raporlu olması kendisine tebligatta bulunulmasına engel teşkil etmemekte ve kanuni izinlerini kullandıkları sırada başka bir göreve atanan memurların mehil müddeti izin ve rapor süresinin bitiminde başlatılmaktadır.

Öte yandan, kurum içi veya kurumlar arası naklen atama suretiyle başka bir yerdeki göreve atanan memurların, kullandıkları mehil müddeti süresinde memuriyet statüleri devam ettiğinden, bu süre içinde usulüne uygun olarak alınan hastalık raporlarına istinaden hastalık izni kullanmaları da mümkündür.

Bu itibarla, mehil müddeti içerisinde usulüne uygun alınan ve hastalık iznine çevrilen hastalık raporlarına istinaden memurun hastalık izni kullanması mümkün olup, bu şekilde kullanılan hastalık izni, memurun kullanmaya başlamış olduğu mehil müddetini kesecektir. Rapor süresi bitiminde ise memur mehil müddetinin kalan kısmını kullandıktan sonra yeni görevine başlayabilecektir.

Geçici görevli olduğu yere asaleten atanan memurun mehil müddeti

Geçici görevlendirme ile naklen atama işlemleri birbirinden farklı işlemlerdir. Mehil müddeti hakkını gerektiren işlemin ilk defa, yeniden veya naklen atamaya ilişkin olması nedeniyle, geçici görevle bulunulan yere memurun asaleten naklen atanmış olması, mehil müddetinden yararlanmasına engel oluşturmayacaktır.

OHAL dönemlerinde mehil süresi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, ilk defa veya yeniden ya da yer değiştirme suretiyle aynı yerdeki veya başka yerdeki memuriyet kadrolarına atananların, yeni görevlerine ne zamana kadar başlamaları gerekeceğini (mehil müddeti) düzenlerken, mehil müddeti sürelerini olağanüstü hallerde kısaltma konusunda Bakanlar Kuruluna yetki de vermiştir.

Buna nedenle, OHAL uygulanan yerlerde ve bu durumun devamı süresince, memurların mehil müddeti sürelerinin Bakanlar Kurulu tarafından kısaltılması mümkündür.

Mehil müddetine uyulmamasının yaptırımları

Kendilerine tanınan mehil müddeti içinde görevine başlamayanlar bazı işlemlerle karşılaşabilmektedirler.

**İlk defa veya yeniden atananlardan, belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın mehil müddeti içinde görevlerine başlamadıklarında atanmaları iptal edilir. Belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepleri olanların ataması ise göreve başlamama hali 2 ayı aştığında iptal edilir. Atamaları iptal edilenler 1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilmezler.

**Yer değiştirme suretiyle (naklen) başka yerdeki bir göreve atananlardan mehil müddeti içinde yeni görevlerine başlamayanlara, eski görevlerinden ayrılış ve yeni görevlerine başlayış tarihleri arasında aylıksız 10 günlük bir süre daha tanınabilir. Belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın bu süre sonuna kadar da yeni görevine başlamayanlar memuriyetten çekilmiş sayılır. Olağan dönemlerde memuriyetten çekilmiş sayılanlar 1 yıl geçmeden yeniden Devlet memuru olarak istihdam edilmezken, olağanüstü hal dönemlerinde çekilmiş sayılanlar ise bir daha Devlet memurluğuna alınmazlar.

Mehil müddeti süresince yararlanılamayacak olan haklar

Ataması yapılanlar, atandıkları göreve başlamaları için kendilerine tanınan mehil müddeti süresince bazı haklardan yararlanamaz.

-İlk defa veya yeniden Devlet memuriyetine atananların mehil müddeti olarak kullandıkları süreler için kendilerine herhangi bir ücret ödenmez ve bu süreler hizmetlerinden sayılmaz.

-Kurum içi veya kurumlararası naklen atananların mehil müddeti olarak kullandıkları süreler için;

a) Teknik ve Sağlık hizmetleri sınıfları kapsamında olup kalkınmada öncelikli bölgelerde görev yapmalarından dolayı kendilerine ödenen ek özel hizmet tazminatından yararlanamazlar.

b) Teknik hizmetler sınıfı kapsamında olup açık alanda çalışmalarından dolayı kendilerine ödenen ek özel hizmet tazminatından yararlanamazlar.

c) Büyük yatırım projelerinde görev almalarından dolayı bazı memurlara ödenen ek özel hizmet tazminatı ödenmez.

d) Sağlık hizmetleri sınıfı kapsamında olup il ve ilçe merkezine uzak yerleşim birimlerinde görev yapıyor olmalarından dolayı kendilerine ödenen ilave özel hizmet tazminatından yararlanamazlar.

6245 sayılı kanununa göre görevlendirilen memurlara geçici görevli oldukları yere kadar ve ilgili yerden memuriyet mahalline dönene kadar harcamış oldukları taşıt giderleri ödenmektedir.Yolculuğunu uçakla yapan memurlarada uçak için yapmış oldukları masraflar mevzuat çerçevesinde ödenmektedir. Memurlarca yapılan seyahatlarda uçak biletinin ekonomik sınıf olarak alınmaması bunun yerine Business sınıf üzerinden uçak bileti alınması halinde ilgili memurlara sayıştay başkanlığınca kamu zararı çıkarılmaktadır.

Kamu İdaresi TürüBelediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı2017
Dairesi5
Karar No384
İlam No215
Tutanak Tarihi9.7.2019
Kararın Konusu Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Geçici görev harcırahı

…………….. Genel Müdürü ……………………’ın geçici görevi nedeniyle ...........’dan .........’ya gidişi için “Business K” sınıfı, .............’dan ............’a dönüşü için ise “Business J” sınıfı üzerinden ödeme yapılması suretiyle ……………………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Yurtdışında yol masrafı” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Yurtdışında sürekli ve geçici görev yolculuklarında, ekspres ve yataklı vagon ücreti dahil olmak üzere, tren, vapur veya uçak bilet bedeli yol masrafı olarak ödenir. Ayrıca, buna istasyon, liman veya terminal ile ikamet yeri arasındaki taşıt ve hamal ücreti ilave olunur.

…

uçakla yapılacak yolculuklarda ise, (…) (3) Yasama Organı Başkanı, Yasama Organını temsil etmekle görevlendirilen Yasama Organı Üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Anayasa Mahkemesi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Bakanlar, Kuvvet Komutanları ve Jandarma Genel Komutanı, Orgeneral ve Oramiraller, Yargıtay, Danıştay Başkanları ile Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı, Sayıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Diyanet İşleri Başkanları ile bunların resmi çağrıya uyarak yolculuğa katılan eşlerine, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı, (…) Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri, Yükseköğretim Kurulu Başkanı ve merkezde sürekli görevde bulunanlar dışındaki büyükelçilere birinci, bunların dışındakilere turist sınıfı üzerinden yol gideri ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Mezkûr maddenin herhangi bir yerinde ……………………..Genel Müdürü’nün birinci sınıfta seyahat edebileceğine ilişkin hüküm bulunmamaktadır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; söz konusu geçici görevlendirmenin ………………. Belediyeler Birliği’nin ………………. tarih ve …………………… sayılı yazısı üzerine yapıldığı, bu yazıdan 1-5 Mayıs tarihlerinde ........’nın içme suyu arıtma teknolojileri alanındaki resmi kurumu niteliğindeki “..........” eğitim merkezinde teknik inceleme yapılacağı, geziye ilişkin gidiş-dönüş yol masrafları ile gündelik ve konaklama giderlerinin 6245 sayılı Kanun uyarınca Birlik bütçesinden karşılanacağı, bu kapsamda Birlik tarafından sağlanan uçak biletinin ilk olarak ekonomi sınıfı olduğu, sonrasında söz konusu biletin “business class” olarak değiştirildiği ve buna ilişkin fiyat farkı ödendiği anlaşılmıştır.

Kamu zararı kavramı, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”

şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı madde uyarınca, “Kamu zararının belirlenmesinde;

“a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

… esas alınır.”

denilmektedir.

Bununla birlikte sorumluların yazılı savunmalarından, sorguda iddia olunan kamu zararının tahsil edildiği görülmüştür.

Bu itibarla ……………………Genel Müdürü …………………….’ın geçici görevi nedeniyle ..........'dan ........’ya gidişi için “Business K” sınıfı, ..........’dan .........’a dönüşü için ise “Business J” sınıfı üzerinden ödeme yapılması sonucu oluşan ………………… TL kamu zararı Ahiz tarafından ………………… tarih ve …………………. işlem numaralı dekontla Kurum hesabına yatırılmak suretiyle tahsil edilip ………………… tarih ve …………………… yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile bütçeye gelir kaydedildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.

Bilindiği üzere 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre geçici görevle memuriyet mahalli dışında görevlendirilenlere ilgili kanunda yer alan hükümler doğrultusunda geçici görev yolluğu ödenmektedir.Geçici görev yolluğu ödemelerinde hangi belgelerin harcama belgesine bağlanacağı hususu ise Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri yönetmeliği ile yapılmıştır.

Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 22. maddesinde yer alan hükme göre Yurt içi geçici görev yolluklarının ödenmesinde duruma göre aşağıdaki belgeler aranır.

Memurların Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde;

– Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı,

– Yurtiçi / Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu Bildirimi (Örnek : 27),

-Yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura , ödeme belgesine bağlanır.

Geçici görev yolluğu ödenebilmesi için yukarıda sayılan belgelerin harcama belgesine eklenmesi gerekmektedir.Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı olmadan memurun geçici göreve gitmesi halinde ise ilgili memura geçici görev yolluğu ödenmesi mümkün değildir.

Konuya ilişkin olarak Sayıştay Temyiz Kurulunun 02.10.2001 tarihli ve 25324 sayılı Kararında bu konu ile ilgili olarak ; “....Bu hükme karşılık dilekçi temyiz dilekçesinde, Bölge Müdürlüğünün 6 il ve 80 ilçeyi kapsadığını, 6 adet avukatın dava takibi gerekmekte olduğunu ve bu sırada avukatlar tümüyle göreve gitmiş iken bizzat avukat gitmesine gerektirmeyen bir "evrak verme, cevabı götürme, harç yatırma, evrakı alma" gibi rutin işler sebebiyle avukatların dışında memurlardan birisinin de görevlendirilebildiğini ve sözü edilen bir takım hizmetlerin böylece yerine getirildiğini, bu anlamda Yurt Müdürü ..................’in dava takibi için görevlendirildiğini, işin yapıldığı, harcırah beyannamesinin uygun şekilde doldurulduğu, dairesi üstünce tasdik olunduktan sonra amiri itanın bilgisi dahilinde tahakkuk ettirilen miktarın kendisine ödendiğini, ifa olmuş hizmetin karşılığının ödenmemesinin haksızlık olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 14’üncü maddesinde kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev yolluğu verileceği; Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 22’nci maddesinde yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde, görevlendirme yazısı ile Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu Bildiriminin ödeme belgesine bağlanacağı belirtilmiştir.

Rapor dosyasındaki ödeme belgesi eklerinin incelenmesinde, ilgili şahsın dava takibi ile görevli olduğunu belirten görevlendirme yazısının ödeme belgesine eklenmediği anlaşılmaktadır. Bir vazifenin ifası maksadıyla geçici olarak başka bir yere gönderildiğine ilişkin görevlendirme yazısı olmadan geçici görev yolluğu ödenmesi mevzuata aykırı olduğundan dilekçi iddialarının reddi ile tazmin hükmünün tasdikine, karar verildi.”denilmektedir.

Sonuç olarak geçici görevli olarak bir iş için görevlendirilen memurlar hakkında geçici görev başlamadan görevlendirme oluru veya geçici göreve ilişkin bilgileri içeren harcama talimatı hazırlanmalı ve ilgili belge harcama yetkilisince onaylanmalıdır.

Sürekli görev yolluğu ödemelerinde her ikisi de memur olan kişilerin yolluk ödemelerinde tereddüt yaşanan durumlardan biriside aile bireyleri için ödenecek harcırah kısmında yaşanmaktadır.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 4. maddesinde , "Bu kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara" kanunda öngörülen hallerde harcırah verileceği hükmüne yer verilmiş,aynı kanunun 3 maddesinde ise "aile fertlerinin "memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu usul ve furuunu ve erkek ve kız kardeşlerini" ifade edeceği açıklanmış bulunmaktadır.Kanun maddesinde geçen Usul kelimesi , “asıl” kelimesinin çoğulu olup, bir şeyin varlığının dayandığı asıl kaynağı ifade eder. Bu bakımdan, kanunlarımızda usul deyimi, bir kimsenin ana ve babası ile her dereceden büyükanne ve büyükbabaları kapsayan anlamda kullanılmaktadır. “Füru” deyimi ise, dal ve kol anlamındaki “fer”in çoğulu olup, çocuklar, torunlar ve onların çocuklarını ifade etmektedir. Bir başka ifade ile yek diğerinin sulbunden gelenler arasındaki hısımlığa usul ve füruu hısımlığı denir. Kanunun ifade ettiği hısımlık tabi usul füruu hısımlığıdır. Buna göre; anne, baba, dede, nine, çocuklar ve torunlar ve torunların çocukları için harcırah alınır.Burada dikkat edilmesi gereken bir husus ise maddede geçen “bakmakla yükümlü” olduğu kavramıdır. Harcırah Kanunu’nda bakmakla yükümlü olduğu kavramıyla ilgili herhangi bir açıklama yapılmadığı gibi herhangi bir kanuna da atıfta bulunmamıştır. Harcırah ödemesinin kişinin beyanı esasına dayandığı kabulünden hareket edersek kişinin beyannamesinde bakmakla yükümlü olduğunu ifade ettiği usül ve füruu ile erkek ve kız kardeşi için harcırah ödenmesi gerekmektedir.

Sürekli Görev Yolluğunda Aile Fertleri İçin Yer Değiştirme Masrafı

Harcırah Kanununun Yurtiçinde yer değiştirme masrafı başlıklı 45. maddesinde yer alan " Harcıraha müstehak aile fertlerinin her biri için yurtiçi gündeliğinin on katı (Bu miktar yurtiçi gündeliğinin kırk katını aşamaz)," hükümüne göre memur olan eşler aile fertleri için yer değiştirme masrafı olarak kendi yevmiyelerinin 40 katına kadar yer değiştirme masrafı alabilirler.Kanun maddesinde zikredilen durum her ikisi de memur olan eşlerin her biri için ayrı ayrı değerlendirilmeli ve harcırah ödemeleri buna göre yapılmalıdır.

Yazımızın yukarıda yer alan kısmında ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere her ikisi de memur olan eşlerin tayinlerinin aynı yerden aynı yere çıkması durumunda çocukların anne veya baba tarafından beyan edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.Ancak farklı yerlerde görev yapmakta iken eş durumu ile tayin olunması durumunda tayini çıkan eşin beyanda çocukları bildirebilmesi için çocukların fiilen tayini çıkan eşle yaşıyor olması gerekmektedir.

Bunun yanında memurların yanında birlikte yaşadıkları anne baba,kardeş gibi aile fertleri de bulunuyor ve bunlarda memurlarla birlikte tayin olunacak yere gidiyorlarsa ilgili aile fertleri için de aile masrafı talep edilebilir.Ancak burada memurlar kendi anne,baba veya kardeşleri gibi usul furü aile bireylerini bizzat kendi sürekli görev yolluğu beyanlarında bildirmek zorundadırlar.Yani erkek olan memur eşinin annesi için harcırah alamaz iken bayan memurun kendi annesini tayin olduğu yere beraberinde götürmek şartı ile harcırah alması mümkündür.

Konunun daha iyi anlaşılması için bir örnekle açıklamak gerekirse:

Her ikiside memur olan eşlerin naklen tayinleri çıkmış ve ilgili memurların 5 çocuğu,erkek memurun anne ve babası ile kadın memurun 2 kardeşinin memurların yanında yaşadığını varsaydığımızda sürekli görev yolluğu ödemesinde memurlar beyanlarını aşağıda gösterildiği gibi yapabileceklerdir.

Erkek Memur : Çocuklar ile anne ve babası için Aile masrafı talep edebilir.

Bayan Memur:Çocuklar ile kardeşleri için aile masrafı talep edebilir.

Ancak burada memurlar ile birlikte gidecek olan aile fertlerinin sayısı 9 olduğundan ve her bir memur aile fertleri için kendi yevmiyesinin toplamda 40 katına kadar yer değiştirme masrafı alabileceğinden her ikiside memur olan eşler yanlarında 9 kişi götürmüş olsalar bile toplamda 40 kat +40 kat olmak üzere yer değiştirme masrafı alabilecek ve aile fertlerinden biri için yer değiştirme masrafı hesaplanmayacaktır.

Yer değiştirme masrafında dikkat edilmesi gereken hususlardan biriside çocuklar için yapılan beyanda tüm çocukların bir memur tarafından beyan edilme zorunluluğu olmamasıdır.Örneğin 6 çocuğu olan ve her ikiside memur olan eşler yer değiştirme masrafında tüm çocuklar için yer değiştirme masrafı alabilmek için erkek memur 4 çocuk bayan memur 2 çocuk şeklinde kendi beyanlarında gösterebilirler.Ancak burada da dikkat edilmesi gereken husus diğer memur tarafından beyan edilen çocuk için diğer eşin beyan vermemesi gerekmektedir.

Sürekli Görev Yolluğunda Aile Fertlerinin Yol Parası ve Yolda Geçen Süreler İçin Yevmiye Ödenmesi

Harcırah kanununun Aile masrafının miktarı başlıklı 44. maddesinde "Aile masrafı, aile fertlerinden her biri için memur veya hizmetlilerin bu Kanuna göre müstehak oldukları taşıt ücreti ile gündeliklerinden oluşur." hükmü yer almaktadır.Yer değiştirme masrafında her bir memur için 40 kat sınırlaması getirilmiş iken memurun yanında götürmüş olduğu aile fertleri için ödenecek taşıt ücretlerinde ve yolda geçen süreler için ödenecek yevmiyeler için herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir.Bu nedenle yukarıda vermiş olduğumuz örnekte yer alan tüm aile fertleri için taşıt parası ve yolda geçen süreler için yevmiye ödenebilecektir.Burada da çocuklar için alınacak aile masrafı çocukları beyan eden memur tarafından alınacak olup erkek memurun anne ve babası erkek memur tarafından beyan edilmeli ve bayan memurun kardeşleri bayan memur tarafından beyan edilmeli ve ödemeler buna göre yapılmalıdır.

Bu yazının tüm hakları Mevzuatinyeri.com’a aittir. 5856 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 36. maddesi uyarınca alıntılanamaz. Aktif link verilmek suretiyle paylaşılabilir.

Diğer güncel makalelerimizden haberdar olmak için Facebook Grubumuza üye Olabilirsiniz.

Resmi Gazetenin bugünkü sayısında yayımlanan 10928 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yurtdışı gündeliklerinde önemli değişiklikler yapıldı. 1 Ocak 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren karar, kamu personelinin yurtdışı görevlendirmelerinde alacağı gündelikleri yeniden belirledi.

Kararın Kapsamı

6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 34. maddesi gereğince yürürlüğe konulan karar, iki ana başlık altında düzenleme getiriyor:

• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yapılacak yolculuklarda verilecek gündelikler
• Diğer yurtdışı görevlendirmelerde uygulanacak gündelikler

Gündelik Tutarlarında Artış

Karara göre, yurtdışı gündelikleri ülkelere ve görev unvanlarına göre değişkenlik gösteriyor. En yüksek gündelik tutarları şu ülkelerde uygulanacak:

En Yüksek Gündelik Tutarları (En Üst Kademe İçin):

• Suudi Arabistan: 817 Riyal
• Avustralya: 377 Avustralya Doları
• İsviçre: 345 İsviçre Frangı
• Kanada: 319 Kanada Doları
• ABD: 240 ABD Doları

Avrupa Ülkeleri:

• Almanya: 213 Euro
• Avusturya: 220 Euro
• Fransa: 203 Euro
• İngiltere: 153 İngiliz Sterlini

Konaklama Giderleri İçin Özel Düzenleme

Kararda, geçici görevle yurtdışına gönderilenlerin konaklama giderlerine ilişkin önemli düzenlemeler yer alıyor:

• İlk 10 gün için gündelikler yüzde 50 artırımlı ödeniyor
• Konaklama belgesi ibraz edenlere, gündeliğin yüzde 40'ını aşan kısım için ek ödeme yapılabiliyor
• Genel müdürler ve üst düzey yöneticiler için konaklama bedelinin tamamı ödenebiliyor

Yemek ve Konaklama Karşılanırsa

Yabancı devlet veya uluslararası kuruluşlar tarafından yemek veya konaklama karşılanması durumunda gündelikten indirim yapılacak:

• Sadece konaklama karşılanırsa: Gündeliğin yüzde 60'ı ödenir
• Bir öğün yemek karşılanırsa: Gündeliğin yüzde 90'ı
• İki öğün karşılanırsa: Yüzde 80'i
• Üç öğün karşılanırsa: Yüzde 70'i
• Konaklama ve tüm yemekler karşılanırsa: Gündelik ödenmiyor

Kimler Bu Karara Tabi Değil?

Karar bazı grupları kapsam dışında bırakıyor:

• Staj ve öğrenim amacıyla yurtdışına gönderilen personel (gidiş-dönüş hariç)
• Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonu kararıyla gönderilen personel
• Tedavisi Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanan hastalar

Kuzey Kıbrıs İçin Ayrı Düzenleme

KKTC'ye yapılacak görevlendirmeler için ayrı bir gündelik tarifesi belirlendi. Bu kapsamda görevlendirilenlere:

• İlk 10 günle sınırlı olmak üzere yatacak yer ücreti ödenebilecek
• Belgelendirme koşuluyla gündeliğin yüzde 75'ine kadar ödeme yapılacak

Bütçe Limiti Getiriliyor

Kararda, özellikle merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri için bütçe sınırlaması getiriliyor. Yıllık konaklama giderleri için yapılacak harcama, ilgili kurumun yurtdışı geçici görev yolluğu ödeneğinin yüzde 30'unu aşamayacak.

KARARI OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Vize alamayan memur harcırahta yol masrafını alır mı

Geçici görevli olarak yurtdışına giden bir personelin vize işlemlerini zamanında yapmaması sebebiyle ülkeye geri dönüş yapmış olup bu görevlendirmenin yol masrafı kurum bütçesinden ödenmiştir. Sayıştay ilgili dairesince mevzuata aykırı görülen bu ödeme dolayısıyla kurum bütçesinden ödenen tutarın tazminine hükmetmiştir. Ancak, Sayıştay Temyiz Kurulu 05.04.2016 tarihli kararında bu ödemenin kurum bütçesinden yapılabileceği yönünde karar vermiştir.

Kamu İdaresi TürüDiğer Özel Bütçeli İdareler
Yılı2012
Dairesi3
Dosya No39354
Tutanak No41756
Tutanak Tarihi5.4.2016
Kararın KonusuHarcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlarİlgili Daire Kararı için tıklayın

Harcırah…

160 sayılı ilamın 5’inci maddesi ile; 14.03.2012 tarih ve 2012/203 sayılı Yürütme Kurulu kararı ile 16-21 Haziran 2012 tarihleri arasında Meksika’da yapılacak olan IISA toplantısına katılmak üzere görevlendirilen Enstitü Genel Müdürü …’in, vize işlemlerini tamamlamadan yola çıktığı ve bu sebeple ülkeye giriş yapamadan geri döndüğü seyahatine ilişkin uçak bileti ve gündelik bedellerinin Enstitü bütçesinden ödenmesi nedeniyle … TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlular … (harcama yetkilisi), … (gerçekleştirme görevlisi) ve … (gerçekleştirme görevlisi) ortak olarak vermiş oldukları temyiz dilekçelerinde özetle;

Sayıştay 3. Dairesinin kamu zararı kararının "... Genel Müdürün ihmal ve tedbirsizliği sonucu gerçekleştirilemeyen geçici göreve ilişkin masrafların Enstitü bütçesinden karşılanmasının mevzuata aykırı" olduğu üzerine olduğunu,

Genel Müdürün ihmal ve tedbirsizliğinin ilamda;

Bunlardan birincisinin, …'nin 4 Haziran 1991 tarihinde 91/1920 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla üyesi ve ulusal düzeyde seksiyonu olduğu HAS'ın (Uluslararası Yönetim Bilimleri Enstitüsü) Meksika'daki toplantısına katılmak üzere görevlendirilen Enstitü Genel Müdürünün Meksika vizesi almadan yola çıkması, ikincisinin ise Genel Müdürün görev yeri Meksika'nın başkenti Meksiko'ya gitmeden Frankfurt'dan geri dönmesi, olarak açıklandığını,

Her iki gerekçenin de hiçbir somut bilgi ve belgeye dayanmadığını,

Genel Müdürün "Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu Bildiriminde" görev yeri olan Meksika'ya gittiğini beyan ettiğini, Harcırah Kanununun 59. madde ile "harcırah itası ve avansların mahsubu muamelelerinde aksi sabit oluncaya kadar memurun beyanına itibar olunur" hükmünü getirdiğini,

Kaldı ki Genel Müdürün görev yeri olan Meksika'nın başkenti Meksiko'ya gittiğinin yalnızca beyanla değil, belgelerle de sabit olduğunu,

Genel Müdür …’in; 17 Haziran 2012'de Lufthansa'nın LH 499 uçuş numaralı 20:20 uçağında 56E koltuğunda Meksiko'dan (MEX) Frankfurt'a (FRA) yolculuk ettiğine dair uçuş kartı (boarding pass) bulunduğunu, Frankfurt'a vardıktan sonra Genel Müdürün 18 Haziran 2012'de Lufthansa'nın LH 1290 uçuş numaralı 21:55 uçağında 15E koltuğunda Frankfurt'dan (FRA) Esenboğa'ya (ESB) yolculuk ettiğine dair uçuş kartının da yer aldığını,

Bilindiği gibi uçuş kartlarının yalnızca boarding yapan (uçağa alınan) yolculara verildiğini ve bu uçuş kartlarının ibraz edilmiş olmasının Genel Müdürün Meksika'ya gittiğini açıkça gösterdiğini,

Danıştay’ın harcırahlarla ilgili bir kararında kamu zararının tazmini için gerçek dışı beyanın saptanması gerekliliğinin vurgulandığını ve;

"Ancak yine aynı Yasanın 60. maddesinin 1. fıkrasında; bu kanuna göre tahakkuk edecek istihkakın miktarını artıracak şekilde gerçeğe aykırı beyanname verenlerin, bu yolla aldıkları fazla harcırahın Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununa veya genel hükümlere göre tahsil olunacağı hükme bağlanmış olmakla; kendisine, yukarıda anılan 10. maddesinin 2. fıkrası ve 56. maddenin (a) bendi uyarınca harcırah ödenen kişilerin beyanının gerçek dışı olduğunun saptanması halinde 60. maddenin 1. fıkrası hükmünün uygulanacağı açıktır. (D.5. D.; E:1996/800, K:1999/1280)." denildiğini,

Gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi olarak Genel Müdürün beyanının gerçek dışı olduğuna ve sunduğu belgelerde tahrifat yaptığına dair şüphe duymalarını gerektirecek bir durum yokken, ilamda hiçbir destekleyici somut bilgi ve belge olmadan Genel Müdürün Meksika vizesi almadığı ve görev yerine ulaşmadığı sonucuna nasıl varıldığının anlaşılamadığını, bu konuda tüm bu belgelere rağmen bir tereddüt oluştuysa, genel müdürün de bu konuda savunmasının alınabileceğini,

Sonuç olarak, aksi yönde beyan ve belgeler olmasına rağmen Sayıştay ilamında herhangi bir somut bilgi ve belgeye dayanılmaksızın Genel Müdürün ihmal ve tedbirsizliği ile kamunun zarara sokulduğu iddiasının mesnetsiz olduğunu,

Denetim görevlileri tarafından tamamen varsayıma dayalı bir yorumla kamu zararı değerlendirmesi yapılmasının, Sayıştay’ın denetim ve yargılama usulleriyle örtüşmediğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Başsavcılık;

“… 2012 yılı hesabının 3.Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 160 sayılı ilamın 5’inci maddesi sorumlular … … ve … tarafından temyiz edilmiştir.

İlgililer dilekçelerinde, tazmin hükmünün hiçbir somut belge ve bilgiye dayanmadığını ileri sürerek, Enstitü Genel Müdürünün geçici görev yolluğu beyannamesinde Meksika'ya gittiğini beyan ettiğini, gittiğinin uçuşları gösteren uçuş kartları ile de sabit olduğunu belirtmişlerdir.

Eki belgelere göre Enstitü Genel Müdürü 17.6.2012 tarihinde Ankara'dan Meksika'ya yolculuk ettiğini, 18.6.2012 günü Meksika'da ikamet ettiğini, 19.6.2012 günü ise Meksika'dan Ankara'ya yolculuk yaptığını beyan etmiştir. Yine dilekçe eki uçuş kartı fotokopilerine göre ilgili 17.6.2012 günü Meksika'dan Frankfurt'a, 18.6.2012 günü de Frankfurt'tan Ankara'ya seyahat etmiştir.

Beyannameye göre geri dönüş seyahati 19.6.2012 günü yapıldığı belirtilirken, uçuş kartlarına göre bu seyahatin 17-18.6.2012 günlerinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu çelişkili durum bir tarafa, ilam; seyahatin yapılmaması üzerine kurulu olmayıp, ülkeye giriş vizesi alınmadan seyahate çıkarak 16-21.6.2012 tarih aralığında seyahat amacı hizmet yerine getirilmemesine rağmen Enstitü bütçesinden ödeme yapılmasına sebebiyet verildiği halde ödenen bu tutarın ilgilisine rücu edilmemesine dayanmaktadır.

Dolayısıyla itirazlar yersiz ve ileri sürülen gerekçelere mesnet belgeler arasında çelişki bulunduğundan, talebin reddi ile Daire kararının tasdik edilmesi uygun olur.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Sorumlular İkinci dilekçelerinde;

Sayıştay savcısının belgeler arasında çelişki bulunduğunu ve ülkeye giriş vizesi alınmadığı gerekçeleriyle itirazlarının yersiz olduğunu ileri sürdüğünü,

İddia edilen çelişkinin kaynağının dönüş tarihinin genel müdürün verdiği beyannamede 19.6.2012 günü olmasına rağmen uçuş kartında bu tarihin 18.06.2012 olarak yer alması, olduğunu,

Bu iddianın daha önce Sayıştay denetçisi tarafından dile getirilmediğini ve daire kararında da yer almadığını, bununla birlikte …'nin geçen dönemki genel müdürü …’in Frankfurt'dan Ankara'ya uçuşunun 18 Haziran 2012 saat 21:55'de başladığını,

Frankfurt -Ankara uçuşunun yaklaşık dört buçuk saat sürdüğünü ve Almanya ile Türkiye arasında 1 saatlik bir zaman dilimi farkı bulunduğunu dolayısıyla …'nin geçen dönemki genel müdürünün 19 Haziran günü sabah saatlerinde Ankara'ya ulaştığını, genel müdürün beyanı ile uçuş kartı arasında herhangi bir çelişki bulunmadığını,

Verilen mütalaada iddia edilen ancak yukarıda gösterildiği gibi var olmayan çelişkinin tali bir gerekçe olduğu kamu zararı kararının esasını, genel müdürün Meksika'ya giriş vizesi almadan giderek hizmet amacını yerine getirmemesinin oluşturduğunu,

Daha önceki savunmalarında belirttikleri gibi Harcırah Kanunun 59. maddesi "harcırah itası ve avansların mahsubu muamelelerinde aksi sabit oluncaya kadar memurun beyanına itibar olunur" hükmünü getirdiğini,

Genel müdürün, Meksika'da bulunduğunu ve görevlendirme amacını yerine getirdiğini beyan ettiğini, ilam hükmünün ise hiçbir destekleyici somut bilgi ve belge olmadan genel müdürün Meksika vizesi almadığını, ülkeye giremediğini ve bu nedenle hizmetin gereğini yerine getiremediğini ileri sürdüğünü,

Gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilisi olarak kendilerinin böyle bir sonuca varmalarına neden olacak bir bilgi ya da belge bulunmadığını,

Kaldı ki 5018 sayılı Kanunun 8 ve 32’nci maddeleri birlikte incelendiğinde harcama belgeleri çerçevesinde üst yöneticiye ödeme yapılmasında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri olarak hiçbir kusurlarının bulunmadığını bu sebeple de sorumlu tutulamayacaklarını belirterek usule ve hukuka uygun olmayan ilamdaki tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Başsavcılık İkinci Cevabı;

“İlgi yazınız ekinde gönderilen ikinci dilekçe incelenmiş olup; adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların 05.09.2014 tarih ve 15071-25490 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” şeklindedir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten duruşma talebinde bulunan …, … ve … ile Sayıştay Savcısı dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

04.04.2012 tarihli 2012/11 sayılı Yürütme Kurulu kararının 2012-281 nolu karar kısmında;

“14 Mart 2012 tarih ve 2012-203 numaralı Yürütme Kurulu Kararının, 16-21 Haziran 2012 tarihleri arasında Meksika (Merida, Yucatan)’da yapılacak olan IISA toplantısına …’yi temsilen Genel Müdürümüz ...’in katılmasının uygunluğuna, 17-25 Haziran 2012 tarihleri arasında Ankara-Frankfurt-Mexsico-Merida- Mexsico-Frankfurt-Ankara uçakla ulaşım, katılım, 425 euro kayıt ücreti ve konaklama bedelinin tam olarak ödenmesine, 9 günlük yasal gündelikli olarak görevlendirilmesine şeklinde değiştirilmesine oy birliği ile karar verildi.” denilmiştir.

Yürütme Kurulunca yapılan görevlendirmeyi takiben alınan uçak bileti ile Enstitü Genel Müdürünün Ankara-Frankfurt-Mexico City istikametinde yola çıktığı ancak Mexico City giriş vizesinde sorun çıkması nedeniyle geri dönerek Mexico City-Franfurt-Ankara dönüş yolculuğunu tamamladığı ve 17-18-19 Haziran tarihlerini harcırah için beyan ettiği görülmüştür.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 14’üncü maddesinde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara;

3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere;

4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için);

5. (Değişik: 12/1/1959 - 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.” denilerek geçici görev harcırahı düzenlenmiştir.

Bahsedilen hüküm doğrultusunda; fiilen gidilmiş ancak vize konusundaki sorun nedeniyle toplantıya katılımın sağlanamadığı anlaşılan ilam konusu olayda Enstitüyü temsil etmekle görevlendirilen Genel Müdüre toplantı gerçekleştirilememiş olmakla birlikte geçici göreve ilişkin masrafların “Ankara- Frankfurt- Mexico City” uçak bileti bedeli ve gündelik olarak Enstitü bütçesinden karşılanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu nedenle 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 160 sayılı ilamın 5’inci maddesi ile … TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine, oy çokluğu ile,

(Üye …’in; ilam hükmünü “kaldırma gerekçesiyle bozma” şeklindeki çoğunluk kararına katılmakla birlikte;

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi mali yönetim sisteminde görev alan kamu görevlilerinin mevzuata aykırı karar, eylem ve işlemlerinden kaynaklanan kamu kaynağındaki negatif değişikliktir. İlamda gerekçe gösterilen 657 sayılı Kanunun 12/2’nci maddesi ise; “Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” hükmünü içermektedir. 5018 sayılı Kanuna göre mali işlem yürüten harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri gibi kişilerin bu işlemleri nedeniyle mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucu kamunun zarara uğraması söz konusu iken, 657 sayılı Kanuna göre memurun normal idari işlemlerini yürütürken idareye verdiği zarar söz konusudur. Diğer taraftan 5018 sayılı Kanuna göre tespit edilen kamu zararının tahsili ile 657 sayılı Kanuna göre idarenin zarara uğratılmasının tazmini yöntemleri farklıdır. Somut olayda mevzuata aykırılık bulunmamakta, ilamda mali işlemin aykırılığının ileri sürüldüğü bir mevzuat hükmü bulunmamakta ve mali işlemde yer alan görevlilerin kusurlu olduğunun tespitine ilişkin bir bulgu da yer almamaktadır. 657 sayılı Kanunun 12’nci maddesi ve bu maddeye istinaden düzenlenen Yönetmelik gereği yapılacak idari soruşturma sonucu idarenin zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa sorumluların tespiti ve sonucunda da kusurlu memurdan zararın tazmini yönüne gidilmesi gerekirken, 5018 sayılı Kanuna göre kamu zararına hükmedilmesinde yasal isabet bulunmamaktadır, ilam hükmünün bu nedenle kaldırılması gerekir, şeklindeki görüşü ile,

Üyeler …, … ve …’ın;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesinde yer alan;

“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” hükmünden hareketle; Enstitüyü temsil etmekle görevlendirilen Genel Müdürün ihmal ve tedbirsizliği sonucu gerçekleştirilemeyen geçici göreve ilişkin masrafların yine aynı maddenin üçüncü fıkra hükmü çerçevesinde idare tarafından genel hükümlere göre ödemenin yapıldığı ilgiliden rücu edilerek alınabileceği dolayısıyla konunun idaresine yazılması için ilam hükmünün bozularak dosyanın Dairesine gönderilmesi gerektiği, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 05.04.2016 tarih ve 41756 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

6245 sayılı harcırah kanununun 28. maddesinde "Memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin (48 nci madde kapsamına girenler hariç) yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilir. Acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraf yol masrafı olarak ödenir." hükmüne yer verilmiştir. İlgili hüküm gereğince memurun memuriyet mahalli içinde yapılan görevlendirmeden dolayı yapmış olduğu yol masraflarını alma hakkı bulunmaktadır.

Memuriyet mahallî içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilmektedir. Buradaki gerçek masraf belgelendirmiş ve gerçekleşmiş masrafı içermektedir. Mutat taşıt ise alışılagelmiş olan minibüs, otobüs, tren, tramvay ve metro gibi araçları ifade etmektedir. Ancak acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraflar da yol masrafı olarak ödenmekte. Memuriyet mahalli içerisinde seyyar olarak vazife gören tahsildar, yoklama memuru, mutemet, veznedar, satın alma memuru, tebliğ memuru, posta dağıtıcısı, evrak dağıtıcısı, takip memuru, mübaşir gibi memur ve hizmetlilere gündelik ve yol masrafı verilmemektedir. Bu gibi kişilere, Harcırah Kanunu kapsamına giren kurumlar tarafından işletilen taşıtlarda seyahat için kurumlarca fotoğraflı birer kart veriliyor. Böylece memurların bu kartı kullanarak toplu taşıma araçlarından faydalanması sağlanmaktadır. Bu kartların kimlere, hangi taşıtlar için ve hangi şartlarla verileceği İçişleri, Maliye ve Ulaştırma bakanlıklarınca belirlenmektedir